1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

VIỆN VĂN HÓA NGHỆ THUẬT VIỆT NAM
Lê Cao Thắng HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC GIÁ TRỊ VĂN HÓA TRUYỀN
THỐNG CHO SINH VIÊN HIỆN NAY
(QUA KHẢO SÁT MỘT SỐ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Ở HÀ NỘI) Chuyên ngành : Văn hóa học
Mã số : 62 31 06 40 TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ VĂN HÓA HỌC Hà Nội - 2013

khoan dung; truyền thống hiếu học “tôn sư trọng đạo” và nhiều truyền thống tốt đẹp
khác. Những giá trị văn hóa truyền thống quý giá của dân tộc đã tạo nên bản sắc văn
hoá Việt Nam. Nhờ các giá trị văn hóa truyền thống mà dân tộc Việt Nam đã luôn
đứng vững và trường tồn trong suốt chiều dài lịch sử. Những giá trị văn hoá truyền
thống của dân tộc cần được giáo dục, được truyền bá sâu rộng trong xã hội.
Tính đến năm học 2011 - 2012 cả nước có 419 trường đại học và cao đẳng với
tổng số hơn 2,2 triệu sinh viên. Đây là nguồn nhân lực quý giá của đất nước bởi sinh
viên là những người có tri thức, trẻ trung, năng động, nhiệt tình và có hoài bão lớn.
Lực lượng này có ảnh hưởng trực tiếp và sâu sắc đến sự phát triển kinh tế - xã hội của
đất nước trước mắt cũng như lâu dài.
Do đặc điểm tâm lý lứa tuổi, thanh niên sinh viên rất nhạy cảm với cái mới, cái
tiến bộ, chịu ảnh hưởng to lớn của những tác động từ bên ngoài, bởi vậy những thay đổi
về kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội ở nước ta trong những năm qua nhất là quá trình
chuyển sang nền kinh tế thị trường mở cửa hội nhập quốc tế, đã tạo nên những biến động
mạnh mẽ trong đời sống tinh thần thế hệ trẻ.
Tuy nhiên, trong quá trình phát triển của nền kinh tế thị trường đã nảy sinh
những ảnh hưởng tiêu cực đến một bộ phận không nhỏ người dân, trong đó có thanh
niên sinh viên, làm thay đổi các quan điểm của họ về giá trị truyền thống của dân tộc.
Điều đáng lo ngại là sự sa sút về phẩm chất, đạo đức ở một bộ phận sinh viên, thể
hiện ở việc chạy theo những giá trị vật chất đơn thuần, có tư tưởng sùng bái nước
ngoài, coi thường hoặc lãng quên các giá trị truyền thống của dân tộc. Tác hại của
chúng là làm rối loạn kỷ cương gia đình, xã hội, làm gia tăng tệ nạn xã hội và làm
biến dạng những nhân cách đang được định hình ở tuổi trẻ.
Trước tình hình này, việc giáo dục các giá trị văn hoá truyền thống tốt đẹp của
dân tộc cho thanh niên sinh viên cần được đặt ra một cách cấp thiết. Hơn nữa trên
thực tế, trong chương trình giáo dục của hệ thống các trường đại học hiện nay vẫn còn
nặng về dạy chữ, nhẹ về dạy người. Trong công tác giáo dục, còn chưa coi trọng việc
giáo dục các giá trị văn hoá truyền thống nhằm hình thành, hoàn thiện phẩm chất, đức
tính tốt đẹp cho các thế hệ sinh viên. Chọn vấn đề “Hoạt động giáo dục giá trị văn hoá
truyền thống cho sinh viên hiện nay (Qua khảo sát một số trường đại học ở Hà

trình đã đề cập đến tầm quan trọng và sự cần thiết của việc xây dựng tư tưởng, đạo
đức, lối sống và đời sống văn hoá ở Thủ đô Hà Nội, phân tích xu hướng phát triển
của đội ngũ trí thức Thủ đô Hà Nội trong quá trình đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước và
những vấn đề đặt ra cần giải quyết.
Mặc dù các vấn đề có liên quan đến đề tài khá phong phú nhưng cho đến nay
vẫn còn chưa có công trình nào tập trung nghiên cứu Hoạt động giáo dục giá trị văn
hoá truyền thống cho sinh viên hiện nay (qua khảo sát một số trường đại học ở Hà
Nội). Việc nghiên cứu thực trạng đời sống văn hoá tinh thần của sinh viên và giáo
dục các giá trị văn hoá truyền thống tốt đẹp cho thanh niên, đặc biệt là sinh viên vẫn
còn là một khoảng trống. Các công trình tập trung vào việc xác định giá trị của văn
hóa truyền thống nói chung, chưa thấy mối liên hệ cụ thể giữa yếu tố văn hóa truyền
thống với sự phát triển của sinh viên hiện nay; chưa chỉ được các giải pháp nhìn từ
góc độ nhu cầu phát triển của học sinh sinh viên, về mối quan hệ chặt chẽ giữa văn
hóa truyền thống với thế hệ trẻ hôm nay; thiếu những đề xuất mang tính kỹ thuật, các
mô hình thực hành nhằm chuyển giao giá trị văn hóa truyền thống đến sinh viên.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án
Mục đích
Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận về giá trị, giá trị văn hóa truyền thống
dân tộc và khảo sát đánh giá thực trạng giáo dục các giá trị văn hoá truyền thống cho

5
sinh viên ở các trường đại học trên địa bàn thành phố Hà Nội, luận án đề xuất một số
giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động giáo dục sinh viên nhằm nâng cao hiệu
quả hoạt động giáo dục giá trị văn hóa truyền thống cho sinh viên hiện nay nhằm xây
dựng đội ngũ sinh viên phát triển toàn diện về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống,
góp phần vào việc thực hiện chiến lược con người, phát triển giáo dục – đào tạo,
xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiến tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Nhiệm vụ
Để đạt được mục đích nghiên cứu nêu trên, đề tài có các nhiệm vụ là:
- Làm rõ quan niệm về giá trị và giá trị văn hoá, giá trị văn hóa truyền thống

và các nhà trường.

6
- Việc tiếp nhận, gìn giữ và phát huy các giá trị văn hoá truyền thống dân tộc
của sinh viên trong đời sống vẫn còn nhiều hạn chế, bị động; vai trò của các nhà
trường và các thiết chế văn hóa xã hội khác trong việc giáo dục các giá trị văn hóa
truyền thống cho sinh viên vẫn còn mờ nhạt, chưa trở thành thiết chế văn hóa – xã hội
quan trọng cho sinh viên.
6. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
6.1. Phương pháp luận
Đề tài được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lê
nin, tư tưởng Hồ Chí Minh; đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước về văn hóa,
về giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc và bồi dưỡng, giáo dục thanh niên, sinh
viên.
6.2. Phương pháp nghiên cứu
6.2.1. Phương pháp phân tích tài liệu:
Việc tìm hiểu, phân tích các công trình của các nhà khoa học đi trước về các
vấn đề: giá trị, giá trị văn hóa, các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam;
về giáo dục giá trị văn hóa truyền thống dân tộc cho thanh niên, sinh viên; về xây
dựng đạo đức, lối sống và đời sống văn hoá lành mạnh ở các trường đại học hiện
nay đã làm rõ tổng quan vấn đề nghiên cứu và nhận ra những vấn đề cần tiếp tục
nghiên cứu của luận án.
6.2.2 Phương pháp điều tra xã hội học:
Việc phỏng vấn bằng Bảng hỏi cấu trúc, người phỏng vấn sẽ trả lời các câu
hỏi theo một bảng hỏi đã được thiết kế sẵn. Nguồn thông tin thu thập được là toàn bộ
các câu trả lời đã được mã hóa từ các câu hỏi trong bảng hỏi. 1000 đối tượng được
phỏng vấn là sinh viên từ năm thứ nhất đến năm thứ năm tại các trường đại học trên
địa bàn Hà Nội. Phương pháp phỏng vấn bằng bảng hỏi rất cần thiết cho việc lượng
hóa thông tin về vấn đề nghiên cứu. Nguồn thông tin thu từ phương pháp này được sử
dụng làm tư liệu chính cho quá trình phân tích.

những ưu điểm cũng như những hạn chế của việc giáo dục giá trị văn hóa truyền
thống cho sinh viên hiện nay.
- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động giáo dục giá trị văn
hóa truyền thống cho sinh viên hiện nay nhằm xây dựng đội ngũ sinh viên phát triển
toàn diện về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống, góp phần vào việc thực hiện
chiến lược con người, phát triển giáo dục – đào tạo, xây dựng và phát triển nền văn
hóa Việt Nam tiến tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho các tổ chức
và cá nhân tiến hành các hoạt động nghiên cứu và giảng dạy về văn hóa truyền thống
và giáo dục văn hóa truyền thống dân tộc cho thanh niên sinh viên.
8. Kết cấu của luận án
Ngoài phần mở đầu (10 trang), kết luận (4 trang) và danh mục tài liệu tham
khảo (8 trang), phụ lục (22 trang) luận án gồm 3 chương chính.
Chương 1: Những vấn đề lý luận về giá trị và giá trị văn hóa truyền thống của
dân tộc (37 trang).
Chương 2: Thực trạng hoạt động giáo dục các giá trị văn hóa truyền thống cho
sinh viên hiện nay (83 trang).
Chương 3: Phương hướng và một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động
giáo dục giá trị văn hóa truyền thống cho sinh viên (46 trang).

Chương 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ GIÁ TRỊ
VÀ GIÁ TRỊ VĂN HOÁ TRUYỀN THỐNG CỦA DÂN TỘC

1.1. Quan niệm về giá trị và giá trị văn hoá
1.1.1. Quan niệm về giá trị

8
Giá trị là những cái thuộc về sự vật, hiện tượng và những thuộc tính của chúng
mà có ý nghĩa tích cực đối với xã hội, một nhóm người và cá nhân, với tư cách là

sáng tạo trong lao động, tinh thần lạc quan cũng được đề cập và coi đó là những giá
trị văn hoá truyền thống quý báu của dân tộc ta.
1.3. Giáo dục các giá trị văn hoá truyền thống cho sinh viên Việt Nam
1.3.1. Vị trí và vai trò của sinh viên trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ
quốc xã hội chủ nghĩa
Sinh viên là bộ phận ưu tú trong thanh niên. Xét về mặt trình độ học vấn, sinh
viên là những người tiêu biểu đang được đầu tư, được giáo dục đào tạo ở bậc cao
đẳng, đại học. Sau khi tốt nghiệp họ sẽ trở thành lực lượng lao động trí tuệ chính
trong xã hội. Do đó, sinh viên có vị trí và vai trò quan trọng, quyết định sự tiến bộ xã

9
hội và sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước. Bởi thế, công tác giáo dục
sinh viên nói chung, giáo dục giá trị văn hóa truyền thống nói riêng có một ý nghĩa
quan trọng trong nội dung giáo dục và đào tạo ở các trường đại học và cao đẳng hiện
nay.
1.3.2. Những giá trị văn hóa truyền thống cơ bản cần được giáo dục cho
sinh viên
Nội dung các giá trị truyền thống văn hóa của dân tộc rất phong phú, đa dạng,
nhiều mặt. Tuy nhiên, trong khuôn khổ vấn đề nghiên cứu, chúng tôi chỉ lựa chọn
những nội dung chủ yếu nhất có liên quan trực tiếp đến việc giáo dục, bồi dưỡng
phẩm chất thanh niên sinh viên hiện nay.
1.3.2.1. Giáo dục truyền thống yêu nước và tinh thần độc lập dân tộc
Truyền thống yêu nước là sợi chỉ đỏ xuyên suốt toàn bộ lịch sử dân tộc Việt
Nam. Giáo dục cho sinh viên kế thừa và phát huy giá trị truyền thống yêu nước trong
chống ngoại xâm bảo vệ đất nước trong tình hình hiện nay tức là tích cực chống
nghèo nàn lạc hậu, vươn tới xây dựng xã hội dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng,
dân chủ, văn minh, hiện đại. Hơn lúc nào hết, sinh viên cần nhận thức rõ vai trò vô
cùng quan trọng của chủ nghĩa yêu nước trong sự nghiệp CNH – HĐH đất nước.
1.3.2.2. Giáo dục truyền thống nhân ái khoan dung
Truyền thống nhân ái được thể hiện ở tình yêu thương con người, sẵn sàng

tố đảo bảo cho sự phát triển với tốc độ cao, đưa sự nghiệp đổi mới đất nước đi đến
thắng lợi.
Ngoài những truyền thống quý giá của dân tộc đã nêu ở trên còn nhiều truyền
thống tốt đẹp mà cha ông để lại như truyền thống anh dũng, bất khuất, kiên cường,
truyền thống “uống nước nhớ nguồn” Những truyền thống quý báu đó có một vị trí và
vai trò rất quan trọng trong đời sống xã hội của nhân dân ta trong quá khứ, hiện tại và
tương lai. Do vậy, kế thừa truyền thống dân tộc, nâng truyền thống dân tộc lên một tầm
cao mới, là trách nhiệm của mỗi người Việt Nam nhất là thế hệ trẻ hiện nay và mai sau.
1.3.3. Những chủ thể tham gia giáo dục giá trị văn hóa truyền thống cho
sinh viên
Ở nước ta có nhiều chủ thể tham gia giáo dục giá trị văn hóa truyền thống cho
sinh viên. Ngoài các cơ quan của Đảng và Nhà nước, có thể chia làm ba nhóm: nhóm
chủ thể lãnh đạo, quản lý (Đảng uỷ, Ban Giám hiệu, Phòng đào tạo, Phòng công tác
chính trị – sinh viên, Ban Chủ nhiệm khoa, giáo viên chủ nhiệm lớp); nhóm chủ thể
truyền đạt kiến thức (đội ngũ giảng viên, báo cáo viên, tuyên truyền viên ) và nhóm chủ
thể hỗ trợ (các tổ chức Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên và gia đình sinh viên).
Tiểu kết
Nghiên cứu về giá trị, giá trị văn hóa và giá trị văn hóa truyền thống của dân
tộc Việt Nam đã thu được những thành quả to lớn. Vấn đề đặt ra là cần nghiên cứu
giáo dục những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp đó của dân tộc cho sinh viên. Bởi
sinh viên là lớp người có vị trí và vai trò quan trọng, kế tục sự nghiệp của cha anh,
xung kích, sáng tạo đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.
Việc giáo dục giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc cho sinh viên có ý nghĩa
đặc biệt quan trọng, cần trở thành một trong những nội dung giáo dục và đào tạo ở
các trường đại học và cao đẳng ở nước ta trong bối cảnh đổi mới và hội nhập quốc tế
hiện nay.

Chương 2
THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC CÁC GIÁ TRỊ VĂN HÓA
TRUYỀN THỐNG CHO SINH VIÊN HIỆN NAY

thật cần thiết, không có lãi.
Điều kiện cơ sở vật chất của các trường đại học, cao đẳng còn yếu kém cùng
với những bất cập trong nhận thức, hoạt động của các cơ quan giáo dục, đội ngũ cán
bộ, giáo viên là nguyên nhân cơ bản của tình trạng yếu kém lối sống của một bộ
phận sinh viên hiện nay.
3.1.3. Tác động của xu thế toàn cầu hóa, hội nhập giao lưu quốc tế
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, vấn đề mở rộng giao lưu
văn hóa - giáo dục với các nước, tiếp thu những yếu tố tiến bộ của các thành tựu giáo
dục nhân loại trở thành vấn đề quan trọng để phát triển nền giáo dục nước nhà. Hội nhập
tạo điều kiện cho sinh viên tiếp thu văn minh của nhân loại, học tập và ứng dụng
những tiến bộ khoa học và công nghệ trên thế giới, trở nên tự tin hơn với một tầm
nhìn xa hơn hướng ra thế giới. Song, hội nhập cũng làm nảy sinh nhiều tiêu cực và tệ
nạn xã hội. Một bộ phận sinh viên đang bị ảnh hưởng bởi lối sống ngoại lai, buông
thả, quay lưng với những giá trị văn hoá truyền thống của dân tộc. Cuộc sống dư giả
về vật chất khiến một bộ phận của giới trẻ chấp nhận lối sống hưởng thụ, ích kỉ, đặt
cái riêng trên cái chung, đặt lợi ích cá nhân trước lợi ích tập thể, chối bỏ trách nhiệm
với cộng đồng, sống không có lý tưởng và mơ ước.

12
Giáo dục giá trị văn hoá truyền thống phải có nhiệm vụ hướng sinh viên chọn
lọc các yếu tố hiện đại và truyền thống, hoà nhập với các nền văn hoá khác nhưng
không bị hoà tan vào trong đó - không tự đánh mất bản sắc văn hoá của dân tộc mình.
2.2. Thực trạng hoạt động giáo dục giá trị văn hoá truyền thống cho sinh
viên
Trong thời gian qua, công tác giáo dục giá trị văn hóa truyền thống cho sinh
viên đã được các cấp, các ngành và xã hội quan tâm và đã thu được những thành quả
quan trọng. Chúng ta có thể nhận thấy sự tham gia của các chủ thể lãnh đạo và quản
lý giáo dục, các trường đại học, các tổ chức Đoàn, Hội, các gia đình và bản thân sinh
viên trong các trường đại học.
2.2.1. Định hướng giáo dục giá trị văn hóa truyền thống của Đảng và Nhà


13
định. Bên cạnh đội ngũ giáo viên có kinh nghiệm, những nhà khoa học đầu đàn, có cả
những lớp giảng viên trẻ.
Hai là, về chương trình, nội dung đào tạo
Công tác giáo dục giá trị văn hóa truyền thống cho sinh viên ở các trường đại
học, cao đẳng những năm gần đấy đã có bước chuyển biến mới và đạt hiệu quả đáng
khích lệ. Các giá trị như: yêu nước, đoàn kết cộng đồng, ý chí độc lập tự cường, nhân
ái khoan dung, cần cù sáng tạo, anh hùng dũng cảm, được bao chứa trong nhiều
môn học. Ngoài các môn khoa học Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh còn có các
môn như: tiếng Việt, Lịch sử, Văn học, Cơ sở văn hóa Việt Nam, Địa lý Trong
chương trình và kế hoạch dạy học ở một số ngành đã được thiết kế các môn học
nhằm bồi dưỡng tinh thần yêu quê hương đất nước, lòng tự hào dân tộc cho sinh viên.
Ba là, về phương pháp giảng dạy và đánh giá kết quả học tập của sinh viên
Thời gian qua, các trường đại học trên địa bàn Hà Nội đã tích cực tiến hành đổi
mới phương pháp giáo dục một cách khá hiệu quả, đạt chất lượng cao. Nhiều trường
đại học đã từng bước chuyển từ truyền đạt tri thức thụ động “thầy giảng, trò ghi” sang
phương pháp giảng dạy tích cực “thầy hướng dẫn học, trò chủ động tư duy”. Đa số
giảng viên tăng cường các hình thức đối thoại, phát huy tính độc lập suy nghĩ của
sinh viên.
Kiểm tra, đánh giá là thước đo hiệu quả giảng dạy và học tập trong Nhà
trường. Nhiều trường đã có cải tiến khâu đánh giá kết quả học tập của sinh viên như:
kết hợp thi trắc nghiệm khách quan với thi tự luận; tăng cường thi vấn đáp trực tiếp;
khuyến khích viết tiểu luận, đổi mới cách đánh giá chất lượng tiểu luận, luận văn…
Sau mỗi kỳ thi, các trường còn có cơ chế khen thưởng, tuyên dương những sinh viên, tập
thể lớp có thành tích cao trong học tập, rèn luyện. Nhờ vậy, đã khuyến khích tinh thần
học tập, tạo hứng thú cho sinh viên qua mỗi kì thi.
2.2.2.2. Hoạt động lãnh đạo quản lý của Đảng uỷ, Ban Giám hiệu và các bộ
phận chức năng trong các nhà trường
Một là, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, các quy định của nhà

Tuy nhiên, hiệu quả công tác giáo dục, định hướng giá trị của Đoàn, Hội chưa
cao. Đoàn, Hội chưa tận dụng hết các cơ hội, chưa phát huy hết sức mạnh của các lực
lượng xã hội và các nguồn lực trong công tác giáo dục, định hướng giá trị cho thanh
niên sinh viên. Phương thức giáo dục, định hướng giá trị của Đoàn, Hội chậm đổi mới,
chưa đáp ứng nhu cầu, tâm lý của thanh niên sinh viên. Hoạt động chăm lo lợi ích cho
thanh niên sinh viên còn chưa tương xứng với tiềm năng của tổ chức Đoàn, Hội; việc tổng
kết lý luận về công tác giáo dục, định hướng giá trị, về mô hình định hướng giá trị cho
thanh niên sinh viên của Đoàn, Hội chưa theo kịp sự vận động, biến đổi không ngừng của
xã hội thời kỳ toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế.
2.2.3. Gia đình với việc giáo dục giá trị văn hóa truyền thống cho sinh viên
Nhiều gia đình quan tâm đến giáo dục giá trị văn hóa cho sinh viên thông qua
truyền thống văn hoá của gia đình, dòng họ. Bởi lẽ, sự hình thành những giá trị văn
hoá của nhân cách con người phải bắt đầu từ tuổi ấu thơ đến lúc trưởng thành. Chính
từ những nét đẹp của môi trường văn hoá gia đình đã hình thành những tình cảm yêu
thương trong quan hệ gia đình. Bên cạnh việc giáo dục truyền thống văn hoá trong
gia đình cho thế hệ trẻ, các gia đình cũng đã quan tâm đến giáo dục truyền thống dân
tộc cho con cái mình qua phương tiện nghe nhìn như: các băng nhạc, băng hình, sinh
nhật… góp phần quan trọng tác động đến tình cảm, tư tưởng nhằm hình thành và phát
triển lối sống lành mạnh, lối sống đẹp cho thế hệ trẻ. Các gia đình đều mong muốn
con em mình phát triển toàn diện về mọi mặt, xứng đáng là con ngoan, trò giỏi và sẽ
trở thành những người có ích cho xã hội mai sau.
Tuy nhiên, việc giáo dục giá trị văn hóa truyền thống trong gia đình vẫn còn
những hạn chế. Không ít gia đình, do cha mẹ mải lo kiếm tiền đã thả lỏng con cái, các
băng nhạc, băng hình, phim ảnh, máy tính nối mạng Internet… không kiểm soát được
đã dẫn tới tình trạng các em ở độ tuổi trưởng thành, nhất là giai đoạn bước vào môi

15
trường sinh viên có thể tự do tìm những sản phẩm phản văn hoá, xô bồ, thiếu chọn
lọc và vô tình đã đánh mất tư cách đạo đức nhân cách của mình.
Chính vì buông lỏng, thiếu kiểm soát, thiếu trách nhiệm của một số gia đình đã

Trong quá trình xây dựng đất nước, Đảng và Nhà nước tập trung sức vào phát
triển kinh tế, chưa thật tập trung phát triển văn hoá trên cơ sở kế thừa và phát huy các
giá trị truyền thống dân tộc, chưa đặt đúng vị trí và tầm quan trọng của công tác giáo
dục truyền thống dân tộc cho thế hệ trẻ nói chung, thanh niên sinh viên nói riêng
tương xứng với yêu cầu của sự nghiệp đổi mới.
Các chủ thể giáo dục chưa đặt hết tâm huyết của mình đối với việc gìn giữ và
phát huy các giá trị truyền thống dân tộc trước yêu cầu của sự nghiệp đổi mới. Một số
cán bộ, ở một số trường đã vi phạm kỷ cương phép nước và truyền thống đạo lý nghề

16
dạy học làm ảnh hưởng đến công tác giáo dục chính trị tư tưởng, giáo dục truyền
thống dân tộc cho sinh viên.
Một số sinh viên có suy nghĩ nông cạn, thái độ tự mãn, ích kỷ, hẹp hòi và ỷ lại vào
người khác. Khi gặp khó khăn, thất bại trong cuộc đời, một số tỏ ra bi quan, chán nản và
phản ứng lại xã hội bằng cách quay lưng với tất cả, coi thường các giá trị truyền thống
dân tộc. Đó là một thực tế khiến cho công tác giáo dục truyền thống dân tộc trong các
trường đại học gặp nhiều khó khăn, trở ngại.
Tiểu kết
Trong những năm qua, các chủ thể đã phát huy vai trò của mình, hướng vào
nhiệm vụ quan trọng nhất là giáo dục, rèn luyện sinh viên phát triển toàn diện, có đạo
đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập
dân tộc và CNXH hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của
công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Bên cạnh những thành tựu,
những ưu điểm công tác giáo dục giá trị văn hóa truyền thống cho sinh viên vẫn còn
những hạn chế, bất cập. Chương 3
PHƯƠNG HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT
ĐỘNG GIÁO DỤC GIÁ TRỊ VĂN HOÁ TRUYỀN THỐNG CHO SINH VIÊN

càng có nhiều sinh viên tham gia nghiên cứu khoa học, các hoạt động sáng tạo. Sinh
viên sẽ chủ động và tích cực học thêm ngoại ngữ, tin học, cũng như các môn bổ trợ
hoặc văn bằng khác; Nhận thức chính trị và tính tích cực chính trị - xã hội của sinh
viên được tiếp tục nâng cao và thể hiện rõ hơn.
Bên cạnh số đông sinh viên sống có lý tưởng, hoài bão, vẫn sẽ còn một bộ
phận không nhỏ thanh niên sinh viên sống thực dụng, đề cao giá trị vật chất, ít quan
tâm đến tập thể và cộng đồng; bản lĩnh chính trị, niềm tin dễ bị lung lay, dao động và
không tự giải đáp được về tư tưởng trước những khó khăn của đất nước cũng như
những thay đổi diễn ra mạnh mẽ trên thế giới. Những yếu kém trong quản lý xã hội,
trong việc ngăn chặn các tác động của tiêu cực, tội phạm, tệ nạn xã hội nếu không kịp
khắc phục sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến định hướng và sự lựa chọn tương lai của
thanh niên sinh viên.
3.2. Phương hướng đẩy mạnh giáo dục giá trị văn hoá truyền thống cho
sinh viên
Một là, quán triệt sâu sắc quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng và
Nhà nước về phát triển giáo dục và giáo dục đại học
Đổi mới giáo dục bao hàm đổi mới nội dung, chương trình và phương pháp
giáo dục. Luật Giáo dục 2012 của nước ta yêu cầu, về phương pháp phải lấy sinh viên
làm trung tâm, phát huy tính tích cực, tự giác, sáng tạo của người học. Công tác sinh
viên muốn đạt được kết quả tốt cũng phải quán triệt quan điểm chỉ đạo này đồng thời
phải chăm lo lợi ích và nhu cầu chính đáng của sinh viên. Quán triệt quan điểm giáo
dục toàn diện và đổi mới giáo dục của Đảng và Nhà nước là một yâu cầu vừa cấp
bách vừa lâu dài và là nhiệm vụ đòi hỏi sự sáng tạo, sự đổi mới của các các trường
đại học, cao đẳng hiện nay.
Hai là, kết hợp giữa giáo dục giá trị văn hóa truyền thống với việc giáo dục
các giá trị văn hóa hiện đại, tiến bộ cho sinh viên
Truyền thống và hiện đại là một sự thống nhất biện chứng, thống nhất trong
mâu thuẫn, bao hàm mâu thuẫn. Có những giá trị truyền thống tiếp tục được bảo tồn,
phát huy trong điều kiện, hoàn cảnh mới, có tác dụng to lớn trong sự phát triển đời
sống tinh thần xã hội, ngược lại cũng có những truyền thống không còn thích ứng với

Gia đình Việt Nam hiện nay có những mặt tiến bộ hơn trước do tác động của
chính sách đổi mới và sự quan tâm đến sự phát triển lành mạnh của gia đình,
nhưng cũng có mặt sút kém. Giáo dục trong gia đình vẫn còn nhiều khiếm khuyết
do có sự mất cân đối trong việc thực hiện các chức năng và không bảo đảm tính hệ
thống, toàn diện trong việc thực hiện từng chức năng. Nâng cao trách nhiệm của
gia đình trong việc giáo dục các giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc cho thanh niên,
sinh viên phù hợp với yêu cầu của sự nghiệp đổi mới hiện nay là một biện pháp
quan trọng để củng cố và phát triển gia đình, góp phần vào sự phát triển của văn
hóa xã hội.
3.3.1.2. Nâng cao hiệu quả giáo dục của nhà trường
Một là, phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận chức năng trong trường để giáo
dục giá trị văn hóa truyền thống cho sinh viên
Hai là, kết hợp chặt chẽ các biện pháp trong giáo dục giá trị văn hóa truyền
thống cho sinh viên (bao gồm các biện pháp hành chính, tuyên truyền giáo dục,
phong trào tự quản của sinh viên).

19
Ba là, phát huy vai trò giáo dục của người thầy và nâng cao ý thức tự giáo dục
của sinh viên trong quá trình đào tạo, đó là một biện pháp, một nguyên tắc cơ bản của
giáo dục truyền thống dân tộc cho sinh viên.
3.3.1.3. Nâng cao hiệu quả giáo dục của xã hội
Xã hội, môi trường giáo dục quan trọng mà quá trình giáo dục đào tạo của các
trường đều phải kết hợp chặt chẽ, đặc biệt là giáo dục truyền thống dân tộc. Qua môi
trường xã hội mà kiểm nghiệm những tri thức, chuẩn mực nhân cách, lối sống, nếp
sống mà sinh viên đã học tập rèn luyện ở nhà trường; đánh giá mức độ đúng đắn của
tri thức đã đạt được để củng cố và bổ sung những nhận thức mới rút ra từ thực tiễn.
Kết hợp nhà trường và xã hội trong việc giáo dục giá trị văn hóa truyền thống cho
sinh viên còn đòi hỏi nhà trường phải chủ động liên hệ với địa phương nơi trường đặt
đại điểm, quan hệ chặt chẽ với các cơ quan chức năng, giữ mối quan hệ lành mạnh
với nhân dân địa phương.

Một là, xây dựng nếp sống có văn hóa trong hoạt động chính trị - xã hội.
Hai là, xây dựng nếp sống có văn hóa trong hoạt động học tập.
Ba là, xây dựng nếp sống có văn hóa trong sinh hoạt tập thể.
Bốn là, xây dựng nếp sống có văn hóa trong sinh hoạt cá nhân.
3.3.4. Tổ chức các loại hình hoạt động giáo dục giá trị văn hóa truyền thống
cho sinh viên
Một là, tổ chức các hoạt động giảng dạy
Chú trọng, nâng cao chất lượng dạy và học các môn khoa học xã hội- nhân
văn; tăng cường giáo dục ý thức pháp luật, trách nhiệm công dân cho sinh viên.
Nâng cao ý thức tự giác, rèn luyện, tôn trọng pháp luật và tiếp thu kiến thức pháp
luật, đấu tranh với những nhận thức và việc làm sai trái, phê phán và bác bỏ những
quan điểm cơ hội, phản động, từ đó góp phần xây dựng xã hội có kỷ cương “Sống
và làm việc theo hiến pháp và pháp luật”.
Hai là, tổ chức các hoạt động hỗ trợ cho học tập
Đó là những hoạt động giúp cho sinh viên hiểu biết, mở mang thêm trí tuệ về
một số lĩnh vực như: khoa học tự nhiên, khoa học kĩ thuật, chính trị, thời sự, văn hoá
nghệ thuật và lịch sử truyền thống dân tộc làm cơ sở để bồi bổ thêm nhân cách, tư
tưởng chính trị, đạo đức cho sinh viên. Qua đó nâng cao tầm hiểu biết cho họ về mọi
mặt, tạo hành trang cho sinh viên có đầy đủ những điều kiện tốt nhất để giúp họ hoàn
thành sứ mệnh tiếp theo của mình.
Ba là, tổ chức các hoạt động văn hoá thể thao
Các hoạt động về lĩnh vực này là thế mạnh để thu hút tập hợp sinh viên sử
dụng hữu ích thời gian rỗi, nâng cao đời sống văn hoá tinh thần và rèn luyện về thể
chất cho sinh viên, góp phần xây dựng đời sống văn hoá, văn minh trong sinh viên.
Các hoạt động này, một mặt để sinh viên bộc lộ năng lực vốn có của mình, mặt khác
thông qua hoạt động này góp phần bồi dưỡng, giáo dục tâm hồn cho sinh viên, đồng
thời nâng cao thể lực, nâng cao ý thức đoàn kết, cộng đồng cho sinh viên.
Bốn là, tổ chức các hoạt động du lịch tham quan
Coi trọng đi thăm những khu di tích lịch sử, di tích cách mạng, Bảo tàng, Lễ
hội, những danh nhân, những công trình văn hoá. Các hoạt động này rất bổ ích, hấp

Tiểu kết
Để đạt được mục tiêu giáo dục các giá trị văn hóa truyền thống cho sinh viên,
cần chú trọng tác động tích cực lên từng mặt của nhân cách vừa chú trọng đến sự liên
hệ, tác động qua lại lẫn nhau của các mặt đó trong chỉnh thể tư tưởng chính trị, đạo
đức lối sống của sinh viên. Công tác giáo giáo dục các giá trị văn hoá truyền thống
dân tộc cho sinh viên các trường đại học hiện nay đòi hỏi tất cả các chủ thể giáo dục
cần ý thức đầy đủ trách nhiệm lớn lao của mình trong sự nghiệp giáo dục đào tạo nói
chung và giáo dục truyền thống dân tộc cho sinh viên nói riêng. Đồng thời, bản thân
sinh viên phải luôn có ý thức rèn luyện, kế thừa và phát huy các giá trị văn hóa truyền
thống dân tộc, góp phần làm tăng thêm nguồn động lực tinh thần, đưa sự nghiệp
CNH, HĐH của đất nước ta đi đến thắng lợi.

22
KẾT LUẬN
Những năm qua, công tác giáo dục giá trị văn hóa truyền thống dân tộc cho
sinh viên trong cả nước đã được sự định hướng chỉ đạo của Đảng và Nhà nước, sự
quan tâm kịp thời, thường xuyên của Đảng uỷ, Ban Giám hiệu các nhà trường, các bộ
phận chức năng trực tiếp làm nhiệm vụ giáo dục chính trị tư tưởng, giáo dục truyền
thống cho sinh viên đã thực hiện tốt nhiệm vụ của mình. Điều đó có tác động tích cực
đến sinh viên trong việc kế thừa và phát huy các giá trị văn hoá tốt đẹp của dân tộc.
Tuy vậy, công tác giáo dục giá trị văn hóa truyền thống cho sinh viên vẫn còn
không ít tồn tại, vướng mắc, bất cập. Một bộ phận sinh viên thiếu ý thức rèn luyện,
do đó nảy sinh nhiều hiện tượng tiêu cực và hành vi trái pháp luật, trái với đạo lý dân
tộc. Những kết quả và hạn chế của công tác giáo dục giá trị văn hóa truyền thống cho
sinh viên hiện nay có cả nguyên nhân khách quan và chủ quan trong đó chủ yếu là
nguyên nhân chủ quan.
Để đạt được mục tiêu đào tạo đại học đã đề ra cần tiến hành giáo dục sinh viên
toàn diện, vừa chú trọng tác động tích cực lên từng mặt của nhân cách vừa chú trọng đến
sự liên hệ, tác động qua lại lẫn nhau của các mặt đó trong chỉnh thể tư tưởng chính trị,
đạo đức lối sống của sinh viên.