Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
NGUYỄN MẠNH DŨNG
TIỂU THUYẾT LỊCH SỬ
CỦA NGUYỄN TRƯỜNG THANH
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC NGỮ VĂN
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
THÁI NGUYÊN-2010
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn 1
MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài……………………………………………… 03
2. Lịch sử vấn đề……………………………………………………………04
3. Mục đích nghiên cứu…………………………………………………….10
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu.…………………………………… 11
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ……………………………………………………11
6. Phƣơng pháp nghiên cứu……………………………………………… 12
7. Cấu trúc luận văn……………………………………………………… 12
PHẦN NỘI DUNG
CHƢƠNG I: TIỂU THUYẾT LỊCH SỬ VÀ VÀI NÉT VỀ TIỂU
THUYẾT LỊCH SỬ CỦA NGUYỄN TRƢỜNG THANH.
1.1. Khái niệm tiểu thuyết lịch sử………………………………………….13
1.2. Văn học Lạng Sơn và cây bút tiểu thuyết lịch sử - Nguyễn Trƣờng
Thanh ……………………………………………………………………….16
1.2.1. Khái quát về văn học Lạng Sơn…………………………………… 16
1.2.2. Vài nét về tác giả Nguyễn Trường Thanh………………………… 22
1.2.3. Tiểu thuyết lịch sử của Nguyễn Trường Thanh - một thành tựu nổi
bật trong đời sống văn học Lạng Sơn.…………………………………… 25
PHỤ LỤC HÌNH ẢNH……………… ………………………………….123 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn 3
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Lạng Sơn là một tỉnh nằm ở phía Đông bắc của Tổ quốc Việt Nam, có
đường biên giới giáp với tỉnh Quảng Tây - Trung Quốc dài 253km, có các cửa
khẩu quốc tế, quốc gia. Trải qua hàng ngàn năm lịch sử dựng nước và giữ
nước, nhân dân các dân tộc Lạng Sơn luôn luôn đứng vững ở nơi tuyến đầu
Tổ quốc, đã cùng với nhân dân cả nước lập được nhiều chiến công hiển hách
trong các cuộc chống giặc ngoại xâm. Các địa danh như: Ải Chi Lăng, chiến
khu Bắc Sơn, Đường số 4 đã đi vào lịch sử dân tộc Việt Nam như những cái
tên bất diệt. Trên con đường đấu tranh cách mạng để giành độc lập, tự do cho
Tổ quốc, biết bao người con ưu tú của nhân dân các dân tộc Lạng Sơn đã lập
công xuất sắc, anh dũng hy sinh, tiêu biểu là các đồng chí: Hoàng Văn Thụ,
Lương Văn Tri , và biết bao chiến sỹ đã trở thành những anh hùng, dũng sỹ
trong cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và trong chiến tranh biên giới
bảo vệ Tổ quốc. Những con người, những địa danh đó đã khắc sâu vào trong
tâm khảm của mỗi chúng ta, để lại trong ta bao niềm kính trọng, tự hào, với
một tình cảm biết ơn sâu sắc.
Hiện nay việc giảng dạy văn học địa phương trong các nhà trường phổ
thông đang được triển khai một cách tích cực. Do đó việc nghiên cứu tiểu
thuyết lịch sử của nhà văn Nguyễn Trường Thanh thời kỳ hiện đại là một việc
làm có giá trị thực tiễn cao. Nếu đề tài thành công - đây sẽ là một tài liệu phục
vụ trực tiếp cho việc nghiên cứu, giảng dạy văn học Lạng Sơn đối với các
trường phổ thông của tỉnh. Đồng thời đây cũng là một việc làm có ý nghĩa
như một sự tri ân đối với quê hương yêu dấu Lạng Sơn của bản thân tôi -
một người con của xứ Lạng.
2. Lịch sử vấn đề
Theo khảo sát của chúng tôi thì cho đến nay vẫn chưa có một công
trình khoa học nào nghiên cứu chuyên biệt về tiểu thuyết lịch sử Lạng Sơn nói
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn 5
chung, về nhà văn Nguyễn Trường Thanh nói riêng. Mặc dù vậy, rải rác trên
báo, tạp chí, mỗi khi xuất hiện một tiểu thuyết lịch sử mới của Lạng Sơn thì
giới nghiên cứu phê bình lại có những ý kiến đề cập đến tiểu thuyết lịch sử
Lạng Sơn.
Đối với Nguyễn Trường Thanh - nhà văn Lạng Sơn tiêu biểu sáng tác ở
thể loại tiểu thuyết lịch sử thì những sáng tác của ông khi ra đời thường được
bạn đọc và giới phê bình chú ý, nồng nhiệt đón chào và ghi nhận những cố
gắng, những thành tựu cũng như những đóng góp mới của ông ở thể loại văn
học đặc biệt này. Ví dụ như: Khi tiểu thuyết lịch sử Kỳ tích Chi Lăng ra đời
(1981), nhà nghiên cứu văn học Hương Thanh nhận xét: Cuốn sách ra đời lập
tức gây được tiếng vang bởi giá trị thời sự và văn học của nó. Bởi đây là
những tháng ngày căng thẳng sau cuộc chiến tranh biên giới phía Bắc (tháng
2 năm 1979) mà Lạng Sơn là một trong những điểm nóng nhất. Cuốn sách
viết về những kỳ tích trên một con đường huyền thoại, từng là nỗi kinh hoàng
của những đạo quân xâm lược khổng lồ phương Bắc. Nhà văn Nguyễn
hình dung được một bối cảnh trong một vùng đất lịch sử nổi tiếng một thời.
Trong bài “ Tƣớng không phong hàm - giải mã huyền thoại” của tác
giả Lý Nguyên Anh tháng 5 năm 1998 viết về tác phẩm Tƣớng không phong
hàm đã khẳng định: “Đây là một cuốn tiểu thuyết sớm nhất viết về cuộc đời
nhà cách mạng tiền bối xuất sắc Lương Văn Tri - vị chỉ huy cao nhất của
chiến khu Bắc Sơn và của Cứu quốc quân I. Cuộc đời đầy huyền thoại của vị
tướng không phong hàm này còn được lưu truyền mãi trong lịch sử phát triển
của quân đội nhân dân Việt Nam… Là chân dung chiến sỹ cách mạng, cuốn
tiểu thuyết vừa tuân thủ những sự kiện lịch sử, những địa danh lịch sử, những
tên tuổi lịch sử nhưng cũng vừa đem lại một mỹ cảm trong lành của văn
chương” [1]
Nhà văn Nguyễn Trường Thanh được đánh giá là nhà văn viết tiểu
thuyết lịch sử giầu sức sáng tạo, với nghệ thuật kể chuyện có duyên, độc đáo
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn 7
và chân thành. Trong lời nói đầu về tác phẩm Ngôi nhà của cha, Nhà xuất
bản Văn hóa thông tin đã khẳng định: “Tác phẩm được xây dựng từ một nhân
vật có thật trong lịch sử - kiến trúc sư danh tiếng Nguyễn Văn Ninh. Tốt
nghiệp thủ khoa trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, kiến trúc sư
Nguyễn Văn Ninh - một trí thức cách mạng đã có nhiều công trình kiến trúc
mang giá trị lịch sử và là tác giả của ngôi “ Nhà sàn Bác Hồ” - di sản văn
hóa vô giá của dân tộc Việt Nam. Bằng văn phong dung dị, đằm thắm, cuộc
đời và sự nghiệp của nhân vật hiện lên qua từng trang sách sống động, mang
dấu ấn lịch sử hào hùng của dân tộc ta. Tác phẩm mang giá trị lịch sử và văn
học đặc sắc”
Tác giả Đỗ Lâm Hà nhận xét về tiều thuyết Hƣơng Ngàn: “Tiểu thuyết
Hương Ngàn được thiết lập theo lối tác giả đóng vai trò ghi chép lời kể của
bà Nguyễn Thị Được (Chị Sáu Bến Tre) về thân thế và qúa trình hoạt động
Tiểu thuyết Hoa bất tử là cuốn sách mà nhà văn Trường Thanh đã
chuẩn bị tư liệu, ấp ủ trên bốn mươi năm để đến giữa năm 2008 mới bắt đầu
cầm bút viết liền một mạch sáu tháng và phát hành đúng dịp kỷ niệm 100 năm
ngày sinh đồng chí Hoàng Văn Thụ (4/11/1909- 4/11/2009). Trên báo Văn
nghệ trẻ số 3.4.5 xuân Kỷ Sửu với nhan đề “Nhà văn Nguyễn Trƣờng
Thanh với đề tài lịch sử chiến tranh cách mạng” nhận xét: “Hoa bất tử là
pho sử ghi chép về thân thế, sự nghiệp của đồng chí Hoàng Văn Thụ, cũng
như mối tình huyền thoại giữa người chiến sĩ gang thép ấy với nữ chiến sĩ
cộng sản Phạm Thị Vân (mật danh Hoàng Ngân). Nhiều chi tiết đắt giá, được
nhà văn khắc họa như “Trước khi ra pháp trường, Hoàng Văn Thụ còn nhờ
bạn tù gửi chiếc áo len do Hoàng Ngân đan cho Tổng Bí thư Trường Chinh,
và gửi thư vĩnh biệt cùng bài thơ “Nhắn bạn” nổi tiếng cho người vợ chưa
cưới thân yêu của mình”. Cùng nhận xét đó, tác giả Đỗ Lâm Hà trên báo
Văn nghệ số 38 ngày 19 tháng 9 năm 2009 với bài “Hoa bất tử trong hồn
sông núi” đánh giá: “Hoa bất tử là tiểu thuyết nhưng là tiểu thuyết lịch sử
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn 9
nên sự thật lịch sử đã được tác giả hết sức trân trọng, không làm sai lệch
chính sử” và “Ngoài giá trị văn học Hoa bất tử còn là một tư liệu quý, ghi
chép đầy đủ nhất về thân thế sự nghiệp của đồng chí Hoàng Văn Thụ và làm
sáng tỏ thêm một số sự kiện mà chưa sách nào ghi chép để lưu lại cho muôn
đời với nhân dân Việt Nam nói chung, với dân tộc Tày Nùng ở Lạng Sơn quê
hương đồng chí nói riêng”[11]. Như vậy, theo đánh giá của của các nhà
nghiên cứu thì tiểu thuyết Hoa bất tử của nhà văn Nguyễn Trường Thanh là
tác phẩm đầu tiêu biểu viết về thân thế và sự nghiệp cách mạng vĩ đại của
đồng chí Hoàng Văn Thụ. Tác phẩm là sự trân trọng của nhà văn đối với nhà
cách mạng vĩ đại, người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Những
chi tiết trong tác phẩm lần đầu tiên người đọc được biết đến thật xúc động
thống và những người anh hùng của nhân dân các dân tộc Lạng Sơn theo suốt
chiều dài lịch sử của dân tộc.
Trên đây chúng tôi đã trình bày tổng quan tình hình nghiên cứu về tiểu
thuyết lịch sử của nhà văn Nguyễn Trường Thanh. Có thể thấy, cho đến nay
vẫn chưa có một công trình nào nghiên cứu một cách tổng thể và thấu đáo về
vấn đề này, mặc dù đã có khá nhiều ý kiến đánh giá, nhận xét có liên quan
trực tiếp đến việc đánh giá tiểu thuyết lịch sử của nhà văn Nguyễn Trường
Thanh. Do đó, chúng tôi đã lựa chọn vấn đề này để nghiên cứu, nhằm góp
phần khẳng định những thành tựu đáng khẳng định của nhà tiểu thuyết lịch sử
Nguyễn Trường Thanh, với hy vọng: Sẽ chỉ ra những đóng góp quan trọng
của nhà văn Nguyễn Trường Thanh đối với văn học Lạng Sơn nói riêng, đối
với tiểu thuyết lịch sử Việt Nam thời kỳ hiện đại nói chung.
3. Mục đích nghiên cứu
Mục đích của việc thực hiện đề tài này của chúng tôi là: Chỉ ra những
đặc điểm về nội dung và nghệ thuật tiểu thuyết lịch sử của nhà văn Nguyễn
Trường Thanh - một cây bút tiêu biểu, xuất sắc nhất của văn học Lạng Sơn
thời kỳ hiện đại.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn 11
Khẳng định những đóng góp quan trọng của tiểu thuyết lịch sử Nguyễn
Trường Thanh trong đời sống văn học của tỉnh Lạng Sơn nói riêng, trong đời
sống văn học Việt Nam hiện đại nói chung (ở thể loại tiểu thuyết lịch sử).
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu của luận văn bao gồm: Toàn bộ tiểu thuyết
lịch sử của nhà văn Nguyễn Trường Thanh và một số cuốn tiểu thuyết lịch sử
khác của Lạng Sơn và của địa phương khác (để so sánh, đối chiếu với tiểu
thuyết lịch sử của Nguyễn Trường Thanh). Bên cạnh đó, chúng tôi tham khảo
một số tiểu thuyết lịch sử khác của Lạng Sơn và của các địa phương khác. Đã
7. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, phần nội dung chính của luận văn
gồm 3 chương:
Chƣơng I: Tiểu thuyết lịch sử và vài nét về tiểu thuyết lịch sử của
Nguyễn Trƣờng Thanh
Chƣơng II: Nguồn cảm hứng mãnh liệt từ mảnh đất Lạng Sơn xinh
đẹp, giầu kỳ tích lịch sử
Chƣơng III: Một số đặc điểm nghệ thuật trong tiểu thuyết lịch sử
của Nguyễn Trƣờng Thanh Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn 13
PHẦN NỘI DUNG
CHƢƠNG I
TIỂU THYẾT LỊCH SỬ VÀ VÀI NÉT VỀ
TIỂU THUYẾT LỊCH SỬ CỦA NGUYỄN TRƢỜNG THANH
1.1. Khái niệm tiểu thuyết lịch sử
Bàn về khái niệm tiểu thuyết lịch sử - hiện nay trên thế giới đang tồn tại
nhiều định nghĩa khác nhau do có những quan niệm khác nhau về tiểu thuyết
Tiểu thuyết lịch sử được giáo sư người Pháp Dorothy Brevvster và
Jonh Bureell trình bày như sau: “Những chuyện đó chỉ là những tiểu thuyết về
quá khứ, và chỉ vì nhân nhượng mà tên gọi là tiểu thuyết lịch sử. Gọi theo tên
hiệu này hay tên hiệu khác tùy thuộc vào các nhà phê bình định nghĩa, đọc và
ưu thích (hay chán ghét) chúng. Vì khi thích một cuốn truyện nào thì nhà phê
bình thường muốn đưa nó vào một loại văn học có danh”[6.211]. Như vậy
theo quan niệm này tiểu thuyết lịch sử trước tiên là tiểu thuyết viết về quá khứ
của một dân tộc, quốc gia nào đó. Và điều quan trọng là tiểu thuyết này phụ
thuộc vào quan điểm chủ quan của người phê bình muốn xếp nó vào loại nào.
Từ điển thuật ngữ văn học (Lê Bá Hán, Trần Đình Sử, Nguyễn Khắc
Phi chủ biên) thì thể loại lịch sử/tiểu thuyết lịch sử được quan niệm: “Các
tác phẩm viết về đề tài lịch sử này có chứa đựng các nhân vật và các chi tiết
hư cấu, tuy nhiên nhân vật chính và sự kiện chính thì được sáng tạo trên các
sử liệu xác thực trong lịch sử, tôn trọng lời ăn tiếng nói, trang phục, phong
tục, tập quán phù hợp với giai đoạn lịch sử ấy. Tác phẩm văn học lịch sử
thường mượn chuyện xưa nói chuyện đời nay, hấp thu những bài học quá
khứ, bày tỏ sự đồng cảm với những con người và thời đại đã qua, song
không vì thế mà hiện đại hóa người xưa, phá vỡ tính chân thực lịch sử của
thể loại này”.[12. 255]
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn 15
Như vậy, chúng ta có thể thấy rất rõ rằng: Tiểu thuyết lịch sử là những
tác phẩm mang trọn đặc trưng của tiểu thuyết nhưng lại lấy nội dung lịch sử
làm đề tài, làm cảm hứng sáng tạo nghệ thuật. Ở đây, tác giả dựa vào những
sự kiện trong quá khứ, hư cấu, tưởng tượng thêm để sáng tạo nên tác phẩm
nhằm gây hứng thú cho người đọc. Tiểu thuyết lịch sử tuy mượn đề tài và lấy
cảm hứng từ lịch sử nhưng không hề né tránh, xa vời với nhiệm vụ thực tại,
thời thế hiện tại. Đúng như Biêlinxki đã khẳng định: Chúng ta hỏi và chúng ta
lịch sử. Và như vậy, có thể nói: Tiểu thuyết lịch sử là loại hình tiểu thuyết lấy
đề tài lịch sử làm nội dung chính. Đối tượng của nó là nhân vật, sự kiện, thời
kỳ hay tiến trình lịch sử. Đó có thể là quá khứ xa xôi hay một thời kỳ lịch sử
đặc biệt. Nó đòi hỏi người viết vừa phải có kiến thức uyên bác, tỉ mỉ của một
nhà sử học, lại vừa phải có khả năng sáng tạo văn học. Có thể kể đến những
cuốn tiểu thuyết lịch sử Việt Nam tiêu biểu như: Hoàng Lê nhất thống chí
(Ngô Gia Văn Phái); Trùng Quang tâm sử (Phan Bội Châu); Vua Hàm Nghi,
Vua Quang Trung (Phan Trần Chúc); Vua Hàm Nghi với việc kinh thành thất
thủ, Lịch sử Đề Thám (Ngô Tất Tố); Ai lên phố Cát (Lan Khai); Việt Nam Lý
Thường Kiệt (Phạm Minh Kiên); Rồng đá chuyển mình, Chuyện tình Dương
Vân Nga (Hoài Anh); Tướng quân Nguyễn Chích (Hà Ân); Bà Triệu (Hàn Thế
Dũng); Hồ Quý Ly (Nguyễn Xuân Khánh); Mạc Đăng Dung (Lưu Văn
Khuê)…Qua việc nêu tên các cuốn tiểu thuyết lịch sử này, chúng ta có thể
khẳng định rằng: Trong đời sống văn học nước nhà, thể loại tiểu thuyết lịch
sử đã từng xuất hiện và đã có những thành tựu đáng khẳng định.
1.2. Văn học Lạng Sơn và tiểu thuyết lịch sử của Nguyễn Trƣờng Thanh
1.2.1. Vài nét khái quát về văn học Lạng Sơn
Như ta đã biết, Lạng Sơn là một tỉnh biên giới vùng miền núi phía Bắc
có bề dày lịch sử dựng nước, giữ nước và có nền văn hóa truyền thống lâu
đời, đậm đà bản sắc dân tộc. Tuy nhiên mảng văn học thành văn của Lạng
Sơn từ xa xưa để lại không nhiều. Theo khảo sát của chúng tôi những tư liệu
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn 17
còn được lưu giữ được về văn học xứ Lạng còn rất mỏng. Đó chủ yếu là một
số bài thơ, bài ký viết bằng chữ Hán, hoặc chữ Nôm của các vị Sứ thần triều
đình đi sứ sang Trung Quốc qua Lạng Sơn, cảm tác trước cảnh đẹp và lịch sử
hào hùng của xứ Lạng mà viết nên. Trong đó đáng lưu ý có một số bài thơ,
bài ký của các tác giả như: Trần Nhân Tông (1258-1308), Nguyễn Trung
Lạng Sơn viết rất công phu và đã được trình bày tại Hội thảo Hội Địa lý Hà
Nội (thuộc Pháp) ngày 12-4-1934). Những tác phẩm này tính văn học còn hạn
chế nhưng đã ghi lại khá trung thực một số nét về đất nước, con người và các
sự kiện lịch sử của Lạng Sơn thời kỳ ấy.
Thời kỳ trước cách mạng tháng Tám năm 1945, vào giữa những năm
1930, khi hai đồng chí Hoàng Văn Thụ và Lương Văn Tri từ Trung Quốc trở
về xây dựng cách mạng ở quê hương, cùng với việc học tập, giác ngộ quần
chúng, báo chí đã được sử dụng như một phương tiện hữu hiệu. Theo những
nguồn tài liệu thì vào thời điểm này, Tạp chí Du kích quân đã ra đời tại khu
rừng Khuổi Nọi giữa chiến khu Bắc Sơn - do đồng chí Lương Văn Tri phụ
trách với sự cộng tác của đồng chí Hoàng Văn Thái. Cũng chính những năm
đó, từ yêu cầu thực tiễn của cách mạng, đồng chí Hoàng Văn Thụ đã mượn
hình thức thơ, sli, then… quen thuộc, sáng tác những tác phẩm như: Trăng
soi, Đoạn tuyệt, Tèo tàng cách mạng (Con đường cách mạng) có nội dung
cách mạng để vận động cách mạng, giác ngộ quần chúng. Những bài trong số
đó, sau này được in trong tập Nhắn bạn, lấy tên của bài thơ “Nhắn bạn” nổi
tiếng làm tên chung cho cả tập thơ. Có thể coi tập thơ này là viên gạch đầu
tiên đặt nền móng cho nền văn học, nền thơ ca Lạng Sơn thời kỳ hiện đại.
Năm 1946 cả nước ta bước vào cuộc kháng chiến anh dũng trường kỳ
chống thực dân Pháp xâm lược - thì Lạng Sơn chính là vùng đất đảm nhiệm
những trọng trách lớn của lịch sử dân tộc. Chiến thắng Thu Đông 1947,
“Đƣờng số 4 anh hùng” với những chiến công vang dội ở Bông Lau, Lũng
Phầy, Đèo Khách ; rồi chiến dịch biên giới 1950 - một chiến thắng có ý
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn 19
nghĩa lịch sử đặc biệt - thực sự đã trở thành nguồn cảm hứng mãnh liệt cho
nhiều văn nghệ sỹ có tên tuổi như: Trần Đăng, Nguyễn Tuân, Nam Cao,
Nguyễn Đình Thi viết nên những tác phẩm xuất sắc, ghi dấu ấn vào trong
chung của các nhà thơ thời hiện đại hiện nay. Từ mảnh đất Lạng Sơn “nhìn ra
biển rộng trời cao” thấy toàn cảnh đất nước, mạch cảm hứng lịch sử, dân tộc
như cũng được khơi mở xa rộng hơn, vươn tới những vấn đề chung của cả
dân tộc, đất nước. Chính bởi thế, thơ Lạng Sơn đã gắn bó trực tiếp, chặt chẽ
với cội nguồn văn hóa dân tộc. Điều đó tạo cho thơ Lạng Sơn một thế mạnh,
một nét riêng, góp vào thơ ca Việt Nam hiện đại những “hương vị lạ”, những
mảng màu đặc sắc, đặc biệt trong thơ ca của các nhà thơ dân tộc - những
người đã trọn đời tắm gội trong dòng suối trong trẻo của văn học dân gian
như: Mã Thế Vinh, Vi Thị Kim Bình, Nguyễn Đức Tâm, Vũ Kiều Oanh, Vi
Quốc Hiệp, Lương Định, Đinh Thanh Huyền…
Thể loại văn xuôi của Lạng Sơn cũng đang hướng tới những vấn đề lớn
chung của đất nước, của dân tộc. Thế mạnh của những cây bút trẻ mới xuất
hiện gần đây là ở khả năng bao quát, phản ánh những vấn đề phong phú, đa
dạng nhưng cũng vô cùng phức tạp của cuộc sống hiện đại hôm nay. Cuộc
đấu tranh giữa cái thiện và cái ác, giữa cái cao thượng với cái tầm thường,
giữa cái tích cực với cái tiêu cực không chỉ diễn ra trong quan hệ xã hội, trong
mỗi tập thể cộng đồng nhỏ hẹp, trong từng gia đình, mà trong cả bản thân mỗi
con người. Như các nhà văn: Ngọc Mai, Quang Huynh, Nguyễn Duy Chiến…
Lạng Sơn là một tỉnh biên giới giầu kỳ tích lịch sử, mỗi tấc đất ở nơi
này đã ghi dấu bao kỳ tích lịch sử của dân tộc. Với niềm tự hào về mảnh đất
biên cương, phên dậu của Tổ quốc - với nhiều kỳ tích, sự kiện lịch sử và
những người anh hùng trên mảnh đất xứ Lạng nên nội dung đặc biệt được các
nhà văn Lạng Sơn quan tâm đó là: Viết về lịch sử đấu tranh oanh liệt của dân
tộc và nhân dân các dân tộc Lạng Sơn. Những tác phẩm viết về đề tài lịch sử
của văn xuôi Lạng Sơn đã giúp người đọc - nhất là thế hệ trẻ hôm nay và mai
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn 21
sau - hiểu biết rõ hơn về lịch sử đất nước, quê hương, mãi mãi tri ân về những
thuật Lạng Sơn phát triển đúng hướng và góp phần sưu tầm, bảo tồn, phát
triển vốn văn hóa, văn nghệ dân gian trên quê hương xứ Lạng.
Như vậy, chúng ta thấy văn học Lạng Sơn nói chung, tiểu thuyết lịch sử
nói riêng đã có được những thành tựu rất đáng trân trọng. Chính vì vậy, khi
nghiên cứu về văn học Lạng Sơn thì việc nghiên cứu thể loại tiểu thuyết lịch
sử là một sự lựa chọn thích đáng nhất.
1.2.2. Vài nét về tác giả Nguyễn Trường Thanh
Tác giả Nguyễn Trường Thanh sinh ngày 2 tháng 5 năm 1934. Xuất
thân trong một gia đình nông dân ở làng Lỗ Giao (Tổng Cổ Loa cũ) nay là xã
Việt Hùng huyện Đông Anh - Hà Nội. Ông là người từng trải, phải lăn lộn
kiếm sống từ nhỏ để có điều kiện đi học. Trước khi đến với xứ Lạng, ông đã
đi dạy học, có lúc làm thợ sửa đồng hồ ở Móng Cái, mỏ Cẩm Phả rồi lưu lạc
lên tận khu gang thép Thái Nguyên và mỏ Apatis Lào Cai. Ông sống gắn bó
với nhiều đối tượng, từ anh em bộ đội, công an vùng biên đến những người
lao động chân tay ở vùng miền xuôi và đồng bào các dân tộc thiểu số sống ở
vùng cao Lạng Sơn, Cao Bằng…
Năm 1964 ông được bộ Giáo dục và đào tạo cử lên Lạng Sơn dạy học
và đã từng là: Giáo viên dạy Văn - Sử, hiệu trưởng nhà trường, làm báo, viết
văn và cả kinh doanh nữa. Cuộc đời ông gắn bó với mảnh đất xứ Lạng, lăn
lộn với xứ sở địa đầu của Tổ quốc - đặc biệt là vùng đất Bắc Sơn, Chi Lăng
lịch sử. Gia đình ông một thời gian dài sống ngay trên mảnh đất lịch sử này,
nghe âm vang hào hùng của quá khứ vọng về. Người thầy giáo yêu thích văn
học ấy đã trụ lại ở trên con đường thiên lý của đời mình và viết lên những tác
phẩm văn học luôn hấp dẫn người đọc.
Người đọc - nhất là người đọc ở Việt Bắc, biết đến tác giả Nguyễn
Trường Thanh từ truyện ngắn “Ngƣời thợ cả” của ông (đạt giải Ba trong cuộc
thi truyện ngắn, do tờ Văn nghệ Việt Bắc (1966) tổ chức). Chính sự thành
Copyright: Tài liệu đại học ©