VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
____________
NGUYỄN THỊ HƯƠNG
NGHIÊN CỨU CÁCH ỨNG PHÓ
CỦA NGƯỜI BỆNH NGHIỆN RƯỢU VỚI NHỮNG
KHÓ KHĂN TRONG CUỘC SỐNG
Chuyên ngành: TÂM LÝ HỌC CHUYÊN NGÀNH
Mã số: 62 31 80 05
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÂM LÝ HỌC
HÀ NỘI - 2013
Công trình được hoàn thành tại:
Khoa tâm lý học - Học viện Khoa học Xã hội
Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS. Nguyễn Sinh Phúc
Phản biện 1:
Phản biện 2:
Phản biện 3:
Luận án sẽ được bảo vệ trước hội đồng chấm luận án cấp nhà nước tại:
Học Viện Khoa học xã hội Việt Nam
Có thể tìm hiểu luận án tại: - Thư viện Quốc Gia
- Thư viện Học viện Khoa học xã hội
- Thư viện Viện Tâm lý học
1
MỞ ĐẦU

1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Sử dụng rượu là một phong tục có từ rất lâu trong lịch sử loài người. Bản thân rượu nếu được sử dụng đúng
mực thì hoàn toàn không có hại, thậm chí còn có lợi cho sức khỏe. Trong những năm gần đây, theo các nhà
nghiên cứu, tình trạng lạm dụng rượu đã trở thành một trong những vấn nạn mang tính toàn cầu và có xu hướng
ngày một phổ biến trong xã hội hiện đại. Theo ước tính của Tổ chức Y tế thế giới khoảng 1/3 dân số thế giới có
sử dụng rượu [1], trong đó có khoảng 140 triệu người nghiện rượu. Ở Úc có trên 5% người lớn nghiện rượu;

dụng các cách ứng phó chủ động, tích cực khi giải quyết những khó khăn trong cuộc sống.
Các yếu tố ảnh hưởng và một số đặc điểm nhân cách của người bệnh nghiện rượu có liên quan chặt chẽ đến
cách ứng phó của người bệnh nghiện rượu.
4. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
4.1. Nghiên cứu các vấn đề lý luận liên quan tới ứng phó tâm lý, những yếu tố ảnh hưởng tới việc sử dụng hiệu
quả các cách ứng phó tâm lý của cá nhân.
4.2. Nghiên cứu thực trạng biểu hiện cách ứng phó tâm lý của người bệnh nghiện rượu với những khó khăn
trong cuộc sống.
4.3. Nghiên cứu mối liên quan giữa những yếu tố ảnh hưởng và cách ứng phó tâm lý của người bệnh nghiện
rượu.
5. ĐỐI TƯỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU
5.1. Đối tượng nghiên cứu
Cách ứng phó của người bệnh nghiện rượu với những khó khăn trong cuộc sống
3
5.2. Khách thể nghiên cứu
a. Tổng số khách thể khảo sát: 105 người bệnh nghiện rượu đang điều trị tại Bệnh viện tâm thần Trung
Ương I và Bệnh viện tâm thần Hà Nội trong thời gian thực hiện đề tài, trong đó nghiên cứu trường hợp với 3
NBNR.
b. Tham khảo ý kiến của một số giáo sư, tiến sĩ, bác sĩ chuyên khoa 2, cán bộ quản lý, người nhà NBNR:
20 người
- 02 giáo sư tâm lý.
- 02 phó giáo sư tâm lý
- 03 tiến sỹ tâm lý
- 03 bác sỹ chuyên khoa 2 về tâm thần
- 04 cán bộ quản lý người bệnh tâm thần
- 06 người nhà người bệnh nghiện rượu.
6. GIỚI HẠN NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
6.1. Giới hạn về nội dung
- Nghiên cứu cách ứng phó trong một số tình huống khó khăn của cuộc sống mang tính đặc thù cho người
nghiện như: khó khăn về sức khỏe, khó khăn về kinh tế, khó khăn trong quan hệ gia đình - xã hội và khó khăn

- Phương pháp chuyên gia.
- Phương pháp nghiên cứu trường hợp.
7.2.2. Phương pháp xử lý số liệu
5
Sử dụng phần mềm SPSS phiên bản 16.0 để xử lý số liệu điều tra đã thu thập được qua bảng hỏi.
8. ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN ÁN
8.1. Đóng góp về mặt lý luận
Từ góc độ lý luận, kết quả nghiên cứu góp phần làm sáng tỏ các vấn đề lý luận về khái niệm cách ứng phó,
cách ứng phó của người bệnh nghiện rượu, đặc biệt luận án chỉ ra được các biểu hiện những khó khăn trong
cuộc sống; khó khăn về tình cảm, kinh tế, quan hệ gia đình - xã hội, công việc. Luận án là tài liệu mới góp phần
làm phong phú thêm tri thức tâm lý học lâm sàng ở nước ta hiện nay.
8.2. Đóng góp về mặt thực tiễn
Kết quả nghiên cứu của luận án đã làm rõ thực trạng cách ứng phó với khó khăn trong cuộc sống của
NBNR trong quá trình điều trị, sống và làm việc. Đồng thời luận án chỉ ra ba cách ứng phó với những khó khăn
trong cuộc sống của người bệnh nghiện rượu đó là: ứng phó tập trung vào cảm xúc, ứng phó tập trung vào suy
nghĩ, ứng phó tập trung vào hành động. Từ đó, đề tài đã phác thảo mô hình người bệnh nghiện rượu ứng phó
với những khó khăn trong cuộc sống giai đoạn hiện nay.
Trong phần nghiên cứu lý luận của luận án đã đề cập tới một số đặc điểm tâm lý, hoàn cảnh khó khăn,
những nhận định chung về cách ứng phó của người bệnh nghiện rượu. Nghiên cứu thực tiễn đã cho thấy cách
ứng phó của các nhóm bệnh nhân khác nhau về hoàn cảnh sống, trình độ, tuổi, nghề nghiệp cũng như các yếu tố
về tâm lý xã hội, đặc điểm nhân cách Những kết quả thu được của đề tài góp phần làm cơ sở cho việc xây
dựng mô hình và phương pháp trị liệu tâm lý đối với NBNR, nhằm nâng cao kỹ năng chăm sóc người bệnh cho
đội ngũ nhân viên y tế và cộng đồng.
Kết quả này có thể là nguồn tài liệu tham khảo cho hoạt động nghiên cứu và chăm sóc NBNR trong điều
kiện còn thiếu hụt tài liệu cả về mặt lý luận cũng như thực tiễn tại các cơ sở chăm sóc NBNR ở Việt Nam hiện
nay.
9. CẤU TRÚC CỦA LUẬN ÁN
Luận án gồm: mở đầu, 3 chương, kết luận, kiến nghị và phụ lục
Chương 1: Cơ sở lý luận về cách ứng phó của người bệnh nghiện rượu với những khó khăn trong cuộc sống
6

Như vậy, mục đích nghiên cứu của các tác giả này nhằm tìm ra những khuôn mẫu ứng phó có hiệu quả với
những tình huống, hoàn cảnh nhất định để có thể giúp những người rơi vào hoàn cảnh đó có cách ứng phó phù
hợp. Có thể tổng hợp các xu hướng nghiên cứu vấn đề này thành các nhóm:
Nghiên cứu các phương pháp đo hành vi ứng phó:
Đây là một hướng nghiên cứu ứng dụng rất hiệu quả. Những test nhằm xác định con người ứng phó ra sao
trước mọi tình huống đều kế thừa những thuyết trước. Trắc nghiệm Cách ứng phó (Way of coping) do Folkman
và Lazarus phát triển vào năm 1980 là một trong những công cụ hay được tham khảo nhất, trong đó tác giả đo
hai kiểu ứng phó tổng hợp nhất là ứng phó tập trung vào cảm xúc và ứng phó tập trung vào vấn đề.
Theo xu hướng này, mục đích của cách ứng phó thứ nhất là làm giảm mức độ căng thẳng của con người khi
họ rơi vào tình huống khó khăn, chú ý nhiều đến cảm xúc cá nhân. Còn mục đích của cách ứng phó thứ hai là
nhằm đến việc giải quyết vấn đề hoặc định hướng làm một việc gì đó để thay đổi hoàn cảnh.
Ngoài ra còn những trắc nghiệm Bảng kê cách ứng phó thường ngày DCI (Daily coping inventory) của
Stone và Neale (1984), trắc nghiệm cách ứng phó nâng cấp (Way of coping revised) của Folkman và Lazarus .
Một số tác giả kết hợp chọn lọc nhiều trắc nghiệm khác nhau trong nghiên cứu của mình tạo nên bộ trắc
nghiệm mới (Stone A.,Neale J.M., Paty J )
Như vậy, có thể thấy khuynh hướng này là một hướng mở cho nhiều nhà nghiên cứu khác nhau khai thác
và phát triển.
Nghiên cứu về các nhân tố có mối liên quan với hành vi ứng phó
8
Với mục đích tìm kiếm cơ chế của hành vi ứng phó, các nhà nghiên cứu đã cố gắng tìm hiểu mối quan hệ
của ứng phó với một loạt các nhân tố khác nhau.
Hành vi ứng phó với sự kiện cuộc sống, với trải nghiệm cá nhân được các tác giả quan tâm (Zeidner M.,
Hammer A., 1990; Brewin C.R., 1994 ). Một số tác giả cho rằng cá nhân có những trải nghiệm sớm thường có
kiểu ứng phó dồn nén, ức chế khi chúng gặp lại quang cảnh của sự kiện cũ đặc biệt là những sự kiện liên quan
đến quan hệ gia đình. Việc trải nghiệm những sự kiện âm tính là nhân tố trung gian giữa căng thẳng và cách
ứng phó của con người với hoàn cảnh khó khăn.
Theo Lazarus đánh giá về hoàn cảnh là quá trình đầu tiên của cách ứng xử con người, nghiên cứu về mối
liên quan của những đánh giá về tình huống khó khăn được nhiều tác giả quan tâm (Terry D.J., 1991; Lees
M.C.,1999). Theo các tác giả này, việc con người ứng xử như thế nào trong hoàn cảnh khó khăn thường chịu
ảnh hưởng của việc họ đánh giá về chính hoàn cảnh đó, tình huống đó như thế nào.

Nghiên cứu về cách ứng phó của một số nhóm có vấn đề
Một số tác giả Sumer N., Cozzarelli C.,Cooper M.L., nghiên cứu về cách ứng phó của phụ nữ trong tình
trạng bị nạo thai. Các tác giả Essau C.A. và Trommsdorff 1996 nghiên cứu cách ứng phó của học sinh với
stress trong học tập. Một số tác giả Fleishman, Sherbourne, Crystal, Collins, Marshall, Kelly, Shapiro, Hays,
2000 nghiên cứu cách ứng phó của nhóm bệnh nhân AIDS. Khuynh hướng này cho thấy mỗi nhóm đều có cách
ứng phó đặc thù trong mỗi tình huống nhất định. Đó là một minh chứng cho luận điểm về ảnh hưởng của văn
hóa, lứa tuổi, giới tính, đặc điểm nhân khẩu đối với cách ứng phó.
10
Tác giả McCubbin (1980) nghiên cứu ảnh hưởng có hại của cách ứng phó sai lầm với stress gia đình có thể
dẫn đến việc phá hủy hệ thống gia đình. Ông tìm hiểu về tính chất của cách ứng phó sai lầm, những giai đoạn
của cách ứng phó này [77]. Ngược lại, Figley (1993) lại quan tâm đến chiến lược ứng phó hiệu quả trong những
tình huống stress gia đình. Còn Fosson lại chỉ ra những kiểu chuyển đổi trong gia đình có thể dẫn đến những
khó khăn mà các thành viên phải ứng phó với nó.
Nhiều nghiên cứu còn được tiến hành với những tình huống đặc thù hơn không chỉ ở cấp độ xã hội như:
Cách ứng phó của phụ nữ với việc nạo thai (Sumer N., Cozzarelli C., Zubeck J., 1998); cách ứng phó với
những khủng hoảng tinh thần, những tổn thương tâm lý (Holman E.A., Silver R. C., 1998); ứng phó với tình
trạng mình là nạn nhân của tội phạm (Schneider, 1981; Berg và Jonhson, 1979; Brooks, 1981 ); ứng phó với
stress ở nơi làm việc (Revicki, May, 1985; Mackay và Cooper, 1987; Adler và Matthews, 1994; Repetti, 1993);
ứng phó với bệnh ung thư (Siegel B., Carl và Simonton, 1980) Mục đích của các tác giả khi nghiên cứu là tìm
ra khuôn mẫu ứng phó hiệu quả với hoàn cảnh cụ thể để tập huấn cho những người rơi vào hoàn cảnh đó.
Các nghiên cứu giao thoa văn hóa về cách ứng phó
Essau C. A. và Trommsdorff (1996) nghiên cứu cách ứng phó với những vấn đề liên quan đến trường học
của học sinh các châu lục đại diện là vùng Bắc Mỹ, Đức, Malaysia đã nhận thấy rằng biểu hiện các cách ứng
phó tập trung vào cảm xúc hay tập trung vào vấn đề của học sinh các châu lục cũng rất khác nhau.
Tổng quan những nghiên cứu cho thấy, những nghiên cứu ở nước ngoài với tính chất đa dạng, phong phú từ
cấp độ cá nhân đến cấp độ xã hội, với nhiều đối tượng và khách thể nghiên cứu khác nhau. Đặc biệt là tính ứng
dụng cao của các nghiên cứu thuộc lĩnh vực này.
1.1.2. Những nghiên cứu ở trong nước
Sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ đã góp phần cải thiện đời sống, vật chất, tinh thần của
mỗi người dân. Tuy nhiên, đi kèm với những thay đổi mang tính tích cực đó, những khó khăn trong cuộc

trở lại đây [30].
1.2.1.3. Tác hại của rượu trên cơ thể
- Tăng nguy cơ gây ung thư: vòm hầu, họng, thanh quản, thực quản và gan.
- Một số nghiên cứu trước có kết luận: tỷ lệ trầm cảm và lo âu ở người bệnh có liên quan đến việc giải
quyết vấn đề [62].
1.2.1.4. Đặc điểm tâm lý của người bệnh nghiện rượu
Nghiện rượu sẽ dễ dàng dẫn đến sự biến đổi nhận thức. Người nghiện rượu có những rối loạn tâm thần, trí
tuệ , trí nhớ và khả năng sáng tạo dần giảm sút, giảm khả năng di chuyển chú ý từ nhiệm vụ này sang nhiệm vụ
khác.
1.2.2. Khó khăn trong cuộc sống của người bệnh nghiện rượu
1.2.2.1. Khái niệm khó khăn trong cuộc sống
Khó khăn trong cuộc sống của người bệnh nghiện rượu là những tình huống gây căng thẳng khiến họ phải
chịu những áp lực tâm lý, bị căng thẳng và stress ở một mức độ nhất định.
1.2.2.2. Biểu hiện những khó khăn trong cuộc sống của người bệnh nghiện rượu
* Khó khăn về sức khỏe
- Khó tập trung chú ý - Chán ăn
- Mệt mỏi - Đau đầu
- Bồn chồn, bất an - Thở gấp
- Khô miệng - Ác mộng
- Buồn nôn - Hay quên
- Mất ngủ - Vã mồ hôi
13
* Khó khăn về kinh tế
- Chi trả viện phí - Trả các khoản nợ
- Mua thuốc điều trị - Vay tiền, vàng, hàng hóa, cầm đồ
- Phục vụ sinh hoạt hàng ngày - Khó đưa ra kế hoạch phát triển kinh tế
* Khó khăn trong quan hệ gia đình - xã hội
- Chia sẻ và tâm sự cùng vợ (người yêu): khi nghiện rượu, nhân cách suy đồi, ý nghĩ lệch lạc, không chí
thú làm ăn, suốt ngày bê tha khó có thể chia sẻ và tâm sự một cách thấu tình đạt lý.
* Khó khăn trong công việc

- Ồn ào chửi bới
- Dùng các chất gây nghiện (rượu, bia, thuốc lá, thuốc an thần…)
- Đánh đập đối phương, than trời trách đất
1.3.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến cách ứng phó của người bệnh nghiện rượu với những khó khăn trong
cuộc sống
+ Yếu tố về tuổi:
+ Nghề nghiệp:
+ Học vấn:
+ Các đặc điểm khí chất
1.3.4. Một số can thiệp tâm lý nhằm nâng cao hiệu quả ứng phó của người bệnh nghiện rượu trước
những khó khăn trong cuộc sống
1.3.4.1. Liệu pháp gia đình
15
1.3.4.2. Liệu pháp nhận thức
TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
Tổng quan tình hình nghiên cứu về cách ứng phó của người bệnh nghiện rượu với những khó khăn
trong cuộc sống cho thấy đây là một đề tài rất mới ở Việt Nam. Các nghiên cứu về cách ứng phó đã xuất hiện
nhưng nghiên cứu về cách ứng phó của người bệnh nghiện rượu với những khó khăn trong cuộc sống còn là
một mảng trống.
Trong nghiên cứu cách ứng phó, khái quát có ba xu hướng nghiên cứu chủ yếu: một là, hướng nghiên cứu
đã đồng nhất ứng phó với kết quả của nó, hai là ứng phó như một thiên hướng tương đối ổn định đáp lại những
sự kiện stress theo một cách thức nhất định. Chúng tôi theo cách tiếp cận thứ ba, Lazarus và Folkman cho rằng
ứng phó như một quá trình, đặc thù của nó được xác định không chỉ bởi hoàn cảnh mà còn bởi các giai đoạn
của sự phát triển xung đột, sự va chạm của chủ thể với thế giới bên ngoài. Như vậy, ứng phó không phải là
hành vi chỉ xảy ra một lần mà là một loạt những phản ứng tương hỗ, xuất hiện qua thời gian, nhờ đó mà môi
trường và con người chi phối lẫn nhau.
Cách ứng phó của người bệnh nghiện rượu không chỉ phụ thuộc vào nhóm yếu tố như; lứa tuổi, học vấn,
nghề nghiệp bị ảnh hưởng của đặc điểm nhân cách của họ.
CHƯƠNG 2
TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

• Khách thể nghiên cứu: 30 NBNR và 5 người nhà
• Thời gian nghiên cứu: từ tháng 9 đến tháng 12/2010
• Kết quả nghiên cứu:
Công đoạn khảo sát chính thức:
 Mục đích: Tìm hiểu thực trạng khó khăn, cách ứng phó của NBNR cũng như các yếu tố ảnh hưởng
tới cách ứng phó của NBNR với những khó khăn trong cuộc sống.
 Nội dung:
- Đánh giá thực trạng khó khăn, cách ứng phó của NBNR bao gồm 3 nhóm: cách ứng phó tập trung vào
cảm xúc, cách ứng phó tập trung vào suy nghĩ và cách ứng phó tập trung vào hành động.
- Đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố ảnh hưởng tới cách ứng phó của NBNR với những khó khăn
trong cuộc sống.
Trên cơ sở đó rút ra các kết luận và kiến nghị các giải pháp.
 Khách thể nghiên cứu: Tổng số khách thể khảo sát 105 người bệnh nghiện rượu đang điều trị tại
Bệnh viện tâm thần Trung Ương I và Bệnh viện tâm thần Hà Nội trong thời gian thực hiện đề tài, trong đó
nghiên cứu 3 trường hợp NBNR.
* Tham khảo ý kiến của các chuyên gia, bác sĩ chuyên khoa 2, cán bộ quản lý, người nhà NBNR: (20
người)
*Giai đoạn can thiệp trị liệu:
 Mục đích: Nâng cao hiệu quả cách ứng phó của NBNR với những khó khăn trong cuộc sống
 Nội dung: Tổ chức các buổi thăm khám, can thiệp tâm lý cho NBNR.
 Khách thể nghiên cứu: 3 NBNR tại Bệnh viện tâm thần Hà Nội
 Phương pháp: Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi, phương pháp phỏng vấn sâu, phương pháp quan
sát, phương pháp chuyên gia, bài tập thử nghiệm tác động.
18
2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.2.1. Phương pháp nghiên cứu tài liệu lý luận, văn bản
2.2.2. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
* Mục đích
Nghiên cứu thực tiễn nhằm chỉ ra thực trạng cách ứng phó và những yếu tố ảnh hưởng đến cách ứng phó
của người bệnh nghiện rượu với những khó khăn trong cuộc sống.

3.1. THỰC TRẠNG CÁCH ỨNG PHÓ CỦA NGƯỜI BỆNH NGHIỆN RƯỢU VỚI NHỮNG KHÓ
KHĂN TRONG CUỘC SỐNG
3.1.1. Thực trạng khó khăn trong cuộc sống của người bệnh nghiện rượu
Khó khăn trong cuộc sống là nguyên nhân gây giảm sút sức khỏe cũng như tinh thần của NBNR, nên việc
xác định rõ những khó khăn này có ý nghĩa rất quan trọng trong việc khắc phục và chiến thắng bệnh tật. Kết
quả khảo sát thực trạng khó khăn trong cuộc sống của người bệnh nghiện rượu cho thấy 100% NBNR đều gặp
KKTCS. Mức độ các loại khó khăn được thể hiện qua kết quả Bảng 3.1 như sau: người bệnh nghiện rượu
thường xuyên gặp khó khăn về sức khỏe (
X
= 2,15; xếp thứ 1), gặp khó khăn về kinh tế: (
X
= 1,96; xếp thứ 2),
khó khăn trong công việc: (
X
= 1,93; xếp thứ 3) và khó khăn trong quan hệ gia đình - xã hội (
X
= 1,67, xếp
20
thứ 4). Bảng số liệu cũng cho thấy; có 30,5% NBNR thường xuyên gặp khó khăn về sức khỏe. Tiếp đến có
26,7% NBNR khó khăn về kinh tế và 22,9% NBNR có khó khăn về công việc.
Bảng 1.1. Mức độ và tần suất khó khăn trong cuộc sống của người bệnh nghiện rượu (N = 105)
TT
Những khó khăn
của NBNR
Mức độ khó khăn Tần suất
ĐT
B
ĐLC TB
Thường
xuyên

X
= 2,22,
tiếp đến NBNR là viên chức
X
= 1,95 v NBNR l à à công nhân
X
= 1,80 với p = 0,03.
So sánh theo học vấn: Bảng số liệu 3.4 cho thấy: “khó khăn trong quan hệ gia đình - xã hội” có sự khác
biệt giữa nhóm NBNR có học vấn thấp và NBNR có học vấn cao (
X
= 1,64;
X
= 1,72) với p = 0,02. Bên cạnh
đó có sự khác biệt về tần suất gặp phải những khó khăn trong quan hệ gia đình (
X
= 1,72;
X
= 1,83) với p =
0,00.
- So sánh theo thời gian uống rượu: Bảng số liệu 3.8 cho thấy: hầu hết mức độ khó khăn của NBNR có thời
gian uống rượu từ 10- 15 năm cao hơn những NBNR có thời gian uống rượu dưới 10 năm , tuy nhiên sự khác
biệt không có ý nghĩa thống kê. Điều này chứng tỏ rằng thời gian uống rượu càng dài càng ảnh hưởng đến sức
khỏe, kinh tế, đến các mối quan hệ và công việc của người bệnh nghiện rượu.
3.1.2. Thực trạng ứng phó của người bệnh nghiện rượu với những khó khăn trong cuộc sống
Kết quả nghiên cứu bảng 3.9 cho thấy, khi gặp khó khăn về sức khỏe người bệnh nghiện rượu sử dụng cách
ứng phó tập trung vào cảm xúc nhiều nhất (
X
= 0,54; xếp thứ 1), tập trung vào suy nghĩ (
X
= 0,50; xếp thứ 2),

X
= 0,76); “ngồi suy nghĩ một mình” (
X
= 0,75); “uống rượu” (
X
=
0,74), người bệnh ít lựa chọn cách ứng phó như; “ăn trộm, ăn cắp” (
X
= 0,37); “cầm đồ”(
X
= 0,18) . Kết quả
cũng cho thấy hiệu quả giải quyết cao khi NBNR lựa chọn cách ứng phó tích cực như; “tập trung sức lực vào
công việc”(
X
= 0,53, xếp thứ 1); “ngồi suy nghĩ một mình” (
X
= 0,49, xếp thứ 2); và hiệu quả giải quyết thấp
khi NBNR lựa chọn cách “than trời trách đất” (
X
= 0,16, xếp thứ 17); “ăn trộm, ăn cắp” (
X
= 0,17, xếp thứ
16)
3.1.3. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến cách ứng phó của người bệnh nghiện rượu với những khó
khăn trong cuộc sống