TH¤NG TIN CHUNG VÒ S¸NG KIÕN
1. Tªn s¸ng kiÕn: Ứng dụng công nghệ nghe nhìn vào dạy học phân môn Tập đọc
ở trường Tiểu học
2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Môn Tiếng Việt
3. Thời gian áp dụng sáng kiến: Từ ngày 15 tháng 8 năm 2011 đến ngày 22 tháng
5 năm 2012
4. Tác giả:
Họ và tên: Trần Thị Xuân Hương
Năm sinh: 1987
Nơi thường trú: Đại Thắng - Vụ Bản - Nam Định
Trình độ chuyên môn: Đại học Sư phạm
Chức vụ công tác: Tổ phó tổ chuyên môn khối 4, 5
Nơi làm việc: Trường Tiểu học C Thành Lợi - Vụ Bản - Nam Định
Địa chỉ liên hệ: Trường Tiểu học C Thành Lợi - Vụ Bản - Nam Định
Điện thoại: 01689 285 587
5. Đơn vị áp dụng sáng kiến:
Tên đơn vị: Trường Tiểu học C Thành Lợi
Địa chỉ: Thành Lợi - Vụ Bản - Nam Định
Điện thoại: 03503 820 696
I. §iÒu kiÖn, hoµn c¶nh t¹o ra s¸ng kiÕn:
1
Nhiều năm qua, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy và học
tập đang trở thành nhu cầu thiết yếu thúc đẩy sự nghiệp giáo dục phát triển theo
hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Tiếp tục với niềm đam mê được
nghiên cứu ứng dụng các phương pháp vào việc đổi mới PPDH môn Tiếng Việt
trong nhà trường, trong đề tài nghiên cứu này, tôi muốn đề cập đến việc sử dụng
công nghệ thông tin trong dạy học phân môn tập đọc như thế nào cho hiệu quả. Đây
cũng là những trăn trở của nhiều đồng nghiệp trong quá trình dạy học nhằm đáp
ứng yêu cầu tiên tiến của thời đại. Trong quá trình nghiên cứu suy nghĩ tìm tòi, tôi
mạnh dạn tập hợp và đề xướng một số phương pháp ứng dụng công nghệ thông tin
trong dạy học phân môn tập đọc ở góc độ công nghệ nghe nhìn. Tên đề tài của tôi

thì không lời lẽ nào có thể giúp giáo viên truyền tải hết giá trị từ ngữ, nội dung bài
đọc, minh họa nội dung truyền tải bằng việc đưa tranh ảnh, phim tư liệu thực tế về
bài đọc, dẫn dắt học sinh đến “tham quan” qua phim tư liệu. Vì vậy, việc ứng dụng
công nghệ nghe nhìn sẽ lấp đi những “hạn chế” đó và sẽ phát huy hết được những
hiệu quả cụ thể, thiết thực của nó. Đồng thời sẽ mang lại hiệu quả cao trong việc
tiếp nhận văn học, phù hợp với yếu tố tâm lý của học sinh tiểu học là nhận thức chủ
yếu qua trực quan, tiếp tục phát huy phương pháp dạy học trực quan sinh động (trực
quan thính giác, trực quan thị giác bên cạnh trực quan ngôn từ) theo hướng hiện đại
hóa, đáp ứng mục tiêu giáo dục tiểu học là: “tác động đến tình cảm, đem lại niềm
vui, hứng thú và trách nhiệm học tập cho học sinh”
- Ba là, việc ứng dụng công nghệ nghe nhìn vào các tiết học tập đọc rất phù
hợp với điều kiện dạy học của giáo viên và học sinh hiện nay, nhất là đối với các
trường huyện. Có thể thực hiện bình thường ở tại lớp học, thực hiện cho tất cả các
tiết học trong chương trình toàn cấp: lớp 1, 2, 3, 4, 5.
3
- Bốn là, phạm vi ứng dụng đa dạng, dưới nhiều hình thức: kiểm tra bài cũ,
tìm hiểu bài mới, kỹ năng trình bày một vấn đề, kỹ năng cảm thụ văn học, kỹ năng
sáng tạo cho học sinh.
- Năm là, về cơ sở vật chất: các trang tiết bị vật chất cũng như làm các đồ
dùng dạy học rất đơn giản, ít tốn kém, nhà trường có thể thực hiện dễ dàng như:
làm tranh (ép nhựa hoặc tranh in lụa), máy ghi âm, dùng đĩa hoặc USB.
- Sáu là, nguồn tư liệu và tích lũy tư liệu: Tư liệu lấy chủ yếu từ thông tin
trên mạng internet, giáo viên lựa chọn và xử lý theo mục tiêu bài học. Việc tích lũy
tư liệu cũng khá dễ dàng: Phát động trong tổ, khối, mỗi giáo viên trong mỗi học kỳ
tìm kiếm và xử lý tư liệu cho 2 - 3 bài học. Giới thiệu cho đồng nghiệp trong tổ,
khối để khai thác hiệu quả và đưa vào ứng dụng chung trong các tiết dạy. Có nơi
quản lý và bảo quản thiết bị dạy học.
- Bẩy là, đối với việc chuẩn bị:
Về phía giáo viên: Theo nội dung bài dạy, lựa chọn và sắp xếp tranh, đồ dùng
dạy học, chuẩn bị máy ghi âm, ghi hình. Giáo viên chủ động trong việc chuẩn bị,

hết tính chủ động, sáng tạo, tư duy, tích cực. Chính vì thế các em tiếp thu bài đọc
còn mang tính thụ động, máy móc và sẽ rất dễ nhanh quên. Đặc biệt các em chưa
thật hứng thú tích cực trong tiết tập đọc. Chẳng hạn, trong bài thơ Hành trình của
bầy ong, tác giả Nguyễn Đức Mậu tả cảnh đẹp nơi ong tìm đến: “Bập bùng hoa
chuối, trắng màu hoa ban”. Hiện nay, đa số giáo viên chỉ dùng lời lẽ để giới thiệu
cho học sinh về hoa ban, hoa chuối như thế các em sẽ không thể cảm nhận hết
được vẻ đẹp gợi cảm, tinh khôi của những nơi ong bay đến tìm hoa làm mật một
cách sinh động, ấn tượng. Cũng như vậy với hình ảnh, “những con vượn bạc má ôm
con gọn ghẽ chuyền nhanh như tia chớp. Những con chồn sóc với chùm lông đuôi
to đẹp vút qua không kịp nhìn theo” (trong bài Kì Diệu rừng xanh – Nguyễn Phan
Hách), hay hình ảnh “ Nhà nọ sang nhà kia phải leo trên cầu bằng thân cây đước”
5
(trong bài Đất Cà Mau – Mai Văn Tạo), hoặc hình ảnh sông Kinh Thầy, cảnh thời
chiến tranh “ Những năm bom Mĩ/ Trút trên mái nhà … Bát cơm mùa gặt/ Thơm
hào giao thông …” (trong bài Hạt gạo làng ta – Trần Đăng Khoa); “ hoa quỳnh lá
dày, giữ nước, … hoa ti gôn thích leo trèo, … hoa giấy cuốn chặt, … cây đa Ấn Độ
thì liên tục bật ra búp …” (trong bài Chuyện một khu vườn nhỏ - Văn Long), “ cây
bình bát, cây bần cũng phải quây quần thành chòm, thành rặng , cây đước” (trong
bài Đất Cà Mau – Mai Văn Tạo), hay khi giáo viên giới thiệu về Văn miếu Quốc
Tử Giám (trong bài Nghìn năm văn hiến – Nguyễn Hoàng), hoặc khi giáo viên mô
tả về cái hay, cái đẹp của hội thổi cơm thi (trong bài Hội thổi cơm thi ở Đổng Vân),
hay khi giáo viên muốn học sinh hiểu được thế nào là “bức hoành phi”, “ngã ba
hạc”, muốn học sinh cảm nhận được hết vẻ đẹp uy nghi, tôn kính của phong cảnh
Đền Hùng (trong bài Phong cảnh đền Hùng) … Với những bài đọc trên, qua khảo
sát thực trạng hiện nay cho thấy đa số giáo viên chỉ áp dụng phương pháp dạy học
thông thường, chưa thực sự tích cực, nghĩa là chỉ dùng lời lẽ giảng giải cho học sinh
hiểu mà thôi. Chính vì vậy, kết quả tất yếu là học sinh gần như chỉ hiểu mơ hồ hoặc
chỉ hiểu một phần về những từ ngữ trong bài đó và như thế cũng đồng nghĩa với
việc chưa hiểu hết nội dung, giá trị bài đọc hay có chăng các em chỉ hiểu một cách
thụ động và bị áp đặt.

nhằm thực hiện có hiệu quả nhất việc sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học trong
điều kiện dễ thực hiện nhất.
- Tiến hành điều tra cơ bản hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ nghe nhìn
vào dạy học phân môn tập đọc từ phía học sinh. Đối chiếu kết quả của các năm học
trước và rút ra kết luận cục bộ.

7
2. Các giải pháp ứng dụng công nghệ nghe nhìn vào dạy phân môn Tập đọc
2.1 Sử dụng công nghệ nghe nhìn trong dạy học cung cấp kiến thức mới
- Trong dạy học: Thông qua các hình thức:
+ Sử dụng tranh, các trích đoạn phim, các băng ghi âm đọc diễn cảm, ngâm thơ, hát
+ Mục đích: Minh hoạ, bổ sung kiến thức, khắc sâu kiến thức
+ Dạy các tiết ƯDCNTT: Hạn chế việc ghi nội dung bằng chữ thay cho lời nói, mà
chủ yếu sử dụng các phượng tiện nghe, nhìn (hình ảnh, tranh, sơ đồ, bảng biểu, hoạ
đồ) để đưa học sinh đến với văn bản. Trước đây, khi mới tiếp cận công nghệ thông
tin trong dạy học phân môn tập đọc, một số giáo viên đã chuyển hết nội dung bài
giảng vào máy, và trong tiết dạy chỉ cần “lia” lên cho học sinh xem. Thực chất, đó
chỉ là hình thức chuyển từ “nghe” lời giảng sang “nhìn” lời giảng mà thôi. Cách
ứng dụng hời hợt ấy, đã triệt tiêu vai trò lời giảng của giáo viên, điều mà không một
công nghệ nào có thể thay thế được. Khi chọn tên gọi đề tài này, tôi còn muốn nhấn
mạnh tác dụng của việc “nghe”, “nhìn” đối với tiết học tập đọc, với vai trò là một
phương tiện hỗ trợ dạy học. Nghĩa là, khi áp dụng CNTT, đối với phân môn tập
đọc, giáo viên vẫn chú ý lời giảng, còn máy chiếu chỉ sử dụng để tăng cường khả
năng khác như đã trình bày ở trên.
Ví dụ như khi dạy bài Hạt gạo làng ta ở phần giải nghĩa từ với những từ ngữ
như sông Kinh Thầy, gầu (trong câu “Vục mẻ miệng gầu”), hào giao thông,
quang trành … Nếu giáo viên chỉ giảng bằng lời thì học sinh sẽ khó hình dung ra
và không nhớ lâu được nhưng nếu giáo viên đưa hình ảnh và giải thích thêm hoặc
cho học sinh mô tả lại trên hình ảnh:
8


+ Những bức ảnh sau biểu tượng cho tác phẩm tác phẩm nào? (Sau đó cho
học sinh trả lời câu hỏi liên quan đến bài đọc đó.
12

Nhìn 2 hình ảnh trên hs sẽ trả lời được ngay tên bài là Những con sếu bằng
giấy và trả lời được các câu hỏi liên quan đến bài đọc.
+ Hoặc hãy đọc những dòng thơ gợi lên từ các hình ảnh sau đây và nêu nội
dung của những dòng thơ đó?

(Hành trình của bầy ong, …)
+ Hoặc cho hs nghe đoạn văn, đoạn thơ về bài Hạt gạo làng ta và yêu cầu học
sinh nêu nội dung đoạn văn, đoạn thơ đó hoặc cho biết các hình ảnh so sánh, nhân
hóa, … trong bài đó).
13
2.3 Sử dụng công nghệ nghe nhìn trong việc cảm thụ tác phẩm văn chương,
đọc thuộc lòng những bài thơ.
- Từ các phương tiện nghe nhìn, giáo viên, học sinh có thể dễ dàng thực hiện
các hoạt động: đọc diễn cảm, đọc thuộc lòng. Ví dụ khi nghe đọc diễn cảm bài thơ
Hạt gạo làng ta – Trần Đăng Khoa, hay nghe ngâm thơ bài Đất nước – Nguyễn
Đình Thi học sinh sẽ có thể cảm thụ tác phẩm tốt hơn, cũng sẽ có cảm xúc để đọc
diễn cảm tốt hơn. Hoặc khi được nghe những ngôn từ của bài thơ được nhạc sĩ phổ
nhạc, ngôn từ đó được kèm theo những lốt nhạc như bài hát Bài ca về trái đất –
Định Hải, Hạt gạo làng ta – Trần Đăng Khoa, … sẽ giúp những ngôn từ của bài thơ
dễ đi vào lòng học sinh hơn và các em sẽ thuộc bài thơ nhanh, cũng như sẽ nhớ bài
thơ lâu hơn.
- Hoặc từ một bức tranh, một cảnh trong phim, giáo viên cho học sinh bình
luận, phát biểu cảm nhận của mình. Chẳng hạn, cho học sinh quan sát hình ảnh về
máy bay thả bom, những ngôi nhà bị cháy, những trẻ em, những người dân vô tội bị
chết vì bom đạn, …

và thời kì sáng tác bài thơ là rất dài khoảng 15 phút, nếu giáo viên cứ thế chiếu lên
mà không có trọng tâm thì hết nửa thời gian tiết học và như thế sẽ không có hiệu
quả, không có thời gian tìm hiểu các hoạt động khác. Vì vậy mà giáo viên phải phải
biết chọn lọc và xử lí dữ liệu để có được đoạn trọng tâm nhất, phục vụ có hiệu quả
nhất trong tiết học.
- Ứng dụng CNNN có thể bằng phương thức đơn: Một tranh, ảnh, đoạn
phim…
- Ứng dụng CNNN có thể bằng phương thức kết hợp: tranh ảnh, phim, đoạn
ghi âm, …
IV. Hiệu quả do sáng kiến đem lại
Qua việc ứng dụng công nghệ nghe nhìn vào dạy học phân môn Tập đọc năm
học 2011 - 2012 vừa qua tôi và các đồng nghiệp nhận thấy nó đã mang lại những
hiệu quả thiết thực sau:
- Thứ nhất Ứng dụng công nghệ nghe nhìn vào dạy học môn tập đọc đã phát
huy được những hiệu quả cụ thể, hỗ trợ đắc lực cho giáo viên trong việc giúp học
sinh tìm hiểu bài đọc, diễn đạt hết những nội dung giáo viên muốn truyền tải mà
trước đây lời lẽ không thể diễn đạt hết. Học sinh được tiếp nhận một cách nhẹ
nhàng chỉ bằng thời gian ngắn, khắc phục tình trạng “diễn thuyết, giảng giải nhiều”
của giáo viên và thật sự gây hứng thú học tập cho học sinh. Mặt khác nó còn phát
huy hết được tính chủ động trong việc chiếm lĩnh tri thức của học sinh, giúp khắc
sâu kiến thức, tiết học nhẹ nhàng và hiệu quả, đáp ứng tinh thần Đổi mới phương
pháp dạy học đặt ra hiện nay. Chẳng hạn video cảnh thời chiến tranh “ Những năm
bom Mĩ/ Trút trên mái nhà … Bát cơm mùa gặt/ Thơm hào giao thông …” (trong
16
bài Hạt gạo làng ta – Trần Đăng Khoa); đoạn phim ngắn về cảnh vật và con người
Cà Mau ( trong bài Đất Cà Mau – Mai Văn Tạo), hay đoạn phim giới thiệu Văn
miếu Quốc Tử Giám ( Nghìn năm văn hiến – Nguyễn Hoàng), đoạn video mô tả hội
thổi cơm thi ở làng Đồng Vân ngày nay ( trong bài Hội thổi cơm thi ở Đồng Vân),
đoạn phim quay về phong cảnh Đền Hùng (trong bài Phong cảnh Đền Hùng) …
Tất cả được áp dụng vào dạy học đã mang lại một thế giới quan sinh động hơn,

thơ là có tác động rộng rãi nhất, thuyết phục nhất. Và cần chú ý rằng trước khi cho
học sinh xem, giáo viên cho một số câu hỏi. Điều đó thúc đẩy các em, không chỉ
đơn thuần nhìn và nghe chăm chú mà còn buộc các em phải suy nghĩ khi theo dõi
màn hình. Câu hỏi đương nhiên là đa dạng. Có thể là:
+ Em hãy cho biết đoạn phim trên nói về tác giả nào và bài thơ nào?
+ Tác giả sáng tác bài thơ trong hoàn cảnh nào? Chi tiết nào cho em thấy rõ
điều đó?
- Ngoài ra, thực tế qua việc ứng dụng công nghệ nghe nghìn trong năm học
qua cho thấy, về mọi điều kiện để thực hiện ứng dụng công nghệ nghe nhìn vào
dạy học môn tập đọc, chúng ta đều có thể làm được ở bất cứ ngôi trường Tiểu học
nào, trong bất cứ khối, lớp nào.
Qua việc áp dụng thực tế trong năm học qua ở một số lớp trực tiếp dạy cũng
như các lớp mượn dạy, chúng tôi đã có được những kết quả thống kê sơ bộ như sau:
- Thống kê về các điều kiện thực hiện đề tài:
+ Thời gian đảm bảo: 95%, thời gian vi phạm: 05%.
+ Phạm vi các bài học có thể ứng dụng: tỉ lệ : 99%
+ Phương tiện thực hiện: Thuật tiện nhất: tranh ảnh; máy ghi âm; máy chiếu.
+ Đối tượng thực hiện: Tất cả đối tượng học sinh, không phân biệt lực học.
+ Việc chọn lọc thống kê phân loại: tiến hành trên 02 lớp: 5A, 5B
18
- Thống kê hiệu quả của việc sau khi ứng dụng công nghệ nghe nhìn so với
các năm học trước khi chưa ứng dụng công nghệ nghe nhìn:
Các tiêu chí
đánh giá
Sự hứng
thú của
học sinh
Khả năng
cảm thụ của
học sinh

này, giáo viên đều có thể ứng dụng dễ dàng vào các tiết dạy học phân môn Tiếng
Việt trong nhà trường Tiểu học. Tuy yếu tố môi trường, cơ sở vật chất, đối tượng
học sinh của mỗi trường, mỗi vùng không giống nhau, song với đề tài này, chúng
tôi tin chắc khả năng vận dụng của đề tài là rất cao. Giáo viên là người chủ động
lựa chọn và thiết lập các phương tiện, thiết bị dạy học từ việc ứng dụng công nghệ
thông tin một cách linh hoạt, phù hợp với môi trường giáo dục hiện có của nhà
trường. Lợi ích của việc Ứng dụng công nghệ nghe nhìn vào dạy học môn Tập đọc
thông qua các phương tiện, thiết bị dạy học là nhiều năm chứ không phải chỉ trong
năm học chúng ta thực hiện. Và nếu chúng ta tích lũy trong nhiều năm, chúng ta sẽ
tự trang bị cho môn học những phương pháp dạy học và những phương tiện dạy
học hết sức hữu ích, không trông chờ vào việc trang bị của các cấp trên. Không một
học sinh nào từ chối việc được nghe nhìn từ ứng dụng CNTT trong các tiết học
phân môn tập đọc. Sự thích thú, háo hức của các em chính là lời đánh giá hiệu lực
nhất về hiệu quả của phương pháp dạy học này.
19
- Ứng dụng công nghệ nghe nhìn vào dạy học môn tập đọc không có nghĩa là
hạ thấp vai trò của ngôn từ trong các văn bản, nhất là văn bản văn học mà phải xem
đây là một hình thức kết hợp hiệu quả giữa các loại hình nghệ thuật vốn có quan hệ
gần gũi nhau, một phương thức giúp học sinh có khả năng đi sâu vào những quan
niệm thẩm mỹ, vừa cụ thể hoá, vừa nghệ thuật hoá hình tượng văn học.
- Qua quá trình giảng dạy thực tế, với những kết quả đã đạt được về Ứng
dụng công nghệ nghe nhìn vào dạy học môn tập đọc trong năm học vừa qua ở
trường Tiểu học C Thành Lợi, chúng tôi xin được có một vài đề xuất sau:
- Giáo viên cần phải không ngừng học hỏi, tự tìm hiểu, nghiên cứu để nâng
cao trình độ, chuyên môn nghiệp vụ, có kiến thức đầy đủ về kĩ năng sử dụng các
phương tiện CNTT, kĩ năng xử lí các dữ liệu đã có liên quan đến bài sao cho hiệu
quả thực sự, tránh lạm dụng quá nhiều mà không có hiệu quả. Có nắm chắc kĩ
năng, giáo viên mới dễ dàng áp dụng tốt và có thể giúp học sinh nắm bài học một
cách có hiệu quả.
- Các thành viên trong khối 1, 2, 3, 4, 5 trường Tiểu học C Thành Lợi nói

21
………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………….
PHỤ LỤC
BỘ TƯ LIỆU ĐỂ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ NGHE – NHÌN VÀO DẠY HỌC PHÂN
MÔN TẬP ĐỌC Ở TIỂU HỌC (Phạm vi lớp 5)
( §Üa CD ®Ýnh kÌm)
I. Tranh, ảnh: Phục vụ tất cả các bài tập đọc của chương trình Tiếng Việt 5
II. Phim, video:
1. Lời căn dặn của Bác Hồ - Dạy bài Thư gửi các học sinh
2. Văn miếu Quốc Tử Giám- Dạy bài Nghìn năm văn hiến
3. Mĩ ném bom xuống Hi-rô-si-ma và Na-ga-xa-ki- Dạy bài Những con
sếu bằng giấy
4. Mĩ ném bom Việt Nam- Dạy bài Ê-mi-li, con …
5. Kì diệu rừng xanh - Dạy bài Kì diệu rừng xanh
6. Đất Cà Mau- Dạy bài Đất Cà Mau
7. Rừng ngập mặn- Dạy bài Trồng rừng ngập mặn
8. Tác giả Trần Đăng Khoa nói về bài thơ - Dạy bài Hạt gạo làng ta
9. Hoàn cảnh sáng tác bài thơ - Dạy bài Hạt gạo làng ta
10. Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước- Dạy bài Người công dân
số 1
11. Làng biển - Dạy bài Lập làng giữ biển
12. Cao Bằng - Dạy bài Cao Bằng
13. Cảnh đền Hùng - Dạy bài Phong cảnh đền Hùng
14. Cảnh cửa sông - Dạy bài Cửa sông
22
15. Hội thổi cơm thi ở Đồng Vân hiện nay - Dạy bài Hội thổi cơm thi ở
Đồng Vân
16. Giới thiệu tranh làng Hồ - Dạy bài Tranh làng Hồ
III. Bài hát, đọc diễn cảm, ngâm thơ:

16. Giới thiệu tranh làng Hồ - Dạy bài Tranh làng Hồ
III. Bài hát, đọc diễn cảm, ngâm thơ:
1. Đọc diễn cảm – Bài Hạt gạo làng ta
2. Bài hát Hạt gạo làng ta – Bài Hạt gạo làng ta
3. Bài hát Bài ca về trái đất – Bài ca về trái đất
4. Ngâm thơ – Bài Đất nước
GHI CHÚ:
- Tư liệu dạy học trong bộ đĩa này có thể vận dụng linh hoạt để dạy môn Tập đọc
cũng như các môn học ở nhiều khối lớp.
- Nếu không có điều kiện ứng dụng công nghệ thông tin, giáo viên có thể in màu
bộ tranh, ảnh này để dạy theo phương pháp thông thường.
23
24
25