Trường THCS Phương Trung Sáng kiến kinh nghiệm môn vật lí 9
BẢN TÓM TẮT ĐỂ TÀI
Tên đề tài: “RÈN KĨ NĂNG THỰC HÀNH THÍ NGHIỆM PHẦN ĐIỆN
HỌC CHO HỌC SINH THÔNG QUA DẠY-HỌC VẬT LÍ 9 TRƯỜNG
THCS PHƯƠNG TRUNG”
Họ và Tên tác giả: NGUYỄN THỊ THANH TÂM
Đơn vị công tác: TRƯỜNG THCS PHƯƠNG TRUNG.
I.LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
- Hình thành cho học sinh thao tác chính xác khoa học , rèn luyện kĩ năng thực
hành, kĩ năng phân tích, xử lí các số liệu.
- Nhằm giúp học sinh biết tự bố trí thí nghiệm và đọc kết quả chính xác.
- Hạn chế cho học sinh ghi nhớ máy móc, tăng cường kích thích tư duy, tự học
của học sinh , rèn kĩ năng diễn đạt rõ ràng bằng ngôn ngữ vật lí mang tính chính xác
và khoa học cao.
- Học sinh biết học tập và làm thí nghiệm theo nhóm nhằm phát huy một cách
tích cực, tự suy nghĩ và làm việc nhiều hơn, làm việc một cách độc lập.
II. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
- Đối tượng : Rèn kĩ năng thực hành phần điện học cho học sinh lớp 9A1.
- Phương pháp:
a. Phương pháp đọc tài liệu.
b. Phương pháp dự giờ, rút kinh nghiệm.
c. Phương pháp điều tra thực tiễn.
d. Phương pháp kiểm tra, đối chiếu, so sánh.
III. ĐỀ TÀI ĐƯA RA GIẢI PHÁP MỚI:
- Học sinh rèn luyện được nhiều kỹ năng thí nghiệm, hình thành thói quen về
các trình tự tiến hành thí nghiệm.
- Học sinh biến mình thành người tự khám phá ra kiến thức, tự tìm kiến thức
cho mình để tiếp thu kiến thức mới.
IV. HIỆU QUẢ ỨNG DỤNG:
- Các em phải học tập, phải vận động phải suy nghĩ và làm việc nhiều hơn,
làm việc một cách độc lập trên cơ sở các em đã nắm vững nội dung bài học, mục tiêu

em tự giác học tập, độc lập suy nghĩ và tích cực học tập trên lớp và ở nhà để giúp học
sinh hiểu sâu, nhớ lâu những kiến thức đã được thầy cô giảng dạy.
Vật lí học là cơ sở của nhiều ngành kĩ thuật quan trọng. Sự phát triển của
khoa học vật lí gắn bó chặt chẽ và có tác động qua lại trực tiếp với sự tiến bộ của
khoa học kĩ thuật. Vì thế, những hiểu biết và nhận thức về vật lí có giá trị to lớn trong
đời sống và sản xuất, đặt biệt trong công cuộc xây dựng đất nước.
Bên cạnh đó, môn vật lí có vai trò quan trọng trong việc thực hiện mục
tiêu đào tạo của trường trung học cơ sở. Chương trình vật lí trung học cơ sở có nhiệm
vụ cung cấp cho học sinh một hệ thống kiến thức vật lí cơ bản, ở trình độ này bước
đầu hình thành ở học sinh những kĩ năng cơ bản phổ thông vá thói quen làm việc
khoa học, góp phần tạo ra ở các em năng lực nhận thức và các phẩm chất nhân cách
mà mục tiêu giáo dục đề ra.
Đổi mới phương pháp dạy nhất là tăng cường hướng dẫn học sinh thực
hành thí nghiệm, giáo viên phải làm sao phát huy tính tích cực chủ động lĩnh hội tri
thức của học sinh. Giáo viên với vai trò là người chỉ đạo giúp học sinh giải quyết vấn
đề mới nẩy sinh hoặc mâu thuẫn nhận thức.
Từ những yêu cầu trên bản thân nghiên cứu tìm hiểu về phương pháp
dạy học, trao đổi với đồng nghiệp về kinh nghiệm thực tế trong quá trình dạy học đã
đúc kết một số biện pháp “ Rèn kĩ năng thực hành thí nghiệm phần điện học cho
học sinh thông qua dạy-học vật lí 9 trường THCS Phương Trung”.
2. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:
- Một số phương pháp rèn luyện kĩ năng thực hành thí nghiệm phần điện học
trong môn vật lí cho học sinh lớp 9
Người thực hiện: Nguyễn Thị Thanh Tâm trang 2
Trường THCS Phương Trung Sáng kiến kinh nghiệm môn vật lí 9
- Giáo viên và học sinh lớp 9A1 trường THCS Phương Trung,Kim An ,Kim
Thư
3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU:
Đề tài nghiên cứu một số phương pháp rèn kĩ năng thực hành thí nghiệm phần
điện học trong môn vật lí cho học sinh lớp 9A1 trường THCS Phương Trung.

- Căn cứ quyết định số 40/2000/ QH10 về thay đổi mới chương trình giáo
dục phổ thông.
- Các chuyên đề cơ sở, Phòng Giáo Dục Và Đào Tạo về cải tiến phương
pháp dạy học ở trường phổ thông.
- Tài liệu “ Một số vấn đề về đổi mới phương pháp ở trường trung học cơ
sở” của Bộ Giáo Dục Và Đào Tạo, xuất bản năm 2002.
- Tài liệu hội thảo đào tạo giáo viên về cách làm việc theo nhóm.
- Công văn 1384 SGD&ĐT về việc hướng hẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục
trung học năm học 2010 – 2011.
Toàn ngành giáo dục đã thực hiện về chương trình thay sách, đổi mới
phương pháp dạy học nhằm giúp học sinh tự chiếm lĩnh tri thức.
Chương trình vật lí lớp 9 có các tiết thực hành thí nghiệm học sinh phải tự
làm dưới sự hướng dẫn điều khiển của giáo viên để thu thập thông tin từ học sinh từ
thí nghiệm, tạo nhóm học tập chọn dụng cụ thực hành và các thao tác trên dụng cụ.
Trên cơ sở học sinh làm việc theo nhóm để làm thí nghiệm, đòi hỏi thí
nghiệm mang tính chính xác, khoa học cẩn thận và trung thực khi viết báo cáo. Nhất
là phải đảm bảo an toàn khi làm thí nghiệm.
Qua việc học sinh tự bố trí và tiến hành thí nghiệm các em dần dần hình
thành nhân cách của mình và sự phát triển trí tuệ cũng như nhận thức của mỗi cá
nhân.
Để nâng cao chất lượng học tập của học sinh trong quá trình dạy học sự cần
thiết phải cho các em tự làm thí nghiệm thực hành có như vậy mới nắm vững kiến
thức một cách vững chắc, nắm vững qui luật của sự vật hiện tượng, những quá trình
vật lí để có thể áp dụng vào trong thực tiễn của cuộc sống.
Từ đó hình thành kĩ năng ứng xử, thu thập xử lí thông tin hoặc các số liệu
một cách có hiệu quả nhất, diễn đạt tình huống hoặc trả lời các câu hỏi thật chính xác
bằng ngôn ngữ vật lí.
Trước hết giáo viên phải làm cho học sinh có niềm tin vào khoa học, yêu
thích môn học.
Giúp các em bước đầu làm quen với khoa học kĩ thuật, để tiếp tục học phổ

b. Về phía giáo viên:
Giáo viên luôn có tinh thần sáng tạo, tìm tòi giải pháp cho học sinh thí nghiệm
thực hành để các em làm quen dần với khoa học, qua đó nhằm rèn thêm kĩ năng và
thao tác trên dụng cụ.
Bên cạnh đó, khả năng của giáo viên còn hạn chế trong việc tự làm thiết bị dạy
học, hạn chế về thời gian, kinh phí…
c. Về cơ sở vật chất:
Ngay từ đầu năm, nhà trường đã kiểm tra, giám sát việc sử dụng đồ dùng
thiết bị dạy học. Trường có trang bị thiết bị thực hành nhưng chất lượng chưa cao.
Bên cạnh đó, không có phòng học thí nghiệm nên cũng khó khăn cho giờ thực hành.
Hầu như chưa có định hình, kinh nghiệm về hoạt động của phòng học bộ
môn.
d. Về phía gia đình:
Do nhà trường nằm trên địa bàn vùng sâu điều kiện kinh tế còn khó khăn
gia đình các em thường chỉ mưu sinh cho cuộc sống hằng ngày nên ít có điều kiện
quan tâm đến việc học của học sinh. Vẫn còn có tình trạng khoán trắng việc học tập
của con em mình cho giáo viên, nhà trường.
II. NỘI DUNG:
1. Vấn đề đặt ra:
Trên cơ sở thực tế giảng dạy ở phần điện học môn vật lí 9, khi một vấn
đề nhận thức mới được đặt ra thì bằng các kiến thức đã có, học sinh chưa lí giải
được vấn đề này mà đòi hỏi phải có lượng kiến thức mới của sự việc hoặc các qui
luật mới, lúc đó học sinh mới có thể nhận thức được vấn đề. Để đi tới nhận thức này,
giáo viên đề ra những giả thuyết khoa học. Đó là những phỏng đoán, dự đoán có một
phần căn cứ thực tế nhưng chưa đầy đủ, được coi như những tiền để để giải quyết
một vấn đề nhận thức. Giả thuyết này đòi hỏi phải được kiểm tra bằng thực hành thí
Người thực hiện: Nguyễn Thị Thanh Tâm trang 5
Trường THCS Phương Trung Sáng kiến kinh nghiệm môn vật lí 9
nghiệm. Vì thế, việc rèn luyện kĩ năng thực hành thí nghiệm cho học sinh là rất quan
trọng. Nhằm giúp học sinh tự kiểm nghiệm giả thuyết đã đề ra. Nếu thực nghiệm xác

tăng lên 2R, 3R.
Trong trường hợp giả thuyết được xác nhận, người ta phát biểu thành
một định luật hoặc hình thành một lý thuyết vật lí mới.
Ví dụ: Dự đoán trên được xác nhận học sinh phát biểu một lí thuyết vật lí mới:
“Điện trở dây dẫn có cùng tiết diện và được cùng làm từ một loại vật liệu thì tỉ lệ
thuận với chiều dài của mỗi dây”
2.2. Các lưu ý khi dạy thực hành thí nghiệm:
- Thực hành thí nghiệm là cơ hội tốt để học sinh rèn luyện và phát triển
tư duy sáng tạo cho học sinh. Vì vậy, cần tranh thủ mọi trường hợp có thể áp dụng tất
cả hoặc một số bước của quy trình trên.
- Dự kiến được các giả thuyết mà học sinh có thể nêu ra và chuẩn bị
được đầy đủ các thiết bị có thể tiến hành các thí nghiệm tương ứng kiểm tra xác nhận
hoặc bác bỏ được giả thuyết đã nêu.
Người thực hiện: Nguyễn Thị Thanh Tâm trang 6
Trường THCS Phương Trung Sáng kiến kinh nghiệm môn vật lí 9
- Lựa chọn một số trường hợp vừa sức với trình độ và khả năng nhận
thức của học sinh.
2.3. Một số biện pháp rèn kĩ năng thực hành thí nghiệm phần điện học
trong môn vật lí cho học sinh lớp 9 :
Trước tình hình học sinh chưa thật sự có kĩ năng thực hành thí nghiệm
bản thân đề ra biện pháp cụ thể như sau:
a. Hướng dẫn các thao tác thực hiện thí nghiệm
Khi làm thí nghiệm giáo viên cần chú ý cho học sinh các điểm sau:
+ Thí nghiệm phải đảm bảo sự thành công và tuyệt đối an toàn.
+ Thí nghiệm phải chính xác.
+ Thao tác khoa học và có tính thẩm mĩ cao.
+ Báo cáo phải trung thực rõ ràng
+ Học sinh đọc tham khảo nội dung cần thực hiện trong sách giáo
khoa, kết hợp với sự hướng dẫn của giáo viên.
Trong khi làm thí nghiệm giáo viên phải hướng dẫn:

Người thực hiện: Nguyễn Thị Thanh Tâm trang 7
Trường THCS Phương Trung Sáng kiến kinh nghiệm môn vật lí 9
- Sau đây là một vài ví dụ vận dụng các biện pháp trên:
Ví dụ 1: Bài 3 / sgk/ trang 9. Giáo viên nêu vấn đề bài học “Thực hành: Xác
định điện trở của một dây dẫn bằng ampe kế và vôn kế” .
Nhiệm vụ nhận thức :
Học sinh xác định mục đích thí nghiệm là xác định điện trở của một dây dẫn.
Công thức tính điện trở R=
I
U

Muốn có giá trị của U thì dùng vôn kế , dùng ampe kế ghi lại giá trị của I
Giáo viên giới thiệu dụng cụ thí nghiệm
Giáo viên cho học sinh tự tóm tắt lại các bước làm thí nghiệm
Bước 1: Vẽ sơ đồ mạch điện.
Bước 2: Mắc mạch điện theo sơ đồ.
Bước 3: Bất nút điều chỉnh hiệu điện thế của biến áp nguồn từ, đọc và
ghi giá trị của U, I vào mẫu báo cáo.
Bước 4: Hoàn thành mẫu báo cáo thực hành.
Giáo viên hướng dẫn học sinh thực hiện các bước thực hành.
• Vẽ sơ đồ mạch điện
- Giáo viên yêu cầu học sinh vẽ sơ đồ mạch điện thí nghiệm lên bảng.
- Từng học sinh vẽ sơ đồ mạch điện thí nghiệm .
• Mắc mạch điện theo theo sơ đồ.
Hướng dẫn học sinh học tập theo nhóm.
- Giáo viên nêu yêu cầu đánh giá kết quả thực hành của nhóm gồm các nội
dung sau:
- Thao tác thí nghiệm.
- Kết quả thí nghiệm.
- Thái độ học tập của nhóm.

- Kết quả thí nghiệm thu được từ 2 nhóm
Kết quả
đo
Hiệu điện thế
(V)
Cường độ
dòng điện (A)
Điện trở (Ω)
Lần đo Nhóm
1
Nhóm
2
Nhóm
1
Nhóm
2
Nhóm
1
Nhóm
2
1 2 2 0.3 0.2 6.7 10
2 5 5 0.6 0.5 8.3 10
3 8 8 0.8 0.8 10 10
4 11 10 1.1 1 10 10
R
trung bình nhóm 1
: = 8.75 (Ω); R
trung bình nhóm 2
: = 10 (Ω)
Giáo viên đánh giá kết quả của nhóm 2 là chính xác, nhóm 1 còn sai số. Qua đó, học

=?
Bước 4: Tính công suất P theo bảng.
- Giáo viên giao dụng cụ cho các nhóm.
- Từng nhóm học sinh thực hiện các bước như đã hướng dẫn
- Từng nhóm tiến hành đo và ghi kết quả vào bảng1
- Giáo viên theo dõi giúp học sinh thực hiện mắc mạch điện theo sơ đồ, kiểm
tra các chỗ tiếp xúc, đặc biệt là cách mắc các ampe kế, vơn kế, điều chỉnh biến trở ở
giá trị lớn nhất trước khi đóng cơng tắc. Lưu ý đọc kết quả đo, đọc trung thực ở các
lần đo khác nhau.
- Học sinh điền kết quả thí nghiệm hồn thành bảng 1.
Giá trị đo
Lần đo
Hiệu điện
thế(V)
Cường
độ dòng
điện( A)
Cơng suất của
bóng đèn(W)
1 U
1
= 1 I
1
= P
1

=
2 U
2
= 1.5 I

-
Học sinh thảo luận nhóm hoàn thành bảng 2
Giá trị đo
Lần đo
Hiệu điện
thế(V)
Cường
độ dòng
điện( A)
Công suất của
quạt điện(W)
1 U
1
= 2.5 I
1
= P
1

=
2 U
2
= 2.5 I
2
= P
2
=
3 U
3
= 2.5 I
3

2
trong định luật Jun – Len-Xơ”
• Tìm hiểu yêu cầu nội dung thực hành.
- Giáo viên chia nhóm ( mỗi nhóm 8 học sinh), phân công nhóm trưởng.
- Học sinh nghiên cứu nội dung phần II sgk (học sinh đã chuẩn bị ở nhà).
- Học sinh đại diện nhóm trình bày về:
o
Mục tiêu thí nghiệm thực hành: kiểm nghiệm mối quan hệ Q~I
2
o
Tác dụng của từng thiết bị, cách lắp ráp các thiết bị này theo sơ đồ thí
nghiệm.
o
Công việc phải làm trong một lần đo và kết quả cần có.
• Lắp ráp các thiết bị thí nghiệm.
- Giáo viên yêu cầu các nhóm nhận dụng cụ thực hành.
- Các nhóm phân công việc 3 thành viên để thực hiện các mục lý
thuyết của nội dung thực hành ở mẫu báo cáo trong khi các thành viên khác lắp dụng
cụ thí nghiệm.
- Giáo viên lưu ý học sinh:
Người thực hiện: Nguyễn Thị Thanh Tâm trang 11
Trường THCS Phương Trung Sáng kiến kinh nghiệm môn vật lí 9
o Dây đốt ngập hoàn toàn trong nước.
o Bầu nhiệt kế ngập trong nước nhưng không chạm dây đốt.
o Chốt (+ ) của ampe kế được mắc vào cực dương của nguồn điện.
o Biến trở được mắc dùng để điều chỉnh cường độ dòng điện chạy qua dây
đốt.
• Tiến hành thí nghiệm và thực hiện lần đo thứ nhất.
- Giáo viên kiểm tra việc láp dụng cụ của các nhóm.
- Nhóm trưởng phân công việc cho các bạn:

trong phần II sgk.
o Học sinh ghi kết quả vào mẫu báo cáo.
o Giáo viên theo dõi hướng dẫn các nhóm.
o Các nhóm học sinh hoàn thành kết quả vào mẫu báo cáo để nộp.
o Đại diện 1 nhóm trình bày kết quả thí nghiệm vào bảng báo cáo
Kết quả đo
Lần đo
Cường độ
dòng điện
(A)
Nhiệt
độ ban
đầu t
o
1
Nhiệt
độ cuối
t
o
2
Độ tăng nhiệt
độ.
t
0
= t
o
2
- t
o
1

Đầu HKI Giữa HKI
SL % SL %
37/23 Giỏi 8 21.6 11 29.7
Khá 7 19 14 37.8
Trung bình 12 32.4 9 24.3
Yếu 10 27.
0
3 8.1
Qua bảng kết quả trên cho thấy : Tỉ lệ học sinh trung bình, khá, giỏi tăng lên,
đồng thời số học sinh yếu – kém giảm đi so với lớp chưa áp dụng đề tài. Kĩ năng mắc
các dụng cụ điện vào mạch điện được nâng lên, tình trạng mắc ngược cực của ampe
kế, vôn kế đã giảm rõ rệt, thời gian lắp và đọc kết quả thí nghiệm nhanh, chính xác
hơn. Học sinh có ý thức học tập theo nhóm, không còn làm việc riêng, nói chuyện
trong giờ học mà tất cả học sinh đều hoạt động.
Mặc dù kết quả của việc áp dụng các giải pháp trên chưa cao, nhưng cũng đã
chứng tỏ một số biện pháp thực hiện đã mang lại kết quả khả quan.
Người thực hiện: Nguyễn Thị Thanh Tâm trang 13
Trường THCS Phương Trung Sáng kiến kinh nghiệm môn vật lí 9
C. KẾT LUẬN
1. BÀI HỌC KINH NGHIỆM:
Khi vận dụng phương pháp tích cực học tập thì kết quả cao hơn. Học sinh biết
tự bố trí thí nghiệm và đọc được kết quả đó, là do có sự chuẩn bị chu đáo đầy đủ của
giáo viên, học sinh .
Học sinh biến mình thành người tự khám phá ra kiến thức, tự tìm kiến thức cho
mình để tiếp thu kiến thức mới giúp học sinh giảm bớt việc ghi nhớ máy móc mà
hiểu sâu hơn về vấn đề nhận thức, kĩ năng diễn đạt rõ ràng bằng ngôn ngữ vật lí mang
tính chính xác và khoa học cao.
Học sinh học tập và làm thí nghiệm theo nhóm từng bước có ý thức tổ chức kỉ
luật. Nếu trường có đầy đủ các dụng cụ thí nghiệm, phòng học bộ môn thì học sinh sẽ
suy nghĩ làm việc một cách độc lập nhằm phát triển hơn về năng lực cá nhân của học


Người thực hiện: Nguyễn Thị Thanh Tâm trang 15
Trường THCS Phương Trung Sáng kiến kinh nghiệm môn vật lí 9
MUÏC LUÏC
Bản tóm tắt Trang 1
A.Mở Đầu
1.Lý do chọn đề tài: 2
2.Đối tượng nghiên cứu 3
3.phạm vi nghiên cứu 3
4.Phương phaùp nghiên cứu 3
B. Nội Dung
I. CƠ SỞ LÍ LUẬN
1. Cơ sở lí luận 4
2. Cơ Sở Thực Tiễn 5
II. NỘI DUNG
1.Vấn đề đặt ra 5
2. chứng minh vấn đề 7
3. Kết quả thực hiện 13
C. Kết Luận
1. Bài học kinh nghiệm : 14
2. Hướng phổ biến 14
3. Hướng Nghiên cứu 14
Tài liệu tham khảo 15
Người thực hiện: Nguyễn Thị Thanh Tâm trang 16
Trường THCS Phương Trung Sáng kiến kinh nghiệm mơn vật lí 9
PHIẾU ĐIỂM
TIÊU CHUẨN NHẬN XÉT ĐIỂM
Tiêu chuẩn 1
( Tối đa 25 điểm)
Tiêu chuẩn 2* Xếp Loại:
CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG KHOA HỌC

Người thực hiện: Nguyễn Thị Thanh Tâm trang 18