UBND HUYỆN CÁT HẢI
TRƯỜNG THCS THỊ TRẤN CÁT BÀ
ĐỀ TÀI
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
“ Một số giải pháp tăng cường
rèn kĩ năng thực hành lắp đặt mạch điện
trong môn Công nghệ cho học sinh lớp 9 ”
Người thực hiện: Trịnh Thị Thu Thuỷ
Chức vụ: Giáo viên
Trường :THCS thị trấn Cát Bà
Năm học: 2012 - 2013
1
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
BẢN CAM KẾT
I./ TÁC GIẢ:
Họ và tên: Trịnh Thị Thu Thủy
Ngày , tháng , năm sinh: 08/05/1981
Đơn vị: Trường THCS thị trấn Cát Bà
II./ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SƯ PHẠM ỨNG DỤNG:
Tên đề tài: “ Một số giải pháp tăng cường rèn kĩ năng thực hành lắp
đặt mạch điện trong môn Công nghệ cho học sinh lớp 9”
III./ CAM KẾT:
Tôi xin cam kết đề tài nghiên cứu khoa học này là sản phẩm của cá nhân
tôi. Nếu có xảy ra tranh chấp về quyền sử hữu hay toàn bộ đề tài nghiên
cứu , tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm trước lãnh đạo sở giáo dụ và đào tạo
về tính trung thực của bản cam kết này
Cát Hải, ngày 02/01/2013
Người cam kết
Trịnh Thị Thu Thủy
2
10.
3.1 Khách thể nghiên cứu
5
11.
3.2 Thiết kế
6
12.
3.3 Quy trình nghiên cứu
6, 7
13.
IV./ĐO LƯỜNG
7
14.
4.1 Sử dụng công cụ đo, thang đo
7
15.
4.2 Kiểm chứng độ giá trị nội dung
8
16.
4.3 Kiểm chúng độ giá trị tin cậy
8
17.
V./ PHÂN TÍCH DỮ LIỆU THU ĐƯỢC VÀ BÀN LUẬN
8
18.
5.1 Phân tích kết quả dữ liệu
8, 9
19.
5.2 Bàn luận
10
+ Thực hành tạo sản phẩm: Chủ yếu là thực hiện đúng quy trình công
nghệ, các thao tác kĩ thuật tạo ra sản phẩm đơn giản.
Cấu trúc chung của các bài thực hành: Có phần chuẩn bị, nội dung
thực hành, trình tự tiến hành hoặc mẫu báo cáo có phần đánh giá. Cấu
trúc này đã đảm bảo được những yêu cầu của nội dung thực hành tuy
nhiên để vận dụng vào thực tế, nhằm giúp cho học sinh nâng cao kỹ năng
thì cần phải áp dụng một cách linh hoạt theo từng nội dung cụ thể.
Một thực tế là trong những năm trước đây sau khi hoàn thành
chương trình, phần lớn học sinh kĩ năng thực hành còn yếu, thao tác chưa
thành thạo. Để tự mình tạo ra một sản phẩm theo yêu cầu của môn học là
rất khó khăn vì môn học này đòi hỏi người học phải được trang bị nhiều
4
kỹ năng khác nhau như cách sử dụng các loại kìm điện, sử dụng khoan, sử
dụng cưa, mặt khác còn phải tính toán được các thông số kĩ thuật của
mạch điện, có óc quan sát thẩm mĩ.
Hiện nay học sinh THCS Cát Bà còn gặp khó khăn về việc chuẩn bị
đồ dùng thực hành do lớp đông học sinh, điều kiện cơ sở vật chất nhà
trường không đủ dáp ứng số lượng học sinh tham gia học bộ môn, trong
khi đó kinh tế của nhiều gia đình học sinh còn nghèo, việc mua sắm thêm
thiết bị, đồ dùng thực hành còn hạn chế,… dẫn đến chất lượng học tập
của học sinh nói chung, kỹ năng thực hành của học sinh nói riêng là
không cao.
Giải pháp mà tôi đã thực hiện và trình bày trong đề tài này là :
“Tăng cường rèn kĩ năng thực hành lắp đặt mạch điện trong môn
công nghệ cho học sinh lớp 9“. Tôi coi đây là một yêu cầu quan trọng
để nâng cao kĩ năng thực hành bộ môn công nghệ lớp 9, đồng thời góp
phần định hướng nghề nghiệp tương lai cho các em sau khi tốt nghiệp
THCS.
Nghiên cứu được tiến hành trên hai lớp 9 của trường THCS TT Cát
Bà: Lớp 9A2 là nhóm thực nghiệp, lớp 9A5 là nhóm đối chứng. Lựa chọn
nhận thức chưa đúng môn học, một phần nữa xem đây là môn học không
mang lại lợi ích cho việc học tập.
Học sinh chưa được tiếp xúc với thực nghiệm nhiều nên những dụng
cụ thực nghiệm quả là mới mẻ, có thể nói đối với các em đó giống như là
những thứ đồ chơi mới lạ. Do đó quá trình thực hành của học sinh để
hoàn thành một công đoạn hay một sản phẩm trong một tiết học đạt được
6
theo yêu cầu kĩ thuật theo mục tiêu, nội dung chương trình đặt ra gặp
nhiều khó khăn.
2.2 Giải pháp thay thế:
Bám sát mục tiêu bài học để hình thành và rèn luyện cho các em
một số kỹ năng lao động nghề nghiệp tới mức độ nào đó để hoàn thành
bài tập của mình, cụ thể:
+ Kỹ năng vẽ sơ đồ lắp đặt của một số mạch điện đơn giản thuộc mạng
điện trong nhà.
+ Kỹ năng sử dụng được một số dụng cụ lắp đặt điện đúng kĩ thuật, như
cách cầm và thao tác các dụng cụ (tua vít, kìm cắt dây, kìm tuốt dây, bút
thử điện, búa, cưa sắt, khoan ).
+ Kỹ năng nối dây dẫn điện đúng quy trình và đảm bảo yêu cầu kĩ thuật.
(Từ cách bóc vỏ cách điện đến cách luồn dây vào các đầu nối của thiết bị,
cách đặt dây )
+ Kỹ năng lắp đặt mạch điện trong nhà đúng quy trình và yêu cầu kĩ
thuật. (công đoạn nào trước, công đoạn nào sau, từng khâu để hoàn thành
các công đoạn đó )
Quá trình áp dụng các giải pháp trên giúp các em hình thành và rèn
luyện cho bản thân một số kỹ năng lao động nghề nghiệp để các em làm
quen với nghề điện. Đồng thời giúp các em sau khi học xong có thể áp
dụng trong sản xuất và cuộc sống hằng ngày và điều quan trọng hơn nữa
góp phần giúp các em lựa chọn hướng đi thích hợp sau khi tốt nghiệp
Trung học cơ sở.
Tôi chọn 2 lớp làm 2 nhóm, nhóm 1 ( 9A2) là nhóm thực nghiệm,
nhóm 2 ( lớp 9A5) làm nhóm đối chứng. Tôi dùng bài thực hành đầu tiên
8
tạo ra sản phẩm làm bài kiểm tra trước tác động. Kết quả kiểm tra thực
hành của học sinh cho thấy điểm trung bình của 2 lớp có sự khác nhau.
Do đó tôi dùng phép kiểm chứng T.Test để kiểm chứng sự chênh lệch
giữa điểm số trung bình của 2 lớp trước khi tác động .
Bảng2: Kiểm chứng để xác định các nhóm tương đương:
Lớp thực nghiệm
( nhóm 1)
Lớp đói chứng
( Nhóm 2)
Trung bình cộng 6,61 6,33
P
1
= 0,2169
P1 = 0,2169 > 0,05 từ đó kết luận sự chênh lệch điểm số trung bình
của hai lớp thực nghiệm và lớp đối chứng là không có ý nghĩa, hai lớp
được coi là tương đương.
Sử dụng thiết kế 3: Kiểm tra trước và sau tác động đối với các nhóm ngẫu
nhiên (được mô tả ở bảng 3)
*Thiết kế nghiên cứu:
Bảng 3: Thiết kế nghiên cứu
Lớp KT trước TĐ Tác động KT sau TĐ
9A2 Thực
nghiệm
( Nhóm 1)
O1 Dạy học sử dụng các
phương pháp tăng cường
rèn kĩ năng thực hành lắp
-Lớp dạy đối chứng: tôi tiến hành dạy theo thời khóa biểu phân công của
nhà trường ( 1 tiết/ tuần)
-Lớp dạy thực nghiệm: tôi đã đề nghị với phụ trách chuyên môn cho tôi
được thực hiện toàn bài vào một buổi chiều cụ thể:
Ngày21/11/2012: Dạy bài: Lắp mạch điện bảng điện:
Ngày 11/12/ 2012: Dạy bài; Lắp mạch điện đèn huỳnh quang
IV. ĐO LƯỜNG
4.1 Sử dụng công cụ đo, thang đo:
- Sản phẩm làm ra của học sinh:
10
- Sử dụng bài kiểm tra trước tác động: sản phẩm của bài 6: Mạch điện
bảng điện.
- Bài kiểm tra sau tác động: là sản phẩm thực hành bài 7: Mạch đèn ống
huỳnh quang
* Tiến hành kiểm tra và chấm bài:
Sau khi thực hiện dạy xong các bài nêu trên, tôi đã tiến hành thu sản
phẩm của học sinh và chấm sản phẩm theo yêu cầu của bài đã xây dựng.
4.2. Kiểm chứng độ giá trị nội dung
Kiểm chứng độ giá trị nội dung của các bài kiểm tra thông qua các
sản phẩm học sinh thực hành bằng cách giáo viên trực tiếp chấm sản
phẩm của hai lớp thực nghiệm và đối chứng
Nhận xét của giáo viên để kiểm chứng độ giá trị nội dung của dữ liệu:
- Nội dung đề bài ( sản phẩm thực hiện): Phù hợp với trình độ của
học sinh thực nghiện và học sinh đối chứng
- Yêu cầu của sản phẩm:Mạch điện sáng đúng với nguyên lí làm việc,
mạch điện phảm đảm bảo an toàn điện, bố trí khoa học, tiết kiệm
được nguyên vật liệu.
- Có biểu điểm cho từng yêu cầu rõ ràng.
Nhận xét về kết quả hai lớp: Lớp thực nghiệm có điểm trung bình là: 7,82
lớp đối chứng có điểm trung bình là: 6,47 thấp hơn lớp thực nghiệm là:
phương pháp tăng cường rèn kĩ năng thực hành lắp mạch điện trong môn
công nghệ đến TBC học tập của nhóm thực nghiệm là rất lớn.
12
Giả thuyết của đề tài sử dụng các phương pháp tăng cường rèn kĩ năng
thực hành lắp mạch điện trong môn công nghệ 9 làm nâng cao kết quả học
thực hành của học sinh đã được kiểm chứng.
Giá trị TBC Nhóm ĐC Nhóm TN
Trước tác động 6.33 6.47
Sau tác động 6.61 7.82
Hình 1: Biểu đồ so sánh ĐTB tước tác động và sau tác động của
nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng
.
5.2 Bàn luận
Kết quả của bài kiểm tra sau tác động của nhóm thực nghiệm là
TBC = 7,82 kết quả bài kiểm tra tương ứng của nhóm đối chứng là 6,47.
Độ chênh lệch điểm số giữa hai nhóm là 1,35. Điều đó cho thấy TBC của
lai lớp đối chứng và thực nghiệm đã có sự khác biệt rõ rệt, lớp được tác
động có TBC cao hơn lớp đối chứng.
Theo bảng tiêu chí Cohen, chênh lệch giá trị trung bình chuẩn của hai bài
kiểm tra thực hành là: SMD = 1,1516. Điều này có nghĩa mức độ ảnh
hưởng của tác động là rất lớn
Phép kiểm chứng T.Test ĐTB sau tác động của hai lớp là p2 = 0,000108
< 0,05. Kết quả này khẳng định sự chênh lệch ĐTB của hai lớp không
phải là do ngẫu nhiên mà là do tác động nghiêng về lớp thực nghiệm.
13
* Hạn chế:
Nghiên cứu và ứng dụng các phương pháp tăng cường rèn kĩ năng
thực hành lắp mạch điện cho học sinh trong môn Công nghệ 9 ở trường
THCS là một giải pháp tốt, mang tính ứng dụng cao. Nhưng để có hiệu
quả đòi hỏi người giáo viên không chỉ có kiến thức chuyên môn vững
chất lượng mới được nâng cao. Có thể bố trí 3 tiết liên tục.
VII. TÀI LIỆU THAM KHẢO:
- Tài liệu Nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng của Bộ Giáo dục và
đào tạo – Dự án Việt Bỉ
- Sách giáo khoa Công nghệ 9: Lắp mạch điện trong nhà - NXBGD
- Sách giáo viên Công nghệ 9: Lắp mạch điện trong nhà - NXBGD
- Sách thiết kế Công nghệ 9: Lắp mạch điện trong nhà - NXBGD
- Sách giới thiệu giáo án Công nghệ - NXB Hà Nội – chủ biên: Đỗ Ngọc
Hồng
- Sách Nghề điện dân dụng – NXBGD – của Bộ giáo dục và đào tạo
- Mạng Internet: http: Violet.vn; thuvientailieugiaoduc, Bachkim.com,…
Cát Bà, ngày 02.tháng 1 năm 2013
Người viết
Trịnh Thị Thu Thủy
PHỤ LỤC
PHỤ LỤC 1:
BẢNG ĐIỂM
NHÓM THỰC NGHIỆM NHÓM ĐỐI CHỨNG
STT H V TÊN HS
Điểm
KT
trước
TĐ
Điểm
KT
sau TĐ
STT H V TÊN HS
Điểm
KT
trước
5
Nguyễn Văn Đạt
5.5 6.5
5
Đỗ Ngọc Công
6 5
6
Bùi Ngọc Hà
6 8.5
6
Lê T. Thùy Dung
8.5 8
7
Đinh Chính Hậu
7 8
7
Phạm Thị Huyền
7 7.5
8
Pạm Thu Hiền
8 8
8
Vũ Văn Hải
3.5 3.5
9
Hoàng Ngọc Hiếu
7 9.5
9
Vũ Minh Hiếu
6 6
15
Đỗ Nguyên Lộc
5.5 7
15
Phạm Thành Long
6 7.5
16
Phạm Xuân Minh
7 8
16
Hoàng Văn Long
7 6.5
17
Phạm Hoàng Minh
6.5 8
17
Nguyễn Thành Luân
6 5
18
Đỗ Thị My
5 6.5
18
Hoàng Thanh Mai
7.5 6.5
19
Hoàng Nguyệt Nga
6 7.5
19
Hoàng Quang Minh
8 8.5
25
Nguyễn Hồng Sơn
6 6.5
25
Nguyễn Hồng Thái
3 5
26
Hoàng Văn Thanh
7 8.5
26
Bùi Dương Minh Thắng
8.5 8
27
Đặng Minh Thành
5.5 6.5
27
Trương Minh Thu
8 7.5
16
28
Đinh Văn Thắng
8.5 9.5
28
Lương Hồng Thủy
6 5
29
Phạm Xuân Thương
8 9
29
Đinh Khắc Tiến
CHẤM SẢN PHẨM TRƯỚC TÁC ĐỘNG
A.
Đề bài
:
Lắp mạch điện bảng điện gồm hai cầu chì bảo vệ cho một
công tắc hai cực điều khiển một đèn và một ổ cắm điện
B. Biểu điểm:
- Mạch điện sáng đúng sơ đồ nguyên lí: 6 điểm
- Mạch điện an toàn: 2 điểm
- Đảm bảo thời gian quy định: 1 điểm
- Ý thức tham gia thực hành: 1 điểm
PHỤ LỤC 4:
ĐỀ BÀI THỰC HÀNH VÀ BIỂU ĐIỂM
CHẤM SẢN PHẨM SAU TÁC ĐỘNG
17
C.
Đề bài
:
Lắp mạch điện gồm: một cầu chì bảo vệ cho một công tắc
hai cực điều khiển một bộ đèn ống huỳnh quang và một ổ cắm điện
D. Biểu điểm:
- Mạch điện sáng đúng sơ đồ nguyên lí: 4 điểm
- Mạch điện an toàn, mối nối dây dẫn điện và chắc chắn: 2 điểm
- Mạch điện, các thiết bị điện, đèn bố trí đẹp, chắc chắn, khoa học: 2
điểm
- Kĩ năng thực hành nhanh, chính xác, dảm bảo thời gian quy định : 1
điểm
- Ý thức tham gia thực hành nghiêm túc, tiết kiện nguyên vật liệu và
bảo vệ môi trường : 1 điểm
PHỤ LỤC 4:
GV: Mạch điện gồm bao nhiêu phần tử, gọi
tên và nêu chức năng của các phần tử đó ?
HS: gồm các phần tử: cầu chì, công tắc,
chấn lưu, tắc te, bóng đèn.
GV: Các phần tử nối với nhau như thế nào?
HS: state nối song song với bóng đèn sau
đó nối nối tiếp với chấn lưu, công tác, cầu
chì.
GV: Kết luận
GV: Hướng dẫn học sinh vẽ sơ đồ lắp đặt
đèn ống huỳnh quang.
HS: Vẽ sơ đồ
GV: Theo dõi, uốn nắn cách vẽ cho hs, lưu
ý những điểm sai có thể xảy ra: không thể
hiện mối nối, vẽ dây không vào đến cực
TBĐ, Cách bố trí các TBĐ trên BĐ chưa
hợp lí, đi dây mạch điện chưa khoa học,( có
thể mở rộng thêm 01 ổ cắm điện), …
GV: - §a ra Bảng điện đèn ống huỳnh
quang ( Sơ đồ lắp đặt mạch điện đèn ống
huỳnh quang) mẫu cho HS quan sát, so
sánh.
HĐ 3: Tìm hiểu cách lập bảng dự trù
dụng cụ, vật liệu và thiết bị điện.
GV: Sau khi các nhóm vẽ sơ đồ lắp đặt
xong giáo viên cho học sinh quan sát sơ đồ
của từng nhóm cần những dụng cụ vật liệu
gì?
GV: Trong sơ đồ gồm những dụng cụ, vật
liệu gì?
5 Dùi khoan 1 Mũi nhọn, sắc cứng, vững
7 Khoan tay 1 Còn tốt
8 Tuốc nơ vít 1 Còn tốt
9 Thước 1 Còn tốt
11 Cưa 1 Còn tốt
12 Công tắc 2 cực 1 Còn tốt
13 Cầu chì 2 Còn tốt
14 Dây điện 2 - 3m Không bị hở điện
15 Vít gỗ 10 Còn tốt
16 Bộ đèn huỳnh quang 1 bộ 220V - 60W
17 Phích cắm 1 (6A)10A- 250V
18 Ổ cắm 1 (6A)10A- 250V
19 Bảng điện 15x20x1,5cm 1 Còn tốt
Băng cách điện 1 cuộn Còn tốt
Giấy ráp 1 tờ Còn tốt
Củng cố:
- GV: Hướng dẫn học sinh tự đánh giá Hoặc đánh giá chéo kết quả thực hành theo
các tiêu chí của bài
- GV: Nhận sét bài học về sự chuẩn bị, kết quả thực hành quy trình tiến hành, thái
độ tham gia thực hành của các nhóm.
Dặn dò:
TIẾT: 17 - BÀI 7
THỰC HÀNH: LẮP MẠCH ĐIỆN ĐÈN ỐNG HUỲNH QUANG
Chuẩn bị của thầy và trò:
+ GV: Nghiên cứu kỹ nội dung bài trong SGK và SGV và các dụng cụ có liên quan
hỗ trợ học sinh
+ HS: Nghiên cứu kỹ nội của dung bài học.
20
- Vật liệu: Bảng điện dây dẫn điện, giấy ráp, băng dính cách điện, 1 bộ đèn ống
- Kiểm tra và vận hành thử.
GV: Phân tích kỹ nội dung, yêu
cầu kỹ thuật của từng công
đoạn để chỉ ra công đoạn và kỹ
năng mới. Lưu ý học sinh trong
quá trình thực hiện phải sử
dụng tiết kiệm nguyên vật liệu,
tránh lãnh phí và ảnh hưởng
I. Dụng cụ, vật liệu và thíêt bị.
- (SGK).
II. Nội dung và trình tự thực hành:
3. Lắp đặt mạch điện đèn ống huỳnh quang.
* Bước 1: Vạch dấu.
* Bước 2: Khoan lỗ bảng điện.
* Bước 3: Lắp thiết bị vào bảng điện
*Bước 4:. Nối dây bộ đèn
* Bước 5: Nối dây mạch điện.
* Bước 6: Kiểm tra.
Các
công
đoạn
ND công việc Dụng cụ
Yêu cầu kĩ
thuật
Vạch
dấu
- Bố trí thiết bị
trên bảng điện.
- Vạch dấu các
lỗ khoan.
hành thực hiện từng công đoạn.
GV: Đi kiểm tra, hướng dẫn chi
tiết cho từng nhóm và giải đáp
các thắc mắc cho từng học
sinh., đồng thời chỉ ra những ,ỗi
sai và hướng dẫn sửa chữa kịp
thời để sản phẩm đẹp, đúng kĩ
thuật .
GV: Chú ý nhiều đến việc rèn
kĩ năng cho những học sinh còn
chậm,
HĐ3: Kiểm tra và vận hành
thử mạch điện đèn ống huỳnh
Quang.
GV: Kiểm tra sản phẩm khi
chưa nối nguồn.
GV: Hướng dẫn học sinh tự
kiểm tra và kiểm tra chéo trong
nhóm theo những tiêu chuẩn
sau:
+ Lắp đặt đúng quy trình.
+ Mạch điện lắp đặt đúng theo
Lắp
TBĐ
vào
bảng
điện
- Nối dây các
thiết bị điện
trên bảng điện.
t.bị trên bảng
điện.
- Nối dây ra
đèn.
- Kìm
tuốt dây.
- Kìm
tròn, kìm
điện,
băng
dính
- Nối dây
đúng sơ đồ.
- Mối nối
đúng yêu cầu
kĩ thuật.
Kiểm
tra
- Lắp đặt t.bị và
đi dây đúng sơ
đồ mạch điện.
-Nối nguồn.
-Vận hành thử
mạch điện.
-Bút thử
điện.
-M§ đúng sơ
đồ.
-M§ làm việc
tốt, đúng yêu
NĂM THỰC
HIỆN
XẾP LOẠI
CẤP
TRƯỜNG
1
MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP HỌC SINH
TÍCH CỰC TRONG MÔN CÔNG NGHỆ 8
2003 B
2
HƯỚNG DẪN HỌC SINH SỬ DỤNG HIỆU
QUẢ CÁC DỤNG CỤ THỰC HÀNH LỚP 9
2004 B
3
NÂNG CAO HIỆU QUẢ DẠY THỰC
HÀNH CHO HỌC SINH LỚP 9
2008 B
4
MỘT SỐ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG RÈN
KĨ NĂNG THỰC HÀNH LẮP ĐẶT MẠCH
ĐIỆN TRONG MÔN CÔNG NGHỆ CHO
HỌC SINH LỚP 9
2012
24
PHẦN ĐÁNH GIÁ CỦA CÁC HỘI ĐỒNG KHOA HỌC
A. CẤP TỔ
Điểm trung bình …………điểm
Xếp loại : …………
Cát Bà, ngày ……tháng …… năm 2013
T/M HĐKH