Đánh giá kết quả học tập môn Ngữ Văn của học sinh theo hướng hình thành
năng lực
THÔNG TIN CHUNG
Chủ nhiệm đề tài: TS. Nguyễn Thị Hồng Vân
Đơn vị công tác: Phòng Quản lý khoa học, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam
Điện thoại: 0912795965
Thư ký đề tài:ThS. Phạm Bích Đào; Thành viên: PGS.TS Nguyễn Tuyết Nga; PGS. TS Nguyễn Thúy
Hồng
Thời gian thực hiện: Từ tháng 6/2009 đến 6/2010
Mục tiêu nghiên cứu
Bước đầu đề xuất về việc xác định tiêu chí và xây dựng công cụ đánh giá kết quả học tập môn Ngữ
văn của HS THCS theo hướng hình thành năng lực của người học.
Nội dung nghiên cứu
- Cơ sở lý luận: khái niệm năng lực, vấn đề xác định mục tiêu dạy học theo định hướng phát triển
năng lực của người học, phác thảo khung năng lực cần hình thành cho HS THCS; vấn đề đánh giá
kết quả học tập môn Ngữ văn theo hướng hình thành năng lực;
- Đề xuất việc tiêu chí hóa nội dung đánh giá kết quả học tập môn Ngữ văn của HS THCS theo
hướng hình thành năng lực;
- Xây dựng và thử nghiệm bộ công cụ đánh giá kết quả học tập môn Ngữ văn của HS THCS theo
hướng hình thành năng lực;
Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lý luận: nghiên cứu các tài liệu liên quan để xây dựng cơ sở lí luận của
đề tài.
- Phương pháp hồi cứu tư liệu: thu thập, phân tích, tổng hợp các tư liệu khoa học trong và ngoài
nước về nội dung đánh giá theo năng lực;
- Phương pháp chuyên gia;
- Thử nghiệm để kiểm nghiệm một số kết quả mà đề tài đề xuất.
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
1/ Về lý luận
Xác định các khái niệm cơ bản: 1/ Đánh giá: Đánh giá trong giáo dục thường quan niệm là “quá
trình thu thập và xử lý kịp thời, có hệ thống những thông tin về hiện trạng, khả năng hay nguyên

người học, đồng thời cần xác định những mức năng lực theo chuẩn và cao hơn chuẩn để tạo được
sự phân hóa, nhằm đo được khả năng và sự tiến bộ của tất cả đối tượng người học.
2/ Về thực tiễn
- Xác định khung năng lực và các mức độ của năng lực gồm năng lực tiếp nhận văn bản và năng
lực tạo lập văn bản.
+ Năng lực tiếp nhận văn bản
Các mức độ Năng lực đọc-hiểu, tiếp nhận văn bản
Mức độ 1: Biết một số nét sơ lược về tác giả, tác phẩm, nhận diện được các loại từ ngữ, các kiểu
câu, các phương thức biểu đạt sử dụng trong văn bản
Mức độ 2: Hiểu các chi tiết tạo nên văn bản, liên kết được các từ ngữ để hiểu được mục đích sử
dụng của chúng trong văn bản
Mức độ 3: Vận dụng những hiểu biết về tác giả, tác phẩm và cách thức tìm hiểu văn bản, khái quát
được nội dung, ý nghĩa và giá trị của văn bản được học
Mức độ 4: Kết nối được các mối quan hệ bên trong để lí giải về các đặc điểm của một văn bản (đặc
điểm thể loại, giá trị, đóng góp của văn bản)
Mức độ 5: Kết nối đựợc các mối liên hệ ngoài văn bản (liên hệ, so sánh) để nhận xét đánh giá về giá
trị của các văn bản.
Mức độ 6:
Văn bản hư cấu: Thể hiện được những cảm nhận, bình luận một các sâu sắc, độc đáo và thuyết
phục về giá trị của một tác phẩm văn chương đã đọc trong cuộc sống (đồng sáng tạo với nhà văn)
Văn bản không hư cấu:Thể hiện được những suy nghĩ, bình luận sâu sắc, độc đáo về ý nghĩa tư
tưởng và các giá trị của cuộc sống qua văn bản, thể hiện sâu sắc bài học nhận thức và hành động
của cá nhân qua văn bản.
+ Năng lực tạo lập văn bản
Mức độ Năng lực tạo lập văn bản
Mức độ 1:
Nói: Biết nói theo những nghi thức giao tiếp đơn giản, thông thường;
Viết: Nêu được một số thông tin sơ lược ban đầu về đối tượng.
Mức độ 2:
Nói: Nêu được một số nội dung, thông tin cơ bản về vấn đề giao tiếp;

ra thống kê về số lượng HS đạt mức năng lực nào và sắp xếp thứ tự cấp độ năng lực đạt được của
mỗi HS trên toàn bộ thang năng lực ở trên. Có thể nhìn vào mức độ đó để có những nhận xét cụ thể
về năng lực của từng HS.
3/ Một số khuyến nghị
- Bên cạnh việc đánh giá theo chuẩn kiến thức, kĩ năng, có thể và cần áp dụng hướng tiếp cận đánh
giá ở một số kì thi và kiểm tra (thi HS giỏi, thi đại học). Đây cũng là bước chuẩn bị để hướng đến
chương trình đánh giá PISA.
- Khi hướng tới việc phát triển chương tình theo định hướng phát triển năng lực không chỉ xác định
các năng lực chuyên môn của môn học mà cần xác định các năng lực môn học góp phần hình
thành trong năng lực chung, để từ đó lựa chọn nội dung và phương pháp dạy học phù hợp.
- Do năng lực có tính cá nhân và hướng đến việc giải quyết các tình huống thực tiễn nên khi lựa
chọn nội dung chương trình theo cách tiếp cận năng lực cần chú ý nhữung nội dung mang tính hành
dụng, phát triển tư duy, sáng tạo, giải quyết vấn đề ở người học.
- Cần nghiên cứu hoàn thiện các bước trong quy trình đánh giá năng lực, đặc biệt là việc ứng dụng
công nghệ thông tin để từng bước đưa đánh giá trở thành khoa học, đảm bảo tính chính xác khách
quan thực sự.
TỪ KHÓA: 1/ Đánh giá giáo dục; 2/ Đánh giá kết quả học tập; 3/ Môn Ngữ văn; 4/ Năng lực; 5/
Đánh giá dựa vào năng lực; 6/ Năng lực ngữ văn.