Trường: Trường THPT Cam Lộ GVHDGD: Cô Phạm Thị Mai Sa
Lớp: 11A SV thực tập GD: Tiêu Thị Nhàn
Tiết PPCT: Ngày soạn: 19/02/2014
Tiết giảng dạy: Ngày dạy: Thứ…, …/02/2014
GIÁO ÁN
BÀI 29: DẪN TRUYỀN XUNG THẦN KINH TRONG CUNG PHẢN XẠ
I. Mục tiêu
1. Kiến thức:
- Trình bày được khái niệm xinap.
- Vẽ và mô tả được cấu tạo của xinap hóa học.
- Trình bày được quá trình truyền tin qua xinap từ đó nêu được quá trình dẫn truyền xung
thần kinh trong một cung phản xạ.
- Giải thích được vì sao trong một cung phản xạ, xung thần kinh chỉ truyền theo một chiều
từ cơ quan thụ cảm đến cơ quan đáp ứng.
- Trình bày được khái niệm mã thông tin thần kinh và cách mã hóa các loại thông tin.
2. Kỹ năng:
- Rèn luyện kỹ năng quan sát và phân tích phim, tranh.
- Rèn luyện được kỹ năng so sánh.
- Rèn luyện kỹ năng hoạt động nhóm và kỹ năng làm việc độc lập với SGK.
- Liên hệ thực tiễn về hoạt động của cung phản xạ.
3. Thái độ:
- Hiểu được cơ sở khoa học của việc điều chế các loại thuốc giảm đau, tác dụng của các loại
thuốc giảm đau, thuốc xổ giun cho lợn để có cách sử dụng hợp lý.
- Giải thích được nguyên nhân một số căn bệnh như: tâm thần phân liệt, bệnh mất cảm giác.
II. Phương pháp và kỹ thuật dạy học
- Phương pháp quan sát phim và tranh – tìm tòi bộ phận.
- Phương pháp tổ chức cho học sinh làm việc độc lập với sách giáo khoa.
- Phương pháp tổ chức hoạt động nhóm thông qua phiếu học tập.
- Phương pháp thuyết trình- diễn giải.
III. Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
1. Chuẩn bị của giáo viên:

GV: Chiếu slide tranh vẽ Cung phản xạ đầu gối ở người, yêu cầu Hs quan sát và trả lời câu
hỏi: Cung phản xạ ở người gồm những thành phần nào?
HS: Cung phản xạ gồm 3 thành phần chính: cơ quan thụ cảm, hệ thần kinh (dây thần kinh
cảm giác, hệ thần kinh trung ương, dây thần kinh vận động), cơ quan đáp ứng. GV: Nhận xét
gì về sự lan truyền XTK trong cung phản xạ?
HS: Trong một cung phản xạ, XTK chỉ lan truyền theo một chiều từ cơ quan thụ cảm đến
cơ quan đáp ứng.
GV dẫn dắt vào bài mới: Vậy tại sao, trong một STK thì XTK có thể truyền đi theo cả hai
chiều nếu bị kích thích bất kì một vị trí nào trên sợi trục. Trong khi đó, trong một cung phản xạ,
XTK chỉ được truyền theo một chiều từ cơ quan thụ cảm đến cơ quan đáp ứng? Để hiểu rõ và giải
thích được sự khác nhau đó thì hôm nay chúng ta cùng nghiên cứu Bài 29. DẪN TRUYỀN
XUNG THẦN KINH TRONG CUNG PHẢN XẠ.
b. Bài mới:
Thời
gian
Hoạt động của GV và HS Nội dung kiến thức
7 phút Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm và cấu tạo
xinap
GV: Trong một cung phản xạ, khi cơ quan thụ
cảm bị kích thích, xung thần kinh (XTK) xuất
hiện ở cơ quan thụ cảm theo nơron cảm giác
truyền về trung ương thần kinh (TƯTK) qua
I. Dẫn truyền xung thần
kinh trong một cung phản
xạ :
nơron trung gian rồi theo nơron vận động đến cơ
quan đáp ứng qua các diện tiếp xúc đặc biệt theo
một chiều nhất định, diện tiếp xúc đó được gọi là
xinap. Vậy xinap là gì? Chúng ta cùng nghiên cứu
mục đầu tiên.

học(adrenalin,
axetincolin…), ngoài ra còn
có ti thể.
-Màng trước xinap.
-Màng sau xinap.
+Thụ thể tiếp nhận chất
trung gian hóa học.
+Enzim phân hủy các chất
trung gian hóa học.
-Khe xinap : ở giữa màng
trước và màng sau.
20 phút Hoạt động 2: Tìm hiểu quá trình truyền dẫn
truyền xung thần kinh trong một cung phản xạ
GV chuyển mục: Với cấu tạo như vậy, xinap sẽ
thực hiện chức năng dẫn truyền của mình như thế
nào? Và quá trình truyền XTK trong cung phản
xạ diễn ra, ra sao? Chúng ta tiếp tục tìm hiểu Quá
trình dẫn truyền XTK trong một cung phản xạ.
GV dẫn dắt: Trong một cung phản xạ thì các
TBTK hay giữa TBTK với cơ quan đáp ứng liên
hệ nhau qua xinap. Như vậy dẫn truyền qua XTK
trong cung phản xạ cũng chính là sự dẫn truyền
XTK qua xinap.
GV: Chiếu phim về Quá trình truyền tin qua
xinap với chất trung gian hóa học là axetincolin.
Trước khi xem phim GV giới thiệu quá trình
truyền tin qua xinap gồm 3 giai đoạn. Và đưa ra
các câu hỏi định hướng sau:
- Ion nào tràn vào chùy xinap?
- Lưu ý sự biến đổi trong chùy xinap, đặc biệt là

tràn vào trong chùy xinap?
HS: Do xung TK truyền đến làm thay đổi tính
thấm của màng đối với ion Ca
2+
nên Ca
2+
đi vào
chùy xinap.
GV: Vai trò của chất TGHH là gì?
HS: Làm thay đổi tính thấm của màng và xuất
hiện điện thế hoạt động ở màng sau.
GV bổ sung: CTGHH sau khi được giải phóng
làm thay đổi tính thấm của màng đối với các ion,
làm cho mang sau bị mất phân cực, đảo cực và tái
phân cực. Từ đó làm xuất hiện điện thế động lan
truyền đi tiếp và cứ thế cho tới cơ quan đáp ứng.
GV: XTK liên tục truyền đến như vậy thì liệu các
bóng chứa chất trung gian hóa học có bị cạn kiệt
không?
HS: Không. Vì có quá trình tái tạo các chất này
GV chính xác hóa câu trả lời và ghi bảng.
GV: Vậy thì tại sao trong cung phản xạ, XTK chỉ
truyền theo một chiều từ cơ quan cảm thụ đến cơ
quan đáp ứng?
HS: Vì sự chuyển giao XTK qua xinap chỉ theo
một chiều từ màng trước ra màng sau(do chỉ ở
chùy xinap mới có bóng chứa CTGHH và ở màng
sau mới có thụ thể tiếp nhận CTGHH) nên XTK
chỉ truyển theo một chiều từ cơ quan thụ cảm đến
cơ quan đáp ứng.

TK có thể tiếp nhận, giải mã và trả lời cho ta bằng
các phản xạ chính xác thì các XTK đó phải được
mã hóa thành những mã thông tin TK. Vậy mã
thông tin TK là gì?
Để hiểu rõ hơn, ta đi sâu tìm hiểu từng loại
thông tin.
Gv: Cho ví dụ :
+ Vd1: Ánh sáng (đỏ, xanh) kích thích các tế
bào thụ cảm thị giáccác sợi thần kinh thị giác
khác nhautrung khu thị giác ở vùng chẩm.
+ Vd2: Âm thanh (cao, thấp)tế bào thụ cảm
thính giácsợi thần kinh ốc tai khác nhau
trung khu thính giác ở thùy thái dương
Gv: Đối với những thông tin mang tính chất
định tính được mã hoá bằng gì?
HS: Các thông tin có tính chất định tính thì được
mã hóa bằng các nơron riêng biệt khi bị kích
thích.
Gv: Đưa ra hai ví dụ
V d1 :
+ Nước đứng, ếch ngồi yên thì não ếch chỉ
nhận được những xung TK thưa thớt (nghĩa là
kích thích yếu (nước đứng) xung có tần số thấp
(thưa thớt))
+ Nước gợn sóng hoặc ếch chỉ nhẹ nhàng bơi
đi thì não ếch nhận được những xung TK nhiều
dày đặc hơn. (nghĩa là kích thích mạnh (nước
gợn sóng) xung có tần số cao)
Vd2:
Tế bào que có khả năng hưng phấn với ánh sáng

trường
2. Thông tin định lượng :
-Ví dụ :
-Cách mã hóa :
+ Bằng ngưỡng kích thích.
+ Bằng tần số xung.
5. Củng cố (5’)
- Củng cố bằng câu hỏi hệ thống câu hỏi trắc ngiệm
Câu 1: Nơi nào có bóng chứa các chất trung gian hóa học:
A.Chùy xinap
B.Màng trước xinap
C.Khe xinap
D.Màng sau xinap
Câu 2: Nơi nào có chứa thụ thể tiếp nhận chất trung gian hóa học:
A.Khe xinap
B.Màng trước xinap
C.Màng sau xinap
D.Chùy xinap
Câu 3: Nguyên nhân dẫn đến các bóng chứa chất trung gian hóa học bị vỡ:
A.Do ion K
+
từ ngoài dịch mô tràn vào dịch tế bào ở chùy xinap
B.Do ion Ca
+
từ ngoài dịch mô tràn vào dịch tế bào ở chùy xinap
C.Do ion Na
+
từ ngoài dịch mô tràn vào dịch tế bào ở chùy xinap
D.Do ion SO
4

Lớp: Tiết:…
Nhóm:
BÀI 29. DẪN TRUYỀN XUNG THẦN KINH TRONG CUNG PHẢN XẠ
Quan sát đoạn phim và tranh vẽ về quá trình truyền tin qua xinap kết hợp nghiên cứu kiến thức
SGK để hoàn thành nội dung bảng sau:
Bảng: CÁC GIAI ĐOẠN TRUYỀN TIN QUA XINAP
Các giai đoạn Diễn biến
Giai đoạn 1
Giai đoạn 2
Giai đoạn 3
TỜ NGUỒN PHIẾU HỌC TẬP
Các giai đoạn Diễn biến
Giai đoạn 1 Xung thần kinh truyền đến chùy xinap làm thay đổi tính thấm của
màng nên Ca
2+
đi vào trong chùy xinap.
Giai đoạn 2 Ca
2+
vào làm các bóng chứa chất trung gian hóa học gắn vào màng sau
xinap và vỡ ra, giải phóng chất TGHH vào khe xinap.
Giai đoạn 3 Chất TGHH gắn vào thụ thể trên màng sau và làm xuất hiện điện thế
hoạt động ở màng sau, xung thần kinh lan truyền đi tiếp.