PHÒNG GD & ĐT GIÁ RAI CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Trường Tiểu học Giá Rai B Độc Lập – Tự Do – Hạnh Phúc
KINH NGHIỆM
PHƯƠNG PHÁP DẠY VẼ TRANH ĐỀ TÀI Ở
BẬC TIỂU HỌC
I. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
Môn mĩ thuật là môn học góp phần giáo dục thẩm
mỹ cho học sinh. Do đó giáo viên dạy mĩ thuật cần phải
biết tổ chức các hoạt động dạy học thật sự hấp dẫn bổ
ích để hình thành các em lòng yêu thích cái đẹp và góp
phần thẩm mĩ cho học sinh.
II- LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1-Cơ sở lý luận:
Là giáo viên dạy bộ môn mĩ thuật tại trường qua
thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy mĩ thuật là môn học
nghệ thuật và cũng là môn học bắt buộc trong 9 môn
học của trường tiểu học. Có nhận xét đánh giá, xếp loại
từng học kỳ, cuối năm. Vì vậy, trong giáo dục mục tiêu
giáo dục thẩm mĩ đặt lên hàng đầu. Cụ thể là
- Học sinh tiếp thu, làm quen với cái đẹp trong
thiên nhiên.
- Tạo ra cái đẹp bằng khả năng cảm nhận.
- Vận dụng những khả năng hiểu biết về phục
vụ trong cuộc sống sinh hoạt hằng ngày.
Qua thời gian giảng dạy để góp phần tham gia phong
trào sáng kiến kinh nghiệm do Ngành tổ chức. Nên tôi
D/phương pháp dạy vẽ tranh đề tài ở bậc Tiểu học Trang 1 -
1 -
xin đề cập đến đề tài “Phương pháp dạy vẽ tranh đề tài ở
bậc tiểu học”
2-Cơ sở thực tế :
từng bài học.
2-Khó khăn:
-Trường chưa có phòng chức năng về môn mĩ thuật,
việc học tập của học sinh sử dụng màu nước có ảnh
hưởng đến môn học khác.
-Còn một số học sinh không có năng khiếu cho rằng
môn này học khó.
D/phương pháp dạy vẽ tranh đề tài ở bậc Tiểu học Trang 3 -
3 -
3-Xác định yêu cầu:
-Về tranh đề tài là vẽ tranh theo chủ đề, vẽ theo ý
thích của mình nhưng đúng theo chủ đề.
-Tranh vẽ theo chủ đề là tranh kết hợp của hai phân
môn, vẽ theo mẫu (hình họa) và vẽ trang trí (màu sắc).
-Vì trong tranh đòi hỏi làm rõ hình tượng trong tranh
mà khi nhìn vào người ta hiểu ý đồ của người vẽ, hình
tượng ấy là con vật, đồ vật, con người, cha, mẹ, cô giáo,
học sinh, nông dân, chú bộ đội. Ngồi hình tượng con
người, còn có cảnh vật xung quanh như quê hương,
nông thôn, thành thị, miền núi, miền biển hay cảnh sông
nước.
-Màu sắc trong tranh cũng rất quan trọng vì thông
qua màu sắc sẽ lột tả thêm hình ảnh chính, phụ trong
tranh.
-Vì thế vẽ tranh đề tài đòi hỏi có sự kết hợp hài hồ
của hai phân môn hình hoạ và trang trí.
-Học sinh phải hiểu rõ tranh đề tài , vẽ theo đề tài
gì ? Từ đó học sinh bước đầu hình thành được ý chính,
ý phụ từ ngôn ngữ chuyển sang thể hiện.
-Vẽ tranh đề tài không lập lại khuôn mẫu mà đòi hỏi
giáo viên yêu cầu học sinh về nhà hoặc trên đường đi
hãy quan sát sự vật xung quanh có liên quan đến đề tài.
VD:Chuẩn bị tranh đề tài về con vật quen thuộc,
giáo viên yêu cầu học sinh quan sát con vật mà em biết
như con mèo nhà em, hay những con vật khác, hoặc sưu
tầm các tranh, ảnh con mèo. Gợi ý học sinh quan sát đặc
điểm, hình dáng đặc trưng của con mèo như tai nó như
thế nào; đặc điểm mắt, mùi miệng, râu, thân, chân, đuôi
dài ra sao, lông màu gì? Hoặc vẽ đề tài phong cảnh quê
hương, giáo viên gợi ý cho học sinh quan sát những
danh lam thắng cảnh, các công trình văn hố của địa
phương hay những cảnh mà em yêu thích nhất như bờ
tre, bến nước, cây đa, sân đình, màu sắc của đồ vật.
Giáo viên gợi ý các con vật gần gũi xung quanh như
trâu, bò, chó, mèo, gà, vịt, lợn …Đối với học sinh ở đô
thị thì giáo viên gợi ý khi đi chơi công viên các em chú
ý quan sát các con vật như voi, hươu, cá sấu, khỉ. Từ
những yêu cầu thường xuyên này dần dần hình thành ở
các em thói quen quan sát và vốn trừu tượng phong phú
trí nhớ của các em.
Nhờ đó trong giờ học vẽ giáo viên có thể đàm thoại
với học sinh về đề tài tự chọn. Các em nhớ lại và tưởng
tượng lại những con vật, đồ vật, quan cảnh đã quan sát
được trong cuộc sống, sau đó thể hiện chúng trên bài vẽ
D/phương pháp dạy vẽ tranh đề tài ở bậc Tiểu học Trang 6 -
6 -
của mình với nét vẽ độc đáo riêng biệt của từng em.
Như vậy tranh vẽ của học sinh sẽ phong phú sinh động
hơn và bắt chước tranh mẩu hoặc tranh vẽ các bạn. Giáo
viên cần tập luyện cho các em biết quan sát từ tổng thể
thuyết mà không có thực hành thì không thể đạt kết quả
tốt trong môn học này. Chúng ta đều hiểu rằng môn mĩ
thuật ở trường tiểu học nói riêng cũng như trường phổ
thông nói chung không phải là nhằm đào tạo học sinh
trở thành hoạ sĩ, như trên đã phân tích, đặc thù của môn
học gồm các hoạt động bên trong và bên ngồi nên khi
học sinh thực hành bài vẽ chính là lúc các em phải hợp
hai hoạt động và bộc lộ những suy nghĩ, những cảm
nhận của các em về thế giới xung quanh. Sự bộc lộ đó
sẽ được thực hiện một cách dễ dàng, nên các em đã có
kỹ năng thể hiện một cách thuần thục. Vì vậy, nếu
không có thực hành luyện tập thì không thể hình thành
được kỹ năng, kỹ sảo cần thiết. Trong khi các em thực
hành vẽ, giáo viên cần phải đến với từng em để hướng
dẫn các em cách bố cục hình vẽ trên giấy, cách sử dụng
màu và cách thể hiện hình tượng với đặc điểm ở mỗi lứa
tuổi.
D/phương pháp dạy vẽ tranh đề tài ở bậc Tiểu học Trang 8 -
8 -
2. Một số hình thức tổ chức giờ dạy vẽ đề tài nhằm
phát huy tính tích cực hoạt động của học sinh.
Phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của học
sinh đang được thực hiện ở tất cả các môn học.
Đối với việc giảng dạy mĩ thuật, cần vận dụng
phương pháp này một cách hợp lý để phát huy tính tích
cực sáng tạo các em, phương pháp dạy học truyền thống
là thầy giảng trò nghe; thầy dạy trò học, cách dạy này
làm hạn chế khả năng sáng tạo của học sinh. Các em
tiếp thu kiến thức một cách máy móc, thụ động, chỉ có
phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của học
VD: Bài vẽ tranh “đề tài con vật mà em yêu thích
”mỗi nhóm 3 học sinh (thành 3 nhóm) Đại diện cho 3 tổ
trong lớp, các em còn lại động viên, cổ vũ cho nhóm
của mình. Lần lượt từng em vẽ con vật của mình mỗi bộ
phận là một em vẽ cho đến hết thời gian thi.
Xem nhóm nào vẽ được nhiều con vật hơn, giáo viên
và học sinh cùng nhận xét các nhóm, tuyên dương nhóm
vẽ được nhiều con vật hơn.
D/phương pháp dạy vẽ tranh đề tài ở bậc Tiểu học Trang 10 -
10 -
Trò chơi không những tạo hứng thú kích thích các
em hoạt động tích cực mà còn giúp cho các em phát
triển trí nhớ, tưởng tượng, sáng tạo của mình.
Trò chơi kết thúc trong giờ học cũng tạo cho các em
hào hứng khi xem lại kết quả bài vẽ của nhóm mình và
các nhóm bạn. Các em cũng sẽ sung sướng, tự hào khi
bức tranh của mình được các bạn ưa thích và giới thiệu
cho tất cả mọi người xem. Thông qua việc chọn tranh và
giới thiệu tranh dần dần hình thành ở các em khả năng
cảm thụ thẩm mĩ.
3. Những yêu cầu về vẽ tranh đề tài:
*Trung thực với đề tài có nghĩa là bức vẽ đúng đề
tài.
*Hình ảnh chính nổi bật trên bức tranh, có những
hính ảnh phụ hỗ trợ
*Biết liệt kê hình ảnh đúng với đề tài.
*Diễn tả rõ ràng, làm bức tranh nổi lên những đường
nét, màu sắc.
*Thể hiện được tuổi thơ trong tranh vẽ qua những
đường nét, vẽ ngây thơ, hình ảnh ngộ nghĩnh, màu sắc
dục môi trường vào tiết dạy với nhiều hình thức và nội
dung phong phú theo từng phân môn mĩ thuật.
Giáo viên phải có quyết tâm với nghề, có trách
nhiệm với giờ dạy của mình, giảng dạy phải có sự đầu
tư suy nghĩ, tìm ra phương pháp mới giúp học sinh đóng
vai trò “chủ động” tìm tòi , sáng tạo, giáo viên đóng vai
trò “chỉ đạo”.
Luôn nâng cao trình độ chuyên môn nhằm nắm bắt
kịp thời và chú ý đổi mới phương pháp ngày càng hiện
đại, khắc phục lối dạy chay.
D/phương pháp dạy vẽ tranh đề tài ở bậc Tiểu học Trang 13 -
13 -
Luôn có học hỏi, trao dồi kinh nghiệm của đồng
nghiệp để hiểu rõ thêm cái mới, cái đẹp, nhằm nâng cao
trình độ một ngày một tiến.
Qua dạy vẽ tranh đề tài, giáo viên phải biết uốn nắm
học sinh kịp thời khi vẽ theo đề tài cần đưa kiến thức
nhẹ nhàng, hợp lý để học sinh nắm bắt nội dung đề tài,
để chọn hình tượng diễn tả.
Biết phối hợp phân môn mĩ thuật và kết hợp Ban
giám hiệu, chuyên môn để thi các chủ đề (an tồn giao
thông, giáo dục môi trường, trường học xanh – sạch –
đẹp).
Giáo viên phải yêu thương học sinh, yêu nghề, luôn
luôn nghiên cứu và học hỏi nhiều kinh nghiệm để phát
huy nghiệp vụ ngày càng cao.
Trên đây là những kinh nghiệm mà bản thân tôi đã
áp dụng trong quá trình nâng cao chất lượng dạy vẽ
tranh đề tài ở bậc tiểu học, chắc hẳn còn nhiều thiếu
sót. Rất mong được sự góp ý của Hội đồng khoa học