MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU......................................................................................... 3
CHƯƠNG I : LÝ LUẬN CHUNG VỀ LÃI SUẤT................................. 4
1.1. Khái niệm, đặc điểm của lãi suất...................................................
1.1.1. Khái niệm.......................................................................................
1.1.2. Đặc điểm........................................................................................
1.2. Phân loại và một số phân biệt về lãi suất......................................
1.2.1. Phân loại lãi suất ..........................................................................
1.2.1.1. Theo tính cạnh tranh của công cụ nợ.........................................
1.2.1.2. Theo nghiệp vụ kinh doanh của Ngân hàng thương mại............
1.2.1.3. Phân loại theo thời gian..............................................................
1.2.2. Một số phân biệt về lãi suất...........................................................
1.2.2.1. Lãi suất thực - lãi suất danh nghĩa.............................................
1.2.2.2. Lãi suất - Lợi tức.........................................................................
1.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến lãi suất..............................................
1.3.1. Tác động của cung – cầu tiền vay................................................
1.3.2. Lạm phát kỳ vọng..........................................................................
1.3.3. Đầu tư............................................................................................
1.3.4. Thuế thu nhập...............................................................................
1.3.5. Ngân sách Chính phủ...................................................................
1.3.6. Các yếu tố khác của đời sống xã hội............................................
1.4. Vai trò của lãi suất..........................................................................
1.4.1. Vai trò vĩ mô..................................................................................
1.4.1.1. Lãi suất là công cụ điều tiết vĩ mô..............................................
1.4.1.2. Lãi suất có vai trò tích cực trong kiềm chế lạm phát..................
1.4.1.3. Ảnh hưởng của lãi suất đến đầu tư và tiết kiệm..........................
1.4.2. Vai trò vi mô..................................................................................
1.4.2.1. Lãi suất là yếu tố thúc đẩy các doanh nghiệp hoạt động hiệu quả....
1.4.2.2. Lãi suất là công cụ để cạnh tranh giữa các tổ chức tín dụng.....
1.5. Một số chính sách lãi suất trong nền kinh tế thị trường..............
1.5.1. Chính sách lãi suất cố định..........................................................

1
1
2
1
2
1
3
1
3
1
1
3
1
3
1
3
1
4
CHƯƠNG II : TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH LÃI SUẤT
ĐẾN NỀN KINH TẾ VIỆT NAM. .......................................................
1
4
2.1. Thực trạng chính sách lãi suất và tác động đối với nền kinh tế
Việt Nam..................................................................................................
2.1.1. Giai đoạn 1986 – 1994...................................................................
2.1.2. Giai đoạn 1994 – 1997...................................................................
2.1.3. Giai đoạn 1998 – 1999...................................................................
2.1.4. Giai đoạn 1999 – 2000 ..................................................................
2.1.5. Giai đoạn từ 2000 đến nay............................................................
2.2. Những hạn chế của chính sách lãi suất ở Việt Nam trong thời

8
2
3
LỜI MỞ ĐẦU
Điều hành chính sách lãi suất không phải là vấn đề mới. Ngay từ thế
kỷ thứ XVI, những nhà kinh tế thuộc trường phái trọng thương ở Anh đã đề
cập đến việc điều hành chính sách lãi suất với quan điểm áp dụng biện
pháp hạ thấp lãi suất để kích thích đầu tư và tạo thuận lợi cho việc cạnh
tranh quốc tế về giá bán. Nội dung chính sách lãi suất tiếp tục được đề cập
đến bởi những nhà kinh tế thuộc các trường phái cổ điển, tân cổ điển… như
A. Smith, Ricardo, Marshall… Chính sách lãi suất còn là đề tài mà
K.Mark, J. M. Keynes cũng như M. Friedman rất quan tâm. Nhưng mãi cho
đến nay, ở Việt Nam, chính sách lãi suất vẫn còn là vấn đề mang tính thời
sự, gây ra nhiều tranh luận bởi nhiều tác giả với nhiều quan điểm khác
nhau.
Nền kinh tế Việt Nam đang trong quá trình chuyển đổi sang nền kinh
tế thị trường, hội nhập với khu vực và thế giới, đất nước đã có những cải
cách cơ bản trong các hoạt động của toàn bộ hệ thống ngân hàng và tài
chính. Trong những điều kiện như vậy, việc nhận thức lại những vấn đề cơ
bản về lãi suất, cũng như việc học tập kinh nghiệm quản lí và điều hành
chính sách lãi suất của các nước phát triển là rất cần thiết. Điều này không
chỉ quan trọng đối với quá trình xây dựng và điều hành một chính sách lãi
suất phù hợp với cơ chế quản lí kinh tế hiện nay, mà còn rất quan trọng đối
với quá trình hình thành và hoạt động một cách có hiệu quả của hệ thống
thị trường tài chính ở Việt Nam, góp phần giải quyết những khó khăn về
vốn và hiện đại hóa đất nước.
Sau một thời gian tìm hiểu và nghiên cứu với mong muốn góp một
phần nhỏ bé vào việc nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng, từ đó thúc
đẩy nền kinh tế đất nước, em xin chọn đề tài: “Tác động của chính sách
lãi suất đến nền kinh tế Việt Nam”.

liên ngân hàng.
+ Lãi suất của các khoản tín dụng ngắn hạn của các Ngân hàng
thương mại cho các doanh nghiệp vay.
- Nhóm lãi suất do ngân hàng Nhà nước công bố để điều hành chính
sách tiền tệ:
+ Lãi suất chiết khấu
+ Lãi suất tái cấp vốn.
+ Lãi suất cho vay qua đêm.
+ Lãi suất định hướng thị trường liên ngân hàng.....
1.2.1.2. Theo nghiệp vụ kinh doanh của Ngân hàng thương mại
- Lãi suất huy động vốn: là lãi suất thường do các Ngân hàng thương
mại đưa ra để huy động vốn nhàn rỗi trong xã hội, nhận tiền gửi của khách
hàng, phát hành chứng chỉ tiền gửi,...
- Lãi suất cho vay: là lãi xuất thường do các Ngân hàng thương mại
công bố hay thực hiện cho khách hàng vay vốn.
Phân loại theo tiêu thức này nhằm giúp cho các tổ chức tín dụng, các
Ngân hàng thương mại có thể quyết định nên ấn lãi suất huy động vốn và
lãi suất cho vay là bao nhiêu? Quyết định này giúp cho các tổ chức tín dụng
có thể huy động được nguồn vốn dồi dào, sử dụng hết nguồn vốn của mình
để cho vay nhằm hướng đến mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận. Đồng thời, giúp
cho người gửi có thể lựa chọn đến nơi lãi suất cao nhất; người vay có thể
đến nơi với lãi suất thấp nhất.
1.2.1.3. Phân loại theo thời gian
6
- Lãi suất ngắn hạn: là lãi suất được áp dụng cho các khoản vay có
thời hạn từ 12 tháng trở xuống.
- Lãi suất trung hạn: là lãi suất được áp dụng cho các khoản vay có
thời hạn trên 1 năm cho đến 5 năm.
- Lãi suất dài hạn: là lãi suất được áp dụng cho các khoản vay có thời
hạn trên 5 năm.

dịch chuyển về bên phải hoặc trái do các thay đổi về của cải, vật chất trong
xã hội, lợi tức dự tính rủi ro, tính lỏng... khiến cho lãi suất cân bằng thay
đổi tại một mức mới, ấn định lãi suất mới cao hoặc thấp hơn lãi suất cũ.
- Những dịch chuyển của đường cầu tiền vay: đường cầu tiền vay bị
dịch chuyển về bên trái hoặc bên phải do sự tác động của các yếu tố như
khả năng sinh lời dự tính của các cơ hội đầu tư, lạm phát dự tính, tình hình
(S
2
)
(S
0
)
(S
1
)
D
E
F
(D)
i
d
i
e
i
f
lãi suất (i)
lượng tiền vay (q)
q
d
q

i
c
i
a
i
b
C
A
B
(D
2
)
(D
0
)
(S)
Hình 1.2: Đường cầu tiền vay dịch chuyển
9
1.3.3. Đầu tư
Đầu tư là nhân tố tác động trực tiếp đến lượng cầu vốn vay. Nhà
nước khuyến khích đầu tư làm cho các doanh nghiệp vay tiền và đầu tư
nhiều hơn. Từ đó làm biến đổi cầu về vốn vay, tăng lên và đường cầu dịch
chuyển sang bên phải làm lãi suất tăng lên và ngược lại.
1.3.4. Thuế thu nhập
Thuế thu nhập luôn có tác động đến lãi suất giống như thuế tác động
đến giá cả hàng hóa. Thông thường, người ta quan tâm nhiều đến lợi nhuận
sau thuế hơn là thu nhập danh nghĩa, nên khi thuế thu nhập tăng lên làm
giảm đi một phần thu nhập của những của những cá nhân và tổ chức cung
cấp dịch vụ tín dụng hay những người tham gia chứng khoán. Khi đó lượng
tiền cho vay sẽ giảm đi, làm giảm cung về vốn vay, lãi suất tăng lên và

hưởng trực tiếp đến các mục tiêu kinh tế vĩ mô của đất nước.
Trong nền kinh tế thị trường, người tiêu dùng và các doanh nghiệp
có thể tiến hành bất cứ việc gì nếu họ muốn trong khuôn khổ pháp luật,
miễn là họ có phương tiện thanh toán. Vì vậy bằng cách kiểm soát giá bán
và mua quyền sử dụng tiền nghĩa là lãi suất, NHNN ở bất kỳ quốc gia nào
cũng có thể tác động được sự tăng trưởng nền kinh tế thông qua lãi suất.
NHNN có thể làm yếu đi khả năng cho vay của các NHTM, giảm bớt khối
lượng tiền cần thiết cho việc mở rộng sản xuất kinh doanh và chi tiêu của
người tiêu dùng. Cũng như vậy, bằng cách sử dụng lãi suất, NHNN có thể
tạo điều kiện cho nền kinh tế phát triển. Hay, khi muốn đẩy mạnh hoặc kìm
hãm phát triển một ngành nào đó, NHNN có thể giảm hoặc tăng lãi suất
cho vay để mở rộng hay thu hẹp đầu tư ở ngành này. Lãi suất sẽ được điều
chỉnh cho phù hợp với mục tiêu kinh tế ở những giai đoạn khác nhau.
Những ưu đãi về lãi suất, về điều kiện cung ứng tín dụng và thanh toán là
11
công cụ của Nhà nước nhằm khuyến khích các doanh nghiệp vào các sản
phẩm cần ưu tiên trong chiến lược phát triển kinh tế. Điều này có y nghĩa
quan trọng đối với các nước chậm phát triển muốn có những bước nhảy vọt
để đi ngay vào công nghệ hiện đại trong thời đại hiện nay. Như vậy có thể
coi lãi suất là công cụ trực tiếp của chính sách tiền tệ, ảnh hưởng trực tiếp
hoặc gián tiếp đến khối lượng tiền cung ứng trong lưu thông. Từ đó đạt
được các mục tiêu của chính sách tiền tệ. Một sự điều chỉnh trong cơ chế
điều hành lãi suất sẽ tác động đến lượng tiền trong lưu thông đặc biệt là
lượng cung ứng của các ngân hàng vào lưu thông vì lãi suất ảnh hưởng trực
tiếp đến lợi nhuận kinh doanh của các ngân hàng. Việc mở rộng khung lãi
suất hoặc tăng lãi suất trần đối với các cơ chế điều hành lãi suất cũ hoặc
tăng lãi suất cơ bản trong cơ chế điều hành lãi suất mới đều có tác dụng
làm tăng lượng tiền trong lưu thông và ngược lại.
1.4.1.2. Lãi suất có vai trò tích cực trong kiềm chế lạm phát
Có thể nói chính sách lãi suất là một bộ phận của chính sách tiền tệ

bảo khả năng trả nợ đúng hạn. Hoạt động tài chính của ngân hàng kinh
doanh và tổ chức tín dụng là huy động vốn để cho vay. Khi đó ngân hàng
phải trả lãi cho người gửi và thu lãi của người vay. Ngân hàng phải tính
toán mức lãi suất cho vay và đi vay hợp lí để bù đắp các khoản chi phí
nghiệp vụ và lợi nhuận cho mình.
1.4.2.2. Lãi suất là công cụ để cạnh tranh giữa các tổ chức tín dụng
Thời gian gần đây, NHNN Việt Nam chỉ khống chế. Trong kinh tế
thị trường, do yêu cầu quy luật cạnh tranh, mọi thành phần kinh tế đều cạnh
tranh quyết liệt về sản phẩm, giá bán, phương thức phục vụ và dịch vụ bán
hàng... Với phương châm “đi vay để cho vay”, hoạt động huy động và sử
dụng vốn của ngân hàng có liên quan chặt chẽ với nhau. Vì vậy, các
13
NHTM đều phải đổi mới để huy động được vốn tối đa và đẩy mạnh cho
vay.
1.5. Một số chính sách lãi suất trong nền kinh tế thị trường
1.5.1. Chính sách lãi suất cố định
Lãi suất cố định là lãi suất mà NHNN khống chế NHTM cả về lãi
suất huy động và lãi suất cho vay. Khi đó sẽ không có sự cạnh tranh giữa
các ngân hàng, không thúc đẩy tăng trưởng, chính phủ hoàn toàn có thể
kiểm soát được lãi suất, bảo vệ được nhiều doanh nghiệp Nhà nước.
1.5.2. Chính sách lãi suất trần
Chính sách lãi suất trần là chính sách chỉ ấn địng lãi suất cho vay tối
đa, khuyến khích huy động vốn, khả năng kiểm soát của chính phủ tốt hơn.
Chính phủ ấn định một mức lãi suất và áp đặt cho toàn bộ các ngân hàng,
toàn bộ nền kinh tế.
1.5.3. Chính sách tự do hóa lãi suất
Chính sách tự do hóa lãi suất là chính sách mà chính phủ sẽ can thiệp
khi mức lãi suất vượt quá mức lãi suất chung. Lãi suất tăng, giảm hoàn toàn
do những biến đổi trong cung – cầu về vốn vay trên thị trường. Tuy nhiên,
nó chỉ thực hiện được trong môi trường cạnh tranh hoàn hảo.

Năm 1988 đánh dấu đợt cải cách mạnh mẽ đầu tiên trong hệ thống
tài chính ngân hàng của Việt Nam.
Nghị định 53/HĐBT ngày 26/03/1988 do Hội Đồng Bộ Trưởng ban
hành mở đầu cho công cuộc cải tổ hệ thống ngân hàng ở Việt Nam, với ba
nội dung cải tổ quan trọng:
15

Trích đoạn Chính sách lãi suất cân bằng

---