LỜI MỞ ĐẦU
Ngày nay đất nước ta đang bước vào thời kỳ hội nhập nền kinh tế.
Nhìn lại thời kỳ chiến tranh chúng ta có quyền tự hào vì sự hi sinh cao quý
của mỗi cá nhân, mỗi gia đình, cũng như toàn thể nhân dân Việt Nam đã
làm nên lịch sử vẻ vang của dân tộc. Bởi vậy nhiệm vụ đem lại cơm no, áo
mặc, hạnh phúc cho nhân dân đặc biệt là người lao động làm nhiệm vụ
quan trọng của thời kỳ đổi mới. Sự nghiệp đổi mới có thành công hay
không phụ thuộc rất lớn vào sự cống hiến đông đảo của người lao động. Họ
xứng đáng được hưởng một cuộc sống ổn định, đầy đủ về vật chất và tinh
thần. Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều chính sách thể hiện sự quan tâm tới
đời sống của người lao động trong đó có chính sách bảo hiểm xã hội.
Bảo hiểm xã hội là một hợp phần quan trọng nhất trong hệ thống an
sinh xã hội của quốc gia. Bởi bảo hiểm xã hội hoạt động dựa trên nguyên
tắc “có thu có chi” nên đóng vai trò như là một chính sách lớn của Đảng và
Nhà nước. Nó góp phần ổn định đời sống vật chất và tinh thần của người
lao động trong trường hợp: ốm đau, thai sản, hết tuổi lao động, chết do tai
nạn, bệnh nghề nghiệp, rủi ro và khó khăn khác. Mặt khác, bảo hiểm xã hội
cũng là một chính sách tài chính nhằm huy động sự đóng góp của người lao
động đang làm việc để hình thành một quỹ tài chính tập trung được bảo
hiểm xã hội toàn và tăng trưởng để thực hiện các chính sách đối với người
lao động.
Với mục đích tìm hiểu và nâng cao kiến thức về một chính sách lớn
có vai trò quan trọng trong hệ thống an sinh xã hội của nước ta nên em
chọn đề tài: “Thực trạng tổ chức bảo hiểm xã hội ở Việt Nam hiện nay”.
Do lượng kiến thức có hạn nên không thể tránh khỏi những thiếu sót mông
thầy cô thông cảm.
Đề tài gồm 3 chương:
1
Chương I: Cơ sở lý luận về bảo hiểm xã hội (BHXH).
Chương II: Thực trạng tổ chức BHXH ở Việt Nam hiện nay.
Chương III: Kiến nghị về quá trình triển khai công tác BHXH.

* Người lao động tham gia BHXH là công dân Việt Nam, trong độ
tuổi lao động, gồm có:
- Người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn,
hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ ba tháng trở lên.
- Cán bộ, công chức, viên chức.
- Công nhân quốc phòng, công nhân công an.
- Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp quân đội nhân dân; sĩ quan, hạ sĩ
quan nghiệp vụ, sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn kỹ thuật công an nhân dân;
người làm công tác cơ yếu hưởng lương như đối với quân đội nhân dân,
công an nhân dân.
- Hạ sĩ quan, binh sĩ quân đội nhân dân và hạ sĩ quan, chiến sĩ công
an nhân dân phục vụ có thời hạn.
- Người lao động làm việc có thời hạn ở nước ngoài mà trước đó đã
đóng BHXH bắt buộc.
* Người sử dụng lao động tham gia BHXH bao gồm cơ quan nhà
nước, đơn vị sự nghiệp, đơn vị vũ trang nhân dân; tổ chức chính trị, tổ chức
chính trị - xã hội; tổ chức xã hội – nghề nghiệp, tổ chức xã hội khác; cơ
quan, tổ chức nước, tổ chức quốc tế hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam;
doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh cá thể, tổ hợp tác, tổ chức khác và
cá nhân có thuê mướn, sử dụng và trả công cho người lao động.
1.4. Các mối quan hệ trong BHXH.
Mối quan hệ xuyên suốt trong hoạt động BHXH là mối quan hệ giữa
nghĩa vụ, trách nhiệm và quyền lợi của các bên tham gia BHXH. Mối quan
hệ BHXH là mối quan hệ dựa trên quan hệ lao động và diễn ra giữa ba bên:
Bên tham gia BHXH, bên BHXH và bên được BHXH.
* Bên tham gia BHXH gồm có người lao động, người sử dụng lao
động và Nhà nước.
4
+ Người lao động tham gia BHXH để bảo hiểm cho chính mình trên
cơ sở san sẻ rủi ro của số đông người lao động khác.

cao cả trong việc chia sẻ rủi ro và ổn định cuộc sống cho người lao động.
6
CHƯƠNG II
THỰC TRẠNG TỔ CHỨC BẢO HIỂM XÃ HỘI
Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
2.1. Mô hình tổ chức BHXH.
Theo nghị định 19 của Chính phủ ban hành ngày 16-2-1995 thì hệ
thống BHXH được thành lập dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Thủ tướng chính
phủ. Chính phủ giao cho Bộ lao động – Thương binh và xã hội xây dựng
trình Chính phủ và quốc hội ban hành pháp luật về BHXH. Đồng thời Bộ
Lao động – Thương binh và xã hội chịu trách nhiệm trước Chính phủ -
quản lý nhà nước về BHXH.
Bảo hiểm xã hội Việt Nam là cơ quan quản lý về sự nghiệp BHXH.
Do vậy nó có nhiệm vụ và quyền hạn sau:
- Tổ chức thu BHXH và tổ chức chi trả BHHX cho các đối tượng
được hưởng.
- Xây dựng và tổ chức thực hiện những dự án và các biện pháp bảo
hiểm xã hội tồn và tăng trưởng quỹ BHXH.
- Kiểm tra thực hiện thu chi và giải quyết các khiếu nại về BHXH.
Về mặt tổ chức thì BHXH được hình thành theo một hệ thống dọc từ
trung ương đến địa phương và chia làm 3 cấp. Đứng đầu là Bảo hiểm xã
hội Việt Nam, sau đó là BHXH cấp tỉnh và BHXH cấp huyện.
2.2. Thực trạng công tác thu và chi BHXH.
2.2.1. Công tác thu.
Đây là nhiệm vụ được xác định là nhiệm vụ quan trọng nhất, có tính
quyết định hình thành, tồn tại và tăng trưởng quỹ BHXH. Vì vậy, ngay từ
khi nhận bàn giao về số lượng các đơn vị, cơ quan đóng trên địa bàn và số
7
lượng người lao động, cơ quan BHXH các tỉnh, thành phố phải tập trung
nắm và kê khai đầy đủ để lên kế hoạch cho phù hợp.

này.
Nhưng dù thu qua tìa khoản hay thu bằng tiền mặt thì tất cả mọi
người thu đều được tập trung vào tài khoản của BHXH Việt Nam.
* Quy trình quản lý thu BHXH:
- Đối với các đơn vị sử dụng lao động lần đầu tiên tham gia BHXH,
quy trình quản lý thu BHXH gồm các bước công việc theo thứ tự sau:
+ Công văn gửi BHXH tỉnh, thành phố xin đăng ký tham gia BHXH.
+ Lập bảng kê khai danh sách số lao động tham gia BHXH.
+ Sauk hi nhận được hồ sơ của đơn vị sử dụng lao động, BHXH tỉnh,
thành phố thẩm định tính hợp lệ của hồ sơ, đặc biệt phải tính toán kỹ mức
đóng BHXH của từng người lao động và tổng mức đóng BHXH của cả đơn
vị, sau đó tiến hành cấp sổ và tổ chức thu BHXH.
- Đối với các đơn vị sử dụng lao động đang tham gia BHXH, quy
trình quản lý thu BHXH gồm các bước sau:
+ Lập bảng kê khai danh sách lao động tham gia BHXH.
+ Lập bảng kê khai tăng, giảm lao động và quỹ lương đóng BHXH.
+ BHXH tỉnh tiến hành thẩm định bảng kê khai của đơn vị sử dụng
lao động và tiến hành thu BHXH, cấp sổ BHXH bổ sung cho các đối tượng
mới tham gia BHHX.
- Quy trình nộp tiền BHXH:
+ Hàng tháng, đơn vị sử dụng lao động trích từ tiền lương hoặc tiền
công của người lao động và trích tỷ lệ phần trăm tổng quỹ lương của những
người tham gia BHXH thuộc trách nhiệm đóng BHXH của người sử dụng
lao động theo mức trích quy định tại Luật BHXH (trong đó, đơn vị giữ lại
2% của quỹ ốm đau, thai sản để kịp thời chi trả chế độ) nộp vào tài khoản
9
chuyên thu BHXH của BHXH huyện. Từ ngày 10 đến 25 hàng tháng,
BHXH huyện chuyển số tiền mà các đơn vị đã nộp lên tài khoản chuyên
thu BHXH tỉnh. Riêng tháng cuối năm chuyển toàn bộ số tiền thu BHXH
của huyện lên BHXH trước 24h ngày 31/12.