Tiểu luận: Tín dụng, cơ sở lý luận và thực tiễn tại Việt Nam
I. ĐẶT VẤN ĐỀ HIỆN NAY
1. Tính cấp thiết
Hiện nay, Việt Nam đang tiến hành công nghiệp hoá- hiện đại
hoá đất nước, muốn vậy cần có nền kinh tế tăng trưởng và phát triển
cao. Trong đó nhu cầu về vốn là hết sức cần thiết, được coi là yếu tố
hàng đầu, là tiền đề phát triển kinh tế.Đại hội đại biểu toàn quốc
giữa nhiệm kỳ khoá VII của đảng đã đề ra: “để công nghiệp hoá-
hiện đại hoá đất nước cần huy động nhiều nguồn vốn sẵn có với sử
dụng vốn có hiệu quả, trong đó nguồn vốn trong nước là quyết định
nguồn vốn bên ngoài là quan trọng ”. Tín dụng ra đời rất sớm, ra
đời khi xã hội bắt đầu có sự phân công lao động xã hội và chế độ sở
hữu tư nhân về tư liệu sản xuất. Tín dụng đã tồn tại và phát triển ở
nhiều nền kinh tế với các mức độ phát triển khác nhau. Đặc biệt
hiện nay trong nền kinh tế thị trường, nền sản xuất hàng hoá phát
triển mạnh mẽ, cùng với sự tồn tại các mối quan hệ cung- cầu về
hàng hoá, vật tư, sức lao động thì quan hệ cung cầu về tiền vốn đã
xuất hiện và ngày một phát triển như một đòi hỏi cần thiết khách
quan của nền kinh tế nhằm đáp ứng nhu cầu tiết kiệm và đầu tư. Nhà
nước đã sử dụng tín dụng như một công cụ quan trọng trong hệ
thống các đòn bẫy kinh tế để thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế
quốc dân. Muốn tìm hiểu rõ về tín dụng tôi đã chọn viết đề tài:
“Tín dụng: cơ sở lí luận và thực tiễn ở Việt Nam”.
2. Mục tiêu nghiên cứu
- Góp phần hệ thống hoá cơ sở lí luận về tín dụng.
- Phân tích tình hình tín dụng ở Việt Nam.
- Đưa ra một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt
động tín dụng.
1
Tiểu luận: Tín dụng, cơ sở lý luận và thực tiễn tại Việt Nam
II. NGHIÊN CỨU TỔNG QUAN

hội có sự phân hoá giàu nghèo. Những người nghèo khi gặp khó
khăn trong cuộc sống họ phải vay mượn. Tín dụng ra đời. Trên
phương diện xã hội, do có sự phân công lao động xã hội hình thành
sản xuất hàng hoá và tiền tệ đã xuất hiện để sử dụng trong quá trình
sản xuất hàng hoá. Người sản xuất có lúc thiếu vốn bằng tiền để tiến
hành sản xuất kinh doanh nhưng có lúc thừa vốn bằng tiền. Để điều
chỉnh nhu cầu và khả năng vốn bằng tiền của các chủ thể trong quá
trình sản xuất hàng hoá đòi hỏi tín dụng ra đời.
Trong lịch sử phát triển kinh tế xã hội, hình thức đầu tiên của
tín dụng là tín dụng nặng lãi được ra đời vào thời kì cổ đại. Trong
xã hội nô lệ và nhất là ở xã hội phong kiến, tín dụng nặng lãi đã
phát triển và mở rộng hơn. Đặc điểm của tín dụng nặng lãi là lãi
suất rất cao, hình thức vận động của vốn rất đa dạng, dưới nhiều
hình thức và mục đích vay vào tiêu dùng là chủ yếu. Khi phương
thức sản xuất Tư bản chủ nghĩa hình thành và phát triển, nền sản
xuất hàng hoá lớn được mở rộng, tín dụng tư bản chủ nghĩa về cơ
bản đã thay thế tín dụng nặng lãi. Tuy vậy tín dụng nặng lãi không
mất đi mà vẫn tồn tại và phát triển ở nhiều nền kinh tế với các mức
độ phát triển khác nhau. Hiện nay tín dụng nặng lãi vẫn tồn tại phổ
biến ở các nước chậm phát triển. Ngày nay cùng với sự phát triển
của xã hội, tín dung cũng không ngừng mở rộng và phát triển đa
dạng. Chủ thể tham gia tín dụng bao gồm tất cả các thành phần kinh
tế: Nhà nước, doanh nghiệp, cá nhân, tư nhân. tập thể, tất cả các cấp
từ trung ương đến địa phương, các tổ chức chính phủ, phi chính phủ
trong nước,quốc tế. Các quan hệ tín dụng được mở rộng cả về đối
3
Tiểu luận: Tín dụng, cơ sở lý luận và thực tiễn tại Việt Nam
tượng và quy mô hoạt động. Thể hiện ở các ngân hàng có mặt ở hầu
hết mọi nơi. Hầu như toàn bộ các doanh nghiệp, các nhà kinh doanh
đều sử dụng vốn tín dụng dưới hình thức vay ngân hàng, phát hành

- Tín dụng góp phần đảm bảo cho quá trình sản xuất diễn ra
thường xuyên, liên tục.
Do tính đa dạng trong luân chuyển vốn của các doanh nghiệp
trong nền kinh tế thị trường, tại một thời điểm nhất định trong nền
kinh tế có một số doanh nghiệp “thừa vốn” tạm thời do bán hàng
hoá có tiền nhưng chưa có nhu cầu sử dụng ngay( như chưa trả
lương cho công nhân viên ) đã làm nảy sinh nhu cầu cho vay vốn
để trách tình trạng ứa đọng vốn và có thêm lợi nhuận.Trong khi đó
có những doanh nghiệp thiếu vốn tạm thời do hàng háo chưa bán
được, nhưng lại có nhu cầu mua nguyên vật liệu, thanh toán tiền
lương làm nảy sinh nhu cầu đi vay để duy trì sản xuất kinh doanh
mang lại lợi nhuận. Tín dụng với việc cung cấp tín dụng cho vay kịp
thời, đã tạo khả năng đảm bảo tính liên tục của quá trình sản xuất
kinh doanh,cho phép các doanh nghiệp thoả mãn nhu cầu về vốn
luôn thay đổi và không để tồn đọng vốn trong quá trình luân
chuyển.
- Tín dụng góp phần tích tụ, tập trung vốn thúc đẩy sản xuất
kinh doanh.
Tập trung vốn phải dựa trên cơ sở tích luỹ. Trong thực tế, có
những lượng tích luỹ rất lớn được nắm giữ ở các chủ thể khác nhau
trong nền kinh tế. Nhưng rất nhiều người tích luỹ không muốn cho
vay trực tiếp hoặc không muốn có cổ phần trong các dự án đầu tư vì
ngoài lí do mất khả năng thanh khoản thì người tích luỹ còn bị hạn
chế bởi khả năng, kiến thức về tài chính và pháp lí để thực hiện trực
5
Tiểu luận: Tín dụng, cơ sở lý luận và thực tiễn tại Việt Nam
tiếp đầu tư hoặc cho vay. Với hoạt động của hệ thống tín dụng có đủ
độ tin cậy, do tính chuyên môn hoá cao trong hoạt động tín dụng và
đa dạng hoá các doanh mục đầu tư thông qua nhiều nhà đầu tư của
nhiều dự án khác nhau vay, từ đó làm giảm bớt rủi do cá nhân của

trưởng kinh tế và ngược lại. Hơn nữa, với sự tham gia của tín dụng
thông qua dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt đã giảm chi phí
lưu thông và an toàn trong thanh toán.
- Tín dụng góp phần nâng cao đời sống của nhân dân và thực
hiện các chính sách xã hội khác của nhà nước.
Với các hình thức tín dụng, cơ chế và lãi suất thích hợp tín
dụng đã góp phần nâng cao đời sống của nhân dân ngay cả khi thu
nhập còn hạn chế.
Thông qua các ưu đãi về vốn, lãi suất, điều kiện và thời hạn
vay đối với người nghèo và các đối tượng chính sách, tín dụng đã
đóng vai trò quan trọng nhằm thực hiện các chính sách việc làm,
dân số và các chương trình xoá đói giảm nghèo, đảm bảo công bằng
xã hội.
- Tín dụng góp phần mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế
Hoạt động tín dụng không chỉ bó hẹp trong nền kinh tế của
một quốc gia, mà còn mở rộng trên phạm vi quốc tế. Trong điều
kiện kinh tế mở, vay nợ nước ngoài ngày nay trở thành một nhu cầu
khách quan đối với tất cả các nước trên thế giới, nó lại càng tỏ ra
bức thiết hơn đối với các nước đang phát triển. Việt Nam cũng như
nhiều nước đang phát triển khác, là nước nghèo, tích luỹ trong nước
7
Tiểu luận: Tín dụng, cơ sở lý luận và thực tiễn tại Việt Nam
còn hạn chế, trong khi cần lượng vốn rất lớn để phát triển kinh tế.
Nhờ có tín dụng, các nước có thể mua hàng hoá, nhập khẩu máy
móc, thiết bị và tiếp cận với những thành tựu khoa học kĩ thuật
mới cũng như trình độ quản lý tiên tiến trên thế giới. Việc cấp tín
dụng của các nước không chỉ mở rộng và phát triển quan hệ ngoại
thương, mà còn tạo điều kiện thúc đẩy phát triển kinh tế ở các nước
nhập khẩu. Tín dụng đã tạo môi trường thuận lợi cho đầu tư quốc tế
trực tiếp – một hình thức hợp tác kinh tế ở mức độ cao hơn.

định. Nguyên tắc cơ bản là cho vay phải có hàng hoá tương đương
đảm bảo như có tài sản thế chấp hoặc phải có giấy tờ tín chấp. Cho
vay phải hoàn trả đúng hạn cả vốn và lãi. Tín dụng ngân hàng được
cung cấp dưới hình thức tập thể bao gồm: thương mại và bút tệ
trong đó chủ yếu là bút tệ. Tín dụng ngân hàng là hình thức tín dụng
chủ yếu trong nền kinh tế quốc dân và có quan hệ chặt chẽ với tín
dụng thương mại, bổ sung và hỗ trợ cho tín dụng thương mại. Các
thương phiếu trong lĩnh vực thương mại được thanh toán qua ngân
hàng. Nếu người trả không có tiền thì được ngân hàng cho vay. Như
vậy tín dụng ngân hàng đã tạo cơ sở cho tín dụng ngân hàng hoạt
động. Ngược lại hoạt động của tín dụng ngân hàng sẽ khắc phục
được những hạn chế của lĩnh vực thương mại
- Tín dụng nhà nước: là quan hệ giữa một bên là nhà nước còn
bên kia là cư dân và các tổ chức kinh tế xã hội.
Ở hình thức tín dụng này nhà nước vừa là người đi vay vừa là
người cho vay, nhà nước có thể cho đân cư vay dưới hình thức phát
hành các tín phiếu trái phiếu kho bạc, chính phủ nhà nước cho vay
thường là chương chình tín dụng ưu đãi. Phạm vi hoạt động và huy
động vốn rộng lớn gồm cả trong nước và nước ngoài. Hình thức huy
động vốn rất phong phú. Có thể dưói hình thức cho vay trực tiếp
9
Tiểu luận: Tín dụng, cơ sở lý luận và thực tiễn tại Việt Nam
nước ngoài bằng công trái, bằng tiền, bằng vàng, bằng ngoại tệ dưới
hình thức là phiếu, tín phiếu, trái phiếu của chính phủ tín dụng ngắn
hạn, tín dụng dài hạn. Tín dụng nhà nước vừa mang tính lợi ích kinh
tế vừa mang tính cưỡng chế chính trị xã hội.
- Tín dụng không chính thống: là quan hệ tín dụng giữa cá
nhân với nhau không đặt dưới quan hệ pháp luật
Hoạt động của quan hệ không chính thống không chịu sự quản
lí và giám sát của nhà nước, hoạt động trên cơ sở tin tưởng lẫn

cấp công nhân và nhân dân lao động, của giai cấp phong kiến và bọn
cho vay nặng lãi đối cới những người sản xuất nhỏ là nông dân và
dân nghèo thành thị.
Việt nam, trước đây bọn đế quốc và các giai cấp thống trị
trong nước vừa thực hiện sự bóc lột thông qua các hình thức tín
dụng tư bản chủ nghĩa vừa duy trì sự bóc lột bằng tín dụng nặng lãi.
Tình hình nay đã tác động rất xấu đến nền kinh tế và xã hội nước ta.
Sau cách mạng tháng 8 năm 1945 quan hệ giai cấp trong xã hội
việt nam đã có nhiều thay đổi và tín dụng đẫ bắt đầu đem theo
những nội dung kinh tế xã hội mới, hạn chế dần mặt bóc lột và
chuyển sang phục vụ quyền lợi của đại đa số nhân dân lao động.
Ngày nay cùng với sự phát triển của nền kinh tế đất nước, tín
dụng cũng được mở rộng và phát triển đa dạng, hình thức phong
phú. Tất cả các thành phần kinh tế đều có thể là chủ thể tham gia tín
dụng. Các quan hệ tín dụng được mở rộng. Các hệ thống ngân hàng
và các tổ chức tín dụng có mặt ở hầu hết mọi nơi. Hệ thống ngân
hàng việt nam đã có vai trò quan trọng trong việc huy động và cho
vay vốn tới các thành phần kinh tế.
11
Tiểu luận: Tín dụng, cơ sở lý luận và thực tiễn tại Việt Nam
Thực hiện nhiệm vụ chủ yếu mà thống đốc ngân hàng nhà nước
đã đề ra là triệt để khai thác nguồn vốn nhàn rỗi trong xã hội để đâù
tư phát triển. Nhiều chi nhánh ngân hàng công thương đã đa dạng
hoá các hình thức huy động vốn với lãi suất hấp dẫn theo cơ chế thị
trường. Nguồn vốn huy động của toàn hệ thống luôn duy trì mức
tăng trưởng ổn định. Tính đến tháng 10/2000 tổng vốn huy động
tăng 24% so với đầu năm. Trong đó vốn huy động đồng việt nam
tăng 20,5%.
Ngân hàng công thương việt nam, luôn năng động, sáng tạo mở
ra nhiều loại hình cho vay mới, chủ động tìm kiếm các dự án khả

hình thức vay vốn còn phức tạp.

13
Tiểu luận: Tín dụng, cơ sở lý luận và thực tiễn tại Việt Nam
III. KẾT LUẬN.
Hoạt động tín dụng có vai trò hết sức quan trọng trong công
cuộc phát triển kinh tế. Vì vậy việc mở rộng và phát triển tín dụng
là tất yếu khách quan. để tạo nguồn vốnphục vụ đầu tư phát
triển,công nghiệp hoá, hiện đại hoá nền kinh tế, hệ thống ngân hàng
Việt Nam cần tiếp tục hoàn chỉnh đưa vào hoạt động các thị trường
tiền tệ (như thị trường liên ngân hàng; thị trường đấu giá tín phiếu
kho bạc); và cùng với các ngành đưa vào hoạt động thị trường
chứng khoán trong thập kỷ này. Thực hiện chính sách huy động vốn
và cho vay vốn tích cực, mạnh mẽ vừa đảm bảo về khối lượng vừa
chú trọng hiệu quả chất lượng sử dụng vốn đảm bảo khả năng hoàn
trả. Về việc huy động vốn, trước hết, cần khẳng định rằng trong
điều kiện thu nhập bình quân theo đầu người còn thấp như hiện nay,
khả năng tiết kiệm của nhân dân nhìn chung hạn hẹp. Bằng các hình
thức huy động tiết kiệm phong phú với lãi suất khá cao hiện nay, hệ
thống ngân hàng đã thu hút được phần lớn tiền nhàn rỗi trong dân
14
Tiểu luận: Tín dụng, cơ sở lý luận và thực tiễn tại Việt Nam
cư ( tiền gửi của khách hàng tại các tổ chức tín dụng đã chiếm tới
65% tổng phương tiện thanh toán của nền kinh tế). Để nền kinh tế
có tăng trưởng cao, tín dụng ngân hàng cần được mở rộng đáp ứng
các nhu cầu vay vốn có hiệu quả với phương châm không để các dự
án đầu tư có hiệu quả cao bị thiếu vốn. Cơ cấu tín dụng cần tiếp tục
chuyển dịch có lợi cho đầu tư phát triển, tăng cường cho vay trung
và dài hạn. Không ngừng nâng cao chất lượng tín dụng, giảm tỉ lệ
nợ quá hạn và nợ khó đòi xuống mức lành mạnh theo tiêu chuẩn