ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
KHOA KINH TẾ CHÍNH TRỊ
CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP GIÁO TRÌNH
PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG
NƯỚC MẮM AN DƯƠNG XÃ PHÚ THUẬN
HUYỆN PHÚ VANG, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
TRONG GIAI ĐOẠN TỪ NĂM 2010 ĐẾN NĂM 2013
Nhóm sinh viên thực hiện: Giáo viên hướng dẫn:
ThS. Nguyễn Thành Huy
Lớp: K45 KTCT
Niên khóa: 2011 – 2015
Huế, tháng 10 năm 2014
Thực tập giáo trình ThS. Vũ Thành Huy
LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình thực hiện và hoàn thành đề tài khoa học này, chúng tôi đã nhận
được sự quan tâm giúp đỡ tận tình về nhiều mặt của các cá nhân và tổ chức.
Chúng tôi xin được bày tỏ lòng cám ơn sâu sắc tới:
- Th.S Vũ Thành Huy – thầy giáo trực tiếp hướng dẫn và giúp đỡ chúng tôi trong
suốt quá trình nghiên cứu, thực hiện và hoàn thành đề tài khoa học này.
- Lãnh đạo Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế, quý thầy cô giáo khoa Kinh tế
- chính trị, các phòng ban trường Đại học Kinh tế Huế đã tạo điều kiện thuận lợi nhất
cho chúng tôi học tập và nghiên cứu.
- Sự giúp đỡ, tạo điều kiện trong quá trình điều tra, xin số liệu của UBND huyện
Phú Vang, UBND xã Phú Thuận. Phòng công thương huyện Phú Vang, cục thống kê
huyện Phú Vang.
- Sự hợp tác giúp đỡ của các cơ sở sản xuất kinh doanh, các hộ gia đình và người
dân làng nghề nước mắm An Dương, xã Phú Thuận, huyện Phú Vang đã giúp chúng
tôi hoàn thành quá trình điều tra xin số liệu thực tế.
- Và cuối cùng chúng tôi cảm ơn sự động viên, giúp đỡ của gia đình, bạn bè để
4.ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 4
5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI 4
6. ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI 4
7. KẾT CẤU CỦA ĐỀ TÀI 5
PHẦN 2: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 6
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN 6
LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG 6
1.1.CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG VÀ PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG. .6
Nhóm thực hiện: 02 – K45 KTCT
ii
Thực tập giáo trình ThS. Vũ Thành Huy
1.1.1.Làng nghề truyền thống: khái niệm và đặc điểm 6
Khái niệm 6
Đặc điểm các làng nghề truyền thống 8
1.1.2.Vai trò của làng nghề truyền thống 10
1.1.3.Những nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển các làng nghề truyền thống 13
1.2. CỞ SỞ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG 15
1.2.1. Kinh nghiệm phát triển làng nghề ở một số địa phương tại Việt Nam 15
1.2.2. Bài học kinh nghiệm rút ra đối với phát triển làng nghề truyền thống An Dương, xã Phú
Thuận, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế 17
Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ 18
NƯỚC MẮM PHÚ THUẬN, HUYỆN PHÚ VANG 18
TỈNH THỪA THIÊN HUẾ TRONG GIAI ĐOẠN 18
TỪ NĂM 2010 ĐẾN 2013 18
2.1. Đặc điểm tự nhiên và kinh tế xã hội làng An Dương 18
2.1.1. Đặc điểm tự nhiên 18
2.1.1.1. Vị trí địa lý 18
2.1.1.2. Khí hậu – tài nguyên 19
2.2.2. Đặc điểm kinh tế, xã hội 19
2.2.2.1. Đặc điểm kinh tế, cơ sở hạ tầng 19
2.Kiến nghị 42
PHỤ LỤC 45
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 49
Nhóm thực hiện: 02 – K45 KTCT
iv
Thực tập giáo trình ThS. Vũ Thành Huy
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
1. CN-XD : Công nghiệp -Xây dựng
2. KH-CN : Khoa học - Công nghệ
3. KT-XH : Kinh tế-Xã hội
4. LNTT : Làng nghề truyền thống
5. LTTP : Lương thực thực phẩm
6. TTCN : Tiểu thủ công nghiệp
7. TM, DV : Thương mại, dịch vụ
8. SXKD : Sản xuất kinh doanh
Nhóm thực hiện: 02 – K45 KTCT
v
Thực tập giáo trình ThS. Vũ Thành Huy
DANH MỤC CÁC HÌNH VÀ BIỂU ĐỒ
Hình 1: Bản đồ xã Phú Thuận, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế 18
Biểu đồ 1: Tăng trưởng sxkd làng nghề An Dương giai đoạn 2010 – 2013 27
Nhóm thực hiện: 02 – K45 KTCT
vi
Thực tập giáo trình ThS. Vũ Thành Huy
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Bảng 2.1: Số lượng, phân bố các cơ sở, hộ sxkd làng An Dương năm 2013 21
Bảng 2.2: Loại hình tổ chức sản xuất kinh doanh làng An Dương (năm 2013) 22
Bảng 2.3: Lao động trong các cơ sở, hộ sản xuất kinh doanh 23
phân theo trình độ ở làng An Dương năm 2013 23
Bảng 2.4: Tình hình vốn của các cơ sở sản xuất làng An Dương năm 2013 23
Hiện trên địa bàn xã có 3 liên đoàn đánh cá với 56 tàu đánh bắt xa bờ, 2 chi hội
nghề cá với sản lượng hằng năm chiếm khoảng 50% tổng sản lượng toàn huyện Phú
Vang và 30% tổng sản lượng của toàn tỉnh Thừa Thiên Huế. Nghề chế biến thủy sản
cũng được xem là một trong những thế mạnh của địa phương. Toàn xã có khoảng 300
hộ dân chuyên làm nghề chế biến mắm, và nước mắm các loại, trong đó có khoảng
100 hộ sản xuất với quy mô lớn. Trung bình mỗi năm sản xuất hơn 2,5 triệu lít nước
mắm. Riêng 6 tháng đầu năm 2013, người dân ở địa phương sản xuất gần 2 triệu lít
nước mắm các loại. Thương hiệu nước mắm Phú Thuận vốn rất nổi tiếng, không
những trong nước mà còn có mặt ở một số nước trên thế giới như Thái Lan,
Philipinnes, Capuchia… 4 cơ sở đăng ký nhãn hiệu đã tạo công ăn việc làm cho hàng
trăm lao động với thu nhập bình quân đầu người 30 triệu đồng/năm.
Nhóm thực hiện: 02 – K45 KTCT
1
Thực tập giáo trình ThS. Vũ Thành Huy
Bên cạnh đó do thiết bị sản xuất còn thiếu và lạc hậu, nguồn vốn đầu tư còn ít,
thiếu kinh nghiệm tổ chức quản lí, đội ngũ lành nghề còn ít nên việc sản xuất nước
mắm chưa cao, rất hạn hế sức cạnh tranh.
Nghề và làng nghề nước mắm truyền thống ở Thừa Thiên Huế ra đời, tồn tại và
phát triển luôn gắn với những bước thăng trầm của thôn An Dương, Phú Thuận- Phú
Vang - Thừa Thiên Huế. Theo Quyết Định số 717/QĐ-UBND ngày 14 tháng 4 năm
2014 về việc công nhận làng nghề, làng nghề truyền thống tỉnh Thừa Thiên Huế thì
làng nghề nước mắm An Dương là một trong bốn làng nghề được tỉnh công nhận. Tuy
nhiên việc khôi phục và phát triển làng nghề truyền thống ở tỉnh Thừa Thiên Huế chưa
được chú trọng và chưa khai thác hết tiềm năng vốn có.
Với lí do như vậy chúng tôi quyết định chọn đề tài “Phát triển Làng nghề
truyền thống nước mắm An Dương, xã Phú Thuận, Huyện Phú Vang, Tỉnh Thừa
Thiên Huế trong giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2013” để nghiên cứu.
2. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
Trong xu thế hội nhập và mở cửa, làng nghề truyền thống đang dần lấy lại vị trí
quan trọng của mình trong đời sống kinh tế, văn hoá, xã hội của mỗi dân tộc mỗi quốc
hiệu, đăng ký bản quyền cho sản phẩm làng nghề. Khi các làng nghề đã có thương
hiệu trên thị trường sẽ tạo nên sức mạnh giúp giải quyết được một lượng lớn lao động
thu nhập thấp ở nông thôn có việc làm ổn định, tăng thu nhập. Đây cũng là hướng đi
góp phần chuyển dịch cơ cấu lao động trong nông thôn theo hướng xây dựng hình ảnh
nông thôn mới.
Nhằm giải quyết những vấn đề trên, đã có rất nhiều đề tài nghiên cứu liên quan
đến việc phát triển làng nghề truyền thống ở tỉnh Thừa Thiên Huế. Mỗi đề tài đều tập
trung nghiên cứu chuyên sâu về một khía cạnh nào đó còn tồn tại và khó khăn, xong
đề tài “Phát triển Làng nghề truyền thống nước mắm An Dương, xã Phú Thuận,
Huyện Phú Vang, Tỉnh Thừa Thiên Huế trong giai đoạn từ năm 2010 đến năm
2013” là một đề tài chưa từng được nghiên cứu.
3. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
a. Mục tiêu chung
Đánh giá thực trạng phát triển làng nghề nước mắm Phú Thuận, huyện Phú
Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế trong giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2013 và đề xuất một
số phương hướng và giải pháp thúc đẩy việc phát triển làng nghề nước mắm này trong
thời gian tới, góp phần đẩy nhanh quá trình phát triển kinh tế trong toàn huyện.
Nhóm thực hiện: 02 – K45 KTCT
3
Thực tập giáo trình ThS. Vũ Thành Huy
b. Mục tiêu cụ thể
- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn về đề tài nghiên cứu
- Tổng kết kinh nghiệm phát triển làng nghề truyền thống ở một số địa phương
- Đánh giá thực trạng phát triển và những nhân tố ảnh hưởng đến quá trình phát
triển làng nghề nước mắm Phú Thuận
- Đề xuất phương hướng và một số giải pháp chủ yếu để phát triển làng nghề
nước mắm Phú Thuận, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế trong thời gian tới.
4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
a. Đối tượng nghiên cứu
Do còn nhiều hạn chế, đề tài chỉ tập trung nghiên cứu chủ yếu là các hộ sản xuất
huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế trong giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2020.
Nhóm thực hiện: 02 – K45 KTCT
5
Thực tập giáo trình ThS. Vũ Thành Huy
PHẦN 2: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN
LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG
1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG VÀ PHÁT
TRIỂN LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG
1.1.1. Làng nghề truyền thống: khái niệm và đặc điểm
Khái niệm
Ngành nghề truyền thống
Có rất nhiều tên gọi khác nhau để chỉ ngành nghề truyền thống ở nước ta như:
Nghề cổ truyền,nghề truyền thống, nghề phụ, ngành tiểu công nghiệp, nghề thủ công
truyền thống,…Chính vì vậy,trong nhiều năm nay người ta đã gộp các ngành nghề này
vào các mục “Tiểu thủ công – Thủ công nghiệp”, “Tiểu thủ công nghiệp”, “Sản xuất
hộ gia đình phi nông nghiệp”,…Đồng thời cũng có nhiều cách tiếp cận, nhiều quan
điểm khác nhau về vấn đề này.
Theo tác giả Bùi Văn Vượng “nghề thủ công truyền thống là những nghề ra đời
trong lịch sử, được truyền từ đời này sang đời khác, tồn tại cho đến ngày nay, trong đó
có những nghề đã được cải tiến hoặc sử dụng những những loại máy móc hiện đại để
sản xuất nhưng vẫn tuân thủ công nghệ truyền thống và đặc biệt sản phẩm của nó thể
hiện được nét văn hóa đặc sắc của dân tộc. Đặc trưng cơ bản của nghề thủ công là sử
dụng công cụ, kĩ thuật và công nghệ truyền thống độc đáo với đội ngũ nghệ nhân và
thợ lành nghề[23,12-13].
Trong một số công trình nghiên cứu về ngành TTCN và quan điểm một số nhà sử
học cho rằng, ngành nghề truyền thống bao gồm những ngành nghề TTCN có từ thời
Pháp thuộc còn tồn tại đến ngày nay, kể cả những nghề đã được cải tiến hoặc sử dụng
máy móc hiện đại để hỗ trợ sản xuất nhưng vẫn tuân thủ công nghệ truyền thống.
Theo Nghị định 66/2006/NĐ-CP ngày 7/7/2006 của Chính phủ về phát triển
hoặc một số ngành nghề thủ công và mang lại thu nhập cho lao động trên địa bàn.
Các làng nghề được phân loại theo các tiêu chí sau đây:
• Dựa vào lịch sử hình thành và phát triển của các làng nghề, làng nghề được
phân thành 2 loại:
Làng nghề truyền thống: Là những làng nghề đã xuất hiện lâu đời hoặc ít nhất
cũng tồn tại hàng chục năm.
Làng nghề mới: Là những làng nghề mới hình thành đặc biệt là trong thời kì
Nhóm thực hiện: 02 – K45 KTCT
7
Thực tập giáo trình ThS. Vũ Thành Huy
từ năm 1986 đến nay.
• Dựa vào số lượng nghề của làng mà làng nghề chia làm 2 loại:
Làng một nghề: Là làng ngoài nghề nông có thêm một nghề thủ công chiếm
ưu thế tuyệt đối.
Làng nhiều nghề: Là làng ngoài nghề nông có thêm từ hai nghề thủ công trở lên.
• Dựa vào ngành nghề, làng nghề được phân thành: Làng nghề chế biến lương
thực, gốm sứ, rèn, vật liệu xây dựng,…
Theo cơ sở phân loại làng nghề và do giới hạn nghiên cứu, chúng tôi tiếp cận và
đưa ra khái niệm về làng nghề truyền thống như sau:
Làng nghề truyền thống là cụm dân cư (làng, ấp, thôn,…) mà ở đó tập trung một
lượng lao động tham gia vào một hoặc nhiều nghề thủ công truyền thống tách ra khỏi
nông nghiệp để sản xuất kinh doanh và đem lại nguồn thu nhập chủ yếu cho người lao
động. Sản phẩm họ làm ra theo một quy trình công nghệ nhất định, có tính độc đáo, có
tính riêng biệt, trở thành hàng hóa trên thị trường mang bản sắc văn hóa dân tộc, được
hình thành từ lâu đời, được lưu truyền và phát triển đến ngày nay.
Đặc điểm các làng nghề truyền thống
Làng nghề truyền thống luôn gắn bó với nông nghiệp, nông thôn
Thực tế đã chứng minh rằng ở nước ta làng nghề được hình thành và phát triển
gắn liền với khu vực nông nghiệp, nông thôn, bởi lẽ:
Một là, do đặc điểm nông nghiệp là làm theo mùa vụ cho nên người nông dân chỉ
truyền thống đều có một ông tổ nghề. Chính ông tổ nghề là người thầy đầu tiên dạy
nghề, truyền nghề, đem bí quyết nghề để truyền lại cho con cháu mình, dòng họ mình,
làng mình. Đây là đặc điểm quan trọng của làng nghề truyền thông ở nước ta. Vì vậy,
nó đã tạo ra tính độc đáo, tính tinh tế riêng lẽ cho sản phẩm làng nghề.
Đặc điểm về hình thức tổ chức sản xuất, kinh doanh
Các làng nghề truyền thống hiện nay có nhiều hình thức tổ chức sản xuất kinh
doanh da dạng bao gồm:
• Hộ kiêm nghiệp: Đó là những hộ vừa làm nông nghiệp, vừa làm nghề thủ
công nghiệp.
• Hộ chuyên nghiệp: Phần lớn lao động hay toàn bộ lao động trong gia đinh
tham gia làm nghề truyền thống và chính nghề đó đem lại thu nhập cho họ. Các hộ này
vẫn có thể còn đất nông nghiệp nhưng họ thuê người làm hoặc cho thuê đất, hoạt động
sản xuất của hộ chuyên nghiệp vẫn diễn ra trong nhà của gia đình hoặc có thuê thêm
lao động để làm hoặc liên kết với doanh nghiệp.
Nhóm thực hiện: 02 – K45 KTCT
9
Thực tập giáo trình ThS. Vũ Thành Huy
•Tổ chức hợp tác, hợp tác xã (HTX) TTCN hoặc HTX nông nghiệp có kinh
doanh TTCN. Đặc điểm của các tổ hợp tác và HTX chủ yếu đáp ứng các yếu tố đầu
vào, đầu ra cho sản phẩm sản xuất vẫn còn do các hộ gia đình đảm nhận.
•Doanh nghiệp chuyên kinh doanh ngành hàng TTCN như: Doanh nghiệp tư
nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần,…Các doanh nghiệp này đóng vai
trò hạt nhân liên kết với các hộ gia đình và HTX kinh doanh ngành nghề TTCN bằng
các hoạt động như: thiết kế mẫu mã, cung ứng vật tư, đặt hàng gia công, quảng bá sản
phẩm, đầu tư nhà xưởng, máy móc để tiến hành một số công đoạn thu gom, đóng gói
sản phẩm.
•Một số nơi đã xây dựng các khu công nghiệp làng nghề.
Phát triển làng nghề truyền thống góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc
và phát triển du lịch
Phát triển các làng nghề truyền thống là một trong những nhân tố quan trọng tạo
việc khai thác nguồn lao động ở nông thôn, tạo việc làm cho người lao động, hạn chế
việc di dân ra thành thị một cách tự phát. Ngoài ra, khi tạo ra nhiều việc làm mới, các
làng nghề truyền thống sẽ góp phần quan trọng vào sự nghiệp phát triển KT - XH của
địa phương, xóa đói giảm nghèo, đảm bảo an ninh trật tự, ngăn chặn các tệ nạn xã hội
khác ở nông thôn.
Phát triển các làng nghề truyền thống tạo điều kiện để phát huy các tiềm
năng, lợi thế, thế mạnh của từng địa phương, góp phần phát triển sản xuất hàng
hóa ở nông thôn
Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế và sự phát triển của kinh tế thị trường thì sự
độc đáo của các sản phẩm thủ công ở các làng nghề đã tạo ra thế mạnh trong quá trình
cạnh tranh với các sản phẩm khác. Đồng thời, việc phát triển làng nghề truyền thống sẽ
tận dụng và khai thác được tiềm năng, lợi thế của các địa phương như: vùng nguyên liệu
phong phú, lực lượng lao động dồi dào thị trường nông thôn rộng lớn, các chính sách ưu
tiên của nhà nước….
Theo thống kê, các sản phẩm thủ công mỹ nghệ của Việt Nam đã có mặt ở hơn
100 quốc gia trên thế giới trong đó có các bạn hàng lớn như: Nhật Bản, Đài Loan. Có
thể nói, xuất khẩu hàng hóa thủ công mỹ nghệ mang lại nhiều lợi ích cả về kinh tế,
chính trị, xã hội đó là gia tăng giá trị xuất khẩu, góp phần quảng bá hình ảnh, văn hóa
về con người, đất nước Việt Nam đối với bạn bè thế giới, tạo công ăn việc làm cho
hàng triệu lao động ở khi vực nông thôn, góp phần nâng cao mức sống cả vật chất và
tinh thần cho cư dân nông thôn. Ngoài ra, khi phát triển làng nghề truyền thống sẽ tạo
Nhóm thực hiện: 02 – K45 KTCT
11
Thực tập giáo trình ThS. Vũ Thành Huy
điều kiện để phát triển các lĩnh vực TM-DV khác từ đó đẩy nhanh quá trình phát triển
KT-XH của địa phương.
Phát triển làng nghề truyền thống góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế
theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa
Sự hình thành và phát triển các làng nghề truyền thống có vai trò quan trọng
trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở nông thôn
xây dựng, nâng cấp hệ thống kết cấu hạ tầng như: điện, thông tin, trường học, trạm xá, vệ
sinh môi trường, các phương tiện đi lại…
1.1.3. Những nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển các làng nghề truyền thống
Quá trình phát triển các làng nghề truyền thống ở nước ta chịu tác động của
nhiều nhân tố. Theo chúng tôi các nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến sự phát triển của
ngành nghề, làng nghề truyền thống bao gồm:
Thị trường tiêu thụ sản phẩm
Thị trường tiêu thụ sản phẩm là vấn đề cốt lõi của nền sản xuất hàng hóa, có vai
trò quyết định đến quá trình sản xuất. Trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế hiện
nay, nhiều mặt hàng của các làng nghề phải cạnh tranh gay gắt với các sản phẩm từ
Trung Quốc, Thái Lan, Nhật Bản,…cho nên nếu không có biện pháp giải quyết khâu
thị trường tiêu thụ sản phẩm cho các làng nghềthì sản xuất tại các làng nghề sẽ gặp
nhiều khó khăn.
Trình độ kỹ thuật – công nghệ
Trong cơ chế thị trường, sự tồn tại và phát triển của các làng nghề truyền thống
phải dựa vào sức sống của chính nó. Sức sống của các sản phẩm làng nghề truyền
thống phải được thể hiện qua khả năng cạnh tranh của nó với các mặt hàng cùng loại
trên thị trường. Trong các nhân tố thì nhân tố đầu tiên quyết định khả năng cạnh tranh
của các làng nghề truyền thống chính là trình độ KT –CN.
Ngày nay, để tăng khả năng cạnh tranh của các sản phẩm, các làng nghề, các cơ sơ
sản xuất đã từng bước ứng dụng KT - CN hiện đại vào một số khâu trong quá trình sản
xuất. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra đối với các làng nghề trong thời gian tới đó là áp dụng KT -
CN mới nhưng vẫn giữ được công nghệ truyền thống, nâng cao năng suất, chất lượng
nhưng không làm mất đi nét độc đáo riêng vốn có của các sản phẩm làng nghề truyền thống
đã nổi tiếng của địa phương từ lâu đời.
Nhóm thực hiện: 02 – K45 KTCT
13
Thực tập giáo trình ThS. Vũ Thành Huy
Nguồn nhân lực
Đây là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sự phát triển bền của các làng nghề
14
Thực tập giáo trình ThS. Vũ Thành Huy
Các nhân tố khác
- Nguồn nguyên liệu cho sản xuất:
Nguồn nguyên liệu là yếu tố có vai trò quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến quá
trình sản xuất tại các làng nghề truyền thống. Nguồn nguyên liệu phong phú, có chất
lượng sẽ quyết định số lượng, chất lượng sản phẩm, khả năng cạnh tranh của sản phẩm
trên thị trường và hoạt động sản xuất kinh doanh của các làng nghề truyền thống.
- Kết cấu hạ tầng:
Kết cấu hạ tầng bao gồm hệ thống giao thông, điện, cấp thoát nước, bưu chính
viễn thông, y tế, giáo dục,…có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển các làng nghề
truyền thống. Thực tế cho thấy những địa phương có kết cấu hạ tầng đảm bảo và đồng
bộ thì các làng nghề mới có điều kiện phát triển mạnh.
- Nguồn vốn
Vốn là yếu tố đầu vào không thể thiếu trong các hoạt động kinh tế, là yếu tố quan
trọng trong quá trình sản xuất kinh doanh. Nguồn vốn đầy đủ sẽ giúp cho các làng nghề
truyền thống có thể đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ như: nhà xưởng, kho hàng,
mua sắm máy móc, phương tiện, chủ động dự trữ nguồn nguyên liệu cho sản xuất,…
Trước đây, nguồn vốn của các làng nghề chủ yếu là vốn tự có của các hộ gia đình tích
lũy được hoặc vay mượn. Do đó, lượng vốn trong các làng nghề không lớn, phần lớn
không đáp ứng được yêu cầu sản xuất kinh doanh, đặc biệt không thể đầu tư đổi mới
công nghệ hiện đại để nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh của sản phẩm.
Tóm lại, tùy vào từng thời điểm các yếu tố trên có sự tác động trực tiếp hoặc gián
tiếp đến quá trình phát triển các làng nghề truyền thống. Do đó, để tạo điều kiện cho
các làng nghề phát triển, Đảng và Nhà nước cần có sự nghiên cứu một cách toàn diện
để có định hướng cụ thể. Đồng thời, các cơ sơ sản xuất, các làng nghề truyền thống
cần có các giải pháp để phát huy và kiềm chế sự tác động của các nhân tố này.
1.2. CỞ SỞ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG
1.2.1. Kinh nghiệm phát triển làng nghề ở một số địa phương tại Việt Nam
Trong những năm qua, để triển khai các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà
Kinh nghiệm phát triển làng nghề của tỉnh Quảng Bình
Nhằm thúc đẩy nghề và làng nghề phát triển, tỉnh Quảng Bình đã tiến hành quy
hoạch cụ thể xây dựng các khu kinh tế, khu công nghiệp, khu làng nghề tiểu thủ công
nghiệp, chú trọng đầu tư những ngành nghề có lợi thế về nguyên liệu tại chỗ, trong đó, ưu
tiên, khuyến khích phát triển mạnh những cơ sở chế biến các sản phẩm có nguyên liệu từ
nông-lâm-thuỷ sản, sản xuất mỹ nghệ, hàng lưu niệm phục vụ du lịch và xuất khẩu.
Nhóm thực hiện: 02 – K45 KTCT
16
Thực tập giáo trình ThS. Vũ Thành Huy
Tỉnh đã hình thành các vùng sản xuất nguyên liệu tập trung bao gồm 10.000 ha
cao su, 15.000 ha nhựa thông, 5000 ha cây công nghiệp ngắn ngày, 1000 ha dâu
tằm.v.v Bên cạnh đó, tỉnh đã ban hành các chính sách hỗ trợ một phần kinh phí cho
các cơ sở sản xuất tham gia các hội chợ, triển lãm giới thiệu sản phẩm, hình thành
trung tâm xúc tiến thương mại du lịch để hướng dẫn, giúp đỡ và cung cấp thông tin về
giá cả, thị truờng tiêu thụ sản phẩm cho các làng nghề.
Ngoài việc tăng cường bồi dưỡng kiến thức về kỹ thuật, quản lý cho các chủ làng
nghề, các trường quản lý, trường dạy nghề của tỉnh đổi mới phương thức dạy và học,
nâng cao chất lượng đào tạo nghề cho người lao động. Ngoài việc tổ chức các làng
nghề đi tham quan, học tập, hàng năm, tỉnh và các huyện, thành phố trong tỉnh có kế
hoạch mời các chuyên gia giỏi, các nghệ nhân có kinh nghiệm truyền nghề ở các tỉnh
bạn về dạy nghề và truyền nghề cho lao động tại địa phương.
1.2.2. Bài học kinh nghiệm rút ra đối với phát triển làng nghề truyền thống
An Dương, xã Phú Thuận, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế.
Phát triển làng nghề, ngành nghề truyền thống gắn với quá trình công nghiệp
hoá nông thôn.
Chú trọng đào tạo và bồi dưỡng nguồn nhân lực ở nông thôn.
Đề cao vai trò của Nhà nước trong việc giúp đỡ, hỗ trợ về tài chính cho làng
nghề truyền thống.
Nhà nước có chính sách thuế và thị trường phù hợp để thúc đẩy làng nghề
truyền thống phát triển.