- 1 -
PHÒNG GD VÀ ĐT HUYỆN ĐĂK HÀ
Trường THCS ĐăkHring
SAÙNG KIE Á N KINH NGHI EÄM

Người thực hiện: Hồ Thanh Việt
Tổ: Anh Văn
ĐỀ TÀI:
“MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP NÂNG CAO KHẢ NĂNG CẢM THỤ MÀU
SẮC NHẰM PHÁT TRIỂN KĨ NĂNG VẼ MÀU TRONG PHÂN MÔN VẼ
TRANG TRÍ CỦA HỌC SINH THCS”.

Giáo viên thực hiện: Hồ Thanh Việt Trường THCS ĐăkHring
- 2 -
I. MỞ ĐẦU
I.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Nghệ thuật trang trí rất quan trọng đối với đời sống thẩm mĩ của con
người. Nó làm tăng thêm vẽ đẹp cho các sự vật đồng thời nó còn khẳng định
khả năng cảm thụ của người sử dụng.
Yếu tố quan trọng chiếm phần khẳng định tính nghệ thuật trong trang trí
chính là màu sắc. Màu sắc rất quan trọng đối với cảnh vật xung quanh ta.
Nếu cuộc sống không có màu sắc thì quả thật nhàm chán. Màu sắc thể hiện
mọi sắc thái, trạng thái của sự vật củng như sự thể hiện tình cảm, cảm xúc của
con người muốn truyền đạt qua sự vật
Chính vì vậy, không chỉ đối với nghệ thuật mà đối với tất cả các nghành
khoa học khác, nghiên cứu tìm hiểu màu sắc là một vấn đề thiết thực cần quan
tâm nhằm bổ xung và hổ trợ thêm cho kho kiến thức màu sắc và cảm thụ về
màu sắc của nhân loại.
Vì vậy, " Giúp học sinh tìm hiểu màu sắc và nâng cao khả năng cảm thụ
màu sắc để vẽ tốt bài vẽ trang trí" là một đề tài cần được nghiên cứu nhằm hổ
trợ cho sự nghiệp giáo dục môn mĩ thuật trong chương trình của học sinh

phương pháp nghiên cứu góp một phần chủ yếu quan trọng. Đồng thời cần có
sự kết hợt hài hòa giữa các phương pháp sau:
- Phương pháp hệ thống hóa lí thuyết.
- Phương pháp phân tích tổng hợp lí thuyết.
- Phương pháp khảo sát.
- Phương pháp trực quan.
- Phương pháp điều tra, có phiếu điều tra.
- Phương pháp nghiên cứu luận.
- Phương pháp gợi mở

Giáo viên thực hiện: Hồ Thanh Việt Trường THCS ĐăkHring
- 4 -
II. NỘI DUNG
II.1 CƠ SỞ LÍ LUẬN.
- Nghiên cứu các phương pháp dạy bài vẽ trang trí.
- Tìm hiểu lí luận, những nét đặc trưng về cảm thụ màu sắc và cách sử
dụng màu sắc của học sinh THCS.
- Nghiên cứu những bài tập ở lớp, ở nhà. Từ đó so sánh đối chiếu với lí
luận thực tiển để rút ra kết luận và đề ra hướng khắc phục khoa học, hiệu quả.
II.2.ĐẶC ĐIỂM TÌNH THÌNH
a. THUẬN LỢI:
- Môn Mĩ thuật được sự quan tâm của Ban giám hiệu, đồng nghiệp dự
giờ, rút kinh nghiệm chân tình.
- Là một giáo viên giảng dạy Mĩ thuật ở trường THCS nhiều năm, yêu
thích môn Mĩ thuật, nhiệt tình, yêu mến học sinh.
- Đa số học sinh yêu thích môn Mĩ thuật, các em tự tìm tòi, nghiên cứu
thêm môn Mĩ thuật, có tính sáng tạo óc tưởng tượng phong phú trong các bài
vẽ tranh, vẽ trang trí, vẽ theo mẫu.
- Giáo viên gần gũi học sinh, tạo điều kiện thuận lợi trong giảng dạy,
rèn luyện năng khiếu cho học sinh.

dụng màu sắc trong bài vẽ trang trí của học sinh.
- Ngoài ra, để nghiên cứu được đề tài này, người giáo viên cần tập
trung trí lực, nghiên cứu kỹ càng với một mục đích yêu nghề, yêu trẻ, luôn
luôn có ý thức không ngừng nâng cao chuyên môn nghiệp vụ cũng như nhân
cách của một người thầy giáo.
III. 2. Phạm vi nghiên cứu.
- Đối với môn mĩ thuật ở chương trình THCS có các phân môn cần sử
dụng đến màu sắc như: Vẽ tranh, vẽ theo mẫu, vẽ trang trí. Phân môn Thường
thức mĩ thuật mặc dù không sử dụng màu trực tiếp, nhưng qua phân môn này,
học sinh củng gián tiếp cảm thụ được màu sắc ở các tác phẩm nghệ thuật.
- Qua phân môn vẽ trang trí của hoc sinh THCS, đặc biệt là học sinh Trường
THCS ĐăkHring. Việc tìm hiểu về màu sắc, giúp các em cảm thụ và sử dụng
màu sắc có nhiều yếu tố để khai thác như trong trang trí ứng dụng (lọ hoa,

Giáo viên thực hiện: Hồ Thanh Việt Trường THCS ĐăkHring
- 6 -
khăn để đặt lọ hoa, trang trí lều trại, trang trí đầu báo tường, vẽ tranh cổ động,
thiết kế biểu trưng ) Đối với đề tài này, nhằm áp dụng cho thực tiển cho học
sinh như ở Trường THCS ĐăkHring, tôi chỉ chọn tìm hiểu màu sắc trong việc
ứng dụng màu của các em vào phạm vi trang trí các hình cơ bản như: Trang
trí hình vuông, hình tròn, hình chữ nhật và một số bài trang trí ứng dụng.
IV. NỘI DUNG ĐỀ TÀI.
IV. 1. Thực trạng của vấn đề đặt ra.
Trang trí là nghệ thuật xắp xếp đường nét, hình mảng, hình khối đậm
nhạt, màu sắc, tạo nên sản phẩm đẹp, phục vụ đời sống con người.
Con người luôn yêu cái đẹp, luôn muốn làm đẹp cho cuộc sống. Từ
trong gia đình đến ngoài xã hội, ở đâu cũng có sự sắp xếp, tô điểm của con
người nhằm làm cho mọi vật thêm đẹp, cuộc sống thêm vui tươi.
Trong nhu cầu cao về thẩm mĩ đó, màu sắc đóng vai trò quan trọng với
chức năng thu hút và điều tiết tính “cảm thụ thẩm mĩ” ở mỗi con người.

Lục:
Tím:
(Màu nhị hợp là màu do hai màu cơ bản pha trộn với nhau mà thành)
Màu bổ túc: 3 cặp Đỏ - Lục :
Cam – Lam :
Vàng – Tím :
(Màu bổ túc là những cặp màu hỗ trợ nhau, khi đứng cạnh nhau sẽ tôn
nhau lên, tạo cho nhau thên rực rỡ, tươi sáng)

Các cặp màu tương phản: Đỏ - Vàng :
Đỏ - Trắng :
Vàng - Lục :

Giáo viên thực hiện: Hồ Thanh Việt Trường THCS ĐăkHring
- 8 -
Vàng - Lam :
Lam - trắng :
(Là những cặp màu khi đặt cạnh nhau sẽ có sự đối lập nhau về quang
độ hay cụ thể hơn là về độh sáng của màu. Các màu trong cặp màu tương
phản làm cho nhau rõ ràng, tách bạch, nổi bật)
Màu trung tính: Vàng
Tím
(Hai màu này được cho là màu trung tính bởi khi nó đi cùng gam màu
lạnh thì nó mang tính lanh, ngược lại khi đi cùng gam nóng thì lại mang tính
nóng)
Trắng và Đen không phải là màu (nó chỉ góp phần làm sáng hơn hoặc tối
đi những màu khác theo ý của người sử dụng)
- Màu sắc khi để riêng lẻ thì chưa bộc lộ hết giá trị của nó, chỉ khi phối
hợp chúng mới nhau màu sắc mới đem lại hiệu quả rõ ràng: Hoặc tươi sáng,
hoặc êm dịu, trầm ấm hay loè loẹt, xám xỉn.

trong trang trí. Giáo viên giới thiệu cơ bản về cách dùng màu và cách đặt các
màu cạnh nhau trong một bài vẽ trang trí. Từ đó giúp học sinh ban đầu có
được những ý thức cảm thụ về màu sắc.
Sau khi học sinh có được những cảm thụ ban đầu về màu sắc, chúng ta
cần hướng các em ý thức hơn đến các khái niệm về màu, cách pha màu đơn
giản và cách sử dụng màu trong bài vẽ trang trí. Yêu cầu các em biết liên hệ

Giáo viên thực hiện: Hồ Thanh Việt Trường THCS ĐăkHring
- 10 -
trực tiếp với những màu sắc trong thiên nhiên nhằm hình thành và phát triển
khả năng cảm thụ màu sắc của mình.
Nhằm giúp đối tượng này có những cảm thụ tốt về màu sắc trong trang
trí, giáo viên cần có những phương pháp sáng tạo, tích cực và linh động đối
với lứa tuổi các em; ví dụ: dùng giấy bóng màu chồng lên nhau hay dùng lọ
thuỷ tinh đựng nước màu pha trực tiếp cho các em quan sát, nhận biết về màu
nhị hợp (Đỏ + Vàng = Cam; Đỏ + Lam = Tím; Vàng + Lam = Lục ). Bên
cạnh đó, giáo viên cần sử dụng tư liệu, bài vẽ, tranh ảnh hợp lý, đúng đối
tượng và hướng dẫn học sinh vẽ màu theo đúng yêu cầu từng bài trang trí.
2.2.b. Đối với họch sinh lớp 7:
Chương trình khối 7 giúp học sinh biết được sự phong phú khi sử dụng
màu sắc trong một bài trang trí, từ dó cần sử dung màu sắc phù hợp với nội
dung từng bài như màu sắc trang trí báo tường, màu sắc trang trí bìa lịch, màu
sắc trong kẻ chữ trang trí hay trong trang trí lọ hoa
Ở học sinh lớp 7, chúng ta cần giúp các em căn bản lại những màu gốc
(màu cơ bản), màu nhị hợp hay các màu bổ túc đã học ở lớp 6. Qua đó hướng
dẫn các em hiểu rõ sự phong phú, hài hoà của màu sắc khi sử dụng vào bài vẽ.
đồng thời giúp các em hiểu rõ sự hài hoà của màu sắc trong trang trí nói
chung và trong trang trí ứng dụng nói riêng. Đối với đối tượng học sinh này,
chúng ta cần đi sâu vào các bài trang trí ứng dụng, qua các bài trang trí ứng
dụng trong chương trình, các em sẽ hiểu rõ hơn về cách trang trí ứng dụng

yêu cầu cần đạt được trong bài “vẽ tranh cổ động”, các em không những cần
sử dụng màu sắc phù hợp đối với tranh cổ động mà cần phải có một tư duy
sâu sắc khi đưa màu sắc vào bài vẽ của mình. Ví dụ như màu trắng, xanh thể
hiện cho tự do, hoà bình. Màu vàng, đỏ thể hiện cho sự cảnh báo, cần chú ý.
Màu đen hay xám xịt thể hiện cho sự chết chóc, nguy hiểm
Nhằm giúp đối tượng khối lớp này cảm thụ về màu sắc thích hợp trong
các bài trang trí, gíáo viên cần sử dụng tư liệu, tranh ảnh phong phú và đa
dạng. Cần có những buổi ngoại khoá thực tế giúp các em vừa biết cảm thụ
vừa có tư duy về màu sắc trong trang trí (quan sát và phân tích trực tiếp các
pa-nô, áp-phích cổ động ở địa phương). Giáo viên khi sử dụng các bài minh
hoạ hay đồ dùng dạy học cần có gam màu chủ đạo, phân tích tầm quan trọng
của gam màu chủ đạo trong bài trang trí và sự hỗ trợ độc đáo của những màu

Giáo viên thực hiện: Hồ Thanh Việt Trường THCS ĐăkHring
- 12 -
phụ nhằm tôn lên giá trị của màu chủ trong bài. Ngoài ra, giáo viên cần giúp
các em kỉ thuật pha trộn màu đơn giản (màu bột, màu nước, sáp màu ) tại
lớp. Khuyến khích các em tự tìm tòi, tư duy sáng tạo về cách pha trộn màu,
cách đặt các màu cạnh nhau trong bài trang trí nhằm tạo cơ sở cho sự phát
triển khả năng cảm thụ màu sắc của các em.
2.2.d. Đối với học sinh lớp 9:
Đối tượng này yêu cầu khi cảm thụ màu sắc cần đi đôi với khả năng tư
duy về màu. Đồng thời cần biết cơ bản về việc thể hiện tình cảm, cảm xúc của
mình khi sử dụng màu.
Chương trình đặt ra với khối lớp này đòi hỏi các em cần xác định rõ vai
trò của màu sắc đối với từng loại bài có trong sách giáo khoa. Ví dụ như:
- Màu sắc trong trang trí túi xách, áo quần (thời trang) cần sự lựa chọn
màu nền phù hợp với đối tượng sử dụng. (Trẻ em cần màu vui tươi, nhí
nhảnh. Người lớn cần màu đứng đắn, thanh lịch. Người già cả cần màu nhả
nhặn, tránh loè loẹt), phù hợp với thời tiết, khí hậu (Mùa đông cần sử dụng

dài sau này.
Qua sự phân tích về việc cảm thụ màu sắc theo từng khối lớp như trên.
Là một người giáo viên giảng dạy môn mĩ thuật cấp THCS nói chung và môm
mĩ thuật ở trường THCS Đăk Hring nói riêng, tôi có kinh nghiệm của bản
thân về việc dẫn dắt các em theo đúng hướng khi cảm thụ về màu sắc để sử
dụng phù hợp trong bài vẽ trang trí như sau:
- Trước tiên, ta phải bám theo yêu cầu của những bài vẽ trang trí trong
phân khối chương trình của các khối lớp. Qua đó ta nhận thấy có sự thay đổi
theo cấp độ tăng dần về kiến thức yêu cầu học sinh cần nắm được. Đối với
học sinh khối 6, yêu cầu đơn giản chỉ cần các em hiểu được những màu cơ
bản, cách pha màu đơn giản và nắm được sự đa dạng của màu sắc trong cuộc
sống. Lên khối 7, các em được yêu cầu cao hơn về kĩ năng vẽ bài, làm quen
với các bài trang trí ứng dụng đồng thời giúp các em hiểu sự hài hoà của các
màu sắc trong trang trí và khả năng sử dụng màu. Trong chương trình kối 8,
các em cần phải nâng cao việc sử dụng màu trong bài trang trí nói chung và
bài trang trí ứng dụng nói riêng. Yêu cầu đặt ra cho các em là phải biết phân

Giáo viên thực hiện: Hồ Thanh Việt Trường THCS ĐăkHring
- 14 -
tích về màu sắc và ý nghĩa của màu sắc khi sử dụng chúng. Giúp các em biết
về gam màu chủ đạo và tác dụng của gam màu chủ đạo trong bài vẽ trang trí.
Ở lớp 9, kiến thức các em cần lĩnh hội là khả năng sử dụng màu khá nhuần
nhuyễn, biết tư duy về màu khi sử dụng chúng trong bài vẽ. Biết nêu lên ý
nghĩa và giá trị của màu sắc trong bài trang trí của mình.
- Trên cơ sở đó, ta cần chú ý hướng dẫn về kiến thức màu sắc cho các
em theo đúng đối tượng, đúng khối lớp. Có như vậy chúng ta mới giúp các
em cảm thụ giá trị của màu sắc trong phân môn vẽ trang trí. Khi cảm thụ được
màu sắc, các em mới nâng cao khả năng thẩm mĩ và phát huy việc vẽ màu
trong các bài vẽ trang trí trong chương trình học cũng như trong các bài sáng
tác.

đều nhau bằng một khoảng hở nhỏ trên nền trắng đó. Khi quan sát, ta thấy ở
giữa khoảng trắng của 4 hình vuông chụm lại với nhau như có một chấm màu
xám nổi lên (thật sự là không có chấm xám nào cả). Đó chính là cách sắp xếp
đánh lừa thị giác của con người.
Như vậy, qua các thí nghiệm kích thích đó, học sinh vô tình đã gián tiếp
quan tâm đến vấn đề "màu sắc" và phần nào đó ảnh hưởng tích cực đến việc
cảm thụ màu sắc của các em (Ví dụ: ta yêu cầu các em về nhà làm lại thí
nghiệm với tờ giấy màu khác ở thí nghiệm 1 và thí nghiệm 3).
Trong quá trình giảng dạy môn mĩ thuật, chúng ta cũng cần sưu tầm,
nghiên cứu và tìm tòi về ý nghĩa của các màu sắc để giới thiệu lồng ghép vào
bài giảng. Có như thế, các em mới dễ thể hiện cảm xúc của mình vào bài vẽ
thông qua những màu mà các em sử dụng. Sau đây là ý nghĩa của một số màu
sắc chúng ta thường hay gặp (Tư liệu sưu tầm từ Internet).
* Màu đỏ: Là màu của lữa và máu, nó đi liền với sức mạnh, quyền lực
và sự quyết tâm. Màu đỏ cũng là biểu tượng của sự đe doạ, nguy hiểm và
chiến tranh.
* Màu cam: Là màu được thụ hưởng từ sự mạnh mẽ của màu đỏ và sự
hạnh phúc của màu vàng. Nó đi liền với sự vui tươi, nhẹ nhàng. Màu cam
biểu trưng cho sự cố gắng, quyến rũ, hạnh phúc và sáng tạo. Đối với mắt
người, màu cam mang lại cảm giác ấm nóng.
* Màu vàng: Là màu của ánh nắng mặt trời ấm áp, nó cần là màu của
sự thông thái, mạnh mẽ. Màu vàng làm tăng sự thích thú và khả năng hoạt

Giáo viên thực hiện: Hồ Thanh Việt Trường THCS ĐăkHring
- 16 -
động trí óc. Tuy nhiên màu vàng khi được sử dụng quá mức thì nó sẽ mang lại
sự khó chịu và giận dữ.
* Màu xanh lá cây: Là màu của thiên nhiên, nó tượng trưng cho sự phát
triển, hoà thuận, tươi mát, màu mở. Màu xanh lá cây cần mang đến cảm xúc
an toàn và có ý nghĩa là phát triển, hy vọng.

kiện để áp dụng, tuy vậy trong những năm công tác tại Huyện ĐăkGlei có sự
tương đồng về đối tượng học sinh với Trường THCS Đăk Hring, Bản thân đã
áp dụng và đã thu được nhiều kết quả khả quan. Vè vậy tôi mạnh dạn bổ sung
chỉnh sửa đề tài này với mục đích muốn nhận được sự quan tâm đóng góp của
các anh chị đồng nghiệp, góp phần làm hoàn thiện đề tài để đề tài được hoàn
thiện và đem lại hiệu quả trong chương trình dạy học mĩ thuật bậc THCS. Cụ
thể là đối với vấn đề màu sắc trong bậc học này.
V. KẾT LUẬN. KIẾN NGHỊ
V.1 Kết Luận
Nói đến phương pháp dạy học là nói đến cách dạy của giáo viên và cách
học của học sinh. Giáo viên không chỉ chú ý đến phương pháp truyền đạt mà
còn phải tạo dựng cho học sinh phương pháp tiếp nhận, để cuối cùng là kiến
thức đến với học sinh một cách dễ dàng, nhanh và sâu sắc hơn. Như định
hướng đổi mới phương pháp dạy học: Phương pháp giáo dục phổ thông phải
phát huy tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc
điểm của từng lớp học, môn học, bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ
năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm
vui, hứng thú học tập cho học sinh.
Qua quá trình giảng dạy tôi đã áp dụng các phương pháp dạy học nêu
trên vào giảng dạy ở phân môn vẽ trang trí, và đã phát huy được tính tích cực
học tập của học sinh, đem lại hiểu quả cao.
Bên cạnh đó, vấn đề điều kiện khó khăn vất vả cũng như thiếu thốn về
kinh tế và thông tin của HS ở trường THCS Đăk Hing sẽ phần nào ảnh hưởng
đến kết quả khi áp dụng đề tài này. Vì vậy xin đưa ra một số kiến nghị sau.

V.II. Kiến Nghị

Giáo viên thực hiện: Hồ Thanh Việt Trường THCS ĐăkHring
- 18 -
Tôi nhận thấy vấn đề thiếu thốn hàng đầu ở đây là cơ sở vật chất. Các