Tiểu luận
Đề tài: Chiến lược phát triển nguồn nhân lực
của Chính phủ Trung Quốc
Thời đại ngày nay là thời đại của nền kinh tế thông tin, vì vậy, nguồn nhân lực
trở thành nguồn lực đầu tiên để phát triển kinh tế - xã hội. Sự cạnh tranh giữa các
quốc gia trở thành sự cạnh tranh về sức mạnh nhân tài, sự cạnh tranh đó đặt trọng tâm
vào trình độ phát triển nguồn nhân lực. “Tăng cường sự phát triển và thiết lập các
nguồn lực con người chưa bao giờ lại quan trọng và cấp thiết đến như vậy”. Trong
lĩnh vực học thuật và quản lý nhà nước, mọi người dần nhận ra được tầm quan trọng
của phát triển nguồn nhân lực.
I. Những phân tích giá trị về phát triển nguồn nhân lực của Chính phủ
Trung Quốc:
Trong tiến trình phát triển, xã hội đang trải qua một sự thử thách gay go bởi
hai nguyên nhân chủ yếu. Một là sự thiếu thốn các nguồn lực và môi trường ngày
càng đi xuống; Thứ hai là sự bùng nổ dân số và gia tăng các nhu cầu. Trong khi đó tất
cả các quốc gia đang tránh sử dụng quá tải các nguồn lực và ngăn chặn sự suy thoái
của môi trường, tập trung hơn tới phát triển hiệu quả và sử dụng một cách tốt nhất
nguồn lực con người.
Chức năng và giá trị của phát triển nguồn nhân lực là: Làm cho các nguồn
lực tiềm năng của con người trở nên có ích; Biến đổi năng lượng của con người trở
nên có hiệu suất cao; Nâng cao hiệu quả làm việc; Tạo ra những tài năng thật sự;
Tăng cường trình độ năng lực của họ; và cuối cùng đưa nước Trung Quốc từ một
nước đông dân thành một nước có nguồn nhân lực tốt, có năng lực, khả năng.
1
Cụ thể, những giá trị để phát triển nguồn nhân lực của Chính phủ Trung
Quốc biểu hiện ở các mặt sau:
1. Phát triển nguồn nhân lực là vấn đề cốt yếu của Chiến lược “Khoa học
và Giáo dục tiếp sức cho Trung Quốc”:
“Khoa học và Giáo dục tiếp sức cho Trung Quốc” là một chính sách quốc
gia cơ bản. Nếu như khoa học và giáo dục là hai bánh xe cho sự tiến vào thế kỷ mới
của Trung Quốc thì nhân tài là trục của bánh xe và phát triển nguồn nhân lực sẽ quyết

nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao. Nguồn nhân lực có tính
quyết định cho sự cải thiện các điều kiện môi trường, vì vậy, phát triển nguồn nhân
lực là cần thiết để phát triển miền Tây Trung Quốc và điều đó có mối quan hệ mật
thiết với việc tạo dựng xã hội thịnh vượng hiện tại.
5. Phát triển nguồn nhân lực là cơ sở để giải quyết vấn đề “tam nông”
(nông dân, nông thôn và nông nghiệp):
Ở nông thôn Trung Quốc, những nguồn lực tự nhiên như đất nông nghiệp là
tương đối khan hiếm. Các vùng nông thôn có số dân đông nhưng chất lượng thấp, có
nguồn nhân lực tiềm năng thực sự dồi dào, chứa đựng sức sản xuất tiềm năng rất lớn.
Phát triển nguồn nhân lực nông thôn có thể giải quyết hiệu quả vấn đề “tam
nông” tại Trung Quốc. Nông dân là vấn đề cốt lõi của “tam nông” và giải pháp là
việc làm của họ. Theo thống kê, dân số nông thôn cần việc làm vào khoảng nửa tỷ.
Tuy nhiên, ở nông thôn, toàn bộ gia đình sống dựa vào nông nghiệp và họ làm việc
tới già, không nghĩ tới nghỉ hưu. Những người này cộng với lực lượng lao động, kể
cả dưới 18 và trên 60 tuổi đều vẫn đang làm việc. Thêm một nửa lực lượng lao động
3
này thì số người ở nông thôn có khả năng lao động đạt tới con số 600 triệu người.
Với tỷ lệ tự nhiên giữa lực lượng lao động và đất nông nghiệp thì chỉ 100 triệu người
là đủ cho nông nghiệp và vì thế, gần 500 triệu người trong lực lượng lao động nông
thôn chuyển sang làm việc phi nông nghiệp. Những năm gần đây, gần 150 triệu
người đã làm việc trong các doanh nghiệp thị trấn, làng, xã hoặc làm việc ở thành
phố, nhưng vẫn còn hơn 300 triệu người (gần bằng dân số Mỹ) đang xếp hàng chờ
việc. Vì rất nhiều lý do, chủ yếu là vì khả năng làm việc kém và ít được giáo dục. Do
đó, phát triển nguồn nhân lực nông thôn là giải pháp cuối cùng, quyết định để giải
quyết vấn đề “tam nông” tại Trung Quốc.
II. Những vấn đề Chính phủ Trung Quốc phải đối mặt khi phát triển
nguồn nhân lực:
1. Phát triển nguồn nhân lực là nhiệm vụ lớn và rất nặng nề:
Năm 2004, dân số Trung Quốc đạt 1,3 tỷ người, số lượng dân số lớn nhưng
chất lượng thấp. Theo số liệu thống kê của cuộc điều tra dân số lần thứ 5, có khoảng

công nghiệp thứ hai chỉ là 5,95% cũng ảnh hưởng tới cơ cấu và sự đi lên của các
ngành. Cấu trúc lực lượng lao động trong nền công nghiệp thứ ba, đặc biệt là lĩnh vực
dịch vụ cao, cũng tương đối thấp. Vì thế, để vượt qua trong thời đại sáng tạo thông
tin còn gặp rất nhiều khó khăn.
- Có sự khác nhau rất lớn trong giáo dục của các nhân công giữa khu vực
thành thị và nông thôn. Một số lượng lớn dân số chất lượng thấp sống ở nông thôn,
đặc biệt là khu vực nông thôn miền Tây Trung Quốc. Năm 2000, số năm giáo dục
trung bình cho nông dân ở độ tuổi 15 và trên 15 là 6,85 năm, ít hơn 3 năm so với tỷ lệ
5
trung bình này ở thành thị (9,80 năm); thêm vào đó, hơn 90% số người thất học và
mù chữ sống ở nông thôn. Nền công nghiệp thứ nhất không thể cung cấp lực lượng
lao động cần thiết cho các nền công nghiệp thứ hai và thứ ba. Điều này ảnh hưởng
lớn tới sự sắp xếp và phát triển cơ cấu ngành và đô thị hóa ở Trung Quốc.
- Trình độ lao động giữa miền Đông và miền Tây của Trung Quốc có một sự
đối lập rõ ràng. Năm 2000, hơn 3/4 số người thất học và mù chữ sống ở nông thôn
miền Tây. Khi đó, tất cả các tỉnh có khoảng cách về số năm giáo dục giữa khu vực
thành thị và nông thôn là hơn 3,5 năm đều nằm ở miền Tây của Trung Quốc. Nhiệm
vụ phát triển nguồn nhân lực ở miền Tây càng khó khăn hơn. Nếu không giải quyết
tốt, nó sẽ trực tiếp ảnh hưởng tới chiến lược phát triển miền Tây nói riêng và xa hơn
là ảnh hưởng tới sự phát triển chung của nền kinh tế Trung Quốc.
- Cấu trúc về khác biệt trình độ của nhân công thật sự không cân đối. Trong
số nhân công hiện tại ở Trung Quốc, hầu hết là những công nhân có trình độ trung
cấp và thấp hơn, thiếu những nhân công trình độ cao. Năm 2000, trong số lực lượng
lao động từ 35- 64 tuổi, chỉ có 5,2% có trình độ giáo dục cao và chỉ 1,38% trong số
họ có bằng đại học và trên đại học. Khan hiếm nguồn nhân lực cao cấp đã ảnh hưởng
nghiêm trọng tới khả năng sáng tạo; thành tựu nghiên cứu ở trình độ cao ít đã làm
giảm khả năng cạnh tranh về khoa học của Trung Quốc so với thế giới.
Cấu trúc nguồn nhân lực trong các ngành khác nhau, khoảng cách vùng
miền không hợp lý có ảnh hưởng tiêu cực tới hiệu quả sử dụng các nguồn lực khác.
4. Đầu tư cho phát triển nguồn nhân lực chưa đầy đủ

rất nhiều người tốt nghiệp không tìm được việc làm thuận lợi và nạn thất nghiệp trầm
trọng gây lãng phí nguồn nhân lực và mất ổn định xã hội. Hệ thống cho đầu tư giáo
dục chuyển đổi không hoàn hảo, nguồn đầu tư giáo dục miễn phí không nhiều và đầu
7
tư phi chính phủ cho giáo dục còn rất khó khăn. Tất cả điều đó đã làm ảnh hưởng tiêu
cực tới chức năng giáo dục trong phát triển nguồn nhân lực.
- Thứ ba, trở ngại có tính hệ thống trong vấn đề việc làm. Phân biệt nghề
nghiệp rất sâu sắc tồn tại trong thị trường lao động, như phân biệt về giới tính, tuổi
tác, địa vị… Theo nghiên cứu của nước ngoài, sự phân biệt trong thị trường lao động
sẽ làm giảm phần lớn hiệu quả của các nguồn lực liên quan đến thị trường. Trong khi
đó, ở Trung Quốc, sự phân biệt này lại rất phổ biến, tác động nghiêm trọng đến việc
sử dụng và phát triển nguồn nhân lực. Thêm vào đó, sự độc quyền công nghiệp cũng
tồn tại trong vấn đề việc làm của Trung Quốc.
- Thứ tư, trở ngại có tính hệ thống trong vấn đề phân bổ và đánh giá. Nguồn
vốn con người được hình thành từ sự đầu tư cho phát triển nguồn nhân lực. Như một
loại vốn, đầu tư luôn đặt ra vấn đề phải thu lại lợi ích. Không có nguồn lợi phù hợp,
rõ ràng sẽ không có sự đầu tư vào phát triển nguồn nhân lực. Vì vậy, hệ thống phân
bổ và đánh giá có ảnh hưởng quan trọng trong phát triển nguồn nhân lực. Ngày nay ở
Trung Quốc, phương pháp đánh giá ở nhiều doanh nghiệp và công ty còn đơn lẻ,
không khoa học, chưa đủ công bằng và khó đánh giá một cách hiệu quả thành tích đạt
được của nhân viên. Sự nhiệt tình trong học tập và tự hoàn thiện của những người lao
động không được động viên khuyến khích sẽ gây nên sự chảy máu những tài năng
chất lượng, do đó ảnh hưởng tới việc sử dụng và phát triển nguồn nhân lực của Trung
Quốc.
III. Chiến lược của Chính phủ Trung Quốc trong phát triển nguồn nhân
lực:
1. Thay đổi quan niệm và hiện thực hoá khái niệm nguồn nhân lực là
nguồn lực hàng đầu:
Trước tiên, để thay đổi các quan niệm, cán bộ, công chức các cấp khác nhau
phải thay đổi tư duy. Họ cần hiểu ý nghĩa của phát triển nguồn nhân lực và cải thiện

đa dạng cho giáo dục, mở rộng phạm vi bao quát của giáo dục.
Hội nghị quốc gia lần thứ 16 của Đảng Cộng sản Trung Quốc chỉ ra: “Học
tập suốt đời là một xu hướng không thể tránh được của phát triển xã hội hiện nay và
giáo dục một lần ở nhà trường không thể đáp ứng nhu cầu về cập nhật thông tin của
chúng ta”. Trung Quốc sẽ “trở thành một xã hội theo phương thức học tập dân sự và
học tập suốt đời”. Trong thời đại thông tin, kiến thức, kỹ thuật và giá trị thay đổi
ngày càng nhanh; thời gian cho việc cải tiến sản phẩm và nghiên cứu khoa học để tạo
ra sản phẩm và hàng hóa ngày càng rút ngắn. Học tập không còn là giáo dục một lần
mà giáo dục và đào tạo trở thành những việc phải làm suốt đời. Mục tiêu và hình thức
của học tập suốt đời là để đáp ứng với những yêu cầu đa dạng trong từng giai đoạn
của cuộc đời. Đây mới chỉ là ý tưởng về “học tập suốt đời”. Trung Quốc nên chủ
trương và xã hội hóa ý tưởng học tập suốt đời, đào tạo đội ngũ người lao động có
được năng lực và thói quen học tập liên tục, biến việc học tập thành suốt đời. Trung
Quốc sẽ sử dụng kỹ thuật mạng lưới hiện đại, phát triển giáo dục từ xa, giáo dục
truyền thanh, đưa giáo dục vào các doanh nghiệp, cộng đồng, biến các tổ chức khác
nhau (các “tế bào” của xã hội) thành những tổ chức học tập; thay đổi từ kiến thức học
tập đơn giản thành một lối sống; giáo dục và học tập ở tất cả các lĩnh vực, thời gian
và quá trình của xã hội; tạo lập Trung Quốc thành một xã hội theo phương thức học
tập dân sự và học tập suốt đời.
3. Mở rộng đầu tư và làm theo nhiều biện pháp để phát triển nguồn nhân
lực
Giáo dục là tiền đề để phát triển nguồn nhân lực. Một thời gian dài trong quá
khứ, mức độ đầu tư cho giáo dục của Trung Quốc khá thấp. Để phát triển nguồn lực
con người tốt hơn, Trung Quốc cần tăng cường đầu tư cho giáo dục. Khi các cơ quan
chính phủ đầu tư nhiều hơn, nên mở rộng các kênh đầu tư đa dạng như đầu tư nước
ngoài, đầu tư của doanh nghiệp và công dân; thúc đẩy sự hăng hái đầu tư cho giáo
10
dục và xa hơn là thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực. Đồng thời, nên cải thiện cơ cấu
đầu tư, chủ yếu đầu tư vào giáo dục người trưởng thành, giáo dục trung học và tiểu
học, giáo dục nghề nghiệp, đầu tư vào những khu vực còn nghèo ở miền Tây, các

bắt những kỹ năng lao động; đánh thức sự nhiệt tình của họ trong việc đầu tư cho sự
tự hoàn thiện mình. Từ đó, chất lượng chung của người lao động sẽ được tăng lên.
Điều này đòi hỏi cần thiết phải cải cách hệ thống phân bổ và đánh giá. Hệ thống đánh
giá phải có khả năng đánh giá được sự cải thiện của người lao động, đồng thời, hệ
thống phân bổ có thể mang lại lợi ích từ sự cải thiện đó.
Thứ hai, thiết lập hệ thống luân chuyển lực lượng lao động. Với nền kinh tế
thị trường, luân chuyên lao động trở thành một phương thức để phát triển nguồn nhân
lực, phương thức đó được gọi là đầu tư “tài sản riêng”. Vì vậy, hệ thống luân chuyển
nguồn nhân lực phải bảo vệ kiểu đầu tư này, giúp các nhà đầu tư tìm thấy vị trí thích
hợp nhất thông qua thị trường. Điều này đòi hỏi cần thiết phải cải cách các hệ thống
tương ứng: tình trạng thất nghiệp, bảo hiểm xã hội, đăng ký thường trú cho công dân,
tình trạng sở hữu và hệ thống lưu trữ.
Thứ ba, thiết lập hệ thống sử dụng nguồn nhân lực. Sử dụng hiệu quả và sắp
xếp hợp lý có ý nghĩa quan trọng trong phát triển nguồn nhân lực. Cần phá bỏ những
trở ngại về việc làm trong thị trường lao động, loại bỏ sự phân biệt nghề nghiệp, đảm
bảo sự công bằng và tự do về việc làm của người lao động. Đồng thời, cần đảm bảo
các doanh nghiệp, công ty có đầy đủ quyền trong việc tuyển dụng và sa thải. Với áp
lực lớn về tình trạng thất nghiệp và cạnh tranh nghề nghiệp, người lao động phải chủ
12
động nâng cao năng lực làm việc, vì thế, việc phát triển nguồn nhân lực sẽ đạt hiệu
quả cao hơn.
6. Thành lập tổ chức phát triển nguồn nhân lực, tăng cường sự ủng hộ và
bảo đảm của chính phủ trong phát triển nguồn nhân lực
Các cơ quan chính phủ nên khuyến khích và ủng hộ việc thành lập các tổ
chức phát triển nguồn nhân lực, nhanh chóng bắt kịp với trình độ quốc tế. Các bộ của
chính phủ sẽ thiết lập các tiêu chuẩn thích hợp cho việc gia nhập thị trường và bộ
máy hoạt động của các tổ chức phát triển nguồn nhân lực, đảm bảo sự phát triển lành
mạnh, tốc độ của các tổ chức này. Thành lập các tổ chức phát triển nguồn nhân lực
giúp “tất cả học viên đều tìm ra nơi học lý tưởng” và công dân Trung Quốc có thể
chọn lựa nội dung, địa điểm, phương pháp, kế hoạch học tập theo nhu cầu, làm cho