Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong môn Sinh học 7
"TÍCH HỢP GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG
TRONG MÔN SINH HỌC 7"
I. LỜI NÓI ĐẦU:
1. Lý do chọn đề tài :
a. Cơ sở lý luận:
Nhận thức được tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường trong công cuộc
xây dựng và bảo vệ đất nước, Đảng và nhà nước ta chủ trương phát triển kinh tế
đi đôi với bảo vệ môi trường và phát triển xã hội, đảm bảo phát triển bền vững
quốc gia, nhiều văn bản đã được ban hành nhằm thể chế hóa công tác bảo vệ
môi trường, trong đó có công tác giáo dục bảo vệ môi trường.
Luật bảo vệ môi trường năm 2005 được quốc hội nước Cộng hòa XHCN
Việt Nam khóa XI kì họp thứ 8 thông qua ngày 29/11/2005 có quy định về giáo
dục bảo vệ môi trường và đào tạo nguồn nhân lực bảo vệ môi trường: Công dân
Việt Nam được giáo dục toàn diện về môi trường nhằm nâng cao hiểu biết và ý
thức bảo vệ môi trường;
Ngày 15/11/2004, Bộ Chính Trị đã ra Nghị quyết 41/NQ/TW về "Bảo vệ
môi trường trong thời kì đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước".
Nghị quyết xác định quan điểm bảo vệ môi trường là một trong những vấn đề
sống còn của nhân loại, là yếu tố bảo vệ sức khỏe và chất lượng cuộc sống của
nhân dân. Nghị quyết coi tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức là giải pháp
số 1 trong 7 giải pháp bảo vệ môi trường của nước ta và chủ trương; "Đưa nội
dung giáo dục bảo vệ môi trường vào chương trình, sách giáo khoa của hệ thống
giáo dục quốc dân, tăng dần thời lượng và tiến tới hình thành môn học chính
khóa đối với các cấp học THCS".
Ngày 17/10/2001, Thủ tướng chính phủ kí duyệt Quyết định 1363/QĐ - TTg
về việc phê duyệt đề án. Đưa các nội dung bảo vệ môi trường vào hệ thống giáo
dục quốc dân với mục tiêu; "Giáo dục học sinh hiểu biết về pháp luật và chủ
Trang 1
Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong môn Sinh học 7
trương chính sách của Đảng, nhà nước về bảo vệ môi trường, có kiến thức về

Giáo dục môi trường giúp học sinh hiểu biết bản chất các vấn đề môi trường;
Tính phức tạp, quan hệ nhiều mặt của tài nguyên thiên nhiên; nhận thức được ý
nghĩa tầm quan trọng của các vấn đề môi trường như một nguồn lực để sinh
sống, lao động và phát triển của mỗi cá nhân, cộng đồng, quốc gia và quốc tế.
Khi đã có những hiểu biết cần thiết sẽ giúp cho học sinh có kĩ năng, phương
pháp hành động để nâng cao năng lực lựa chọn phong cách sống, tích hợp với
việc sử dụng hợp lí các nguồn tài nguyên thiên nhiên, có thể tham gia có hiệu
quả vào việc phòng ngừa và giải quyết các vấn đề môi trường, góp phần vào
việc thực hiện mục tiêu xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực tại địa
phương. Góp phần thiết thực vào việc cải tạo môi trường tại trường THCS Long
Vĩnh.
2. Phạm vi đề tài:
Nội dung môn sinh học lớp 7, đặc biệt là những bài có nội dung yêu cầu
lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường.
II. THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU:
1. Quan sát thực tế giáo dục bảo vệ môi trường trong phân môn sinh học
7 tại trường THCS Long Vĩnh.
a. Về phía giáo viên:
Được sự quan tâm của BGH nhà trường, tổ bộ môn và các cấp chính quyền
địa phương về môi trường trong trường học, chương trình Xanh - Sạch - Đẹp đã
được nhà trường thực hiện trong nhiều năm qua. Phong trào xây dựng trường
học thân thiện, học sinh tích cực từng bước có hiệu quả trong đơn vị.
Ngoài môn sinh học, còn có địa lý, hóa học, vật lý, giáo dục công dân . . . . .
cũng có chương trình lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường. Bên cạnh đó còn
có sự quan tâm chỉ đạo hướng dẫn về tổ chuyên môn của lãnh đạo nhà trường.
Những nội dung về bảo vệ môi trường đã được nhà trường đưa vào thi đua
của từng lớp, từng tuần, từng tháng cho mỗi lớp. Nhìn chung lực lượng tham gia
là cả thầy, trò và cả cộng đồng xã hội nên đây là điều kiện giúp cho kế hoạch
lồng ghép giáo dục môi trường thành công.
Trang 3

Trang 4
Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong môn Sinh học 7
2. Nhà trường có trang bị thùng rác lớn cho các em bỏ vào có đúng hay sai. ?

*. Kết quả thu nhận được :
Lớp Sỉ số
Ý thức bảo vệ môi trường của học sinh
Tốt Trung bình Yếu
SL % SL % SL %
7/1 33 22 66.7 10 30.3 1 3.0
7/2 37 13 35.1 22 59.5 2 5.4
7/3 32 25 78.1 7 21.9 / /
7/4 33 17 51.5 14 42.4 2 6.1
7/5 31 16 51.6 15 48.4 / /
TC 166 93 56 68 41 5 3
Từ những thực trạng trên, trong quá trình giảng dạy đã thử nghiệm một số
phương pháp dạy học nhằm mục đích rèn luyện kỹ năng tích hợp giáo dục ý
thức bảo vệ môi trường cho học sinh. Đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong hoạt động
dạy và học môn sinh 7 tại trường THCS Long Vĩnh.
III. CÁC GIẢI PHÁP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
1. Biện pháp chung:
1.1 Giáo viên có thể giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh ngay
trong các hoạt động dạy của mình.
Nếu trong cấu trúc bài học nội dung có liên quan tới môi trường được đặt ở
phần cuối trong bài nên chiếm một nội dung nhỏ trong bài, tuy nhiên người giáo
viên không được coi là phần phụ mà bỏ qua, phải đưa vào mục tiêu giáo dục
trong bài học. Đó là nội dung giáo dục bảo vệ môi trường và giáo dục bảo vệ các
loài động vật.
Ví dụ : Bài 2 : Phân biệt động vật với thực vật, đặc điểm chung của động vật.
Ở mục IV. Vai trò của động vật, giáo viên giới thiệu những hình ảnh về động vật

hơn.
Ví dụ Bài 21. Đặc điểm chung và vai trò của ngành thân mềm. Mục II. Vai trò
của thân mềm.
Muốn thực hiện nội dung này giáo viên giao nhiệm vụ cho từng nhóm.
- Nhóm nói về bảo vệ môi trường nước.
Trang 6
Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong môn Sinh học 7
- Nhóm nói về bảo vệ động vật ngành thân mềm.
Sau khi nhóm trình bày, nhóm khác nhận xét bổ sung và cho điểm.
Để thực hiện nội dung này giáo viên phải biết cách tổ chức hoạt động và giao
nhiệm vụ cho từng nhóm.
1.3 Tích hợp giáo dục bảo vệ các loài động vật sống trong môi trường.
Để giúp cho học sinh trong giờ học đở sự nhàm chán giáo viên cho học sinh
thảo luận nhóm trong phần II bài 60 Động vật quý hiếm tìm hiểu một số giá trị
động vật quý hiếm sống trong môi trương.
*. Phần câu hỏi:
- Nhóm 1 : Ốc xà cừ, hươu xạ:
- Nhóm 2: Tôm hùm đá, rùa núi vàng:
- Nhóm 3: Cà cuống, cá ngựa gai:
- Nhóm 4: Khỉ vàng, gà lôi trắng:
- Nhóm 5: Sóc đỏ, khướu đầu đen:
*. Phần đáp án:
- Nhóm 1: Kĩ nghệ khảm tranh; dược liệu sản xuất nước hoa.
- Nhóm 2: Thực phẩm đặc sản, xuất khẩu; dược liệu chữa còi xương ở trẻ
em, thẫm mĩ.
- Nhóm 3: Thực phẩm đặc sản, gia vị; dược liệu chữa hen, tăng sinh lực.
- Nhóm 4: Cao khỉ, động vật thí nghiệm; động vật đặc hữu, thẩm mĩ.
- Nhóm 5: Giá trị thẩm mĩ; động vật đặc hữu, chim cảnh.
- GV : Cho các tổ nhận xét chung -> giáo viên đánh giá và đi đến kết luận.
1.4 Tổ chức cho học sinh tham quan về môi trường.

biện pháp nào có hại cho nhiều loài sinh vật?
+ HS : Dùng lưới, dùng câu, dùng chài . . . đem lại hiệu quả lâu dài vì như thế
ta chỉ bắt một số cá có kích thước nhất định mà không làm tổn hại đến những
con khác. Do đó chúng có thể sinh sản và duy trì nòi giống. Dùng xung điện,
dùng thuốc cá, dùng thuốc nổ, hóa chất . . . sẽ gây hại cho các loài sinh vật dưới
nước, làm chết và lãng phí nguồn lợi cá ( do còn nhỏ ta không sử dụng hoặc
chìm trong nước ta không bắt được ).
Trang 8
Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong môn Sinh học 7
+ GV : Như vậy khi đánh bắt cá ta lựa chọn cách nào cho phù hợp?
+ HS : Lựa chọn lưới phải phù hợp đánh bắt cá hợp lý mang lại lợi nhuận cao.
Trong nội dung này giáo viên cũng có thể hỏi: Chúng ta cần làm gì để bảo vệ
nguồn lợi cá nói riêng và nguồn lợi thủy sản nói chung? Học sinh sẽ trả lời là
bảo vệ môi trường nước, sử dụng các biện pháp khai thác hợp lý.
Nghiên cứu mức độ liên quan tới môi trường của mỗi tiết dạy để lựa chọn giải
pháp phù hợp. Giáo dục môi trường bằng hình thức vận dụng kiến thức sinh học
vào thực tế cuộc sống. Từ đó giáo dục học sinh muốn phát triển nguồn lợi từ cá
ta cần bảo vệ môi trường nước không bị nhiễm bẩn. Cần phải có ý thức bảo vệ
các loài cá trong tự nhiên, khuyến cáo mọi người không dùng điện, chất nổ, lưới
mắt nhỏ đánh băt cá để góp phần bảo vệ các loài cá, góp phần cân bằng hệ sinh
thái trong môi trường nước, chú ý gây nuôi các loài cá có giá trị kinh tế.
Ví dụ Bài 37. Đa dạng và đặc điểm chung của lớp Lưỡng cư. Mục IV. Vai trò
của Lưỡng cư, giáo dục học sinh Lưỡng cư là động vật có ích cho nông nghiệp,
là nguồn thực phẩm có giá trị là vật thí nghiệm trong sinh học. Nhưng hiện nay
một số lượng lớn lưỡng cư đã bị suy giảm do con người săn bắt, môi trường bị
nhiễm bẩn do thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ . . . Vì thế việc bảo vệ môi trường,
cấm săn bắt lưỡng cư bừa bãi là việc làm cần thiết góp phần bảo tồn sự phát
triển của lưỡng cư. Giáo dục cho học sinh ý thức bảo vệ động vật có ích.
Ví dụ Bài 51. Đa dạng của lớp thú - các bộ móng guốc và bộ linh trưởng. Mục
III. Vai trò của thú, sau khi phân tích vai trò của thú đem lại rất nhiều nguồn lợi

thiết phục và động viên em trong những lần sau thực hiện tốt các bài thực hành.
V. KẾT LUẬN :
1. Tóm lược giải pháp:
- Khi tích hợp kiến thức giáo dục bảo vệ môi trường sẽ góp phần hình thành
thái độ, hành vi ứng xử, ý thức sống có trách nhiệm trước cộng đồng xã hội.
- Khi đã nắm vững kiến thức môi trường, các em sẽ có ý thức, thái độ, cách
cư xử phù hợp với môi trường, bức xúc trước hiện trạng của môi trường chưa tốt
ở xung quanh mình, trong và ngoài nhà trường, từ đó có ý thức giữ gìn tài
nguyên môi trường. Từ chỗ biết giữ gìn vệ sinh trong phòng học, ngoài phòng
học đến toàn bộ cảnh quan nhà trường, không vứt rác bừa bãi, biết yêu quý,
chăm sóc bảo vệ cây cối trong sân trường, không bẻ cành, hái lá mà còn góp
phần bảo vệ môi trường nơi mình sinh sống. Từ đó để giúp cho học sinh học tập
Trang 10
Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong môn Sinh học 7
có hiệu quả, tiếp thu được kiến thức và phương tiện học tập tốt, tôi cần áp dụng
một số biện pháp sau :
- Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh ngay trong các hoạt động
dạy của mình.
- Định hướng phương pháp giảng dạy các bài học có liên quan đến bảo vệ
môi trường của các loài động vật.
- Tích hợp giáo dục bảo vệ các loài động vật sống trong môi trường.
- Tổ chức cho học sinh tham quan về môi trường.
- Một số ví dụ bảo vệ môi trường và bảo vệ các loài động vật.
2. Phạm vi áp dụng:
+ Bảo vệ môi trường là trách nhiệm của toàn xã hội và là hành vi đạo đức, hai
vấn đề này gắn với nhau. Nếu môi trường trong lành tạo điều kiện để học sinh
phát triển toàn diện, phát huy mọi năng lực sáng tạo của mình, yên tâm, phấn
khởi học tập, nếu môi trường xung quanh ô nhiễm có ảnh hưởng đến học sinh về
mọi mặt, dẫn đến các mặt giáo dục bị hạn chế. Chính vì vậy thực hiện nội dung
giáo dục bảo vệ môi trường rất đúng, kịp thời nhất là trong giai đoạn hiện nay

Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong môn Sinh học 7
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

( Tổ trưởng, ký tên )

+ HĐ thi đua trường :
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
( Thủ trưởng, ký tên, đóng dấu ) + Xếp loại : . . . . . . . . . ( đ )
XÁC NHẬN : TM.HĐSKKN
( Người chấm, ký và ghi rõ họ, tên ) Trang 13