TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG - SỐ 2(43).2011

143
VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO DỰ ÁN ĐỂ DẠY
CÁC HỌC PHẦN TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN, KHÍ HẬU, ĐẤT, NƯỚC
VÀ Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG Ở KHOA ĐỊA LÍ, TRƯỜNG ĐẠI HỌC
SƯ PHẠM – ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
APPLICATION OF PROJECT METHODOLOGY TO TEACHING A NUMBER OF
SUBJECTS ON MINERAL RESOURCES, CLIMATE, SOIL, WATER AND
ENVIRONMENTAL POLLUTION AT THE FACULTY OF GEOGRAPH,
DANANG COLLEGE OF EDUCATION

Đậu Thị Hòa
Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng

TÓM TẮT
Hiện nay, để đáp ứng với yêu cầu mới của xã hội trong việc đào tạo nguồn nhân lực,
các trường đại học đang thực hiện đổi mới cách dạy học theo hướng tích cực, hiện đại. Mỗi
giáo viên phải dựa vào điều kiện và hoàn cảnh cụ thể của đơn vị mình để lựa chọn những hình
thức, phương pháp, kĩ thu
ật dạy học phù hợp nhất nhằm phát huy được tính độc lập, tích cực,
chủ động và phát huy tiềm năng sáng tạo của sinh viên trong học tập và nghiên cứu. Qua nhiều
năm giảng dạy, chúng tôi đã vận dụng một số hình thức, phương pháp, kĩ thuật mới trong dạy
học một số học phần và đã đem lại cho chúng tôi những kết quả khả quan.
Nội dung bài viết này chỉ
đi sâu trình bày việc vận dụng phương pháp dạy học theo dự
án để dạy các học phần: Tài nguyên khoáng sản, khí hậu, đất, nước và ô nhiễm môi trường.
ABSTRACT
Nowadays, in order to respond to new social requirements in manpower training,
colleges and universities have been conducting active and modern teaching innovations. Every
teacher should base on certain concrete conditions and situations in his/her school to choose

2. Nội dung cơ bản của các học phần: Tài nguyên khoáng sản, khí hậu, đất, nước
và ô nhiễm môi trường
2.1. Học phần: Tài nguyên đất, nước và ô nhiễm môi trường
- Mục tiêu của học phần nhằm cung cấp cho sinh viên những kiến thức cơ bản
về đặc điểm, tính chất và hiện trạng của tài nguyên đất, nước, tình hình suy thoái, ô
nhiễm các loại tài nguyên này trên thế giới cũng như ở Việt Nam trong thời gian gần
đây. Vai trò và những tác động của nguồn tài nguyên đất, nước đối với con người, làm
cơ sở để nâng cao nhận thức, thái độ, hành vi của sinh viên trong lao động, học tập,
nghiên cứu sau này đối với việc sử dụng hợp lí và bảo vệ các nguồn tài nguyên.
- Nội dung học phần bao gồm các kiến thức cơ bản sau:
+ Khái niệm, đặc điểm, tính chất của tài nguyên đất, tài nguyên nước;
+ Hiện trạng của tài nguyên đất, nước hiện nay trên thế giới và Việt Nam. Mối
quan hệ giữa con người và các loại tài nguyên;
+ Mức độ suy thoái và ô nhiễm của tài nguyên đất nước, những hậu quả của nó
và các biện pháp sử dụng hợp lí, cải tạo, bảo vệ các loại tài nguyên này.
2.2. Học phần: Tài nguyên khí hậu, khoáng sản và ô nhiễm môi trường
- Mục tiêu của học phần nhằm cung cấp cho sinh viên những kiến thức cơ bản
về đặc điểm, tình hình biến động của tài nguyên khí hậu, khoáng sản trên thế giới cũng
như ở Việt Nam trong thời gian gần đây. Vai trò và những tác động của nguồn tài
nguyên khí hậu, khoáng sản đối với con người, làm cơ sở để nâng cao nhận thức, thái
độ, hành vi của sinh viên trong lao động, học tập, nghiên cứu sau này đối với việc sử
dụng hợp lí và bảo vệ các nguồn tài nguyên
- Nội dung học phần gồm các kiến thức cơ bản sau:
+ Khái niệm, đặc điểm của tài nguyên khí hậu, tài nguyên khoáng sản;
+ Tình hình biến động, khai thác tài nguyên khí hậu và tài nguyên khoáng sản
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG - SỐ 2(43).2011

145
hiện nay trên thế giới và ở Việt Nam. Mối quan hệ giữa con người và các loại tài
nguyên;

- Hình dung nội dung chi tiết và các công việc cụ thể, cách thức thực hiện, các
điều kiện cần thiết như nguồn tư liệu, thiết bị cần thiết, kinh phí, người tham gia,… Dự
kiến thời gian, địa điểm triển khai công việc, phân công người thực hiện, dự kiến sản
phẩm cần đạt. Tất cả vấn đề trên được trình bày trong đề cương hoạt động và kế hoạch
thực hiện;
- Khơi gợi sự hứng thú: tập thể nhóm phải động viên, khích lệ thể hiện sự say
mê, hứng khởi trong việc nhận nhiệm vụ và hoàn thành nhiệm vụ.
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG - SỐ 2(43).2011

146
Bước 3: Các nhóm thực hiện nhiệm vụ:
- Thu thập thông tin: từ sách báo, tạp chí, mạng internet, khảo sát, điều tra,
phỏng vấn, thực địa,…;
- Xử lí thông tin: tổng hợp, phân tích dữ liệu (có thể biểu hiện bằng sơ đồ, biểu
đồ,.…);
- Thảo luận thường xuyên giữa các thành viên trong nhóm để giải quyết các vấn
đề và kiểm tra tiến độ;
- Xây dựng sản phẩm: tập hợp các kết quả thành một sản phẩm cuối cùng.
Bước 4: Giới thiệu phẩm trước tập thể lớp
Trình bày, giới thiệu sản phẩm bằng các cách: Bài viết, Powerpoint, bản đồ,
tranh ảnh, mô hình, kể cả việc đóng kịch, kể truyện,…
Bước 5: Đánh giá kết quả đạt được so với mục tiêu xác định
- Sinh viên tự rút ra những bài học từ việc học theo dự án: đã học được gì? Hình
thành được những thái độ tích cực nào? Có hài lòng về kết quả thu được không? Đã gặp
những khó khăn gì và đã giải quyết như thế nào? Những cảm nhận của cá nhân sau khi
thực hiện xong một dự án?
- Giáo viên: Đánh giá chất lượng sản phẩm giới thiệu, kết quả tự đánh giá,
phương pháp làm việc.
3.3. Ưu điểm và hạn chế của dạy học theo dự án
a. Ưu điểm

+ Tác động của biến đổi khí hậu đến một số vùng ở nước ta;
+ Nghiên cứu tình hình sử dụng một số nguồn năng lượng sạch ở nước ta.
- Bốn dự án này được 4 nhóm trong lớp lựa chọn để thực hiện. Trong giới hạn
bài viết này, chúng tôi đưa ra ví dụ về một dự án: “Tìm hiểu tình hình khai thác một số
loại khoáng sản trên thế giới và Việt Nam – Những tác động tới môi trường”. Các bước
thực hiện như sau:
Bước 1: Xác định chủ đề
Dựa vào nội dung học phần, theo sự gợi ý của giáo viên, sinh viên đã đưa ra 3
chủ đề tiêu biểu cho dự án này:
- Tinh hình khai thác một số loại khoáng sản chủ yếu trên thế giới;
- Tinh hình khai thác một số loại khoáng sản chủ yếu ở Việt Nam;
- Tác động của khai thác khoáng sản tới môi trường;
Bước 2: Xây dựng đề cương, lập kế hoạch thực hiện
* Xây dựng đề cương
a. Mục tiêu của dự án: thông qua tìm hiểu tình hình khai thác một số loại
khoáng sản trên thế giới và Việt Nam nhằm:
- Sinh viên hiểu được hiện trạng của loại tài hiện này;
- Phân tích được nguyên nhân và những hậu quả của việc khai thác tài nguyên
khoáng sản đối với môi trường và con người;
- Nâng cao ý thức, trách nhiệm trong việc sử dụng hợp lí tài nguyên và bảo vệ
môi trường;
- Rèn luyện kĩ năng nghiên cứu một vấn đề.
b. Nội dung cần nghiên cứu:
1. Tình hình khai thác một số loại khoáng sản trên thế giới
1.1. Khái quát chung về tài nguyên khoáng sản trên thế giới
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG - SỐ 2(43).2011

148
1.2. Tình hình khai thác khoáng sản
1.2.1. Khoáng sản năng lượng: than, dầu mỏ, khí thiên nhiên (trữ lượng, sản

- Từng thành viên trong nhóm theo kế hoạch đã lập để thực hiện;
- Thảo luận giữa đợt giữa các thành viên trong nhóm để giải quyết các vấn đề
khó khăn và kiểm tra tiến độ;
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG - SỐ 2(43).2011

149
- Thảo luận cuối đợt để xây dựng sản phẩm: tập hợp, kiểm duyệt các kết quả
thành một sản phẩm cuối cùng;
- Viết báo cáo toàn văn và bài để báo cáo.
Bước 4: Trình bày và giới thiệu sản phẩm
- Bài viết toàn văn của dự án;
- Bài báo cáo tóm tắt bằng Powerpoint (báo cáo thời gian không quá 30 phút);
- Các sản phẩm kèm theo:
+ Các bản đồ phân bố khoáng sản thế giới, Việt Nam, bản đồ khai thác một số
khoáng sản chính trên thế giới;
+ Các sơ đồ một số phương pháp khai thác;
+ Các tranh ảnh về khai thác khoáng sản trên thế giới và Việt Nam.
Bước 5: Đánh giá
- Nhóm tự đánh giá;
- Các nhóm khác nhận xét, đánh giá;
- Giáo viên đánh giá.
3.5. Kết quả đạt được trong việc vận dụng phương pháp dạy học theo dự án
Qua 5 khóa vận dụng theo phương pháp này (từ khóa 03CDL đến 08CDL),
chúng tôi đã đạt được những kết quả khả quan, mặc dù đây mới chỉ là những đánh giá
định tính, nhưng đó là những đánh giá của bản thân người học. Xin trích dẫn tóm tắt
một bản tự đánh giá của nhóm thực hiện dự án: “Tìm hiểu tình hình khai thác một số
loại khoáng sản trên thế giới và Việt Nam – Những tác động tới môi trường”.
- Sau khi thực hiện xong dự án, sinh viên tự đánh giá:
+ Sinh viên đã nắm bắt được nhiều vấn đề về khai thác, sử dụng nguồn tài
nguyên khoáng sản trên thế giới, rút ra được những thuận lợi và khó khăn trong khai

Trong dạy học ở trường đại học, bất kì vận dụng hình thức, phương pháp nào
đều nhằm hướng tới mục tiêu: tạo điều kiện cho sinh viên phát huy được tính độc lập, tự
chủ trong học tập, nghiên cứu, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức để
giải quyết
những vấn đề thực tiễn của địa phương, của đất nước, hình thành và phát triển năng lực
hoạt động, tham gia, hòa nhập với cộng đồng trong mọi hoạt động xã hội. Người dạy
biết lựa chọn phương pháp phù hợp với nội dung và đối tượng thì sẽ đạt được mục tiêu
của dạy học.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Tài liệu tập huấn (2009): Giáo dục phòng chống ma túy và các chất gây nghiện
trong trường sư phạm, Trung tâm giáo dục môi trường và các vấn đề xã hội.
[2] Tài liệu tập huấn (2010): Giáo dục bảo vệ môi trường cho giảng viên môn Địa lí
của các khoa và trường sư phạm, Bộ Giáo dục và Đào tạo.
[3] Nguyễn Cảnh Toàn (chủ biên 1997) Nguyễn Kì – Vũ Văn Tảo – Bùi Tường, “Quá
trình dạy – tự học”, NXBGD, Hà Nội.
[4] Nguyễn Đức Vũ (2007), “Hướng dẫn tự học địa lí”, NXBGD, Hà Nội.
[5] PETTY, G (1998). Teaching Today. A Pacticial Guide. Stanley Thornes
(publisher) Limited, Cheltenham.