sáng kiến Sử dụng phương pháp dạy học theo dự án trong giảng
dạy một số bài ở môn Vật Lý 9
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Vật lý là một môn học có nhiều ứng dụng quan trọng trong các lĩnh vực khoa học
và đời sống. Những hiện tượng vật lý trong tự nhiên diễn ra vô cùng phong phú và thú
vị, và gắn liền với thực tiễn. Vì vậy, làm thế nào để giúp học sinh hứng thú với môn
học, khiến cho kiến thức học được ở trường của học sinh gắn liền với thực tiễn cuộc
sống một phần phụ thuộc vào việc lựa chọn phương pháp dạy học của giáo viên.
Một trong những phương pháp dạy học có thể đáp ứng được yêu cầu trên đó là
phương pháp Dạy học theo dự án.
Dạy học theo dự án có thể áp dụng cho nhiều lứa tuổi và bậc học khác nhau. Tuy
nhiên, đối với học sinh lớp 9, các em đã đủ lớn để phân tích, nhận định, so sánh thông
tin cũng như có các kĩ năng cần thiết để tìm kiếm và xử lí thông tin. Ví dụ: khả năng
tìm kiếm thông tin trên Internet, làm điều tra, phỏng vấn đơn giản, xây dựng và trình
chiếu. Nếu có sự định hướng và dẫn dắt tốt thì các em có thể hoàn thành tốt công việc
được giao.
Hơn nữa, chương trình Vật lý 9 có những bài học mang tính thực tế cao mà trong
khả năng các em có thế biến thành dự án và có thể thực hiện được dự án của mình.
Chính vì vậy tôi nảy ra một sáng kiến “Sử dụng phương pháp dạy học theo dự
án trong giảng dạy một số bài ở môn Vật Lý 9”

Page 1


sáng kiến Sử dụng phương pháp dạy học theo dự án trong giảng
dạy một số bài ở môn Vật Lý 9
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
A. CƠ SỞ LÝ LUẬN
1. Dạy và học theo dự án là gì?
Dạy học theo dự án là một hình thức dạy học lấy hoạt động của người học làm
trung tâm. Quá trình giảng dạy luôn định hướng vào các khái niệm cơ bản của môn

của học sinh.
Dạy học theo dự án thể hiện rõ nét vai trò của người học cũng như người dạy.
Cụ thể:
- Vai trò của người học được thể hiện:
+ Học sinh làm việc theo nhóm
+ Học sinh (nhóm) thực hiện một dự án là một nội dung trong môn học gắn
liền với thực tế bằng cách thực hiện các vai được chỉ định.
+ Học sinh tự lực triển khai dự án theo quan điểm và cách tiếp cận của mỗi
người (nhóm) như: quyết định cách tiếp cận vấn đề, tự hoạch định và tổ chức các hoạt
động nhóm để giải quyết vấn đề).
+ Học sinh (nhóm) thu thập xử lý thông tin từ nhiều nguồn theo vai đảm
nhận. Từ đó tích lũy kiến thức, và nhiều giá trị khác từ quá trình làm việc của mình.
+ Học sinh hoàn thành việc học với các sản phẩm cụ thể từ dự án mình được
giao
+ Học sinh phải trình bày và bảo vệ sản phẩm có tích hợp công nghệ thông tin
của mình trước sự đánh giá của giáo viên và các nhóm khác.
- Vai trò của người dạy trong dạy học theo dự án:
+ Không dạy nội dung cần học theo cách truyền thống
+ Từ nội dung của môn học, tìm ra sự liên quan của nó đến các vấn đề thực
tiễn
+ Hình thành ý tưởng các dự án liên quan đến nội dung môn học
+ Xây dựng vai trò của người học trong dự án, nêu yêu cầu và đặc điểm của
kết quả sau khi dự án hoàn thành. Hướng vai trò của người học gắn với nội dung cần
học.
+ Trong suốt quá trình giáo dạy, vai trò của giáo viên là hướng dẫn và tham
vấn chứ không phải là “cầm tay chỉ việc” để người học (nhóm) phát huy khả năng tự
giải quyết vấn đề, khả năng sáng tạo và xử lý tình huống.
B. CƠ SỞ THỰC TIỄN
Page 3


kỹ năng phát hiện và giải quyết vấn đề.
Ví dụ: Bài “Các tác dụng của dòng điện xoay chiều – Đo cường độ dòng điện
và hiệu điện thế xoay chiều”
Page 4


sáng kiến Sử dụng phương pháp dạy học theo dự án trong giảng
dạy một số bài ở môn Vật Lý 9
Thông qua dự án học sinh tìm hiểu được các dụng cụ dùng điện trong thực tế,
học sinh giải thích được dụng cụ điện đó hoạt động dựa trên tác dụng nào của dòng
điện và ảnh hưởng của dòng điện xoay chiều đối với môi trường.
Từ mục tiêu đề ra giáo viên tiến hành thiết kế ý tưởng cho dự án:
b. Thiết kế ý tưởng dự án
Dự án là một bài tập tình huống mà người học phải giải quyết bằng các kiến
thức theo nội dung bài học, dự án phải là vấn đề hướng đến thế giới thực, phát sinh
nhiều giả thuyết, cần sự nổ lực giải quyết của nhiều người, phù hợp với mục tiêu học
tập và được xây dựng dựa trên những kiến thức và kinh nghiệm sẵn có, thúc đẩy sự
phát triển và khả năng nhận thức của học sinh. Khi thiết kế ý tưởng dự án nên chú ý
đến các chủ đề thực tế và các vấn đề mà học sinh thực sự muốn tìm hiểu.
Ví dụ: Bài “Các tác dụng của dòng điện xoay chiều – Đo cường độ dòng điện
và hiệu điện thế xoay chiều”
GV thiết kế hai dự án:
+ Dự án 1: Các tác dụng của dòng điện xoay chiều
+ Dự án 2: Dòng điện xoay chiều và môi trường
Trên cơ sở dự án đã thiết kế, giáo viên phải xây dựng được bộ câu hỏi để học
sinh có định hướng để hoàn thành dự án:
c. Xây dựng bộ câu hỏi định hướng
Là một hệ thống những câu hỏi do giáo viên đưa ra nhằm mục đích định hướng
cho học sinh một nhóm kiến thức thuộc một số bài học, bộ câu hỏi định hướng là sự
thể hiện cụ thể và sinh động mục tiêu dạy học: các yêu cầu về kiến thức, kỹ năng thái

- Trong kế hoạch bài dạy giáo viên phải xây dựng bộ câu hỏi định hướng bài
dạy, là hệ thống câu hỏi gợi ý cho toàn bộ nội dung của bài học
- Trên cơ sở bộ câu hỏi định hướng bài dạy giáo viên phải phác thảo ý tưởng về
mục đích và nội dung của các bài tập dành cho học sinh, bao gồm các bài tập trình
diễn, ấn phẩm, sản phẩm vật chất.....
Bài tập trình diễn đòi hỏi học sinh sử dụng các công cụ đa phương tiện khác
nhau có thể là hình ảnh, âm thanh, video, biểu đồ, hình hoạ hoặc siêu liên kết đến các
trang web để thuyết trình đến người nghe một bản tin hay một hoạt động.
Bài tập ấn phẩm thường là bằng đoạn văn, bài báo, hay câu chuyện kết hợp với
các hình ảnh, biểu đồ hay hình hoạ liên quan.
Sản phẩm vật chất là sản phẩm học sinh chế tạo hoặc sưu tầm được trong dự án
thực hành
- Thiết kế hoạt động dự án.
- Kế hoạch hướng dẫn học sinh học theo dự án: trên cơ sở chủ đề/nội dung cần
tìm hiểu, gợi ý cho học sinh tìm tiểu chủ đề liên quan, thành lập nhóm, phân công
Page 6


sáng kiến Sử dụng phương pháp dạy học theo dự án trong giảng
dạy một số bài ở môn Vật Lý 9
nhiệm vụ cho từng thành viên, xác định phương tiện, thời gian thực hiện và dự kiến
kết quả
Ví dụ: Bài “Các tác dụng của dòng điện xoay chiều – Đo cường độ dòng điện
và hiệu điện thế xoay chiều”
Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm, hai nhóm thực hiện một dự án. Các nhóm
không thực hiện dự án của nhóm khác nhưng vẫn phải tìm hiểu thông tin của các dự
án đó để tiến hành nhận xét, đánh giá.
+ Dự án 1: Các tác dụng của dòng điện xoay chiều (nhóm 1,3)
+ Dự án 2: Dòng điện xoay chiều và môi trường (nhóm 2,4)
Thời gian hoàn thành dự án là 2 tuần. Trong đó:

các em để lần sau đựơc tốt hơn
+ Đối với những nhóm hoàn thành tốt dự án giáo viên phải khuyến khích, khen
thưởng các em để các em có thể phát huy tốt năng lực của mình
Ví dụ:
Việc đánh giá tập trung vào những câu hỏi cụ thể như:
- Đánh giá mức độ chuẩn bị cho dự án
- Học sinh hướng đến các mục tiêu học tập như thế nào?
- Học sinh sử dụng những kĩ năng tư duy nào?
- Liệu học sinh có nâng cao được khả năng tự quản lý, tư duy sâu để học tốt
hơn hay không?
2. Các bước tiến hành:
- Công tác chuẩn bị của GV
- Các bước hướng dẫn HS thực hiện dự án
+ Bước 1: Giới thiệu nội dung và thời gian dự án (nêu rõ thời gian bắt đầu và
kết thúc)
+ Bước 2: Tổ chức nhóm, phát và hướng dẫn HS các tài liệu có liên quan đến
dự án
+ Bước 3: Thực hiện dự án;
+ Bước 4: Nộp sản phẩm cho GV;
+ Bước 5: Báo cáo kết quả và tổng kết dự án.
3. Nhiệm vụ cụ thể của giáo viên, học sinh, và nhà trường
Để thực hiện tốt việc dạy học theo dự án giáo viên và học sinh cần có kế hoạch
và một số sự chuẩn bị cụ thể như sau
a. Giáo viên
- Chọn bài học có nội dung phù hợp với thực tế cuộc sống,
- Chọn bài học phù hợp giúp học sinh có điều kiện dễ dàng nghiên cứu tìm
hiểu và tìm tư liệu.
Page 8



- Tìm kiếm các thông tin có liên quan đế dự án của mình.
- Phân công trách nhiệm cụ thể của các thành viên trong nhóm.
Page 9


sáng kiến Sử dụng phương pháp dạy học theo dự án trong giảng
dạy một số bài ở mơn Vật Lý 9
- Bàn bạc thống nhất và hỗ trợ nhau hồn thành bài thuyết trình của dự án.
- Trình bày kiến thức tự nghiên cứu bằng chương trình PowerPoint (sản phẩm
của học sinh).
- Nộp sản phẩm cho giáo viên, nhận xét, chỉnh sửa theo mục tiêu bài học
- Báo cáo sản phẩm trước lớp
c. Nhà trường
Tạo điều kiện cho học sinh tiếp cận dễ dàng với nhiều nguồn thơng tin trong và
ngồi nhà trường
Ví dụ: Thư viện, máy tính, mạng internet
4. Thiết kế bài dạy minh hoạ:

Bài 19: SỬ DỤNG AN TỒN VÀ TIẾT KIỆM ĐIỆN NĂNG
Vật Lý 9
I/ MỤC TIÊU:
1. Kiến thức:
- [NB]. Nêu được lợi ích của việc sử dụng tiết kiệm điện năng :
+ Giảm chi tiêu cho gia đình.
+ Các dụng cụ được sử dụng lâu bền hơn.
+ Giảm bớt các sự cố gây tổn hại chung do hệ thống cung cấp điện bị q tải.
+ Dành phần điện năng tiết kiệm cho sản xuất.
- [NB]. Các biện pháp sử dụng tiết kiệm điện năng
+ Lựa chọn các dụng cụ hay thiết bị điện có cơng suất phù hợp.
+ Sử dụng điện trong thời gian cần thiết (tắt các thiết bị khi đã sử dụng xong hoặc có bộ

(?) Tìm các hình ảnh về tai nạn điện trong thực tế? (Gồm tai nạn khi thí nghiệm, tai nạn khi
tiếp xúc với mạng điện gia đình, tai na xẩy ra khi sử dụng điện q tải.......)
(?) Từ các hình ảnh thu thập được hãy đề ra biện pháp an tồn điện cho từng trường hợp?
Gồm:
+ An tồn điện khi thí nghiệm
+ An tồn điện khi sử dụng
+ An tồn điện khi sửa chữa
Dự án 2:
(?) Tìm hiểu về tình hình sản xuất điện năng hiện nay ở nước ta?
(?) Tìm hiểu về tình hình sử dụng điện năng ở nước ta?
(?) Vậy tiết kiệm điện năng có lợi ích gì?
(?) Tìm các hình ảnh, thơng tin về những việc làm cụ thể để tiết kiệm điện năng?
(?) Gia đình em, trường học nơi em học đã sử dụng biện pháp nào để tiết kiệm điện năng?
Page 11


sáng kiến Sử dụng phương pháp dạy học theo dự án trong giảng
dạy một số bài ở mơn Vật Lý 9
- Thống nhất thời gian thuyết trình cho sản phẩm của mỗi nhóm là 3 phút
- Chia lớp thành 4 nhóm (mỗi nhóm là một tổ).
- Phân cơng:
+ Hai nhóm thực hiện 1 dự án
Nhóm 1,2: Dự án 1 Nhóm 3,4: Dự án 2
+ Các nhóm khơng thiết kế sản phẩm dự án của nhóm khác, nhưng vẫn phải tìm hiểu
thơng tin về các dự án của nhóm khác để đánh giá nhận xét
- Sau 1 tuần triển khai dự án giáo viên u cầu HS nộp sản phẩm, đánh giá, sửa chữa cho
phù hợp với mục tiêu bài học
- Giao lại cho các nhóm để hồn thành nội dung trình diễn, u của HS nộp sản phầm hồn
chỉnh cho giáo viên trước tiết học 3 ngày, giáo viên kiểm tra.
- Kết hợp sản phẩm của học sinh vào bài học, thiết kế bài giảng theo mục tiêu (trong đó


sáng kiến Sử dụng phương pháp dạy học theo dự án trong giảng
dạy một số bài ở mơn Vật Lý 9
điện, làm 350 đến 400 người thiệt
mạng, hàng trăm người khác bị
thương.
+ 70% số vụ tai nạn có nguồn gốc
từ mất an tồn trong quy trình sử
dụng điện tại gia đình
+ Tai nạn lao động vì bất cẩn để
điện giật chiếm tới 26,70% tổng số
vụ và 19,1% tổng số người chết.
+ Hơn 1.000 vụ cháy, trong đó
ngun nhân do sử dụng điện đứng
hàng thứ hai sau những sơ xuất từ
lửa, xăng dầu, khí đốt.

Nhận thức vấn đề đặt ra của bài

GV đặt vấn đề: Vậy làm thế nào để học
giảm tai nạn điện xẩy ra và tác hại
HS nhận thức được vấn
đề cần nghiên cứu của bài
học

của việc sử dụng hao phí điện
năng? Cơ cùng các em sang tìm
hiểu bài học hơm nay. Bài “Sử
dụng an tồn và tiết kiệm điện
năng”

Page 13


sáng kiến Sử dụng phương pháp dạy học theo dự án trong giảng
dạy một số bài ở mơn Vật Lý 9
được dòng điện

dung mà nhóm hồn thành tốt

đònh

u cầu các nhóm còn lại bổ

Các nhóm còn lại nhận xét, bổ mức trên dụng cụ điện .
sung, đặc biệt là nhóm cùng làm sung
+ Mắc cầu chì để bảo
chung dự án với nhóm trên
vệ mạch điện
GV nhận xét chốt lại các tai nạn
+ Cần thận trọng và
điện theo ý tưởng của học sinh và Lắng nghe GV chốt kiến thức
đảm bảo cách điện khi sử
bổ sung những thiếu sót cho các
dụng mạng điện gia đình

nhóm
GV đặt câu hỏi chốt lại các biện

Trả lời các câu hỏi của GV và


+ Phải sử dụng dây dẫn có vỏ chữa điện
bọc cách điện chịu được dòng
điện định mức cho mỗi dụng cụ
điện.

(?) Cần mắc thiết bị gì cho mỗi

+ Cần mắc cầu chì có cường

dụng cụ điện để tự động ngắt mạch độ định mức phù hợp với dụng
khi đoản mạch?

cụ hay thiết bị điện để đảm bảo
tự động ngắt mạch khi có sự cố
xảy ra.

(?) Vì sao cầu chì có thể tự động
ngắt mạch điện khi đoản mạch?

Vì khi bị đoản mạch thì dây
chì sẽ nóng chảy và tự động
ngắt mạch trước khi dụng cụ
điện bị hư hỏng.

(?) Khi tiếp xúc với mạng điện
gia đình thì cần lưu ý gì? Vì sao?

điện

+ Khi tiếp xúc với mạng điện


(?) Vì sao nối đất lại đảm bảo an
tồn cho người sử dụng?

Giải thích được quy tắc an
tồn đối với phương pháp nối
đất: Nhờ có dây tiếp đất mà
người sử dụng nếu châm tay
vào vỏ kim loại của dụng cụ
khơng bị nguy hiểm vì điện trở
của người rất lớn so với dây
dẫn nối đất, nên dòng điện qua
người rất nhỏ, khơng gây nguy
hiểm

(?) Kể tên các biện pháp an
toàn khi sử dụng điện ?
GV chốt lại một số biện pháp an

Hoạt động cá nhân trả lời
câu hỏi của GV.
Nghe GV chốt kiến thức

toàn khi sử dụng điện
Hoạt động 2:Tìm hiểu ý nghóa và các biện pháp sử dụng tiết kiệm điện năng
Điện năng được sử dụng như thế Lắng nghe GV giới thiệu
II. Sử dụng tiết kiệm
Page 15



trình của nhóm 3
(?) Vậy sử dụng tiết kiệm điện
năng có những lợi ích gì?

Lắng nghe và tiếp thu nhận
xét, đánh giá của GV
Trả lời các câu hỏi
Lợi ích của tiết kiệm điện
năng:

đình
+ Tăng tuổi thọ cho các
đồ dùng điện
+ Giảm bớt sự cố gây
tổn hại chung cho hệ
thống cung cấp điện bị
q tải, đặc biệt trong giờ
cao điểm
+ Dành phần điện năng
cho sản xuất

+ Giảm chi tiêu cho gia đình
+ Tăng tuổi thọ cho các đồ
dùng điện
+ Giảm bớt sự cố gây tổn hại
chung cho hệ thống cung cấp
điện bị q tải, đặc biệt trong
giờ cao điểm
+ Dành phần điện năng cho
sản xuất


dụng tiết kiệm điện
năng:

các biện pháp tiết kiệm điện năng
(?) Nêu cơng thức tính điện năng

2. Các biện pháp sử

HS trả lời các câu hỏi
+ A = P.t

+ Sử dụng các dụng cụ
điện có công suất phù

+ Điện năng tỉ lệ thuận với hợp.
cơng suất tiêu thụ và thời gian
sử dụng

+ Sử dụng đồ dùng điện
trong thời gian tối thiểu

HS đề ra các biện pháp tiết cần thiết
kiệm điện năng:
+ Sử dụng các dụng cụ điện
có công suất phù hợp.
+ Sử dụng đồ dùng điện
trong thời gian tối thiểu cần
thiết


u cầu các nhóm nhận xét
GV chốt lại một số biện pháp
thực tế có tác dụng tiết kiệm điện
năng

Các nhóm còn lại nhận xét
Lắng nghe GV nhận xét, tiếp
thu những biện pháp tiết kiệm

TB: Như vậy các em phần nào đã điện
tìm hiểu được các biện phám tiết

Sau buổi học có thể khun

kiệm điện năng. Những biện pháp gia đình hoặc người xung
nào phù hợp và có thể tiến hành quanh sử dụng một số biện
các em có thể góp ý cho gia đình pháp tiết kiệm điện năng đã học
và mọi người xung quanh thực
hiện
Hoạt động 3:Vận dụng hiểu biết để giải quyết một số tình huống thực tế và một số bài
tập
Yêu cầu HS hoạt động cá nhân Cá nhân thực hiện C10, C11 III. Vận dụng
thực hiện C10, C11
Gọi một vài cá nhân trả lời, các
HS khác nhận xét và bổ sung.

HS trả lời C10, C11

C10 Viết lên tờ giấy


( ?) Tính điện năng tiêu thục
bằng công thức nào ?

= 600KWh.
A2 = P2.t =0,015.8000

= 600KWh.
A2 = P2.t = 0,015.8000
= 120KWh.
Page 18


sáng kiến Sử dụng phương pháp dạy học theo dự án trong giảng
dạy một số bài ở mơn Vật Lý 9
( ?) Toàn bộ chi phí đước tính
như thế nào ?
( ?) Sử dụng đèn nào có lợi
hơn ?

= 120KWh.
T1 =8.3500 + 600.700
= 448000đ
T1 = 60000 + 120.700
= 144000đ

T1 =8.3500 + 600.700
= 448000đ
T1 = 60000 + 120.700
= 144000đ
Dùng

những nội dung gì?
Dặn dò:
+ Học bài

HS nêu nội dung cần ghi nhớ
trong bài học

Nghe dặn dò

+ Làm các bài tập trong SBT
Page 19

đèn


sáng kiến Sử dụng phương pháp dạy học theo dự án trong giảng
dạy một số bài ở mơn Vật Lý 9
+ Chuẩn bò nội dung bài tổng
kết chương
D. KẾT QỦA ĐẠT ĐƯỢC
Do một số điều kiện khách quan nên tơi chỉ thực hiện hiện “Phương pháp dạy
học theo dự án” với một số bài học:
-

Bài Các tác dụng của dòng điện xoay chiều

-

Bài Sử dụng an tồn và tiết kiệm điện năng