LỜI MỞ ĐẦU
Theo suốt chiều dài của lịch sử loài người, các hoạt động kinh tế diễn ra
và luôn luôn có sự vận động, phát triển không ngừng với quy mô ngày càng lớn,
phạm vi ngày càng rộng, tính chất ngày càng phức tạp và trình độ ngày càng
cao. Chính vì thế hội nhập kinh tế quốc tế đã và đang trở thành một trong những
xu thế chủ yếu của quan hệ kinh tế quốc tế hiện đại. Khoa học và công nghệ
phát triển như vũ bão đã góp phần đẩy nhanh quá trình quốc tế hoá nền kinh tế
thế giới. Thương mại thế giới tăng trưởng một cách nhanh chóng. Quá trình này
thể hiện không chỉ trong lĩnh vực thương mại mà còn bao trùm lên mọi lĩnh vực
từ sản xuất, dịch vụ, tài chính, đầu tư đến các lĩnh vực văn hoá, xã hội, môi
trường với rất nhiều các hình thức đa dạng và mức độ khác nhau.
Hội nhập kinh tế quốc tế là quá trình vừa hợp tác vừa đấu tranh giữa các
quốc gia, không chỉ giữa nước giàu và nước nghèo mà còn ngay cả giữa các
nước giàu với nhau nhằm giành vị trí có lợi nhất cho mình trong phân công lao
động và quan hệ kinh tế quốc tế.
Với những xu thế vận động và bối cảnh khách quan của nền kinh tế thế
giới và của khu vực, với những tác động của tình hình kinh tế, chính trị, xã hội,
Việt Nam ta đã chủ động tham gia quá trình hội nhập đó với phương châm "Đa
dạng hoá, đa phương hoá quan hệ" và "là bạn với tất cả các nước trong cộng
đồng thế giới phấn đấu vì hoà bình, độc lập và phát triển". Việt Nam đã thiết lập
quan hệ ngoại giao với hơn 160 nước và hầu hết các tổ chức quốc tế và khu vực
quan trọng. Từ năm 1992, Việt Nam bắt đầu khai thông quan hệ với các tổ chức
kinh tế như IMF, WB, ADB…Tháng 7 - 1995, Việt Nam gia nhập ASEAN,
tham gia FTA, và ký Hiệp định khung về hợp tác kinh tế với EU; Tháng 3 -
1996, Việt Nam trở thành sáng lập viên của diễn đàn hợp tác Á -Âu ASEM;
Tháng 11- 1998; Việt Nam tham gia Diễn đàn hợp tác Châu Á - Thái Bình
Dương APEC ; ký Hiệp định thương mại song phương với Hoa Kỳ tháng 7
-2000 và hiện nay đang chuẩn bị tích cực cho các cuộc đàm phán gia nhập Tổ
1
chức thương mại thế giới (WTO). Việt Nam đang bước những bước tiến dài
nhưng vững chắc trên con đường hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế toàn cầu.

hơn và thời gian chuyển tiếp ngắn hơn.
- Không thể né tránh việc hội nhập mà vấn đề then chốt là cần phải nhận
thức trước, tính toán đầy đủ cái giá phải trả cho việc tổ chức và vận hành các
hiệp định quốc tế, phải đề ra được những chính sách, biện pháp đúng để hạn chế
trả giá ở mức thấp nhất và tranh thủ cao nhất những cơ hội để phát triển.
- Hội nhập thực chất là tham gia cạnh tranh trên quốc tế và ngay trong thị
trường nội địa. Để hội nhập có hiệu quả, phải ra sức tăng cường nội lực, cải cách
và điều chỉnh cơ chế, chính sách, luật lệ, tập quán kinh doanh, cơ cấu kinh tế
trong nước để phù với "luật chơi chung" của quốc tế. Điều này không có nghĩa
là các nước bị ép phải cải cách, mở cửa, hội nhập nhưng thực ra cải cách, hội
nhập là vì sự phát triển của mình. Chính sách hội nhập phải dựa và gắn chặt với
3
chiến lược phát triển của đất nước, đồng thời cải cách kinh tế, hành chính phải
gắn chặt với yêu cầu của quá trình hội nhập. Cải cách trong nước và hội nhập là
"Con đường hai chiều". Cải cách bên trong quyết định tốc độ và hiệu quả hội
nhập, đồng thời hội nhập sẽ hỗ trợ, thúc đẩy tiến trình cải cách trong nước, qua
đó nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế. Cần phải nhận thức rằng dù có hội
nhập hay không thì vẫn tiếp tục cải cách, cải cách mạnh hơn, nhanh hơn vì sự
phát triển của mình. Điều quan trọng là phải duy trì ổn định chính trị, xã hội để
phát triển kinh tế và hội nhập có hiệu quả.
- Hội nhập không phải để được hưởng ưu đãi, nhân nhượng đặc biệt. Hội
nhập là mở rộng các cơ hội kinh doanh, thâm nhập thị trường, có môi trường
pháp lý và kinh doanh ổn định dựa trên quy chế, luật lệ của các thể chế hội nhập,
không bị phân biệt đối xử, không bị các động cơ chính trị hay những lý do khác
cản trở việc giao lưu hàng hoá, dịch vụ và đầu tư. Từ ổn định về thị trường, các
nước sẽ có điều kiện thuận lợi để xây dựng kế hoạch đầu tư, sản xuất, kinh
doanh ổn định dựa trên quy chế, luật lệ của các thể chế hội nhập, không bị phân
biệt đối xử, không bị các động cơ chính trị hay những lý do khác cản trở việc
giao lưu hàng hoá, dịch vụ và đầu tư. Từ ổn định về thị trường, các nước sẽ có
điều kiện thuận lợi để xây dựng kế hoạch đầu tư, sản xuất, kinh doanh ổn định,

- Sự bất ổn định của thị trường tài chính quốc tế. Thực vậy, có sự khác
biệt cơ bản giữa tư bản công nghiệp và tư bản tài chính, hay nói cách khác là
khác biệt giữa đầu tư trực tiếp và đầu tư tài chính. Các nhà đầu tư trực tiếp đã bỏ
tiền đầu tư xây dựng nhà xưởng thì không dễ gì một sớm một chiều có thể
rút lại vốn đầu tư. Trong khi đó, các nhà đầu tư tài chính có lợi thế linh hoạt hơn
nhờ tính chuyển nhượng cao của chứng khoán. Mặt khác nguồn tài chính được
phân bố không đồng đều, tập trung vào một số trung tâm tài chính lớn là các
nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới. Quá trình hội nhập những thách
thức và cơ hội luôn làm cho dòng vốn chảy mạnh hơn, dễ dàng hơn và tất nhiên
rủi ro sẽ lớn hơn.
- Nguy cơ tụt hậu của một số quốc gia. Một số quốc gia tranh thủ được lợi
ích của hội nhập mậu dịch quốc tế và thị trường tài chính quốc tế, phát huy được
lợi thế so sánh, nhờ đó thúc đẩy tăng trưởng, mở rộng thương mại, thu hẹp dần
5
khoảng cách với các nước phát triển, thì một số nước khác lại không có khả
năng hội nhập vào quá trình phát triển thương mại, thu hút vốn đầu tư và kết cục
tất yếu là sẽ bị đẩy lùi xa hơn nữa về phía sau.
- Chính sách tiền tệ - tài chính của các nước yếu bị phụ thuộc vào chính
sách của các nước mạnh.
- Mối đe doạ của quá trình toàn cầu hoá đó chính là xu hướng hình thành
thế độc quyền, tập trung quyền lực vào một số tập đoàn đầu sỏ quốc tế. Xu
hướng sát nhập đang diễn ra mạnh mẽ chưa từng có trong lịch sử phát triển kinh
tế thế giới cận đại. Vậy thế thì đâu là điểm dừng của xu thế sát nhập này? Bởi lẽ
nếu xu thế sát nhập tiếp tục gia tăng chắc chắn sẽ có tác động xấu đến "thị
trường cạnh tranh hoàn hảo - nhân tố đã góp phần thúc đẩy quá trình phát triển
kinh tế trong suốt hàng thế kỷ qua.
- Quá trình hội nhập khi tham gia vào các tổ chức kinh tế quốc tế, các
nước nhất là đang phát triển phải giảm dần thuế và bỏ hàng rào phi quan thuế,
nghĩa là bỏ hàng rào mậu dịch, thì các hàng hoá nước ngoài sẽ ồ ạt đổ vào, bóp
chết hoạt động sản xuất kinh doanh trong nước.