HƯỚNG DẪN PHƯƠNG PHÁP HỌC
NGỮ VĂN 6
A. ĐẶT VẤN ĐỀ:
1. Trước hết cần phải hiểu rõ vị trí, tầm quan trọng của môn học
+ Môn Ngữ văn là một môn khoa học thuộc nhóm KHXH có vị trí đặc biệt
trong việc thực hiện mục tiêu chung của chương trình cơ sở, góp phần hình
thành những con người có trình độ học vấn phổ thông cơ sở, chuẩn bị cho học
sinh ra đời hoặc tiếp tục học lên ở bậc học cao hơn. Đó là những con người có ý
thức tụ tu dưỡng, biết thương yêu quý trọng gia đình; bạn bè, có lòng yêu nước
yêu CNXH, biết hướng tới những tư tưởng tình cảm cao đẹp như lòng nhân ái,
tinh thần tôn trọng lẽ phải, sự công bằng, lòng căm ghét cái xấu, cái ác đó là
những người biết rèn luyện có tính tự lập, có tư duy sáng tạo, bước đầu có năng
lực cảm thụ cái giá trị chân – thiện – mỹ trong nghệ thuật; trước hết là trong văn
hóa, năng lực thực hành và năng lực sử dụng Tiếng Việt như một công cụ để tư
duy và giao tiếp. Đó cũng là những con người ham muốn đem tài trí của mình
cống hiến cho sự nghiệp và xây dựng bảo vệ Tổ quốc.
Muốn Ngữ văn là một môn học thuộc nhóm công cụ. Vị trí đó còn nói lên
mối quan hệ giữa Ngữ văn và các môn khác. Học tốt môn Ngữ văn sẽ có tác
dụng tích cực đến kết quả học tập các môn khác.
2. Điều thứ hai các em cần biết rõ đó là:
Về tên gọi cấu tạo sách giáo khoa Ngữ văn 6
+ Về tên gọi:
- Ở bậc Tiểu học gọi là môn Tiếng Việt
- Trên 20 năm qua ở bậc THCS môn học này gồm 3 phân môn: Văn học,
Tiếng việt, Tập làm văn.
- Đến năm 2002 chúng ta đã có bộ sách giáo khoa Ngữ văn 6 đầu tiên được
biên soạn theo hướng cải tiến chung của Bộ GD-ĐT đã sát nhập 3 phần lâu nay
vẫn thường được gọi là 3 phân môn (Văn – Tiếng việt – Tập làm văn).
Vào một chỉnh thể là Ngữ văn và do đó từ chỗ có 3 bộ sách Văn học –
Tiếng việt – Tập làm văn nay chỉ có một bộ sách duy nhất là Ngữ văn.
1

2
c. Đọc kỹ - ghi nhớ: Học thuộc các phần đóng khung bởi đó là những điều
cốt lõi trong mỗi bài dạy của giáo viên – học sinh.
d. Xem tranh minh họa, suy ngẫm kỹ về nội dung ý nghĩa của các bức
tranh. Đó cũng là một kênh (kênh hình) giúp sáng tỏ thêm nội dung bài học.
2. Sách Bài tập Ngữ văn 6, sách tham khảo.
- Nên sử dụng khi đã soạn xong bài, học xong bài
- Tránh tình trạng rập khuôn, lệ thuộc vào tài liệu dẫn đến lười suy nghĩ,
lạm dụng khi sử dụng tài liệu.
- Sách giáo khoa, sách tham khảo là người bạn tốt của người học sinh.
Hàng ngày, lên lớp chỉ đem theo sách giáo khoa, còn sách tham khảo dùng ở
nhà.
II. CÁC YÊU CẦU ĐỂ HỌC TỐT MÔN NGŨ VĂN THEO TINH THẦN
ĐỔI MỚI
1. Điều đầu tiên mà học sinh cần lưu ý nhất trong phương pháp học tập là
kết hợp chặt chẽ việc học tập rèn luyện các kiến thức kỹ năng của 3 phân
môn
2. Dĩ nhiên mỗi phân môn đều có yêu cầu riêng cần nắm vững.
a. Đọc diễn cảm: Đọc diễn cảm là khâu đầu tiên giúp ta tạo được niềm
hứng thú khi làm quen với tác phẩm. Đọc một bài thơ hay, các em không chỉ
phải đọc đúng cách ngắt nhịp, gieo vần của từng câu từng chữ mà phải đọc sao
cho toát lên được tình cảm của nhà thơ gửi vào trong đó. Hay khi đọc một câu
chuyện cổ, cần thể hiện không khí cổ xưa, giọng điệu của các nhân vật trong
truyền thuyết, cổ tích của một thời kỳ lịch sử không bao giờ trở lại.
b. Bước tiếp theo là kể tóm tắt (rút gọn) tác phẩm đó (nếu là văn tự sự).
Đây là một yêu cầu không thể thiếu giúp ta nắm được cốt truyện, nắm được nội
dung tác phẩm một cách trọn vẹn với những sự việc chính diễn ra trong truyện.
Kể tóm tắt là một thao tác rèn luyện tư duy tổng hợp khái quát, đồng thời
rèn luyện kỹ năng diễn đạt của các em.
3

4
Sau đây là những hướng dẫn cho việc soạn bài:
* Trước hết là khâu đọc: - Đọc qua một lần bằng mắt
- Đọc diễn cảm (đọc to)
* Sau là: - Kể tóm tắt (nếu là truyện)
* Rồi đến: - Trả lời câu hỏi trong phần đọc hiểu Văn bản
Bước trả lời câu hỏi là quan trọng nhất, kiểm tra những nhận thức của các
em về tác phẩm văn học. Ở phần này các em thường trả lời câu hỏi bằng những
gạch đầu rất sơ sài. Như vậy thì không rèn luyện được cách diễn đạt, cách viết
câu văn, đoạn văn hoàn chỉnh về nội dung và hình thức.
Ví dụ trong truyện “Con Rồng – Cháu tiên” có những câu hỏi sau:
Chuyện Âu Cơ sinh nở có gì lạ ? Lạc Long Quân và Âu Cơ chia con như
thế nào ? Đi về phương nào và làm gì ? Theo truyện này thì người Việt Nam là
con cháu của ai ? việc đề cao nguồn gốc dân tộc ta của người xưa có ý nghĩa gì ?
Các em có thể trả lời câu hỏi trên bằng đoạn văn hoàn chỉnh như sau:
Trí tưởng tượng của người xưa đã sáng tạo ra một chi tiết đặc sắc và có ý
nghĩa. Chi tiết “Các bọc trăm trứng nở ra 100 con trai” mang đậm tính chất
hoang đường nhưng ý nghĩa của nó thì thật sâu sắc biết chừng nào. Chi tiết đó
ngụ ý: Các dân tộc ở Việt Nam cùng chung một nòi giống tổ tiên. Điều đó khiến
cho mọi người Việt Nam đều tự hào về nòi giống, hãnh diện với tổ tiên của
mình khi ý thức được rằng mình là con rồng, cháu tiên, con cháu của những vị
thần đẹp nhất, những người đã làm nên những kỳ tích phi thường nhất.
Sự kỳ lạ không chỉ ở chỗ Âu Cơ sinh ra một cái bọc trăm trứng nở ra 100
con trai mà còn ở chỗ con nào con nấy hồng hào đẹp đẽ lạ thường, không cần bú
mớm mà tự lớn nhanh như thổi. Các chàng trai con của bố Rồng, mẹ Tiên cũng
không phải là người thườngs mà có dáng dấp của các vị thần. Và theo lời của
bố mẹ các chàng trai ấy đã chia nhau lên đường cai quản các phương xây dựng
nhà nước Văn lang hùng mạnh, làm nên thời đại Hùng Vương huy hoàng trong
lịch sử dựng nước của dân tộc Việt Nam.
Gấp trang sách lại rồi mà câu nói của Lạc Long Quân như vẫn còn vang lên

Thấp thoáng một cánh buồm xa xa
Một cánh buồm xa xa thấp thoáng.
6
Còn trong câu văn sau đây, sự vật trở nên gần gũi nhờ nghệt thuật nhân hóa
rất đặc sắc.
Hồ tuy ngày đêm gầm gừ nhưng tốt bụng vô kể. Ai xin bao nhiêu muốn
cũng cho.
(Truyện Kinh và Ba Na là anh em)
Đoạn thơ tả Lượm sau đây rất gợi cảm vì tác giả đã huy động được đội
quân tinh nhuệ từ láy nhiều đến thế và hay đến thế.
Chú bé loắt choắt
Cái xắc xinh xinh
Cái chân thoăn thoắt
Cái đầu nghênh nghênh
(Lượm – Tố Hữu)
* Biết cách dùng từ đặt câu để đạt được những điều cần thiết sao cho
đúng hay sinh động, hấp dẫn, lôi cuốn người đọc người nghe.
* Vận dụng nhiều kiểu câu linhh hoạt và sắp xếp linh hoạt trật tự các từ
để diễn dạt một ý sẽ rèn luyện được cách viết câu thành thạo.
Một em học sinh đã viết những câu văn gợi cảm tả ban mai như sau:
“Bầu trời trong xanh cao vời vợi. Trong chiếc tổ nhỏ lót rơm êm như nệm,
đôi chim xinh xắn bay ra: hót líu lo, rối rít đón chào một ngày mới. Chúng nhún
chân nhè nhẹ khéo lên trên những cành phượng rồi rà xuống bông hoa mào gà
đỏ ửng, rung rinh trong luồng gió buổi sớm. Quanh đó là những bông hoa cẩm
chướng đủ màu chen lấn giữa những đám lá xanh. Một cơn gió thoảng qua, trời
se se lạnh, tôi cảm thấy dễ chịu hơn với mùi hương thơm nhẹ.
(Nguyễn Hồng Lam)
* Biết viết tốt một bài luận văn theo đúng thể loại
- Muốn làm tốt một bài luận văn thì trước hết phải học tốt văn học. Đó là
nguồn tư liệu quan trọng, một nguồn “tài nguyên vô giá” cho viết văn sát thực

- Chăm học thuộc lòng thơ văn.
- Chăm đọc sách tham khảo, báo, chuyện để tích lũy vốn kiến thức, từ ngữ.
2. Viết
- Soạn bài chu đáo
8
- Chăm viết các bài thực hành để luyện bút, nhất là dạng tiểu luận, nhật ký.
Tập sáng tác những bài thơ ngắn nói lên cảm nghĩ, cảm xúc của mình.
- Làm thêm các bài cô giáo ra như giảng bài, cảm nghĩ, cảm thụ.
- Tập ghi lại nhận xét cảm xúc bằng thơ
Tóm tắt: Cần ghi nhớ 4 từ sau:
TỰ GIÁC – CHĂM CHỈ - HỨNG THÚ – SAY MÊ
Chúc các bạn thành công.
9