A. MỞ ĐẦU
I. BỐI CẢNH CỦA ĐỀ TÀI
Quy chế đánh giá , xếp loại học sinh THCS và học sinh THPT ban hành kèm
theo quyết định số 40/2006/QĐ - BGD ĐT ngày 05 tháng 10 năm 2006 của Bộ
trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định việc kiểm tra , đánh giá ,xếp loại học
lực của học sinh THCS thông qua và bằng kết quả của hai công việc : kiểm tra
thường xuyên (KTtx) và kiểm tra định kỳ (KTđk) .
Kiểm tra phải đạt mục tiêu đánh giá được trình độ của học sinh cả về kiến
thức kỹ năng bộ môn cũng như khả năng tư duy , thái độ của các em . Có thể
nói , kiểm tra đánh giá là một khâu quan trọng của dạy học , nó góp phần điều
chỉnh phương pháp , động cơ thái độ học tập của học sinh . Nếu kiểm tra đánh
giá phù hợp có tác dụng tích cực động viên khuyến khích học sinh cũng như giáo
viên biết được mức độ nắm vững kiến thức của học sinh để có biện pháp bổ xung
các lỗ hổng.
Trong thực tế dạy học ở tất cả các môn học nói chung và môn Sinh học 6 nói
riêng ở các trường THCS không có nhiều điều kiện để giáo viên có thể kiểm tra
đánh giá những kỹ năng bộ môn của học sinh nên hầu hết mới tập trung vào việc
kiểm tra mức độ thuộc bài của học sinh. Do vậy các em học bài một cách máy
móc.
II. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Đối với học sinh lớp 6 vừa lên bậc THCS vẫn quen với cách dạy và học ở
tiểu học vì vậy mặc dù các kiến thức sinh học 6 là nối tiếp chương trình tiểu học,
hình thành và phát triển ở học sinh những khái niệm về thế giới sống một cách
có hệ thống, có kỹ năng bộ môn làm cơ sở cho việc tiếp tục hình thành các kỹ
năng sinh học và các kỹ năng ở các lớp tiếp theo, song với lượng kiến thức tương
đối lớn, phức tạp và cách dạy của giáo viên trung học khác với giáo viên tiểu
học. Vì vậy, là một giáo viên trực tiếp giảng dạy, tôi luôn tìm tòi những phương
pháp tổ chức điều khiển học sinh phát huy tính tích cực chủ động, sáng tạo của
1
mình trong học tập, góp phần đắc lực vào thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện
- giúp học sinh nhớ lại, khắc sâu bài cũ một cách chính xác, không máy móc, tạo

3
B. NỘI DUNG
I. CƠ SỞ LÍ LUẬN
Trong những năm gần đây, Đảng và Chính phủ cũng như toàn thể xã hội đã
rất quan tâm và đầu tư cho giáo dục, xác định ‘Đầu tư cho giáo dục là sự đầu tư
bền vững và hiệu quả nhất’. Nền giáo dục nước nhà cũng đã có nhiều cố gắng
trong việc tự hoàn thiện mình bằng những giải pháp như tiến hành cải cách giáo
dục (GD), đổi mới chương trình GD toàn diện. Một trong những đổi mới quan
trọng đó là đổi mới về phương pháp giảng dạy. BGD đã xác định “Khuyến khích
tự học”, phải “Áp dụng những phương pháp dạy học tích cực để bồi dưỡng cho
học sinh năng lực tư duy sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề, khắc phục lối
truyền thụ một chiều như trước đây”. Bên cạnh đó việc kiểm tra học sinh cũng
đòi hỏi phải thay đổi về hình thức qua đó kiểm tra chất lượng dạy – học.
II. CƠ SỞ THỰC TIỄN
Đối với trường THCS An Thủy, đội ngũ giáo viên luôn nhiệt tình, năng nổ,
tận tâm trong công tác giảng dạy. Tuy kinh nghiệm chưa nhiều nhưng với lòng
yêu nghề, luôn học hỏi những kinh nghiệm của bản thân, đồng nghiệp và tinh
thần chịu khó nên qua các tiết dự giờ, thao giảng của đồng nghiệp đã đóng góp
khá nhiều kinh nghiệm quý báo để vận dụng vào giảng dạy trên lớp.
Chất lượng học tập của học sinh khá đồng đều ở bộ môn, kết quả thi học kì
vừa qua tỉ lệ học sinh khá, giỏi tương đối nhiều. Nhưng vẫn còn một số học sinh
chưa đạt kết quả theo yêu cầu. Do đó để nâng caosố lượng học sinh khá, giỏi,
kéo giảm số lượng học sinh yếu kém, là giáo viên trực tiếp giảng dạy nên tôi đã
tìm tòi các phương pháp nâng cao chất lượng kiểm tra cho các em học sinh lớp 6
ở bộ môn Sinh học.
III. CÁC BIỆN PHÁP ĐỀ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Trong “ Chương III - Quy chế đánh giá xếp loại học sinh THCS và THPT “ có
đưa ra các loại bài kiểm tra như sau:
4
- Kiểm tra thường xuyên (KTtx) gồm: kiểm tra miệng, kiểm tra viết dưới

- Kiểm tra như thế nào ?
Làm rõ câu hỏi đầu tiên , người giáo viên sẽ có được mục đích của việc kiểm
tra miệng . Từ mục đích ấy ở các câu hỏi sau sẽ lựa chọn đúng đối tượng ra câu
hỏi , nội dung kiểm tra và sẽ có được phương thức kiểm tra (lý thuyết hoặc thực
hành , cá nhân hoặc hoạt động nhóm ,…) hợp lý . Công việc này phải định hình
ngay ở phần tổng kết tiết học trước , khâu hướng dẫn học sinh học ở nhà để có
được sự chuẩn bị thật tốt cho tiết học sau ở cả phía thầy và phía trò .
Chẳng hạn : Trước khi dạy Tiết 10 Bài 11 “Sự hút nước và muối khoáng của
rễ” , giáo viên nêu ra hai câu hỏi kiểm tra bài cũ :
?1: Em hãy trình bày cấu tạo của tế bào lông hút ?
Câu hỏi này nhằm kiểm tra kiến thức học sinh học ở bài trước , tuy nhiên
không yêu cầu họcsinh học một cách máy móc các kiến thức giáo viên dạy ở
buổi trước mà chỉ cần bằng hiểu biết kiến thức về tế bào thực vật đã được học ở
đầu năm để trả lời . Tuy nhiên , câu hỏi này không phải tất cả học sinh của lớp
đều trả lời được , giáo viên nên đưa trước câu hỏi này ở phần hướng dẫn về nhà
buổi trước .
?2 : Rễ cây có những chức năng gì ? Theo em , trong các chức năng đó thì
chức năng nào là quan trọng nhất ?
Câu hỏi này đa số học sinh đều trả lời được . Câu hỏi này đưa ra còn nhằm
một mục đích nữa là dẫn dắt vào bài mới .
VD :
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung ghi bảng
? Rễ cây có những chức năng gì ?
Theo em , trong các chức năng đó thì
chức năng nào là quan trọng nhất ?
HS : Bám chặt vào
6
GV : Đặt vấn đềVào bài mới :
Để cây có thể tồn tại được thì một yếu
tố không thể thiếu đó là nước và muối

các phương tiện dạy học , đồ dùng học tập của học sinh (bảng phụ , giấy kiểm tra
, nháp ,…) . Sử dụng và phát huy hết khả năng của các phương tiện và đồ dùng
học tập ấy để tạo ra các hình thức kiểm tra đa dạng , phong phú mà không cầu kỳ
, tốn kém . Sự đổi mới này sẽ góp phần tạo tâm lý hứng thú cho học sinh và việc
kiểm tra miệng không còn gò bó , đơn điệu , góp phần tạo nên không khí học
thoải mái cho việc bắt đầu tiết học mới .
Ví dụ :
*/ Trong khi kiểm tra bài cũ “Tiết 21 Bài 19 Đặc điểm bên ngoài của lá”
? Kể tên một số lá có gân song song , hình cung , hình mạng ?
GV : Cho học sinh kể tiếp sức các loại lá theo dãy bàn . HS thứ nhất kể tên loại
lá song song , học sinh thứ hai phải lấy các loại lá khác . Hết một lượt , học sinh
tiếp theo phải kể toàn bộ các loại lá các bạn vừa kể thuộc loại lá nào và học sinh
này có quyền đặt câu hỏi để kiểm tra khả năng hiểu của các bạn vừa kể trước .
Tuy nhiên , việc đánh giá kết quả , việc ra câu hỏi và nội dung trả lời của học
sinh lại thuộc về giáo viên .
*/ Trong kiểm tra miệng trước khi vào bài “Bài 30 Thụ phấn”
? Một học sinh lên bảng phân loại hệ thống hoa đơn tính và hoa lưỡng tính
do giáo viên chuẩn bị . Học sinh dưới lớp được giao nhiệm vụ : viết 1 hoặc 2
loại hoa là hoa đơn tính hoặc hoa lưỡng tính vào nháp với yêu cầu “Các học sinh
cùng bàn không trùng tên hoa của nhau” ?
Khi đánh giá kết quả giáo viên sẽ đánh giá kết quả của học sinh cả lớp trước ,
sau đó đánh giá kết quả của học sinh lên bảng và yêu cầu học sinh cả lớp đối
chiếu xem các loài hoa em kể thuộc nhóm hoa nào (học sinh cần gọi tên hay đặc
điểm của hoa đơn tính , hoa lưỡn tính ) .
Với cách kiểm tra như trên , giáo viên sẽ kiểm tra miệng được nhiều học sinh và
tạo cơ hội cho học sinh giúp nhau tự hoàn thiện kiến thức tốt nhất .
8
*/ Trong kiểm tra miệng đầu giờ trước khi vào “Tiết 9 Bài 10 Cấu tạo miền
hút của rễ” .
- Thời gian : 10 phút . Phương tiện : Phiếu học tập .

kiểm tra về thái độ ứng xử với môi trường , với vấn đề bảo vệ sự đa dạng của
thực vật . Thời gian học sinh làm bài một tiết nên đưa ra 3 – 4 câu hỏi để tránh
việc học sinh học tủ , học thuộc lòng mà không hiểu .
VD :
Nên :
1. Vì sao trong bể cá cảnh thường thả cây rong đuôi chó ?
2. So sánh cây một lá mầm và cây hai lá mầm ?
3. Em hãy lấy 3 VD để chứng minh rằng TB là đơn vị cấu tạo của cơ thể
thực vật
Không nên :
1. Em hãy trình bày quá trình quang hợp của cây xanh ?
2. Em hãy trình bày đặc điểm của cây một lá mầm và cây hai lá mầm ?
3. Kể tên các cơ quan thực vật mà em đã học để thể hiện thực vật được cấu
tạo bằng tế bào ?
Khi chấm bài của học sinh , giáo viên nên có những nhận xét cụ thể vào bài
làm cho từng em và thống kê các lỗi thường gặp để rút kinh nghiệm cả về kiến
thức lẫn kỹ năng làm bài , đặc biệt chú ý đến kỹ năng diễn đạt những kiến thức
thực vật học . Do các em mới học lớp 6 còn mắc nhiều lỗi về ngữ pháp , chính tả
nên giáo viên cũng cần chú ý đến vấn đề này chứ không chỉ chú ý đến những vấn
đề có tính logic của một bài làm dưới dạng viết . Đề thi theo kiểu tự luận cho
phép giáo viên phát hiện được khả năng trình bày một vấn đề của học sinh và
uốn nắn cho học sinh cách thức diễn đạt .
Khi chấm bài , giáo viên cần bám sát biểu điểm và đáp án . Thang điểm có
thể chia nhỏ đến 0,25 điểm , nhưng tổng điểm toàn bài nên làm tròn đến 0,5 hoặc
1 điểm . Biểu điểm , đáp án có thể tham khảo mô hình sau :
- Mục tiêu bài kiểm tra (kiến thức , kỹ năng , thái độ) .
10
- Thời gian làm bài kiểm tra .
- Thời điểm thực hiện .
- Đề bài .

- Trình bày sạch đẹp : 0,5 điểm
Rút kinh nghiệm sau kiểm tra .
Hướng giải quyết cách khuyết điểm học sinh hay mắc phải .
3. Trắc nghiệm khách quan
Khi vận dung phương pháp trắc nghiệm khách quan với đối tượng học sinh
lớp 6 , cần chú ý tới một số vấn đề sau đây để soạn câu hỏi:
- Câu hỏi đơn giản, dễ hiểu, không rườm rà, đa nghĩa.
- Trong mỗi câu hỏi chỉ nên thông báo một ý.
- Trong mỗi câu hỏi không chỉ nêu các dữ kiện mà không nêu rõ hướng trả
lời
- Trong bài kiểm tra không để cho câu hỏi này có thể trở thành đáp án hoặc
gợi ý cho câu hỏi khác .
- Câu hỏi đảm bảo tính vừa sức nhưng cũng phải phân loại được học sinh .
* Sau đây là một vài dạng câu hỏi trắc nghiệm hay dùng :
- Loại câu hỏi khi trả lời có thể lựa chọn phương án đúng (Đ) hay sai (S) .
Ví dụ : Củ khoai tây là rễ củ . (Đ/S)
- Câu hỏi có nhiều phương án kèm theo để học sinh lựa chọn :
Ví dụ : Ở cây , rễ chùm mọc ra từ :
A, Nách lá B, Gốc thân
C, Rế mầm D, Cành chính
- Loại câu hỏi ghép đôi :
Ví dụ :Hãy nối các ý ở cột A với ý ở cột B để được câu hoàn chỉnh :
A B
12
1 . Rễ củ có chức năng A, Lấy thức ăn từ cây chủ
2 . Giác mút có chức
năng
B, Giúp cây leo lên
3 . Rễ thở có chức năng C, Chứa chất dự trữ cho cây khi cây ra hoa , tạo
quả .

I. BÀI HỌC KINH NGHIỆM
Như vậy , loại bài kiểm tra kết quả dạy học Thực vật học lớp 6 có thể áp dụng
nhiều phương pháp khác nhau như kiểm tra miệng , kiểm tra viết. Thời lượng
dành cho kiểm tra đánh giá có thể khác nhau tuỳ thuộc vào yêu cầu từng nội
dung. Bài kiểm tra đánh giá cần hướng tới kiểm tra đánh giá tri thức, khả năng tư
14
duy, hành vi thái độ của người học và góp phần giáo dục học sinh thành những
con người hoàn thiện.
II. HƯỚNG PHỔ BIẾN, ÁP DỤNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài: “Một số phương pháp nâng cao chất lượng kiểm tra môn Sinh học
6” có thể được áp dụng cho học sinh lớp 6 ở bất kì trường nào. Tôi tin rằng sử
dụng các phương pháp trên giúp cho công tác giảng dạy nói chung và cho tôi nói
riêng đạt nhiều kết quả cao.

 TÀI LIỆU THAM KHẢO
…………………………
An thủy, ngày …… tháng 3 năm 2014
Người viết
Nguyễn Thị kim Oanh
MỤC LỤC
A. MỞ ĐẦU 1
15
I. BỐI CẢNH CỦA ĐỀ TÀI 1
II. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1
III. PHẠM VI, ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 2
IV. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU 2
V. ĐIỂM MỚI TRONG KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 2
B. NỘI DUNG 4
I. CƠ SỞ LÍ LUẬN 4
II. CƠ SỞ THỰC TIỄN 4