A. ĐẶT VẤN ĐỀ
****
I. MỞ ĐẦU
Như chúng ta đã biết, 0 giờ 1-11, VN đón công dân thứ 90 triệu, “dân số
vàng”. Sau giai đoạn “dân số vàng”, VN sẽ bước vào giai đoạn “dân số già” rất
nhanh chóng. Vì thế, toàn xã hội đang có rất nhiều người trẻ hôm nay phải tăng
tốc trong việc học, việc làm, việc phát triển, hoàn thiện bản thân mình.
Với sự phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ nói chung của
ngành tin học nói riêng, tin học là một phần không thể thiếu được của nhiều
ngành trong công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế xã hội, phục vụ đời sống
con người. Ngành giáo dục đào tạo phải đầu tư phát triển về mọi mặt, trong đó
nguồn nhân lực là phải đào tạo ra một thế hệ trẻ năng động, sáng tạo, nắm vững
tri thức khoa học công nghệ để làm chủ trong mọi hoàn cảnh công tác và hoạt
động xã hội nhằm đáp ứng được nhu cầu trong thời kì công nghiệp hoá, hiện đại
hoá đất nước, hội nhập kinh tế thế giới.
Để đáp ứng được các yêu cầu trên, môn Tin học đã được đưa vào giảng
dạy ở các trường Trung học và Tiểu học với vai trò là môn học tự chọn. Môn tin
học cũng là một môn khoa học, có nhiệm vụ trang bị cho học sinh những hiểu
biết cơ bản về công nghệ thông tin và vai trò của nó trong xã hội hiện đại. Môn
học này giúp học sinh bước đầu làm quen với phương pháp giải quyết vấn đề
theo quy trình công nghệ và kĩ năng sử dụng máy tính phục vụ học tập và cuộc
sống.
Tin học dành cho THCS:
Tin học quyển 1. Biết soạn thảo văn bản.
Tin học quyển 2. Làm quen với bảng tính.
Tin học quyển 3. Biết viết lập trình.
Tin học quyển 4. Biết sử dụng và khai thác thông tin Internet, phần trình
chiếu.
Với thời lượng 2 tiết/tuần với tất cả các lớp ở cấp học, là môn học có
những đặc thù riêng liên quan chặt chẽ với sử dụng máy tính. Đặc trưng của
môn Tin học là lí thuyết đi đôi với thực hành, đặc biệt ở lứa tuổi THCS phần
tạo sẽ tạo một bước chuyển cơ bản trong quá trình đổi mới nội dung, chương
trình, phương pháp giảng dạy, học tập và quản lí giáo dục.
Phấn đấu thực hiện các mục tiêu cụ thể của ngành là: Tổ chức tốt việc
dạy và học tin học ở tất cả các cấp học, bậc học, ngành học nhằm phổ cập tin
học trong nhà trường,
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
****
I. ĐẶC ĐIỂM TÌNH HÌNH
Thực tế qua những năm trực tiếp giảng dạy bộ môn cũng như trao đổi với
đồng nghiệp tôi nhận thấy: Hầu như học sinh đều rất yêu thích và hứng thú với
môn Tin học. Tuy chất lượng bộ môn qua các năm học cao, nhưng kĩ năng thực
hành trên máy của học sinh còn yếu, thậm chí một số học sinh còn rất ngại khi
sử dụng máy tính để rèn luyện kĩ năng.
1. Thuận lợi:
- Được sự quan tâm của Phòng Giáo dục và Đào tạo, lãnh đạo địa
phương, Chi Bộ, Ban Giám hiệu nhà trường trong công cuộc đổi mới phương
pháp dạy học; tạo mọi điều kiện thuận lợi về CSVC trang thiết bị dạy học.
- Giáo viên giảng dạy được đào tạo theo đúng chuyên ngành.
- Phần lớn các em học sinh có ý thức tự học cao, luôn tìm tòi học hỏi
những kiến thức mới trong học tập và rất hứng thú với môn Tin học.
2. Khó khăn:
- Vẫn còn một số em học sinh tiếp thu kiến thức còn chậm, đặc biệt là kĩ
năng thực hành trên máy của học sinh còn yếu, thậm chí một số học sinh còn rất
ngại khi sử dụng máy tính để rèn luyện các kĩ năng vì sợ mình gõ chậm và sai.
2
- Chỉ có một phòng thực hành/22 lớp, có một số tiết thực hành phải dạy ở
phòng thao giảng vì trùng tiết ở một số lớp. Số lượng máy rất ít, thường có 7 –
10 máy hoạt động, 3 học sinh/máy, một số em còn lại chỉ đứng xem bạn thực
hành. Chưa có bàn để máy vi tính, chỉ sử dụng bàn học sinh. Không khí trong
phòng máy không thoáng làm cho học sinh không tập trung vào bài giảng ảnh
3
Trong điều kiện CSVC của trường, với một giờ thực hành, việc quan
trọng đầu tiên là chia nhóm thực hành. Mỗi nhóm phải có học sinh khá giỏi, lựa
chọn nội dung đưa vào thực hành phù hợp với nhiều đối tượng học sinh.
• Chuẩn bị trước tiết học: Vệ sinh phòng máy, khởi động các máy của
giáo viên và học sinh, giáo viên kiểm tra và bổ sung từng máy về các phần mềm,
tài liệu, … liên quan tiết thực hành (giáo viên có thể dùng phần mềm NetOp
School để thực hiện).
• Cách chia nhóm: Chia nhóm từ 2-3 học sinh/máy. Các nhóm có thể tự
cử nhóm trưởng của nhóm mình, nhóm trưởng phân công việc cho các tổ viên.
Giáo viên có thể chỉ định từ trước.
• Các bước tiến hành:
- Giáo viên nêu vấn đề, yêu cầu và nội dung thực hành. Hướng dẫn các
kĩ năng thao tác trong bài thực hành, thao tác mẫu cho học sinh quan sát,
khuyến khích học sinh tích cực hoạt động.
- Cần chỉ định thời gian đối với từng hoạt động.
- Giáo viên quản lí, giám sát học sinh thực hành theo nhóm: Giáo viên
có thể đưa ra nhiều cách để thực hiện thao tác giúp các em rèn luyện và nâng
cao kĩ năng. Theo dõi quan sát và bổ trợ khi cần. Chỉ rõ thao tác nào được dành
cho đối tượng học sinh yếu, kém thao tác nào dành cho học sinh khá, giỏi trong
nhóm. Phát hiện các nhóm thực hành không hiệu quả để uốn nắn kịp thời. Luôn
có tin thần trách nhiệm giúp đỡ, nhưng tránh can thiệp sâu làm hạn chế khả năng
độc lập sáng tạo của học sinh.
- Giáo viên có thể kiểm tra hiệu quả làm việc của các nhóm bằng cách
chỉ định một học sinh trong nhóm thực hiện lại các thao tác đã thực hành. Nếu
học sinh được chỉ định không hoàn thành nhiệm vụ, trách nhiệm gắn cho các
thành viên trong nhóm, đặc biệt là nhóm trưởng. Hoặc cho các nhóm trưởng
kiểm tra, đánh giá kết quả thực hành lẫn nhau. Làm được như vậy các em sẽ tự
giác và có ý thức hơn trong học tập. Giáo viên nhận xét, bổ sung và tổng kết
kiến thức.
b/ Chuẩn bị phòng máy, thiết bị dạy học (máy tính, màn hình LCD 42 – 50
inch), sao chép một số file hình ảnh liên quan đến bài thực hành.
5
Hoạt động 1: Khởi động PowerPoint. Tạo màu nền, nhập nội dung văn bản,
chèn hình ảnh.
• Mục tiêu: Học sinh tạo được màu nền, nhập nội dung văn bản và chèn
hình ảnh cho tất cả các trang chiếu. Hoạt động theo nhóm, ưu tiên đối tượng học
sinh yếu, kém. Sau khi đã phân nhóm thực hành phù hợp, giáo viên tiến hành
các bước:
+ Nêu nội dung và các yêu cầu của hoạt động 1.
+ Hướng dẫn học sinh thảo luận theo nhóm với yêu cầu (tương tự hình
99 trang 119 SGK) trước khi bắt tay vào thực hành bằng các câu hỏi sau:
Nội dung văn bản trên từng trang chiếu như thế nào?
Có màu nền, vị trí và định dạng văn bản ra sao trên mọi trang
chiếu?
Màu chữ nổi rõ trên màu nền, có cỡ chữ thích hợp nhằm tác dụng
gì?
+ Giáo viên thao tác cho các nhóm quan sát, đặc biệt là đối tượng học
sinh yếu, kém.
+ Tổ chức hướng dẫn cho các nhóm thực hành: Đối tượng học sinh
yếu, kém thao tác nhập nội dung, tạo màu nền cho trang chiếu, áp dụng mẫu bài
trình chiếu, định dạng văn bản, thêm hình ảnh minh họa vào trang chiếu. Cho
học sinh thực hiện từng thao tác một để ghi nhớ. Giáo viên quan sát, tuỳ từng
được chuyển trang chiếu khi nháy chuột.
7
Hình 96. Tạo hiệu ứng chuyển trang chiếu
Đối tượng học sinh khá -giỏi: thành thạo các bước đặt hiệu ứng chuyển
cho các trang chiếu, tạo hiệu ứng động theo các bước trang 113 SGK một cách
hợp lí.
Yêu cầu học sinh:
• Bài trình chiếu phản ánh đúng nội dung bài viết.
• Nội dung văn bản trên từng trang chiếu ngắn gọn, cô đọng.
8
1. Chọn hiệu ứng chuyển tiếp
4. Chuyển trang chiếu khi nháy
chuột
2. Chọn tốc độ chuyển tiếp
3. Chọn âm thanh đi kèm
5. Tự động chuyển trang chiếu
1. Chọn hiệu ứng
2. Áp dụng cho mọi
trang chiếu
• Có màu nền, vị trí và định dạng văn bản thống nhất trên mọi trang chiếu.
• Màu chữ nổi rõ trên màu nền, có cỡ chữ thích hợp để dễ đọc.
• Nội dung từng trang chiếu được minh họa bằng các hình ảnh phù hợp.
• Có hiệu ứng động chuyển trang chiếu thống nhất và hiệu ứng động xuất
hiện văn bản và hình ảnh một cách hợp lí.
Trong quá trình này, đối tượng học sinh yếu quan sát và thực hiện lại một
số thao tác theo yêu cầu của giáo viên.
+ GV quản lí, giám sát học sinh thực hành theo nhóm, nhắc nhở, điều
chỉnh kịp thời các nhóm thực hành không hiệu quả.
tập theo từng đối tượng học sinh, khen những học sinh thực hành tốt, nghiêm
túc, nhắc nhở những học sinh thực hành chưa tốt, chưa nghiêm túc.
C. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
****
Tin học cũng là một môn khoa học. Để tạo hứng thú học tập cho học sinh
và từng bước nâng cao chất lượng bộ môn đòi hỏi người giáo viên phải tìm tòi,
đổi mới phương pháp dạy học phù hợp, hiệu quả.
Trong quá trình dạy học áp dụng việc tổ chức hoạt động nhóm phù hợp
với các đối tượng học sinh trong giờ thực hành tôi nhận thấy rằng các em thực
hiện các kĩ năng cơ bản trên máy thành thạo hơn, tích cực tự giác trong các giời
học và các em áp dụng được nhiều kiến thức được học vào cuộc sống hàng
ngày. Nếu áp dụng phương pháp dạy học này trong những giờ thực hành của các
khối lớp khác tôi tin chắc rằng nó sẽ góp phần không nhỏ trong việc nâng cao
chất lượng bộ môn.
Trên đây là kinh nghiệm được đúc kết từ thực tiễn giảng dạy của bản
thân. Rất mong nhận được sự góp ý của quý thầy cô, bạn bè đồng nghiệp để tôi
có thể hoàn chỉnh hơn đề tài này, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học.
Xin chân thành cảm ơn!
10
MỤC LỤC
Trang
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
1
I. MỞ ĐẦU
1
II. CƠ SỞ KHOA HỌC
2
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
3
I. ĐẶC ĐIỂM TÌNH HÌNH