CHUYÊN ĐỀ NGỮ VĂN LỚP 9
ÔN TẬP TỔNG HỢP.
1. Tác phẩm đã khắc họa nhiều hình ảnh đẹp tráng lệ, thể hiện sự
hài hòa giữa thiên nhiên và người lao động. Nhận xét đó phù hợp với bài
thơ nào ?
A. Đồng chí C. Bếp lửa
B. Đoàn thuyền đánh cá D. Nói với con
2. Gặp bè bạn suốt dọc đường đi tới
Bắt tay qua cửa kính vỡ rồi.
a. Người viết những câu thơ trên là ai ?
A. Chính Hữu C. Nguyễn Khoa Điềm
B. Nguyễn Duy D. Phạm Tiến Duật
b. Cái bắt tay ở câu thơ trên gợi liên tưởng đến hình ảnh trong bài
thơ nào ?
A. Ánh trăng C. Bếp lửa
B. Đồng chí D. Con cò
c. Hiểu thế nào về người chiến sĩ lái xe qua hai câu thơ trên ?
A. Họ có tình đồng đội thắm thiết C. Họ rất vui khi gặp lại bạn
bè
B. Họ hóm hỉnh, tinh nghịch D. Cả ba ý trên
3. Dòng nào chỉ kể tên những tác phẩm viết về người phụ nữ ?
A. Nói với con, Con cò, Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng
mẹ, Sang thu, Bếp lửa.
B. Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ, Con cò, Những ngôi
sao xa xôi, Bếp lửa
C. Nói với con, Chiếc lược ngà, Đồng chí, Khúc hát ru những em
bé lớn trên lưng mẹ
D. Nói với con, Bếp lửa, Những ngôi sao xa xôi, Sang thu, Khúc
hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ
1
CHUYÊN ĐỀ NGỮ VĂN LỚP 9

Tóm tắt nội
dung
Đặc sắc nghệ
thuật
1. Đồng
chí
Chính
Hữu
1948 Tự
do
Vẻ đẹp chân
thực, giản dị
của anh bộ đội
thời chống
Chi tiết, hình
ảnh tự nhiên,
giản dị, cô
đọng, gợi cảm.
2
CHUYÊN ĐỀ NGỮ VĂN LỚP 9
Pháp và tình
đồng chí sâu
sắc, cảm động
2. Đoàn
thuyền
đánh cá
Huy Cận 1958 7
chữ
Vẻ đẹp tráng
lệ, giàu màu

Tình cảm bà
cháu và hình
ảnh người bà
giàu tình
thương, giàu
đức hy sinh.
Hồi tưởng kết
hợp với cảm
xúc, tự sự,
bình luận.
5. Bài thơ
về tiểu
đội xe
không
kính
Phạm
Tiến
Duật
1969 Tự
do
Vẻ đẹp hiên
ngang, dũng
cảm của người
lính lái xe
Trường Sơn
Ngôn ngữ
bình dị, giọng
điệu và hình
ảnh thơ độc
đáo.

chữ,
8
chữ
Lòng thành
kính và niềm
xúc động sâu
sắc đối với
Bác khi vào
thăm lăng Bác
Giọng điệu
trang trọng,
thiết tha, sử
dụng nhiều ẩn
dụ gợi cảm.
8. Ánh
trăng
Nguyễn
Du
1978 5
chữ
Gợi nhớ
những năm
tháng gian khổ
của người
lính, nhắc nhở
thái độ sống
“uống nước
nhớ nguồn”
Giọng tâm
tình, hồn

mùa xuân của
thiên nhiên, vũ
trụ và khát
Hình ảnh đẹp,
gợi cảm, so
sánh và ẩn dụ
sáng tạo, gần
4
CHUYÊN ĐỀ NGỮ VĂN LỚP 9
vọng làm mùa
xuân nho nhỏ
dâng hiến cho
đời
gũi dân ca
11. Sang thu Hữu
Thỉnh
1991 5
chữ
Những cảm
nhận tinh tế
của tác giả về
sự chuyển
biến nhẹ
nhàng của
thiên nhiên từ
cuối hạ sang
thu
Hình ảnh thơ
giàu sức gợi
cảm

miền Tây - Thừa Thiên Huế trong cuộc kháng chiến chống Mĩ.
- “Con cò”: Khai thác và phát triển ý thơ từ hình tượng con cò quen thuộc
trong bài ca dao hát ru để ca ngợi tình mẹ và ý nghĩa lời ru.
- “Mây và sóng”: Bài thơ hóa thân vào lời trò chuyện hồn nhiên ngây thơ
của em bé với mẹ, thể hiện tình yêu của em bé với mẹ, thể hiện tình yêu
mẹ thắm thiết. Mẹ đối với em là vẻ đẹp là niềm vui, sự hấp dẫn lớn nhất,
sâu xa và vô tận hơn tất cả những điều hấp dẫn khác trong vũ trụ.
2. Đề tài về người lính và tình đồng đội
+ Đồng chí - Chính Hữu
+ Bài thơ về tiểu đội xe không kính - Phạm Tiến Duật
+ Ánh trăng - Nguyễn Du
- Nét chung: 3 bài thơ viết về hình ảnh người lính với vẻ đẹp tâm hồn
đáng quý nhưng cách khai thác của mỗi bài khác nhau.
- Nét riêng:
+ Đồng chí: Viết về người lính ở thời kì đầu cuộc kháng chiến chống
Pháp, họ là những người nông đân mặc áo lính: cùng chung cảnh ngộ -
6
CHUYÊN ĐỀ NGỮ VĂN LỚP 9
cùng sẻ chia gian khổ - cùng lí tưởng chiến đấu, đấy chính là cơ sở tạo
nên sức mạnh của tình đồng chí đồng đội.
+ Bài thơ về tiểu đội xe không kính : viết về người chiến sĩ lái xe trên
tuyến đường Trường Sơn chống Mĩ với tinh thần dũng cảm bất chấp mọi
khó khăn gian khổ, niềm lạc quan - họ là hình ảnh tiêu biểu cho thế hệ
trẻ trong kháng chiến chống Mĩ cứu nước.
+Ánh trăng: Tâm sự của người lính đã đi qua hai cuộc chiến tranh, nay đã
sống giữa thành phố trong hòa bình - gợilaij những kỉ niệm gắn bó của
người lính với đất nước, với đồng đội trong những năm tháng gian lao
đấu tranh nhắc nhở đạo lí thủy chung nghĩa tình.
III. Nghệ thuật sáng tạo hình ảnh thơ
Các bài thơ sử dụng bút pháp nghệ thuật khác nhau trong xây dựng hình

làng quê sâu sắc thống nhất
với lòng yêu nước và tinh
thần kháng chiến của nhiều
nông dân.
2 Lặng
lẽ
Sapa
Nguyễn
Thành
Long
Việt
Nam
1970 Cuộc gặp gỡ tình cờ của ông
hoạ sĩ, cô kĩ sư mới ra trường
với người thanh niên làm việc
một mình tại trạm khí tượng
trên núi cao Sapa. Qua đó, ca
ngợi những người lao động
thầm lặng, có cách sống đẹp,
cống hiến sức mình cho đất
nước.
3 Chiếc
lược
ngà
Nguyễn
Quang
Sáng
Việt
Nam
1966 Câu chuyện éo le và cảm

Mácxim
Gorơki
Nga Trích
tiểu
thuyết
“Thời
thơ ấu”
(1913-
1914)
Câu chuyện về tình bạn nảy
nở giữa chú bé nhà nghèo
Aliosa với những đứa trẻ con
viên sĩ quan sống thiếu tình
thương bên hàng xóm. Qua
đó khẳng định tình cảm hồn
nhiên, trong sáng của trẻ em,
bất chấp những cản trở của
quan hệ xã hội.
6 Bến
quê
Nguyễn
Minh
Châu
Việt
Nam
Trong
tập
“Bến
quê”
(1985)

bin-
sơn
ngoài
đảo
hoang
Đ.Đi-
phô
Anh Tiểu
thuyết
“Rô-
bin-
sơn
Cruxo”
1719
Qua bức chân dung tự hoạ và
lời kể của Rô-bin-xơn, đoạn
truyện đã miêu tả cuộc sống
vô cùng khó khăn và thể hiện
tinh thần lạc quan của nhân
vật khi một mình ở nơi hoang
đảo trên mười năm ròng rã.
9 Bố của
Xi-
mông
Mô-pá-
xăng
Pháp Thế kỉ
XIX
Tâm trạng đau khổ của bé
Xi-mông không có bố và sự

CHUYÊN ĐỀ NGỮ VĂN LỚP 9
Phản ánh đời sống con người Việt Nam trong giai đoạn lịch sử (chống
Pháp, Mĩ, xây dựng đất nước).
- Cuộc sống chiến đấu, lao động gian khổ, thiếu thốn với hoàn cảnh éo le
của chiến tranh.
- Phẩm chất, tâm hồn cao đẹp của con người Việt Nam trong chiến đấu và
xây dựng đất nước: yêu làng xóm, yêu quê hương đất nước, yêu công
việc, có tinh thần trách nhiệm cao, trọng nghĩa tình…
III. Nét chính về nghệ thuật truyện Việt Nam và nước ngoài
- Xây dựng nhân vật
- Trần thuật theo ngôi 1, ngôi 3
- Sáng tạo tình huống truyện độc đáo.
Làng, Chiếc lược ngà, Bến quê
14. Một trong những tình cảm thiêng liêng luôn thường trực
trong mỗi con người Việt Nam là tình yêu Tổ quốc. Đặc biệt tình cảm
đó đã đợc nhiều nhà thơ, nhà văn thể hiện trong tác phẩm của mình.
Trong bài thơ “ Tình sông núi”, nhà thơ Trần Mai Ninh viết:
Có mối tình nào hơn thế nữa
Nói bằng súng, bằng gươm sáng rền
Có mối tình nào hơn thế nữa
Trộn hoà lao động với giang sơn
Có mối tình nào hơn
Tổ quốc?
Dựa vào ý thơ trên và các văn bản biểu cảm hiện đại đã được
học ở Ngữ văn lớp 9 - tập 1, em hãy viết một bài văn với nhan đề:
Tình yêu Tổ quốc.
Dàn ý
1) Mở bài: (1,5 điểm)
- Vào bài tự nhiên, hấp dẫn, huớng nguời đọc vào vấn đề mà đề bài yêu
cầu, trích dẫn đuợc đoạn thơ của nhà thơ Trần Mai Ninh. (0,5 điểm)

CHUYÊN ĐỀ NGỮ VĂN LỚP 9
+ Nhu vậy, khi Tổ quốc bị kẻ thù xâm luợc thì tình yêu Tổ quốc
của con nguời Việt Nam là: “ Nói bằng súng, bằng guơm sáng rền”.(1,5
điểm)
b) Tình yêu Tổ quốc không chỉ trong chiến đấu mà trong lao động, con
nguời Việt Nam cũng đã thể hiện đợc tình yêu thiết tha đối với đất nớc
thân yêu. (4,5 điểm)
Đó là thứ tình yêu đuợc thể hiện bằng những công việc, những tình cảm
tuy lặng thầm nhung không kém phần sâu sắc: (0,5 điểm)
(Trong các bài thơ: Đoàn thuyền đánh cá- Huy Cận, Bếp lửa- Bằng Việt,
Khúc hát ru những em bé lớn trên lung mẹ- Nguyễn Khoa Điềm; Ánh
trăng- Nguyễn Duy)
+ Đó là niềm tự hào khi con nguời Việt Nam đợc làm chủ cả một
vùng biển Đông rộng lớn, đuợc ra khơi khai thác tài nguyên biển để làm
giàu cho Tổ quốc. Vì vậy dù công việc rất vất vả nhung họ vẫn luôn lạc
quan, ra khơi trong tiếng hát hào hứng và say mê. (1,0 điểm) (dẫn chứng
trong bài thơ Đoàn thuyền đánh cá)
+ Đó là hình ảnh nguời bà đáng kính tuy không trực tiếp lao động
sản xuất nhung đã trông cháu cho các con công tác để phục vụ cho đất n-
ớc (lấy dẫn chứng trong bài thơ Bếp lửa).
(1,0 điểm)
+ Đó là nguời mẹ dân tộc Tà Ôi, tuy em Cu Tai còn nhỏ nhung ng-
uời mẹ ấy đã không quản ngại vất vả, lao động sản xuất để phục vụ cho
đất nuớc. ( dẫn chứng trong bài thơ Khúc hát ru…)
(1,0 điểm)
+ Bài thơ Ánh trăng: Sự giật mình thức tỉnh truớc ánh trăng- nhân
dân đất nuớc bình dị, độ lợng, bao dung, khi con nguời đuợc sống trong
hoà bình, đã vô tình lãng quên quá khứ.
(1,0 điểm)
c) Kết bài: (1,5 điểm)

nguy hiểm, ác liệt. Công việc đặc biệt nguy hiểm: Chạy trên cao điểm
14
CHUYÊN ĐỀ NGỮ VĂN LỚP 9
giữa ban ngày, phơi mình trong vùng máy bay địch bị bắn phá, ước lượng
khối lượng đất đá, đếm bom, phá bom.
- Yêu mến đồng đội, yêu mến và cảm phục tất cả những chiến sĩ mà cô
gặp trên tuyến đường Trường Sơn.
- Có những đức tính đáng quý, có tinh thần trách nhiệm với công việc,
bình tĩnh, tự tin, dũng cảm
* Vẻ đẹp tâm hồn:
+ Anh thanh niên trong Lặng lẽ Sa Pa:
- Anh ý thức về công việc của mình và lòng yêu nghề khiến anh thấy
được công việc thầm lặng ấy có ích cho cuộc sống, cho mọi người.
- Anh đã có suy nghĩ thật đúng và sâu sắc về công việc và những đóng
góp của mình rất nhỏ bé.
- Cảm thấy cuộc sống không cô dơn buồn tẻ vì có một nguồn vui, đó là
niềm vui đọc sách mà lúc nào anh cũng thấy như có bạn để trò chuyện.
- Là người nhân hậu, chân thành, giản dị.
+ Cô thanh niên Phương Định:
- Có thời học sinh hồn nhiên vô tư, vào chiến trường vẫn giữ được sự hồn
nhiên.
- Là cô gái nhạy cảm, mơ mộng, thích hát, tinh tế, quan tâm và tự hào về
vẻ đẹp của mình.
- Kín đáo trong tình cảm và tự trọng về bản thân mình.
Các tác giả miêu tả sinh động, chân thực tâm lí nhân vật làm hiện
lên một thế giới tâm hồn phong phú, trong sáng và đẹp đẽ cao tượng của
nhân vật ngay trong hoàn cảnh chiến đấu đầy hi sinh gian khổ.
c. Đánh giá, liên hệ.
- Hai tác phẩm đều khám phá, phát hiện ngợi ca vẻ đẹp tâm hồn con
người Việt Nam trong lao động và trong chiến đấu.