1
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRƯỜNG THPT HẬU LỘC 2
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ỨNG DỤNG DẠY HỌC DỰ ÁN
NHẰM NGĂN CHẶN KHÓI THUỐC LÁ Ở TRƯỜNG THPT
Người thực hiện: Hoàng Ngọc Vũ
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường THPT Hậu Lộc 2
SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Sinh học

THANH HOÁ NĂM 2013
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Khói thuốc lá chứa tới hơn 4000 chất hoá học, phần lớn là chất độc hại, trong
đó 43 chất là tác nhân gây ung thư, đặc biệt nguy hiểm nhất là nicôtin. Nicôtin dưới
dạng tinh khiết đó là một chất lỏng trong suốt, có mùi khó chịu và vị đắng, dễ tan
trong nước và dễ dàng xâm nhập vào cơ thể qua đường miệng, hô hấp, thậm chí
qua cả da. Một giọt Nicôtin có thể đầu độc chết 3 con ngựa nặng từ 180 - 200 kg.
Một liều nicôtin 50 - 75 mg (tương ứng lượng nicotin có trong 20 - 25 điếu thuốc)
đủ gây tử vong cho một người. Tuy nhiên người nghiện hút thuốc lá quá nhiều
không bị chết ngay vì liều lượng cứ ngấm dần vào cơ thể chứ không hấp thụ ngay
lập tức.
Khi hút thuốc lá hoặc khi sống chung với người hút thuốc, khói thuốc hít qua
phổi ngấm vào máu, tích luỹ lâu ngày trở thành điều kiện và nguyên nhân gây nên
các bệnh tim mạch: xơ vữa động mạch, cơn đau tim; bệnh hô hấp: bệnh phổi tắc
nghẽn mạn; bệnh ung thư, bệnh răng lợi và tăng nguy cơ loãng xương gây đau nhức
thân thể, khó ngủ và giảm thể lực cơ thể do thiếu ôxy mãn tính. Đây đều là các
bệnh gây tử vong hàng đầu ở người. Ngoài ra, đối với nam giới sẽ làm giảm số
lượng và chất lượng tinh trùng, dễ dẫn đến liệt dương và dễ vô sinh.Đối với phụ nữ
thuốc lá làm giảm kích tố nữ,gây tắc kinh sớm, gây vô sinh và loãng xương dẫn đến
gãy xương đùi, xẹp cột sống. Đối với thai nghén phụ nữ hút thuốc dễ bị thai ngoài

1. Cơ sở lí luận của vấn đề
1.1. Lợi thế của môn Sinh học đối với công tác giáo dục phòng chống khói
thuốc lá
Sinh học là môn khoa học nghiên cứu về cơ thể sống. Kiến thức của môn
khoa học này phục vụ trực tiếp cho vấn đề chăm sóc sức khỏe của con người. Bởi
vậy, dựa trên những hiểu biết này người ta có thể xác định được hành vi nào là hợp
lí, chưa hợp lí đối với việc chăm sóc sức khỏe của bản thân và cộng đồng.
Môn Sinh học cũng có nhiều thí nghiệm để chứng minh các vấn đề liên quan
đến sự sống, từ đó giúp người học được tận mắt chứng kiến, thậm chí là trực tiếp
tham gia nghiên cứu một vấn đề rồi từ đó mới đưa ra những nhận định, những tổng
kết khoa học. Do vậy chắc chắn mức độ tin cậy của người được giáo dục đối với
giáo viên sẽ tăng cao.
Ngoài ra, nội dung sách giáo khoa Sinh học ở cấp THPT đều liên hệ đến tác
động xấu của khói thuốc lá đối với sức khỏe cộng đồng cũng như tác động xấu của
nó đối với tương lai di truyền của loài người. Đó là những lợi thế không nhỏ của bộ
môn khoa học này trong cuộc chiến chống lại khói thuốc lá của nhân loại toàn cầu.
Có lẽ cũng vì vậy mà giáo viên môn Sinh học được vinh dự giao cho trọng trách là
một trong những thành viên của ban phòng chống ma túy nói chung và thuốc lá nói
riêng ở trường THPT.
1.2. Học theo dự án là hình thức học mới có nhiều ưu điểm trong công tác
giáo dục
1.2.1. Thế nào là học theo dự án
Theo định nghĩa của Bộ Giáo dục Singapore: Học theo dự án là hoạt động
học tập nhằm tạo cơ hội cho học sinh tổng hợp kiến thức từ nhiều lĩnh vực học tập,
và áp dụng một cách sáng tạo vào thực tế cuộc sống.
4
Trong học theo dự án, các hoạt động học tập được thiết kế mang tính thiết
thực, liên quan đến nhiều lĩnh vực kiến thức, lấy người học làm trung tâm và gắn
kiến thức của nhà trường với những vấn đề thực tiễn của thế giới thực tại. Xuất
phát từ nội dung học, giáo viên đưa ra một chủ đề với những gợi ý hấp dẫn, kích

cùng là hành động phản đối và ngăn chặn hành vi này của bạn bè và những người
xung quanh. Nên nhớ rằng, học sinh chính là những thành viên tương lai của các
gia đình mới và xã hội mới do chính các em tạo ra. Thuộc tính tâm lí bền vững vừa
tạo ra nói trên ở các em sẽ là điểm tựa để tạo ra một hiệu ứng dây chuyền trong nhà
trường, gia đình và xã hội nhằm ngăn chặn đấu tranh phòng chống khói thuốc lá
một cách hiệu quả nhất.
2. Thực trạng của vấn đề
Hiện nay, ở các trường THPT việc hút thuốc lá của học sinh là hành vi bị
cấm. Nhà trường cũng như các đoàn thể đã có quy định rõ ràng để xử lí việc này.
Tuy nhiên việc hút thuốc lá còn xảy ra công khai ngay cả đối với các nam giáo viên
trong trường. Thậm chí khói thuốc lá còn xâm nhập cả vào trong các buổi họp cơ
quan. Đây là những tấm gương xấu mà các em thường nhìn thấy.
Tình trạng hút thuốc của các nam sinh thì diễn ra một cách bí mật hơn do bị
cấm. Các em học sinh nam thường dùng rất nhiều chiêu trò để đối phó và qua mắt
ban giám thị của Đoàn, trường như: trốn vào nhà vệ sinh nam, chui vào chỗ kín để
hút, hoặc chỉ chờ trống đánh tan trường là lại phì phèo điếu thuốc ngay bên ngoài
cổng trường…
Những hành vi trên đây không phải là khó nhận thấy bởi chỉ cần đi ngang
qua khu vực nhà vệ sinh nam là có thể hít thấy mùi thuốc lá sặc sụa, thậm chí ám
khói cả một dãy hành lang dài mà giáo viên hàng ngày phải đi qua. Thế nhưng thái
độ của những người xung quanh như thế nào? Giáo viên nữ trong trường là những
6
người thường xuyên hít khói thuốc thụ động, thậm chí ngay cả những người đang
mang thai thờ ơ với vấn đề này, hoặc có một số người lên tiếng phản đối nhưng họ
quá đơn độc, nên tiếng nói trở nên không có trọng lượng và bị bỏ qua ngay. Đối với
các nam sinh và nữ sinh chưa hút thuốc tình hình có vẻ còn bi đát hơn nữa, họ hoàn
toàn thờ ơ với vấn đề này. Phải chăng do họ thiếu hiểu biết về tác hại của khói
thuốc lá, hoặc nể nang nhau? Nếu vậy ai sẽ đảm bảo rằng trong tương lai họ không
gia nhập vào đội ngũ những người nghiện thuốc lá khiến cho đội ngũ này ngày
càng đông đảo? Đây chính là tiền đề để hình thành nên một cộng đồng người hút

sửa hoàn thiện kế hoạch. Cụ thể kế hoạch của từng nhóm như sau:
- Nhóm tìm kiếm thông tin đã có về tác hại của khói thuốc lá
Tên thành
viên
Nhiệm vụ Phương tiện Thời hạn
hoàn thành
Dự kiến sản
phẩm
1.Trịnh
Ngọc Châu
2.Đỗ Văn
Điểu
Lấy thông tin
từ Intenet
Máy tính nối
mạng.
3 ngày Số liệu, ảnh, hoặc
phim về tác hại
của khói thuốc lá
3.La Thị
Phương
4.Phạm Thị
Hồng Vân
Sắp xếp xử lí
thông tin thu
được để xây
dựng sản
phẩm.
Máy tính, vở
ghi.

- Nhóm điều tra tình hình hút thuốc của học sinh trong trường THPT
Hậu Lộc 2.
Tên thành
viên
Nhiệm vụ Phương tiện Thời hạn
hoàn thành
Dự kiến sản
phẩm
1.Hoàng
Minh Thùy
2.Hoàng
Khánh
Huyền
Thiết kế
phiếu hỏi
trước khi
tuyên truyền
đề tài
Máy tính 3 ngày Số liệu, kết quả
3.Trịnh Thị
Trang
4.Trần Cẩm
Vân
Thiết kế
phiếu hỏi sau
khi tuyên
truyền đề tài
Máy tính 3 ngày Số liệu, kết quả
5.Hoàng
Văn Long

2.Hoàng
Sơn lâm
Thiết kế
dụng cụ thí
nghiệm
Kéo, bình
nhựa, giấy,
dao, cắt, keo
dán…
5 ngày Dụng cụ nuôi
nhốt
3.Nguyễn
Văn Tùng
4.Vũ Thị
Hồng Vân
Bắt trứng
châu chấu ở
ruộng
Kéo, mũ, túi
đựng.
2 ngày Số lượng trứng
châu chấu đủ
nhiều
5.Phạm Thị
Hoa
6.Lê Thị
Dung
7.Lê Xuân
Hòa
Tiến hành thí

tập diễn xuất thử trong 3 tuần để khi công diễn đạt kết quả cao nhất.
• Nhóm điều tra tình hình hút thuốc của học sinh trường THPT
Hậu Lộc 2
Trước khi triển khai, tuyên truyền đề tài nhóm thiết kế phiếu hỏi điều tra tình
hình hút thuốc của học sinh trong trường với nội dung phiếu hỏi như sau
1. Giới tính của bạn? Nam Nữ
2. Bạn có hút thuốc lá hay không? Có Không
3. Học lực của bạn ở học kì 1?
Giỏi Khá Trung bình Yếu Kém
4. Trong tương lai bạn có ý định hút thuốc lá hay không?
Có Không
Tiếp theo một nhóm 3 người đã được phân công ở bảng kế hoạch trên sẽ phát
phiếu hỏi và thu lại các phiếu sau 2 tuần. Sau đó xử lí thông tin thu được bằng phần
mềm Excel.
Nhóm tiếp tục thiết kế phiếu điều tra thái độ của học sinh trong trường về
việc hút thuốc lá sau khi đã triển khai và tuyên truyền đề tài với nội dung phiếu như
sau
1. Giới tính của bạn? Nam Nữ
2. Ở phiếu điều tra trước bạn đã trả lời mình là người có hút thuốc hay
không? Có Không
11
3. Sau khi xem vở kịch và nghe trình bày thí nghiệm ảnh hưởng của khói
thuốc lá đến tỉ lệ nở của trứng và khả năng tăng trọng của châu chấu thì
trong tương lai bạn sẽ
Hút thuốc lá Không hút thuốc lá

Số lượng phiếu của lần phát này bằng số phiếu phát ra của lần trước và phát
cho những người đã tham gia ở lần trước. Phiếu thu được tiếp tục được xử lí bằng
phần mềm Excel.
• Nhóm làm thí nghiệm chứng minh tác hại của khói thuốc lá

- Bảng số liệu thống kê tình hình hút thuốc của học sinh trường THPT Hậu
Lộc 2 năm học 2012 - 2013 do học sinh thực hiện
Nam Nữ
Hút thuốc Không hút Hút thuốc Không hút
Số lượng 47 341 0 543
Tỉ lệ (tính trong
giới tính)
12,11% 87,88% 0% 100%
 Nhận xét: Đây là tỉ lệ hút thuốc tương đối cao so với môi trường giáo dục nói
chung trong cả nước.
- Bảng số liệu về tỉ lệ nở của trứng châu chấu dưới ảnh hưởng của khói thuốc
lá
Bình thực nghiệm Bình đối chứng
Tổng số trứng ấp 400 400
Số lượng trứng nở (tỉ lệ) 156 (39%) 250 (62,5%)
- Bảng số liệu về trọng lượng cơ thể của châu chấu dưới ảnh hưởng của khói
thuốc lá (châu chấu nuôi 50 ngày tuổi)
Bình thực nghiệm Bình đối chứng
Tổng số cá thể châu chấu tham gia
thí nghiệm (tỉ lệ 1 đực : 1 cái)
100 100
Khối lượng trung bình của 1 cá thể 1,25 gram 1,67 gram
13
 Nhận xét: Khói thuốc lá làm giảm tỉ lệ nở của trứng và làm giảm tốc
độ tăng trọng của châu chấu.
3.1.3.2. Trình bày báo cáo kết quả
Sản phẩm của đề tài đã được các em học sinh trình bày trước toàn trường với
trình tự như sau
Mở đầu là tiết mục hài kịch
Tiếp theo trình bày thí nghiệm về ảnh hưởng của khói thuốc lá đến tỉ lệ nở

Tỉ lệ hoc sinh có ý định
hút thuốc trong tương
lai
72% 1,5% 0%
Tỉ lệ hoc sinh không có
ý định hút thuốc trong
tương lai
28% 98,5% 100%
Như vậy từ số liệu ở 2 bảng trên ta thấy: qua thực hiện và tiếp thu đề tài thì
xu hướng hút thuốc lá trong tương lai của học sinh đã giảm hẳn so với trước khi
thực hiện đề tài này.
Rõ ràng dự án đã thể hiện tính giáo dục cao và có hiệu quả rõ rệt trong công
tác giáo dục phòng chống khói thuốc lá ở trường THPT.
15
III. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
1. Kết luận
Qua quá trình thực hiện đề tài tôi nhận thấy đề tài tiến hành tương đối đơn
giản nhưng sát với thực tế và đã đem lại hiệu quả cao trong công tác phòng chống
khói thuốc lá.
Các em học sinh rất hào hứng tham gia đề tài chứng tỏ đây là một phương
pháp dạy học mới nhưng rất phù hợp với tâm lí của các em.
Hiệu ứng của đề tài đem lại là rất rõ nét và có tính bền vững, nó cho phép
hình thành nên một làn sóng phản đối khói thuốc lá ngay từ lứa tuổi học sinh và sẽ
tạo ra hiệu ứng xã hội tích cực trong tương lai.
2. Đề xuất
Với những thành công ban đầu của đề tài này, để công việc trong tương lai
được thuận lợi hơn tôi xin đề xuất một số ý kiến sau:
16
- Để ngăn chặn khói thuốc lá ở trường học một cách hiệu quả cần phải bắt đầu
từ mỗi giáo viên. Các giáo viên nam nên thực hiện nghiêm túc luật phòng chống