SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
"ỨNG DỤNG DẠY HỌC DỰ ÁN NHẰM NGĂN CHẶN KHÓI
THUỐC LÁ Ở TRƯỜNG THPT"
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Khói thuốc lá chứa tới hơn 4000 chất hoá học, phần lớn là chất độc hại, trong đó 43
chất là tác nhân gây ung thư, đặc biệt nguy hiểm nhất là nicôtin. Nicôtin dưới dạng tinh
khiết đó là một chất lỏng trong suốt, có mùi khó chịu và vị đắng, dễ tan trong nước và dễ
dàng xâm nhập vào cơ thể qua đường miệng, hô hấp, thậm chí qua cả da. Một giọt
Nicôtin có thể đầu độc chết 3 con ngựa nặng từ 180 - 200 kg. Một liều nicôtin 50 - 75 mg
(tương ứng lượng nicotin có trong 20 - 25 điếu thuốc) đủ gây tử vong cho một người. Tuy
nhiên người nghiện hút thuốc lá quá nhiều không bị chết ngay vì liều lượng cứ ngấm dần
vào cơ thể chứ không hấp thụ ngay lập tức.
Khi hút thuốc lá hoặc khi sống chung với người hút thuốc, khói thuốc hít qua phổi
ngấm vào máu, tích luỹ lâu ngày trở thành điều kiện và nguyên nhân gây nên các bệnh
tim mạch: xơ vữa động mạch, cơn đau tim; bệnh hô hấp: bệnh phổi tắc nghẽn mạn; bệnh
ung thư, bệnh răng lợi và tăng nguy cơ loãng xương gây đau nhức thân thể, khó ngủ và
giảm thể lực cơ thể do thiếu ôxy mãn tính. Đây đều là các bệnh gây tử vong hàng đầu ở
người. Ngoài ra, đối với nam giới sẽ làm giảm số lượng và chất lượng tinh trùng, dễ dẫn
đến liệt dương và dễ vô sinh.Đối với phụ nữ thuốc lá làm giảm kích tố nữ,gây tắc kinh
sớm, gây vô sinh và loãng xương dẫn đến gãy xương đùi, xẹp cột sống. Đối với thai
nghén phụ nữ hút thuốc dễ bị thai ngoài tử cung, sẩy thai do bong nhau, nhau tiền đạo và
thai chết lưu. Hoặc nếu sinh được thì dễ bị sinh non, thai nhẹ cân, thai dị dạng, đặc biệt là
bệnh tim bẩm sinh. Người mẹ hút thuốc lá còn gây ra những ảnh hưởng lâu dài trên trẻ
sau này: trẻ có nguy cơ chậm phát triển, kém thông minh, dễ trầm cảm, rối loạn hành vi,
dễ nghiện và dễ bị ung thư hơn trẻ khác.
Thuốc lá giết chết gần 6 triệu người trên thế giới mỗi năm, trong đó có hơn 600000
người hút thuốc lá thụ động (hít phải khói thuốc lá do người khác hút). Ông Lương Ngọc
Khuê, Cục trưởng Cục khám chữa bệnh, Bộ Y tế cho biết, Việt Nam là một trong 15
nước có tỉ lệ hút thuốc lá cao nhất thế giới, với tỉ lệ 56% nam giới hút thuốc và 1,8% ở nữ
giới. Đáng lo ngại hơn, gần 8 triệu người lao động Việt Nam thường xuyên phải hít khói

giáo viên môn Sinh học được vinh dự giao cho trọng trách là một trong những thành viên
của ban phòng chống ma túy nói chung và thuốc lá nói riêng ở trường THPT.
1.2. Học theo dự án là hình thức học mới có nhiều ưu điểm trong công tác giáo dục
1.2.1. Thế nào là học theo dự án
Theo định nghĩa của Bộ Giáo dục Singapore: Học theo dự án là hoạt động học tập
nhằm tạo cơ hội cho học sinh tổng hợp kiến thức từ nhiều lĩnh vực học tập, và áp dụng
một cách sáng tạo vào thực tế cuộc sống.
Trong học theo dự án, các hoạt động học tập được thiết kế mang tính thiết thực,
liên quan đến nhiều lĩnh vực kiến thức, lấy người học làm trung tâm và gắn kiến thức của
nhà trường với những vấn đề thực tiễn của thế giới thực tại. Xuất phát từ nội dung học,
giáo viên đưa ra một chủ đề với những gợi ý hấp dẫn, kích thích người học tham gia thực
hiện. Dự án là một bài tập tình huống mà người học phải giải quyết bằng các kiến thức
theo nội dung bài học. Học theo dự án đặt người học vào tình huống có vấn đề đòi hỏi sự
tự lực cao của người học. Khi người học được tự lựa chọn nội dung/tiểu chủ đề và tự đặt
ra vấn đề cần tìm hiểu nghiên cứu, người học sẽ hoàn toàn chủ động, tích cực trong việc
lập kế hoạch nghiên cứu, tìm kiếm, tổng hợp, xử lí thông tin để giải quyết vấn đề được
đặt ra.
1.2.2. Ưu điểm của học theo dự án
Những gì xảy ra bên ngoài trường học sẽ đem lại nhiều cơ hội học tập. Điều này có
nghĩa cách tiếp cận theo dự án sẽ đem đến các cơ hội phát triển năng lực và những kiến
thức chuyên sâu. Nếu bắt đầu từ thực tế chúng ta có thể đưa cuộc sống hàng ngày của trẻ
vào trong môi trường lớp học, có thể tái hiện thế giới đó trong môi trường sư phạm thông
qua các hình thức khác nhau. Cách tiếp cận này sẽ đem đến nhiều điều mới mẻ, một khởi
đầu mới và những cơ hội học tập độc đáo. Sau một thời gian làm việc tích cực, học sinh
thấy được kết quả công việc của mình, từ đó học sinh có được cái nhìn rõ hơn về vấn đề
chúng nhận thức được.
Chủ đề hay chủ điểm học sinh lựa chọn đều bắt đầu từ thực tế môi trường nơi các
em sống và hình thành nên cảm hứng để các em tiến hành dự án. Bởi vậy có thể nói đây
là hình thức học tập độc đáo đa dạng và mang lại kết quả cao trong công tác giáo dục học
sinh. Ngoài ra, nó còn là công cụ hữu hiệu giúp giáo viên giải quyết vấn đề đưa ra một

hoặc có một số người lên tiếng phản đối nhưng họ quá đơn độc, nên tiếng nói trở nên
không có trọng lượng và bị bỏ qua ngay. Đối với các nam sinh và nữ sinh chưa hút thuốc
tình hình có vẻ còn bi đát hơn nữa, họ hoàn toàn thờ ơ với vấn đề này. Phải chăng do họ
thiếu hiểu biết về tác hại của khói thuốc lá, hoặc nể nang nhau? Nếu vậy ai sẽ đảm bảo
rằng trong tương lai họ không gia nhập vào đội ngũ những người nghiện thuốc lá khiến
cho đội ngũ này ngày càng đông đảo? Đây chính là tiền đề để hình thành nên một cộng
đồng người hút thuốc lá của xã hội trong tương lai.
Vì vậy tôi thiết nghĩ ngay từ khi các em còn ngồi trên ghế nhà trường các nhà giáo
dục chúng ta phải hành động ngay để ngăn chặn chuỗi hành vi nguy hiểm nói trên ghóp
phần tạo nên một Việt Nam với môi trường trong sạch và an toàn.
3. Giải pháp và tổ chức thực hiện
3.1. Giải pháp xây dựng và dự án học tập nhằm ngăn chặn khói thuốc lá ở trường
THPT
3.1.1. Lập kế hoạch
Giáo viên nêu chủ đề “tìm hiểu tác hại khói thuốc lá ở trường học của chúng ta” và
viết ở trung tâm bảng. Sau đó giaó viên đặt các câu hỏi gợi mở sau đây để triển khai các ý
tưởng: Tác hại của khói thuốc lá như thế nào? Có thể tìm kiếm câu trả lời ở đâu? Tình
trạng hút thuốc ở trường ta hiện nay ra sao? Làm thế nào để chứng minh cho mọi người
thấy tác hại của khói thuốc lá?
Giáo viên yêu cầu học sinh trả lời các câu hỏi trên. Giáo viên ghi lại các ý tưởng đó
rồi khi không có thêm ý tưởng sắp xếp các ý lại để lập ra sơ đồ tư duy. Đây chính là các
tiểu chủ đề được học sinh và giáo viên tìm ra từ chủ đề lớn, cũng chính là các nhiệm vụ
cần làm để giải quyết vấn đề đặt ra ban đầu. Có 3 tiểu chủ đề đã được đặt ra, đó là:
- Tìm kiếm thông tin đã có về tác hại của khói thuốc lá.
- Điều tra tình hình hút thuốc của học sinh trong trường ta.
- Làm thí nghiệm chứng minh tác hại của khói thuốc lá.
Giáo viên yêu cầu học sinh lựa chọn tiểu chủ đề theo sở thích và yêu cầu các học
sinh cùng sở thích về một tiểu chủ đề tạo thành một nhóm. Như vậy ta có 3 nhóm học
sinh tương ứng với 3 nhiệm vụ khác nhau là 3 tiểu chủ đề nói trên.
Giáo viên yêu cầu học sinh trong mỗi nhóm thảo luận, thương lượng với nhau để

thu được để
xây dựng
sản phẩm.
Máy tính, vở
ghi.
10 ngày Kịch bản tiểu
phẩm hài có nội
dung tuyên
truyền về tác hại
khói thuốc lá
5.Bùi Văn
Đức
6.Chung
Chuẩn bị
hậu cần cho
việc trình
bày tiểu
Xe đạp… 2 tuần Quần áo, tư
trang, phục
trang và các đạo
Thành Kiên
7.Đỗ Văn
Hùng
phẩm cụ phù hợp
8.Trịnh
Văn Thông
9. Lê Thúy
Vân
10.Nguyễn
Thị Thảo

phiếu hỏi
sau khi
tuyên truyền
đề tài
Máy tính 3 ngày Số liệu, kết quả
5.Hoàng
Văn Long
6.Lê Hồng
Đức
7.Hoàng
Huy Hải
Chuẩn bị
hậu cần và
tiến hành
phát phiếu
điều tra, thu
phiếu điều
Xe đạp, giấy 2 tuần Thu tương đối
đầy đủ các phiếu
ở tất cả các lớp
tra
8.Lê Thi
Hiền
9. Hoàng
Tùng lâm
Xử lí và
trình bày số
liệu.
Máy tính 3 tuần Bảng số liệu
- Nhóm làm thí nghiệm chứng minh tác hại của khói thuốc lá

nhiều
5.Phạm Thị
Hoa
6.Lê Thị
Dung
7.Lê Xuân
Hòa
Tiến hành
thí nghiệm
ấp trứng, ghi
nhật kí.
Thuốc lá,
giấy, bút…
9 tuần Sổ nhật kí ấp và
nuôi dưỡng châu
chấu con
8.Hoàng
Thương
Thương
9.Hoàng
Thị Yến Vy
Xử lí số liệu
và trình bày
kết quả
1 tuần Bảng số liệu
trình bày bằng
trình chiếu
powerpoit
3.1.2. Thực hiện dự án
• Nhóm tìm kiếm thông tin đã có về tác hại của khói thuốc lá

Hút thuốc lá Không hút thuốc lá

Số lượng phiếu của lần phát này bằng số phiếu phát ra của lần trước và phát cho
những người đã tham gia ở lần trước. Phiếu thu được tiếp tục được xử lí bằng phần mềm
Excel.
• Nhóm làm thí nghiệm chứng minh tác hại của khói thuốc lá
Nhóm thiết kế tiến hành làm dụng cụ thí nghiệm được mô tả như sau:
Hai bình nhựa có nắp đậy dung tích 1,5 lit, có đục nhiều lỗ nhỏ (nhỏ hơn kích thước của
châu chấu con) ở thành bình để lấy dưỡng khí. Một bình có vòi nhựa: một đầu vòi nhựa
gắn và dẫn khí vào đáy bình, đầu còn lại của vòi nhựa gắn với một phễu giấy để dẫn khói
thuốc lá vào bình. Bình kia không gắn vòi.
Trứng châu chấu được bắt về có cùng độ tuổi, có số lượng đủ lớn (800 quả - tương
đương với 40 ổ trứng) và được chia thành 2 phần đều nhau, mỗi phần 400 quả. Một phần
cho vào bình có vòi, một phần vào bình không vòi.
Nhóm tiến hành thí nghiệm như sau: Cho vào 2 bình một lớp đất đều dày 4 cm vì
châu chấu có tập tính đẻ trứng trên đất ẩm xốp, có thêm vài cây cỏ dại, sau đó cho trứng
vào và lấp một lớp đất 1cm lên trên. Đảm bảo mọi điều kiện sinh thái ở 2 bình là tương
đương nhau và phù hợp với điều kiện ấp trứng: nhiệt độ 20
o
- 30
o
C, độ ẩm khoảng 75 -
85%
Sự khác nhau cơ bản ở 2 bình là: Ở bình thực nghiệm (bình có vòi) mỗi ngày đốt
20 điếu thuốc và dẫn khói thuốc vào trong bình. Bình còn lại (bình đối chứng) không có
sự tác động của khói thuốc lá.
Sau khi trứng nở nhóm đếm số trứng nở ở 2 bình và ghi chép lại. Nhóm tiếp tục
nuôi dưỡng các con non thu được ở trên trong 8 bình (gồm 4 bình đối chứng và 4 bình
thực nghiệm được thiết kế như trên đã trình bày) và sau đó so sánh trọng lượng của châu
chấu của các bình đối chứng và thực nghiệm, rồi ghi chép vào sổ nhật kí.

1,25 gram 1,67 gram
 Nhận xét: Khói thuốc lá làm giảm tỉ lệ nở của trứng và làm giảm tốc độ tăng
trọng của châu chấu.
3.1.3.2. Trình bày báo cáo kết quả
Sản phẩm của đề tài đã được các em học sinh trình bày trước toàn trường với trình
tự như sau
Mở đầu là tiết mục hài kịch
Tiếp theo trình bày thí nghiệm về ảnh hưởng của khói thuốc lá đến tỉ lệ nở của
trứng và sự tăng trọng của châu chấu.
Cuối cùng là bảng báo cáo thống kê tỉ lệ học sinh hút thuốc lá của trường và lời kết.
3.2. Các biện pháp để giải quyết vấn đề
3.2.1. Sử dụng bản đồ tư duy để huy động ý kiến của các thành viên
Quá trình huy động các ý kiến giáo viên để các ý tưởng phát triển tự do, các ý
tưởng đều được tôn trọng, không phê phán. Khi không có thêm ý tưởng, sắp xếp, kết hợp
các ý tưởng, lập sơ đồ tư duy.
3.2.2. Thiết kế các phiếu hỏi khoa học, hợp lí
3.2.3. Kết hợp với các tổ chức Đoàn, trường để tuyên truyền sâu rộng hơn thông
điệp của đề tài tới tất cả các thành viên trong trường.
4. Kiểm nghiệm đề tài
• Bảng số liệu thăm dò thái độ học sinh về việc có hay không có ý định hút
thuốc trong tương lai (thực hiện trước khi triển khai đề tài)
Nam Nữ
Đã hút Chưa hút Đã hút Chưa hút
Số lượng 47 341 0 543
Tỉ lệ hoc sinh có ý
định hút thuốc
trong tương lai
100% 42% 1,2%
Tỉ lệ hoc sinh
không có ý định

ứng xã hội tích cực trong tương lai.
2. Đề xuất
Với những thành công ban đầu của đề tài này, để công việc trong tương lai được
thuận lợi hơn tôi xin đề xuất một số ý kiến sau:
- Để ngăn chặn khói thuốc lá ở trường học một cách hiệu quả cần phải bắt đầu từ mỗi
giáo viên. Các giáo viên nam nên thực hiện nghiêm túc luật phòng chống khói thuốc lá
nơi công cộng mới được chính phủ ban hành.
- Các tổ chức Đoàn, nhà trường phải phối hợp, cung cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị
để đề tài được tiến hành thuận lợi hơn.
- Nên nhân rộng mô hình của đề tài ra nhiều trường THPT trong cả nước để đem lại
hiệu quả cao trong phong trào toàn dân tích cực phòng chống khói thuốc lá.
XÁC NHẬN CỦA THỦ
TRƯỞNG ĐƠN VỊ
Thanh Hóa, ngày 14 tháng 05 năm
2013
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình
viết, không sao chép nội dung của người
khác.
Hoàng Ngọc Vũ