BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH
KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

TIỂU LUẬN
MÔN KINH TẾ CHÍNH TRỊ
ĐỀ TÀI:
XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN
XÃ HỘI CHỦ NGHĨA TRONG SẠCH,
VỮNG MẠNH, HIỆU QUẢ Ở VIỆT NAM.
Giảng viên hướng dẫn: Th.Sĩ Lộ Kim Cúc
Lớp DC005 _ K39
Sinh viên thực hiện:
MSSV:
Hồ Chí Minh, 2014
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU 1
I. Các khái niệm liên quan 2
1. Nhà nước pháp quyền 2
2. Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa 2
3. Trong sạch, vững mạnh, hiệu quả 2
II. Tình hình kinh tế xã hội 2013 3
III. Nguyên nhân 6
1. Nguyên nhân khách quan: 6
2. Nguyên nhân chủ quan: 6
 Hệ thống pháp luật 6
 Đạo đức cá nhân, đạo đức cách mạng 7
IV. Giải pháp khắc phục 8
1. Hệ thống pháp luật 8
2. Đạo đức cá nhân, đạo đức cách mạng 9
KẾT LUẬN 11

I. Các khái niệm liên quan
Trước khi đi sâu vào những vấn đề mà nhà nước pháp quyền xã hội chủ
nghĩa phải hoàn chỉnh thì ta tìm hiểu những khái niệm liên quan trước.
1. Nhà nước pháp quyền
Nhà nước pháp quyền là nhà nước được tổ chức và hoạt động trên cơ sở
các quy định của Hiến pháp và pháp luật và luôn luôn vận hành trong khuôn khổ
Hiến pháp và pháp luật. Nói cách khác, nhà nước pháp quyền được hiểu là nhà
nước mà không có ai ở trên luật hay ngoài luật, mọi người phải tuân theo pháp
luật. Nguyên tắc đó bắt nguồn một cách logic từ ý tưởng cho rằng sự thật, cũng
như luật, đều dựa trên những nguyên tắc căn bản có thể được phát hiện ra nhưng
không thể được tạo ra theo ước muốn.
2. Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là nhà nước pháp quyền của nhân
dân, do nhân dân, vì nhân dân. Điều này được quy đinh khách quan từ cơ sở kinh
tế và chế độ chính trị xã hội chủ nghĩa.
Về cơ sở chính trị, nó xuất phát từ bản chất của nhà nước là nhà nước của
giai cấp công nhân mà ý chí, nguyện vọng, lợi ích của giai cấp công nhân là thống
nhất với ý chí, nguyện vọng, lợi ích của nhân dân lao động, của dân tộc, sự thống
nhất về lợi ích đó dẫn đến sự thống nhất về ý chí và hành động của tuyệt đại quần
chúng nhân dân lao động.
Về cơ sở kinh tế của nhà nước, nhà nước là nhà nước được xây dựng trên
nền tảng kinh tế xã hội chủ nghĩa, với chế độ công hữu về những tư liệu sản xuất
chủ yếu, nghĩa là nhân dân lao động chính là chủ sở hữu của các tư liệu sản xuất
chủ yếu. Đây chính là điều kiện để đảm bảo quyền làm chủ của nhân dân, bởi vì
giai cấp nào, lực lượng nào nắm giữ kinh tế (mà chủ yếu là nắm giữ các tư liệu
sản xuất quan trọng) thì giai cấp ấy, lực lượng ấy mới thật sự nắm giữ quyền lực
chính trị.
3. Trong sạch, vững mạnh, hiệu quả
 Tính trong sạch, nói một cách khái quát là trong và không có chất
bẩn lẫn vào. Nhà nước có trong sạch hay không là do yếu tố con

kinh tế - xã hội nước ta.
Trong nước, nhìn chung, nền kinh tế đang từng bước phục hồi, đạt được
những kết quả tốt đẹp: lạm phát được kiểm soát, văn hóa, xã hội có tiến bộ, an
sinh xã hội được bảo đảm, dịch vụ y tế ngày càng được hiện đại hóa, phương tiện
4
dạy học được trang bị tốt hơn, đời sống nhân dân có bước cải thiện, tốc độ tăng
dân số được kiểm soát, nhiều di sản văn hóa vật thể và phi vật thể được công
nhận là di sản văn hóa quốc gia và thế giới,…
Tuy nhiên, vẫn còn không ít những hạn chế, yếu kém trên các lĩnh vực
2
:
 Về kinh tế, tình hình lạm phát được kiểm soát nhưng chưa vững chắc,
sản xuất kinh doanh còn nhiều khó khăn, nợ xấu còn cao, số doanh
nghiệp giải thể, ngừng hoạt động còn lớn. Giải quyết việc làm chưa
đạt kế hoạch…
 Trên lĩnh vực chính trị, trong những năm vừa qua, xuất hiện liên tục
các vụ phản động chính trị, đòi đa nguyên đa đảng…Điều đó chứng
tỏ có một bộ phận dân chúng đã mất lòng tin nơi chính quyền, hoặc
nghe theo lời của các thế lực thù địch, hòng làm mất trật tự xã hội và
gây hoang mang cho dân chúng.
 Ở khía cạnh giáo dục, tiêu cực, bệnh thành tích trong thi cử còn
nhiều, chưa được giải quyết một cách triệt để; văn hóa học đường
ngày càng “đi xuống”, điều này không dừng lại ở một bộ phận nhỏ
học sinh, mà còn ở cả một số giáo viên đứng lớp! Bên cạnh đó, việc
chạy trường cho con em, cũng như các giáo viên chạy trường để
được làm việc ở nơi mình muốn vẫn còn xảy ra. Ngoài ra, ở cấp bậc
giáo dục cao hơn (đại học, cao học,…) còn có hiện tượng học thay,
kiểm tra thay, dẫn đến có một bộ phận có “bằng cấp” nhưng năng lực
thì chưa tới. Điều này rất nguy hiểm, bởi lực lượng “trí thức” đó như
những “con sâu” đục khoét dần dần hệ thống quản lý nói chung của

 Về mặt “tư pháp”, các vụ án oan gần đây cũng xuất hiện, làm dấy lên
mối nghi ngờ về tính minh bạch, thanh liêm trong cách làm việc,
cũng như trình độ, đạo đức của bộ phận tư pháp. Gần đây nữa là vụ
xử 5 cán bộ công an, trong lúc tra khảo, đã làm chết nghi phạm,
nhưng mức phạt, kỉ luật cho các “cán bộ” thực sự là không hợp lý,
làm cho dân chúng, cũng như người nhà nạn nhân bức xúc! Có thực
sự là họ không biết mình đã phán xét sai hay không? Nếu đã biết
mình sai mà vẫn đưa ra quyết định như vậy thì có phí tiền của, thời
gian quá không? Nếu không thì chất lượng của đội ngũ thẩm phán đã
giảm sút nghiêm trọng!
Qua những điểm nêu trên, có thể thấy rằng nhà nước ta vẫn còn nhiều hạn
chế, yếu kém trên nhiều lĩnh vực. Những thực trạng này đã được nhà nước khắc
phục nhiều năm nhưng vẫn không thành công một cách triệt để, mất rất nhiều thời
gian và công sức, thậm chí là ngân sách nữa. Vậy nguyên nhân của sự yếu kém
này là do đâu?
6
III. Nguyên nhân
1. Nguyên nhân khách quan:
Tình hình trên thế giới biến động phức tạp, khó lường. Khoa học công nghệ
phát triển vượt bậc; cạnh tranh trên thị trường thế giới hết sức gay gắt, toàn cầu
hóa diễn ra nhanh, sự tùy thuộc lẫn nhau giữa các nền kinh tế ngày càng lớn. Hội
nhập quốc tế của nước ta ngày càng sâu rộng. Những biến động bên ngoài tác
động trực tiếp, tức thì đến kinh tế xã hội trong nước. Trong khi đó, tư duy phát
triển và khả năng nắm bắt, phân tích, dự báo của ta chưa đáp ứng kịp yêu cầu nên
nhiều chính sách, giải pháp đề ra chưa kịp thời, phù hợp.
2. Nguyên nhân chủ quan:
 Hệ thống pháp luật
Một nhà nước vững mạnh hay yếu kém, có hiệu quả hay không cũng được
thể hiện qua hệ thống pháp luật. Nếu các vấn đề của xã hội đặt ra được giải quyết
hợp lý, kịp thời thì sẽ có hiệu quả (không tốn nhiều công sức, của cải, thời

kiện đủ! Chỉ khi hội tụ đủ cả hai yếu tố đó thì cái tài mới được phát huy hết khả
năng của nó.
Song, trong hệ thống quản lý nhà nước, cũng như một số tổ chức, vẫn còn
có một bộ phận cán bộ, đảng viên trước sự đam mê quyền lực, sự cám dỗ của
đồng tiền đã trở thành những “con sâu” đang làm “rầu” nền kinh tế - xã hội của
đất nước. Điều này không những gây ảnh hưởng xấu đến lĩnh vực chính trị, làm
suy giảm nghiêm trọng niềm tin của nhân dân với Đảng và Nhà nước, mà còn là
điều kiện thuận lợi cho các thế lực thù địch lợi dụng chống phá cách mạng nước
ta.
Những biểu hiện sa sút về đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ, đảng
viên hiện nay, có thể thấy đó là bằng mọi tính toán cơ hội, thực dụng để có chức,
có quyền, kể cả việc kéo bè, kéo cánh, cục bộ địa phương. Khi có quyền rồi thì
lợi dụng để tham nhũng, đục khoét tài sản của Nhà nước và của nhân dân. Một
điều đáng buồn nữa là họ quên đi nghĩa vụ phụng sự nhân dân. Hơn thế nữa, khi
có chức quyền và có tiền, một số cán bộ, đảng viên lao vào lối sống hưởng lạc,
coi thường kỷ cương, phép nước, tự đánh mất phẩm chất đạo đức cách mạng
trong sáng của người cán bộ, đảng viên. Tình hình trên đã làm tổn hại đến uy tín
và sức chiến đấu của Đảng, của chế độ, làm xói mòn lòng tin của nhân dân, gây
những trở lực không nhỏ cho công cuộc đổi mới đất nước của Đảng và nhân dân
ta.
Bên cạnh đó, cũng còn những trường hợp các cán bộ không áp dụng đúng
pháp luật. Điển hình là vụ của ông Nguyễn Thanh Chấn: nếu nghi phạm không ra
đầu thú thì số phận ông Chấn sẽ ra sao? Gần đây nhất là vụ năm cán bộ công an
tra hỏi, đánh đập nghi phạm đến chết. Những vị công an đó có còn lương tâm hay
8
không khi đánh đập một người tay đang đeo còng số 8? Thậm chí còn tệ hơn là
những vị này, người lãnh án tù cao nhất cũng chỉ là năm năm, và còn 2 vị “được”
xử án treo nữa! Cũng may là có thủ tướng can thiệp, yêu cầu xử lại, nếu không thì
niềm tin nơi dân chúng nay còn đâu. Thử nghĩ, các vị thẩm phán là những người
hiểu rõ về luật pháp nhất mà lại hành động như vậy, có gì mờ ám đằng sau chăng?

Một điều nữa, các nhà chức trách nên nghiên cứu, xác định thật kĩ
tầm quan trọng, tính chất phức tạp của các quan hệ pháp lý để tranh
sử dụng các văn bản vượt quá tầm.
 Tổ chức rà soát lại các văn bản hiện có để phát hiện và hủy bỏ những
quy định không còn phù hợp với thực tế, hạn chế tình trạng chồng
chéo, mâu thuẫn của các văn bản, làm rõ những quy định còn “mơ
hồ”.
 Cần tăng cường công tác phối hợp các bộ, ban, ngành để đảm bảo
tính đồng bộ, nhất quán của các văn bản pháp luật được soạn thảo,
đồng thời cũng tránh được sự chồng chéo nhau giữa các văn bản.
Bên cạnh đó, cần phải chú trọng hơn việc mở rộng sự tham gia đông
đảo của xã hội, nhất là của các cơ quan nghiên cứu, các chuyên gia,
nhà khoa học, đồng thời phải có cơ chế tiếp thu ý kiến của người dân
để văn bản sát với thực tế, bảo đảm tính khả thi, hiệu quả của các
văn bản pháp luật được ban hành.
 Đặc biệt cần quan tâm việc thẩm định các dự luật, nghị định một
cách chặt chẽ, kỹ lưỡng. Các nhà chức trách cần phải đảm bảo tuân
thủ nguyên tắc là các văn bản dù cấp thiết đến đâu cũng phải được
xây dựng đạt chất lượng tốt nhất mới trình Chính phủ hoặc Quốc hội
thông qua, nếu chuẩn bị chưa tốt, chất lượng kém thì dù cấp thiết đến
đâu cũng nên để lại tiếp tục hoàn chỉnh. Nếu không, khi văn bản
được ban hành thành luật, tính hiệu quả không cao, không những
không giải quyết tốt vấn đề mà còn tốn thêm thời gian, ngân sách để
sửa sai, hoặc hoàn thiện lại hệ thống, đó là chưa kể luật đưa ra có thể
vấp phải sự phản đối của đông đảo dân chúng nữa.
2. Đạo đức cá nhân, đạo đức cách mạng
Một trong những vấn đề cấp thiết hiện nay là phải nâng cao đạo đức cách
mạng cho người cán bộ, đảng viên. Trước mắt ta cần tập trung vào một số biện
pháp sau:
 Trước hết là phải tăng cường công tác giáo dục chính trị, tư tưởng,

thường xuyên tạo mọi điều kiện cho nhân dân tham gia giám sát hoạt
động, công tác của cán bộ, đảng viên. Muốn vậy, phải thực hiện
nghiêm Quy chế dân chủ ở cơ sở, tạo mọi điều kiện thuận lợi để
nhân dân tham gia kiểm tra, giám sát mọi hoạt động của các cơ quan
quyền lực từ Trung ương đến cơ sở; đồng thời, mọi cán bộ, đảng
viên phải luôn gắn bó với quần chúng, là người đầy tớ trung thành
của nhân dân.
11
Nói tóm lại, đấu tranh khắc phục tình trạng suy thoái về đạo đức cách mạng
ở một số cán bộ, đảng viên hiện nay là vấn đề hết sức khó khăn và phức tạp. Đó
cũng là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân, nhất là nhiệm vụ của
lãnh đạo, chỉ huy ở các đơn vị cơ sở.
KẾT LUẬN
Lúc sinh thời, Hồ chủ tịch từng nhấn mạnh rằng Nhà nước phải tìm cách
hình thành các thiết chế dân chủ để thực thi quyền làm chủ của người dân và đội
ngũ cán bộ, công chức nhà nước phải hết lòng phục vụ nhân dân với tinh thần cần,
kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, “Việc gì lợi cho dân, ta phải hết sức làm. Việc
gì hại đến dân, ta phải hết sức tránh”. Có làm được những điều như Bác Hồ nói
thì mới chiếm giữ được lòng tin của nhân dân vào Đảng. Bác Hồ cũng thường
xuyên nhấn mạnh vai trò của quần chúng nhân dân: “Dễ mười lần không dân
cũng chịu, khó trăm lần dâu liệu cũng xong”. Một điều rõ ràng là đất nước muốn
phát triển về mọi mặt, muốn đi lên để “sánh vai với các cường quốc năm châu”
thì phải có sự góp sức, đồng lòng của đông đảo quần chúng, chứ chỉ có hệ thống
quản lý không thì không làm được gì. Tuy nhiên hệ thống quản lý ảnh hưởng trực
tiếp đến sự chung tay, chung sức của đông đảo quần chúng. Nhà nước có trong
sạch, vững mạnh, hiệu quả thì mới là chỗ dựa niềm tin vững chắc cho dân chúng
về một tương lai, cuộc sống tốt đẹp hơn. Tuy nhiên nhà nước ta hiện nay, dù đã
cố gắng trong việc khắc phục điểm yếu, nhưng vẫn chưa triệt để. Do đó vấn đề
xây dựng, hoàn thiện một nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong sạch, vững
mạnh, hiệu quả là vấn đề cấp thiết hàng đầu, không chỉ trong hiện tại mà tương