PHẦN I . TÓM TẮT
Qua thực tế giảng dạy ở các trường Tiểu học hiện nay, tình trạng học sinh
còn gặp nhiều khó khăn trong môn Toán, nhiều em chưa có khă năng tư duy,
tính toán còn chậm, khi gặp vấn đề khó có ý lảng tránh, ngại giải quyết còn ỷ lại
vào thầy, vào bạn . Trong thực tế ở các trường tiểu học chất lượng học tập của
học sinh còn hạn chế so với yêu cầu thực tiễn. Một bộ phận không nhỏ học sinh
tỏ ra chán học, không có hứng thú hoặc ít hứng thú, nhút nhát, thiếu mạnh dạn
và tự tin, kết quả học tập thấp dẫn đến tình trạng sợ học môn Toán làm làm ảnh
hưởng đến chất lượng giáo dục của nhà trường.
Mặt khác môn học toán ở Tiểu học góp phần vào việc hình thành và phát
triển những cơ sở ban đầu, rất quan trọng của nhân cách con người Việt Nam.
Cùng với môn Tiếng Việt, môn Toán có vị trí quan trọng vì :
- Các kiến thức, kĩ năng của môn Toán ở tiểu học có nhiều ứng
dụng trong đời sống, chúng rất cần thiết cho người lao động, rất cần thiết để học
các môn học khác ở tiểu học và học tập tiếp môn Toán ở trung học.
- Môn Toán giúp học sinh nhận biết những mối quan hệ về số
lượng và hình dạng không gian của thế giới hiện thực. Nhờ đó mà học sinh có
phương pháp nhận thức một số mặt của thế giới xung quanh và biết cách hoạt
động có hiệu của trong đời sống.
- Môn toán góp phần rất quan trọng trong việc rèn luyện phương
pháp suy nghĩ, phương pháp luận, phương pháp giải quyết vấn đề, góp phần
phát triển trí thông minh, cách suy nghĩ độc lập, linh hoạt sáng tạo. Nó đóng
góp vào việc hình thành các phẩm chất cần thiết và quan trọng của người lao
động như: cần cù, cẩn thận, có ý chí vượt khó khăn, làm việc có kế hoạch, có nề
nếp và tác phong khoa học.
Qua môn học này, người giáo viên tiểu học có nhiệm vụ giúp học sinh :
- Hình thành hệ thống các kiến thức cơ bản, đơn giản, có nhiều ứng dụng
trong đời sống về số học các số tự nhiên, các số thập phân.
- Có những hiểu biết ban đầu, thiết thực nhất về các đại lượng cơ bản
như : độ dài, khối lượng, thời gian, diện tích…
- Biết cách giải và trình bày bài giải có lời văn
hứng thú, nội dung các bài học còn đơn điệu, nghèo nàn, ít quan tâm đến việc
phát triển năng lực cá nhân của học sinh.
- Về học sinh : Do tuổi các em còn nhỏ, tư duy còn cụ thể nên ít chịu suy
nghĩ những vấn đề trừu tượng. Hơn nữa, lối học thụ động, làm theo sự hướng
dẫn của thày cô, làm theo mẫu đã trở thành thói quen của các em. Lối học như
vậy đang cản trở việc hình thành những con người lao động năng động, tự tin,
linh hoạt, sáng tạo, sẵn sàng thích ứng với những đổi mới đang diễn ra hàng
ngày.
II- Lí do:
Dựa vào một số cơ sở thực tiễn trên, tôi đã chọn chuyên đề : “ MỘT
SỐ VẤN ĐỀ VỀ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TOÁN 5” nhằm
gây hiệu quả trong giờ học toán, giúp các em học sinh có cách học mới, tích cực
và chủ động hơn trong giờ học. Qua đó, nâng cao chất lượng dạy và học, góp
phần thực hiện tốt việc thay sách ở tiểu học, cụ thể là môn toán 5.
III- Các vấn đề nghiên cứu trong đề tài:
* Một số hình thức tổ chức hướng dẫn hoạt động học tập Toán theo định
hướng đổi mới phương pháp dạy học.
1- Học cá nhân.
2- Học theo nhóm.
3- Học theo lớp.
4- Trò chơi học tập.
5- Hoạt động thực hành ở ngoài lớp học.
6- Hoạt động ngoại khóa về Toán.
* Một số phương pháp thường sử dụng trong dạy học Toán 5.
3
1- Phương pháp trực quan.
2- Phương pháp thực hành, luyện tập.
3- Phương pháp gợi mở vấn đáp.
4- Phương pháp giảng giải, minh họa.
dụng trực quan
hình ảnh động ,
trình chiếu
Projecter.
Đối chứng O2 Dạy học không sử
dụng trực quan
hình ảnh động ,
trình chiếu
Projecter.
O4
Ở thiết kế này chúng tôi sử dụng phép kiểm chứng T- Test độc lập.
- Do xác định được tầm quan trọng của môn Toán học trong chương trình và
đứng trước yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học theo chương trình mới, tôi
thiết nghĩ người giáo viên trực tiếp giảng dạy môn Toán học cần phải nắm chắc
được nhiệm vụ yêu cầu của phân môn Toán, nắm được chương trình, nội dung
môn Toán của tất cả các khối lớp, phương pháp giảng dạy Toán học để giảng
dạy cho học sinh có được phương pháp học tập tốt nhất.
- Để đánh giá được kết quả học tập của học sinh cũng như sự tiến bộ trong học
tập của các em qua quá trình học tập được thông qua các bài kiểm tra.
III. Quy trình nghiên cứu :
* Chuẩn bị của giáo viên:
- Cô Hà dạy lớp đối chứng : Thiết kế bài học không sử dụng trực quan hình ảnh
động, trình chiếu(các tệp có định dạng Flash và Videoclip), quy trình chuẩn bị
bài như bình thường.
- Lớp thực nghiệm : Giáo viên thiết kế kế hoạch bài học có sử dụng trực quan
hình ảnh động, trình chiếu (sử dụng các tệp Flash và Video Clip); Sưu tầm , lựa
chọn thông tin tại các website baigiangbachkim.com, giaovien.net và tham
khảo các bài giảng của đồng nghiệp.
* Tiến hành thực nghiệm:
Thời gian tiến hành thực nghiệm vẫn tuân theo kế hoạch dạy học của nhà
thấy mức độ ảnh hưởng thực nghiệm là lớn.
6
PHẦN IV: PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ BÀN LUẬN KẾT QUẢ
I. Một số hình thức tổ chức hướng dẫn hoạt dộng học tập Toán theo định
hướng đổi mới phương pháp dạy học.
1. Học cá nhân.
- Hoạt động chủ yếu :
+ Khi bắt đầu mỗi hoạt động (học bài mới, thực hành, luyện tập, …) giáo
viên có thể hướng dẫn bằng lời ( nói ngắn gọn, rõ ràng )hoặc bằng viết (nêu
trong phiếu giao việc, phiếu học toán, phiếu bài tập…)
+ Học sinh tự học theo hướng dẫn của giáo viên với sự hỗ trợ của phiếu
học sinh, đồ dùng học Toán của sách giáo khoa, …để chiếm lĩnh tri thức mới, để
luyện tập, thực hành theo khả năng của cá nhân, để tự kiểm tra, đánh giá kết quả
học tập.
+ Trong quá trình học của cá nhân, học sinh có thể hỏi ý kiến, trao đổi ý
kiến với giáo viên. Học sinh có thể rời chỗ ngồi đến hỏi ý kiến giáo viên để
không làm ảnh hưởng đến việc học tập của các bạn. Giáo viên có thể đến chỗ
ngồi của một số học sinh để theo dõi, hướng dẫn, kiểm tra, trao đổi ý kiến…Khi
cần thiết, giáo viên có thể cho một nhóm học sinh hoặc cả lớp ngừng hoạt động
để trao đổi chung, báo cáo kết quả, để nhắc nhở hoặc hướng dẫn chung.
- Điều kiện:
+ Học sinh phải chuẩn bị sẵn các đồ dùng học Toán, tài liệu học Toán của
cá nhân ( thường là các phiếu học toán, sách giáo khoa…)
*Một số kinh nghiệm:
+ Giáo viên có thể sử dụng các vở bài tập toán , hoặc Ôn luyện Toán theo
chuẩn kiến thức kĩ năng ( do NXB Giáo giục phát hành) cho học sinh làm bài
trong các giờ ôn luyện.
+ Nên khuyến khích cha mẹ học sinh tự làm các bộ đồ dùng học toán theo
sự hướng dẫn của giáo viên.
đánh giá một vấn đề mới.
- Điều kiện:
+ Nên có bàn học sinh thích hợp với sắp xếp chỗ ngồi để học nhóm. Tốt
nhất và động cơ hơn cả là loại bàn cá nhân làm bằng vật liệu nhẹ, bền, dễ di
chuyển.
+ Mỗi học sinh có đủ tài liệu, đồ dùng học tập, dụng cụ cần thiết để thực
hiện hạt động của nhóm( ở trong hoặc ngoài lớp).
- Kinh nghiệm:
+ Chỉ nên tổ chức học nhóm (ở trong lớp) khi có những vấn đề mà từng
học sinh có thể tự giải quyết được. Các hoạt động ngoài lớp nên tổ chức theo
nhóm để nâng cao chất lượng học tập và tự quản của học sinh.
+ Khi làm việc, học tập theo nhóm, học sinh thường mạnh dạn trao đổi ý
kiến. Vì vậy nên khuyến khích học sinh tìm tòi, sáng tạo, phê phán, đánh giá để
phát triển khả năng của cá nhân.
+ Giáo viên nên chuẩn bị sẵn các phiếu giao việc và thường xuyên liên kết
với các nhóm trưởng để giúp các nhóm hoạt đông học tập có hiệu quả.
3. Học theo lớp
8
- Hoạt động chủ yếu: thực hiện một số hoạt động chung của toàn lớp như:
+ Nghe giáo viên hướng dẫn cá nhân, học theo nhóm.
+ Trao đổi ý kiến, đánh giá kết quả, chữa bài chung của toàn lớp.
- Điều kiện:
Nội dung hoạt động chung của lớp cần được giáo viên, học sinh hoặc
nhóm học sinh chuẩn bị chu đáo để tiết kiệm thời gian hoạt động của cả lớp.
- Kinh nghiệm:
+ Nên lựa chọn nội dung, hình thức hoạt động học tập chung của cả lớpđể
nâng cao hiệu quả học theo lớp.
+ Nên phối hợp đúng mực giữa học cá nhân, học theo nhóm, học theo lớp.
4. Trò chơi học tập.
Trò chơi học tập bao gồm các trò chơi có mục đích học tập rõ rệt. Trong
+ Nên chuẩn bị chu đáo, tỉ mỉ để buổi học đạt kết quả tốt.
+ Nên dùng phiếu giao việc, trong đó chỉ rõ từng việc phải làm, kết quả
cần đạt…dưới dạng câu hỏi, các biểu bảng đơn giản, dễ thực hiện.
6. Hoạt động ngoại khóa về Toán.
- Hoạt động chủ yếu:
+ Tổ chức các nhóm bồi dưỡng học sinh giỏi toán, giúp đỡ các học sinh
học kém toán…
+ Tổ chức các cuộc thi : Giải toán, đố vui về toán, làm toán tuổi thơ, trò
chơi tiếp sức,
- Kinh nghiệm:
+ Nên kết hợp với các sinh hoạt chung ở lớp, ở trường để tổ chức các
cuộc thi về Toán.
+ Nên tổ chức các nhóm học sinh ham thích học Toán, hoặc nhóm học
sinh giỏi Toán hay nhóm học sinh cần có sự giúp đỡ thêm về Toán.
II. Một số phương pháp thường sử dụng trong dạy học Toán.
1. Phương pháp trực quan.
Mục đích của việc sử dụng trực quan là tạo ra chỗ dựa để phát triển tư duy,
để dạy các nội dung trừu tượng, khái quát Sự gương mẫu của giáo viên khi
nói, viết, vẽ hình đều là hình ảnh trực quan thiết thực nhất để học sinh noi theo.
Tránh sử dụng tùy tiện.
Ví dụ: Khi dạy học một bài mới, dạng toán có lời văn, chẳng hạn dạng bài
nói về nhiều hơn một số đơn vị ( ở các tiết “ Cộng, trừ hai số thập phân”), ta
không cần phải vẽ sơ đồ rồi mới giải, vì học sinh đã có kĩ năng làm loại toán đó.
Việc dùng trực quan lúc này sẽ không hỗ trợ cho việc phát triển tư duy của học
sinh. Song khi dạy các tiết toán về hình học như trong việc hình thành khái
niệm, biểu tượng về diện tích hình tam giác, hình thang, hình hộp chữ nhật, hình
lập phương thì không thể thiếu được hình ảnh trực quan, hình ảnh trực quan
lúc này là rất cần thiết trong việc hình thành kiến thức chắc chắn cho học sinh.
2. Phương pháp thực hành, luyện tập.
Đây là phương pháp chiếm tới 50% tổng số thời gian học Toán. Qua thực
thập phân rồi tính tổng này?
Hay khi dạy bài: “Diện tích tam giác” ta có thể sử dụng câu hỏi gợi mở để
học sinh rút ra công thức tính diện tích tam giác như sau:
+ Hãy so sánh chiều dài DC của hình chữ nhật với độ dài đáy của tam
giác?
+ So sánh chiều rộng AD của hình chữ nhật và chiều cao EH của hình tam
giác?
+ Hãy so sánh diện tích tam giác và diện tích hình chữ nhật?
A B
CD
E
H
11
+ Từ công thức tính diện tích hình chữ nhật, hãy rút ra cách tính diện tích
hình tam giác?
Khi gọi học sinh trả lời, giáo viên và các học sinh khác cần chú ý để nhận
xét hoặc bổ sung. Câu hỏi cần hạn chế những câu mà học sinh chỉ cần trả lời :
“có” hoặc “ không”.
Giáo viên cần dự đoán những khả năng học sinh trả lời để chuẩn bị một số
câu hỏi phụ nhằm dẫn dắt học sinh đi đến câu trả lời vấn đề chủ yếu.
4. Phương pháp giảng giải, minh họa.
Phương pháp giảng giải, minh họa là phương pháp dùng lời để giải thích,
kết hợp với phương tiện trực quan ( làm mẫu, hình vẽ…). Nói chung giáo viên
nên ít sử dụng phương pháp này vì nó hạn chế khả năng tư duy của học sinh.
Khi cần giảng giải, giáo viên nên nói gọn, nói ít, rõ ràng. Nên kết hơp giảng giải
với gợi mở, vấn đáp.
III- Kết quả thu được:
Ứng dụng các hình thức và phương pháp dạy học trên, tôi đã thu được một
số kết quả sau:
- Giờ học trở nên nhẹ nhàng, sôi nổi, sinh động, phong phú hơn.
trong học tập. Có như vậy, chúng ta mới thực hiện được mục tiêu giáo dục đã
đề ra trong quá trình đổi mới.
Qua quá trình giảng dạy, kết hợp với việc sử dụng các tệp có định dạng
Flash và Video clip vào giảng dạy nội dung môn Toán 5, tôi thấy hiệu quả của
giờ học phần lớn phụ thuộc vào sự chuẩn bị của giáo viên.Giáo viên chuẩn bị
tốt bài, chuẩn bị tốt phương án lên lớp thì chắc chắn giờ học sẽ đạt được hiệu
quả như mong muốn. Chính vì vậy, trước khi lên lớp, giáo viên cần:
Nghiên cứu kĩ bài dạy để xác định đúng mục đích, yêu cầu của
bài dạy.
Chọn kiến thức trọng tâm, đúng đặc trưng bộ môn.
Kết hợp các hình thức và phương pháp sao cho giờ học nhẹ
nhàng, sinh động.
Chú ý chọn đồ dùng thích hợp. Có thể sử dụng công nghệ thông
tin trong dạy học.
Tìm tòi thêm tư liệu tham khảo cho học sinh.
Kiên trì hướng dẫn học sinh tỉ mỉ việc học ở lớp cũng như ở nhà.
Trên đây là một số kinh nghiệm của tôi về việc Đổi mới phương pháp dạy
học Toán . Đề tài này đã được tôi cùng đồng nghiệp giáo viên khối 5 trong
trường áp dụng vào trong giảng dạy qua học kì I của năm học 2012- 2013 và đã
có được kết quả nhất định. Bản thân tôi sẽ tiếp tục áp dụng và chỉnh sửa trong
quá trình dạy học của mình.Tuy nhiên, dù sao đây cũng là ý kiến của cá nhân
tôi, chắc chắn cũng không tránh khỏi những hạn chế. Rất mong được sự góp ý
của các bạn đồng nghiệp để tôi có thêm kinh nghiệm quý báu phục vụ cho việc
giảng dạy được tốt hơn nhằm nâng cao chất lượng học tập của các em hơn nữa.
Xin trân trọng cám ơn.
14
PHỤ LỤC
Các đề kiểm tra định kì trong năm học
Bài kiểm tra khảo sát chất lượng đầu năm
Thời gian : 40 phút
b- Ba phần trăm, năm phần nghìn.
c- Một năm mốt đơn vị, ba hai phần trăm.
d- Một trăm đơn vị , ba mốt phần nghìn.
Bài 2: Khoanh vào chữ đặt trước câu trả lời đúng:
a- Số thập phân hai mươi ba phẩy không nghìn một trăm linh năm viết là:
A- 23, 0105 B- 23, 1005 C- 23, 0150 D- 23, 105
b- Chữ số 5 trong số thập phân 123, 405 có giá trị là:
A- 5 B-
10
5
C-
100
5
D-
1000
5
c- Phân số
5
1
đượ viết dưới dạng số thập phân là:
A- 0,5 B- 0,05 C- 0,2 D- 0,02
d- Số thập phân 3, 005 viết dưới dạng hỗn số là:
A- 3
10
5
B- 3
100
5
C- 3
1000
4523 m
2
= dam
2
Bài 4: Tính :
a- 3, 235 + 23, 32 b- 125,6+ 45,48
c- 67, 98 + 0, 432 d- 12+ 23,98
Bài 5: Tìm x là số tự nhiên thỏa mãn :
a- 23,5 < x < 24,3
b- 456,7<x< 458,5
Bài 6: Một cửa hàng lương thực buổi sáng bán được 275 kg gạo, buổi chiều bán
được
5
4
số gạo bán buổi sáng. Hỏi cả ngày cửa hàng đó bán được mấy tạ gạo?
16
ĐỀ KIỂM TRA MÔN TOÁN- CUỐI KÌ I
Bài 1: Khoanh vào chữ đặt trước câu trả lời đúng: (1,5đ)
a- Chữ số 5 trong 32, 056 có giá trị là:
A. 50 B. 5 C.
10
5
D.
100
5
b- 12
100
23
được viết dưới dạng số thập phân là:
MỤC LỤC
Nội dung Trang
PHẦN I: Tóm tắt 1
PHẦN II: Giới thiệu
I-Cơ sở thực tiễn
II- Lí do
III- Các vấn đề nghiên cứu trong đề tài
2
2
2
2
PHẦN III: Phương pháp
I-Khách thể nghiên cứu
II- Thiết kế
III- Quy trình nghiên cứu
IV- Đo lường và thu nhập dữ liệu
3
3
3
4
5
PHẦN IV: Phân tích dữ liệu và bàn luận kết quả
I- Một số hình thức tổ chức hướng dẫn hoạt động học tập Toán
theo định hướng đổi mới phương pháp dạy học
II- Một số phương pháp thường sử dụng trong dạy học Toán
III- Kết quả thu được
6
6
9