Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
/> ĐẠI HỌC THÁI NGUN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

ĐÀM THỊ THANH TÂM TỔ CHỨC BỒI DƢỠNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
CHỦ NHIỆM LỚP THEO CHƢƠNG TRÌNH BỒI DƢỠNG
THƢỜNG XUN Ở CÁC TRƢỜNG THCS THÀNH PHỐ
HẠ LONG - TỈNH QUẢNG NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC


Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS NGUYỄN THỊ THANH HUYỀN
THÁI NGUN - 2013
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
/>

i
LỜI CAM ĐOAN
Tơi xin cam đoan: Bản luận văn này là cơng trình nghiên cứu của riêng tơi
và chƣa đƣợc cơng bố ở bất kỳ cơng trình nào. Tơi xin chịu trách nhiệm hồn
tồn về luận văn của mình.
Tác giả

Đàm Thị Thanh Tâm

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
/>

ii
LỜI CẢM ƠN

Thực hiện đề tài "Tổ chức bồi dưỡng đội ngũ GVCN lớp theo chương
trình bồi dưỡng thường xun ở các trường THCS Thành phố Hạ Long - Tỉnh
Quảng Ninh", tơi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu trƣờng ĐHSP Thái

DANH MỤC CÁC BẢNG v
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ vii
MỞ ĐẦU 1
1. Lý do chọn đề tài 1
2. Mục đích nghiên cứu 2
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu 3
4. Giả thuyết khoa học 3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu 3
6. Phạm vi nghiên cứu 3
7. Phƣơng pháp nghiên cứu 4
8. Cấu trúc luận văn 5
Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC BỒI DƢỠNG ĐỘI NGŨ
GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM LỚP THEO CHƢƠNG TRÌNH
BỒI DƢỠNG THƢỜNG XUN Ở TRƢỜNG TRUNG
HỌC CƠ SỞ 7
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 7
1.2. Một số khái niệm cơ bản 10
1.2.1. Tổ chức, bồi dƣỡng 10
1.2.1.1. Tổ chức 10
1.2.1.2. Bồi dƣỡng 10
1.2.2. Giáo viên chủ nhiệm 12
1.2.3. Đội ngũ, đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp 13
1.2.3.1. Khái niệm đội ngũ 13
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
/>

iv
1.2.3.2. Đội ngũ giáo viên chủ nhiệm 13
1.2.4. Tổ chức bồi dƣỡng đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp 14
1.2.5. Chƣơng trình bồi dƣỡng thƣờng xun giáo viên trung học cơ sở 14

v
1.4.3. Trách nhiệm của Hiệu trƣởngtrong việc tổ chức bồi dƣỡng năng lực
làm cơng tác chủ nhiệm lớp cho đội ngũ GVCN 36
KẾT LUẬN CHƢƠNG 1 38
Chƣơng 2. THỰC TRẠNG TỔ CHỨC BỒI DƢỠNG ĐỘI NGŨ GIÁO
VIÊN CHỦ NHIỆM LỚP THEO CHƢƠNG TRÌNH BỒI
DƢỠNG THƢỜNG XUN Ở CÁC TRƢỜNG THCS
THÀNH PHỐ HẠ LONG - TỈNH QUẢNG NINH 39
2.1. Khái qt tình hình kinh tế - xã hội, giáo dục và đào tạo thành phố
Hạ Long - Tỉnh Quảng Ninh 39
2.1.1.Vài nét về tình hình kinh tế - văn hóa, xã hội thành phố Hạ Long, tỉnh
Quảng Ninh 39
2.1.2. Thực trạng GD trung học cơ sở ở thành phố Hạ Long 40
2.2. Thực trạng năng lực đội ngũ GVCN và thực trạng thực hiện nội dung
cơng tác chủ nhiệm lớp của đội ngũ GVCN lớp ở các trƣờng THCS
thành phố Hạ Long 42
2.2.1. Thực trạng cơ cấu đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp 42
2.2.2. Thực trạng về năng lực đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp ở các trƣờng
trung học cơ sở thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh 44
2.2.3. Thực trạng thực hiện nội dung cơng tác CNL của giáo viên chủ
nhiệm lớp ở các trƣờng THCS thành phố Hạ Long Quảng Ninh 47
2.2.4. Thực trạng kết quả thực hiện cơng tác chủ nhiệm lớp của đội ngũ
giáo viên chủ nhiệm lớp 50
2.2.5. Thực trạng về những khó khăn trong cơng tác chủ nhiệm lớp của GVCNL 53
2.3. Thực trạng tổ chức bồi dƣỡng năng lực làm cơng tác CNL cho đội ngũ
GVCNL theo chƣơng trình BDTX ở các trƣờng THCS thành phố
Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh 54
2.3.1. Thực trạng nhận thức của GVCN về sự cần thiết phải tổ chức bồi
dƣỡng năng lực làm cơng tác CNL cho đội ngũ GVCNL 57
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

Chƣơng 3. BIỆN PHÁP TỔ CHỨC BỒI DƢỠNG ĐỘI NGŨ GIÁO
VIÊN CHỦ NHIỆM THEO CHƢƠNG TRÌNH BDTX Ở
CÁC TRƢỜNG THCS THÀNH PHỐ HẠ LONG - TỈNH
QUẢNG NINH 74
3.1. Định hƣớng và ngun tắc đề xuất các biện pháp 74
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
/>

vii
3.1.1. Định hƣớng về quản lý hoạt động bồi dƣỡng năng lực làm cơng tác
giáo viên chủ nhiệm lớp cho giáo viên chủ nhiệm theo chƣơng trình
BDTX của Hiệu trƣởng các trƣờng THCS thành phố Hạ Long - Tỉnh
Quảng Ninh 74
3.1.2. Các ngun tắc đề xuất các biện pháp 75
3.1.2.1. Ngun tắc đảm bảo tính kế thừa 75
3.1.2.2. Ngun tắc đảm bảo tính thực tiễn 76
3.1.2.3. Ngun tắc đảm bảo tính đồng bộ của các biện pháp 76
3.1.2.4. Ngun tắc đảm bảo tính khả thi của các biện pháp 77
3.2. Các biện pháp tổ chức bồi dƣỡng đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp theo
chƣơng trình bồi dƣỡng thƣờng xun ở các trƣờng THCS thành phố
Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh 77
3.2.1. Nâng cao nhận thức cho GVCN và các lực lƣợng tham gia cơng tác
bồi dƣỡng GVCN 77
3.2.1.1. Mục đích, ý nghĩa của biện pháp 77
3.2.1.2. Nội dung và cách tiến hành biện pháp 78
3.2.1.3. Điều kiện thực hiện biện pháp 80
3.2.2. Đổi mới cách thức xây dựng và thực hiện kế hoạch quản lý hoạt động
bồi dƣỡng năng lực làm cơng tác CN lớp cho đội ngũ GVCN 80
3.2.2.1. Mục đích, ý nghĩa của biện pháp 80
3.2.2.2. Nội dung và cách tiến hành biện pháp 81

PHỤ LỤC 110

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
/>

iv
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt
Nội dung viết tắt
BD
Bồi dƣỡng
BDGV
Bồi dƣỡng giáo viên
CNL
Chủ nhiệm lớp
CNH- HĐH
Cơng nghiệp hóa - Hiện đại hóa
ĐT
Đào tạo
ĐNGV
Đội ngũ giáo viên
GD
Giáo dục
GD & ĐT
Giáo dục & Đào tạo
GV
Giáo viên
GVCN
Giáo viên chủ nhiệm
HS

Bảng 2.4. Tự đánh giá của đội ngũ GVCN về năng lực làm cơng tác
chủ nhiệm lớp của bản thân 45
Bảng 2.5. Kết quả khảo sát thực trạng thực hiện nội dung cơng tác của
giáo viên chủ nhiệm lớp 48
Bảng 2.6. Kết quả thực hiện cơng tác CNL của đội ngũ GVCNL 50
Bảng 2.7. Kết quả xếp loại giáo dục (hạnh kiểm) học sinh của các
trƣờng THCS thành phố Hạ Long năm học 2011 - 2012 51
Bảng 2.8. Thực trạng về những khó khăn trong cơng tác chủ nhiệm
lớp của GVCNL 53
Bảng 2.9. Đánh giá của CBQL và đội ngũ GVCN lớp về việc lập kế
hoạch BD theo chu kỳ BDTX 58
Bảng 2.10. Đánh giá của cán bộ quản lý về việc chỉ đạo thực hiện nội
dung BD năng lực làm cơng tác chủ nhiệm lớp theo chu kỳ
BDTX cho đội ngũ GVCNL 59
Bảng 2.11. Đánh giá của đội ngũ GVCN về việc thực hiện nội dung BD
năng lực làm cơng tác chủ nhiệm lớp theo chu kỳ BDTX cho
đội ngũ GVCNL 61
Bảng 2.12. Đánh giá của GVCN về các phƣơng pháp bồi dƣỡng năng lực
làm cơng tác giáo viên chủ nhiệm lớp theo chƣơng trình BDTX 64
Bảng 2.13. Đánh giá của GVCN về các hình thức bồi dƣỡng năng lực làm
cơng tác giáo viên chủ nhiệm lớp theo chƣơng trình BDTX 66
Bảng 2.14. Đánh giá của CBQL và đội ngũ GVCN về kết quả bồi
dƣỡng năng lực làm cơng tác CNL theo chu kỳ BDTX 68
Bảng 3.1. Đánh giá mức độ cần thiết của các biện pháp đề xuất 99
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
/>

vi
Bảng 3.2. Đánh giá tính khả thi của các biện pháp đề xuất 100
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

triển khai những mục tiêu, nội dung, nhiệm vụ của nhà trƣờng đến từng HS, là
ngƣời chịu trách nhiệm đánh giá HS. Có thể nói, đội ngũ GVCN lớp là cánh tay
nối dài của Hiệu trƣởng đến từng HS để kịp thời uốn nắn những sai trái, vi
phạm đạo đức của HS. Ngày nay, do cơ chế thị trƣờng, có một bộ phận GVCN
lớp còn thiếu quan tâm cơng tác quản lý lớp, theo dõi đánh giá HS một cách
cảm tính, khơng tìm hiểu và nắm vững HS về học tập cũng nhƣ hồn cảnh gia
đình, tâm tƣ nguyện vọng của HS, tình cảm giữa GVCN lớp với HS khơng gắn
bó. GVCN lớp khơng nghiêm khắc nhƣ ngƣời cha, khơng dịu hiền nhƣ ngƣời
mẹ, khơng chia xẻ với HS nhƣ ngƣời anh, ngƣời chị, khơng có các biện pháp
tích cực phòng chống các tệ nạn XH, lối sống bng thả, đua đòi của HS. Điều
này một phần là do năng lực quản lý giáo dục học sinh của GVCN còn hạn chế
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
/>

2
nên hiệu quả của cơng tác chủ nhiệm lớp chƣa cao, chƣa đáp ứng đƣợc u cầu
đổi mới và nâng cao chất lƣợng giáo dục. Vì vậy, rất cần trang bị cho đội ngũ
GVCN kỹ năng làm cơng tác chủ nhiệm lớp.
Từ thực trạng về những hạn chế của đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp, trong
Thơng tƣ số 31/2011/TT-BGD ngay26/2012/TT - BGĐT ngày 10 tháng 7 năm
2012 của Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Quy chế về Bồi dƣỡng thƣờng
xun giáo viên mầm non, phổ thơng và giáo dục thƣờng xun trong đó đặc biệt
chú trọng đến bồi dƣỡng năng lực cho đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp.
Thành phố Hạ Long là trung tâm kinh tế, văn hóa, chính trị của tỉnh
Quảng Ninh. Học sinh là con em cán bộ cơng chức, viên chức, là con em thợ mỏ
và có một phần khơng nhỏ là con em nhân dân ngƣời lao động nghèo. Với đặc
điểm học sinh THCS, đang ở lứa tuổi đầu thanh niên có sự phát triển mạnh về
tâm lý, sinh lý. Ở lứa tuổi này các em gặp rất nhiều khó khăn trong học tập cũng
nhƣ trong đời sống tình cảm. Các em rất cần có sự giáo dục, giúp đỡ của cha mẹ,
giáo viên, đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm lớp. Vì vậy, trong các nhà trƣờng

Một trong những ngun nhân dẫn đến thực trạng đó một phần là do năng lực
của đội ngũ GVCN lớp. Nếu có đƣợc các biện pháp tổ chức bồi dƣỡng năng lực
cho đội ngũ GVCN lớp khoa học, hợp lý, phù hợp với điều kiện cụ thể của nhà
trƣờng thì sẽ nâng cao năng lực cho đội ngũ GVCN, góp phần nâng cao chất
lƣợng giáo dục học sinh.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về tổ chức bồi dƣỡng đội ngũ GVCN lớp theo
chƣơng trình bồi dƣỡng thƣờng xun ở trƣờng trung học cơ sở.
- Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng về hoạt động bồi dƣỡng đội
ngũ GVCN lớp theo chƣơng trình bồi dƣỡng thƣờng xun ở các trƣờng THCS
thành phố Hạ Long - tỉnh Quảng Ninh.
- Đề xuất và khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp tổ chức bồi
dƣỡng đội ngũ GVCN lớp theo chƣơng trình bồi dƣỡng thƣờng xun ở các
trƣờng THCS thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh.
6. Phạm vi nghiên cứu
6.1. Giới hạn nội dung nghiên cứu
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
/>

4
Đề tài này đi sâu nghiên cứu tổ chức bồi dƣỡng năng lực cho đội ngũ
GVCN lớp theo chƣơng trình bồi dƣỡng thƣờng xun của Hiệu trƣởng các
trƣờng THCS thành phố Hạ Long năm học 2012- 2013.
6.2. Giới hạn địa bàn nghiên cứu
Đề tài triển khai nghiên cứu ở 8 trƣờng THCS tại thành phố Hà Long,
tỉnh Quảng Ninh:
- Trƣờng THCS Hà Trung
- Trƣờng THCS Trần Quốc Toản
- Trƣờng THCS Hà Tu
- Trƣờng THCS Cao Xanh

7.3. Nhóm phương pháp xử lý kết quả nghiên cứu
Dùng phƣơng pháp thống kê tốn học để xử lý, tổng hợp số liệu, sử dụng
thống kê mơ tả và thống kê suy luận để rút ra kết luận vừa có ý nghĩa định tính,
vừa có ý nghĩa định lƣợng.
8. Cấu trúc luận văn
Luận văn gồm:
- Mở đầu
- Phần nội dung nghiên cứu: 3 chƣơng
- Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về tổ chức bồi dƣỡng đội ngũ giáo viên chủ
nhiệm lớp theo chƣơng trình bồi dƣỡng thƣờng xun ở trƣờng THCS.
- Chƣơng 2: Thực trạng tổ chức bồi dƣỡng đội ngũ giáo viên chủ nhiệm
lớp theo chƣơng trình bồi dƣỡng thƣờng xun ở các trƣờng THCS thành phố
Hạ Long tỉnh Quảng Ninh
- Chƣơng 3: Biện pháp tổ chức bồi dƣỡng đội ngũ giáo viên chủ nhiệm
lớp theo chƣơng trình bồi dƣỡng thƣờng xun ở các trƣờng THCS thành phố
Hạ Long tỉnh Quảng Ninh
- Phần kết luận và khuyến nghị
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
/>

6
- Tài liệu tham khảo
- Phụ lục

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
/>

7
Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC BỒI DƢỠNG ĐỘI NGŨ

trình: “Cơng tác chủ nhiệm lớp ở trƣờng THPT” [1]. Trong cơng trình này tác
giả đã chỉ rõ vị trí, vai trò cũng nhƣ nội dung cơng tác của ngƣời GVCN lớp ở
nhà trƣờng phổ thơng. Những u cầu về phẩm chất, năng lực của ngƣời GV
làm cơng tác CNL.
Trong tác phẩm “Một số vấn đề trong cơng tác chủ nhiệm lớp ở trƣờng
THCS hiện nay" [3], Tác giả Nguyễn Thị Kim Dung đã đề cập đến thực trạng
cơng tác chủ nhiệm lớp ở trƣờng phổ thơng hiện nay. Từ thực trạng đó, tác giả
thể hiện quan điểm của mình về nội dung quan trọng trong đào tạo bồi dƣỡng
nghiệp vụ sƣ phạm cho sinh viên sƣ phạm, cần thiết phải trang bị kỹ năng làm
cơng tác CNL - Kỉ yếu hội thảo khoa học “Nâng cao chất lƣợng nghiệp vụ sƣ
phạm cho sinh viên các trƣờng Đại học sƣ phạm”, [12].
Ngồi ra còn có nhiều nhà khoa học cũng quan tâm đến cơng tác chủ
nhiệm lớp với các cơng trình nhƣ: Nguyễn Dục Quang, Lê Thanh Sử, Nguyễn
Thị Kỷ, “Những tình huống giáo dục HS của ngƣời GVCN”, Hà Nhật Thăng
(chủ biên),[17] ; Hà Nhật Thăng, Nguyễn Dục Quang, Nguyễn Thị Kỷ, “Cơng
tác GVCN ở trƣờng phổ thơng”, [16]; Bộ Giáo dục và Đào tạo, “Kỷ yếu hội
thảo Cơng tác GVCN ở trƣờng phổ thơng” [12].
Trong những năm qua đã có nhiều cơng trình nghiên cứu về lý luận cũng
nhƣ các giải pháp, biện pháp xây dựng, bồi dƣỡng đội ngũ GV, GVCNL. Có
thể kể đến một số cơng trình tiêu biểu sau:
Dự án phát triển Giáo dục THCS II (do Ngân hàng phát triển châu Á tài
trợ). Mục tiêu của dự án bao gồm: Nâng cao chất lƣợng và hiệu quả giáo dục
THCS thơng qua đổi mới chƣơng trình Sách giáo khoa và bồi dƣỡng, tập huấn
GV; tăng cƣờng tiếp cận cơng bằng cho học sinh THCS tại các vùng khó
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
/>

9
khăn; nâng cao năng lực quản lý giáo dục THCS thơng qua hệ thống phân
tầng, từ cấp Bộ - Cơ quan quản lý dự án, tới các cấp quản lý địa phƣơng, gồm

viên của Hiệu trƣởng các trƣờng THPT tỉnh Lạng Sơn đáp ứng u cầu đổi mới
giáo dục”, [9].
- Luận văn Thạc sỹ quản lý giáo dục của tác giả Vi Bích Hạnh đề cấp
đến vấn đề “Quản lý cơng tác bồi dƣỡng giáo viên THCS thành phố Hạ Long
tỉnh Quảng Ninh”, [8].
Tất cả những cơng trình trên đều đã đề cập đến hoạt động của GVCNL
cũng nhƣ vấn đề bồi dƣỡng đội ngũ GV. Tuy nhiên, còn thiếu vắng những cơng
trình nghiên cứu về vấn đề BDTX nói chung và bồi dƣỡng đội ngũ GVCN theo
chu kỳ bồi dƣỡng thƣờng xun nói riêng, đặc biệt là bồi dƣỡng theo chƣơng trình
bồi dƣỡng thƣờng xun đƣợc qui định cụ thể trong “Chƣơng trình bồi dƣỡng
thƣờng xun giáo viên THCS” ban hành kèm theo Thơng tƣ số 31/2011/TT -
BGĐT ngày 08 tháng 8 năm 2011 của Bộ trƣởng Bộ Giáo dục và Đào tạo. Xuất
phát từ những lý do trên, chúng tơi lựa chọn nghiên cứu vấn đề “Tổ chức bồi
dưỡng đội ngũ GVCN theo chương trình bồi dưỡng thường xun ở các trường
THCS thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh” làm đề tài nghiên cứu.
1.2. Một số khái niệm cơ bản
1.2.1. Tổ chức, bồi dưỡng
1.2.1.1. Tổ chức
Thuật ngữ tổ chức đƣợc sử dụng trong nhiều lĩnh vực khoa học và đời
sống. Đồng thời nó đƣợc hiểu theo nhiều nghĩa, nhiều cấp độ khác nhau. Chẳng
hạn, với tƣ cách là một danh từ, tổ chức đƣợc hiểu là một tập hợp ngƣời, đƣợc
tạo ra nhằm thực hiện một chức năng nhất định (tổ chức đồn thanh niên, lớp
học, xí nghiệp ). Với tƣ cách là tính từ, tổ chức đƣợc hiểu là trình độ nhất định
của một nhóm xã hội, là đặc tính của nhóm. Với tƣ cách là động từ, tổ chức
đƣợc hiểu là hoạt động, một q trình tác động, trong đó có ngƣời tổ chức và
ngƣời đƣợc tổ chức, bao hàm sự phân bố, sắp xếp tƣơng hỗ và sự liên hệ qua
lại của các yếu tố trong một phức hợp nào đó.
1.2.1.2. Bồi dưỡng