Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/ ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
LÊ HỮU PHONG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC VĂN HOÁ
HỌC ĐƢỜNG CHO HỌC SINH CÁC TRƢỜNG THPT
THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
THÁI NGUYÊN - 2014

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/


i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan:
Luận văn sử dụng những thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, các
thông tin đã được chọn lọc, phân tích, tổng hợp, xử lý và đưa vào luận văn
đúng quy định.
Số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này hoàn toàn trung thực và
chưa được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Thái Nguyên, tháng 8 năm 2014
Tác giả luận văn
Lê Hữu Phong Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/

ii
LỜI CẢM ƠN
Bản luận văn được hoàn thành tại Trường Đại học Sư phạm - Đại học
Thái Nguyên dưới sự hướng dẫn của TS. , nhân dịp này tôi
xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới cô đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ tôi
trong suốt quá trình thực hiện luận văn.
Xin bày tỏ lòng biết ơn và lời cảm ơn sâu sắc tới Ban chủ nhiệm Khoa
Sau Đại học, Ban chủ nhiệm Khoa Tâm lý giáo dục; Thầy giáo Hiệu trưởng,
các Thầy giáo, Cô giáo Phó Hiệu trưởng và các Thầy giáo, Cô giáo Trường Đại

MỞ ĐẦU 1
1. Lí do chọn đề tài 1
2. Mục đích nghiên cứu 3
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3
4. Phạm vi nghiên cứu 3
5. Giả thuyết khoa học 3
6. Nhiệm vụ nghiên cứu 4
7. Phương pháp nghiên cứu 4
Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
VĂN HOÁ HỌC ĐƢỜNG CHO HỌC SINH THPT 6
1.1. Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề 6
1.1.1. Trên thế giới 6
1.1.2. Ở Việt Nam 8
1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài 11
1.2.1. Khái niệm quản lý 11
1.2.2. Khái niệm quản lý giáo dục 13
1.2.3. Khái niệm quản lý nhà trường 14
1.2.4. Khái niệm văn hóa 15
1.2.5. Văn hoá học đường 17
1.2.6. Giáo dục văn hoá học đường cho học sinh 21
1.2.7. Quản lý hoạt động giáo dục văn hoá học đường cho học sinh 22

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/

iv
1.3. Một số vấn đề cơ bản về hoạt động giáo dục văn hoá học đường cho học
sinh THPT 22
1.3.1. Đặc điểm về môi trường văn hoá học đường của các trường THPT 22
1.3.2. Nội dung giáo dục văn hóa hóa học đường cho học sinh THPT 24
1.3.3. Các con đường giáo dục văn hoá học đường cho học sinh THPT 28

2.3.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý hoạt động giáo dục văn
hoá học đường cho học sinh các trường THPT thành phố Hạ Long, tỉnh
Quảng Ninh 60
Kết luận chương 2 62
Chƣơng 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC VĂN
HOÁ HỌC ĐƢỜNG CHO HỌC SINH CỦA HIỆU
TRƢỞNG CÁC TRƢỜNG THPT THÀNH PHỐ HẠ
LONG, TỈNH QUẢNG NINH 64
3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục VHHĐ
cho HS các trường THPT thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh 64
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu của quá trình giáo dục 64
3.1.2. Nguyên tắc giáo dục phù hợp với đặc điểm tâm lý - nhân cách
của học sinh 65
3.1.3. Nguyên tắc giáo dục gắn liền với thực tiễn cuộc sống 66
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa và phát triển của hệ thống giá trị 66
3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo phát huy vai trò chủ thể của giáo viên và học sinh 66
3.1.6. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả, thiết thực 67
3.2. Các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục VHHĐ cho học sinh THPT
thành phố Hạ Long 67
3.2.1. Nâng cao nhận thức cho cán bộ, GV, HS và cha mẹ HS về tầm quan
trọng của công tác giáo dục VHHĐ cho HS THPT 67
3.2.2. Kế hoạch hoá công tác quản lý hoạt động giáo dục VHHĐ cho học
sinh THPT 69

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/

vi
3.3.3. Chỉ đạo xây dựng các giá trị văn hoá đặc trưng, mục tiêu và nội
dung giáo dục VHHĐ cho học sinh THPT 72
3.3.4. Chỉ đạo thực hiện đa dạng hoá các hình thức tổ chức hoạt động giáo

SL : Số lượng
THPT : Trung học phổ thông
VHHĐ : Văn hóa học đường

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/

v
DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1. Xếp loại hạnh kiểm năm học 2013-2014 của HS THPT các trường
trên địa bàn thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh 46
Bảng 2.2. Xếp loại Học lực năm học 2013-2014 của HS THPT các trường
trên địa bàn thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh 47
Bảng 2.3. Tổng hợp ý kiến đánh giá về các biểu hiện chấp hành tốt các
chuẩn mực văn hoá học đường của học sinh 48
Bảng 2.4. Tổng hợp ý kiến đánh giá về biểu hiện vi phạm chuẩn mực văn
hoá học đường của học sinh 50
Bảng 2.5. Tổng hợp các ý kiến đánh giá và các biểu hiện giao tiếp ứng xử
của HS với GV 51
Bảng 2.6. Kết quả đánh giá về hoạt động giáo dục văn hoá học đường cho
học sinh của GV 54
Bảng 2.7. Kết quả đánh giá về việc thực hiện các chức năng quản lý của hiệu
trưởng trong việc giáo dục văn hoá học đường cho HS 56
Bảng 2.8. Đánh giá về mức độ thực hiện các biện pháp quản lí giáo dục văn
hoá học đường cho học sinh THPT của hiệu trưởng 58
2.9. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý hoạt động giáo dục
văn hoá học đường cho HS THPT 60
Bảng 3.1. Tổng hợp các biện pháp được đề xuất trong luận văn 81
Bảng 3.2. Kết quả khảo sát về mức độ cần thiết và mức độ khả thi của các
biện pháp quản lý hoạt động giáo dục VHHĐ cho HS THPT được
đề xuất trong luận văn 82

Việc giáo dục văn hoá học đường cho HS các trường THPT bên cạnh
việc đem lại những giá trị văn hoá thành vi ứng xử của người học mà qua đó
còn có nhiều tác động tích cực đến hoạt động giáo dục khác (người học biết xây
dựng ý thức, động cơ trong sáng, thiết thực; người học có tinh thần trách nhiệm
trong học taaph, giúp đỡ nhau trong học tập; … và là cơ sở để hoàn thiện nhân
cách người học). Văn hoá học đường của HS trong nhà trường còn là một thành
tố của văn hoá nhà trường, do đó giáo dục văn hoá học đường cho HS cũng
chính là giáo dục và xây dựng nét văn hoá riêng biệt, vừa phát huy tính truyền
trống của nhà trường, vừa phù hợp với văn hoá hiện đại.
Giáo dục văn hoá học đường cho HS, đặc biệt là HS THPT gắn liền với
việc giáo dục truyền thống của dân tộc, truyền thống trong giáo dục, truyền
thống văn hoá nhà trường. Đó là kết quả của quá trình giáo dục văn hoá học
đường từ những cấp học trước và hiện đang được tồn tại bên trong và biểu hiện
từ nhận thức, thái độ, hành vi của HS. Giáo dục cần tổng kết một cách hệ
thống, đầy đủ truyền thống văn hoá học đường của HS nhà trường, từ đó xác
định những điểm cần phát huy, những điểm cần thay đổi nhằm để đáp ứng tốt
hơn nữa yêu cầu giáo dục hiện đại.
Ở bậc học THPT, với yêu cầu đào tạo các em trở thành những nhân cách
độc lập, biết tự chủ trong cuộc sống và học tâp, biết tự phát hiện ra và phát huy
năng lực sở trường của mình. Muốn vậy nhà trường phải là một môi trường văn
hoá nghiêm trang và dân chủ, phải là môi trường định hướng, nuôi dưỡng cho

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/

2
văn hoá của HS. Đó là văn hoá trong học tập, thi cử, văn hoá trong giao tiếp,
ứng xử của HS trong nhà trường.
Không thể bó hẹp giáo dục văn hoá học đường trong phạm vi một nhà
trường, trong không gian trường học. Nhà trường là một đơn vị giáo dục, một
tổ chức có tính độc lập tương đối, tuy nhiên không phải vì thế những vấn đề

pháp quản lý hoạt động giáo dục văn hoá học đường cho HS các trường THPT
trên địa bàn thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Quản lý hoạt động giáo dục văn hoá học đường cho HS các trường
THPT thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục văn hoá học đường cho HS các
trường THPT thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.
4. Phạm vi nghiên cứu
Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu và đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt
động giáo dục văn hoá học đường cho HS của hiệu trưởng các trường THPT
trên địa bàn thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh trong các mối quan hệ: HS-
HS, HS- GV, HS- môi trường văn hoá học đường.
Đề tài tiến hành khảo sát tại 6 trường THPT trên địa bàn thành phố Hạ
Long, tỉnh Quảng Ninh, cụ thể: 03 trường THPT công lập: Hòn Gai, Bãi Cháy,
Ngô Quyền; 03 trường THPT ngoài công lập: Văn Lang, Nguyễn Bỉnh Khiêm,
Hạ Long.
Khách thể điều tra gồm 06 hiệu trưởng, 60 GV và 400 HS thuộc cả 03
khối lớp (khối lớp 10, 11, 12)
5. Giả thuyết khoa học
Công tác quản lý hoạt động giáo dục văn hoá học đường cho HS ở các
trường THPT thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh còn có những hạn chế nhất
định như: quá trình quản lý, chỉ đạo chưa sát thực tế, các biện pháp quản lý
hoạt động này chưa thực sự khoa học. Nếu đề xuất và thực hiện một cách đồng
bộ các biện pháp quản lý phù hợp với tình hình thực tiễn thì công tác quản lý

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/

4

7.2.3. Phương pháp điều tra viết
Chúng tôi sử dụng các mẫu điều tra (Anket) đối với các khách thể là hiệu
trưởng, GV và HS để thu thập thông tin về thực trạng công tác quản lý hoạt
động giáo dục văn hoá học đường cho HS ở các trường THPT thành phố Hạ
Long, tỉnh Quảng Ninh.
7.2.4. Phương pháp chuyên gia.
Tham khảo ý kiến các chuyên gia, các cán bộ quản lý nhằm thu thập các
thông tin cần thiết liên quan đến đề tài.
7.3. Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học
Chúng tôi sử dụng các phương pháp thống kê toán học để xử lí các số
liệu về mặt định lượng, tạo cơ sở thực tiễn cho việc phân tích, đánh giá về hoạt
động quản lý của hiệu trưởng và đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động giáo
dục văn hoá học đường cho HS THPT.
8. Đóng góp của đề tài
- Phát hiện thực trạng về công tác quản lý hoạt động giáo dục văn hoá
học đường cho HS của hiệu trưởng các trường THPT trên địa bàn thành phố Hạ
Long, tỉnh Quảng Ninh.
- Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục văn hoá học
đường cho học sinh của hiệu trưởng các trường THPT, góp phần nâng cao chất
lượng giáo dục toàn diện trong nhà trường.
9. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Khuyến nghị, luận văn có 03 chương:
Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục văn hoá học
đường cho HS các trường THPT.
Chƣơng 2: Thực trạng về quản lý hoạt động giáo dục văn hoá học
đường cho HS các trường THPT thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.
Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục văn hoá học đường
cho HS THPT các trường THPT thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/

“
vi kinh ng GV
GV
HS văn hoá học đường
văn hoá học đường .
Theo Kent D.Peterson [theo 17] văn hoá học đường
:
).
.
.
).
.
.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/

8
.
Về phương diện này “văn hóa học đường” thường được sử dụng đồng
nghĩa với một loạt các thuật ngữ khác nhau như “bầu không khí”, “đặc tính
tinh thần hay thái độ” hay “lịch sử truyền thống nhà trường”. Tác giả cho
rằng, văn hoá học đường như là một cấu trúc, một quá trình và bầu không
khí của các giá trị và chuẩn mực dẫn dắt GV và HS đến với việc giảng dạy
và học tập có hiệu quả.
Một học giả Fullan tin rằng ngành giáo dục cần nhìn vào môi trường văn
hoá học đường một cách toàn diện hơn, tạo thế đồng bộ, nhất quán ngay trong
nội bộ một ngôi trường.
Còn Jane Turner và Carolyn Crang thì lại quan niệm: văn hoá học đường
bao gồm các giá trị, biểu tượng, niềm tin và sự chia sẻ các quan niệm của cha
mẹ, HS, GV và các thành viên có liên quan như là một nhóm hay cộng đồng.

xã hội, những người con hiếu thảo trong gia đình nếu chỉ có học vấn mà không
có hành vi ứng xử văn hóa… Một trong những vấn đề cơ bản của văn hoá học
đường là giáo dục hành vi văn hóa cho HS trong nhà trường. Nó là quá trình
làm cho các hành vi ứng xử của học tuân theo các chuẩn mực, vừa phù hợp với
các giá trị truyền thống của dân tộc, vừa phù hợp với sự phát triền của xã hội
hiện đại. Đồng thời, các tác giả cũng tập trung nghiên cứu về biểu hiện, về hành
vi văn hóa, nguyên nhân của những sai lệch trong ngành vi ứng xử của HS và
bước đầu đề ra một số biện pháp giáo dục hành vi văn hóa cho HS hiện nay dựa
trên nghiên cứu về HS.[16]
Trong bài viết “Giáo dục văn hóa cho HS là nhiệm vụ rất quan trọng của
nhà trường hiện nay”, tác giả Quốc Chấn (Hội Khoa học Tâm lý- giáo dục
Thanh Hóa) cho rằng: một mặt nhà trường có nhiệm cụ giáo dục văn hóa cho
HS với tư cách là “văn hóa nhà trường”, mặt thứ hai bản thân nhà trường, từ
học tập, giảng dạy, sinh hoạt đến quan hệ thầy trò, tổ chức trường lớp … phải
phản ánh được nội dung văn hóa HS, tức “nhà trường văn hóa” … Do đó, giáo
dục nâng cao trình độ văn hóa giáo dục HS là nhiệm vụ cơ bản, bức thiết của
mọi trường học.[16; 210-211]

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/

10
Nguyễn Ngọc Phú trong tác phẩm “Bàn về một số nội dung cơ bản của
văn hóa học đường” [16;29-31] đã mô tả các thành phần tạo thành của văn hoá
học đường gồm: người thầy, người học, các lực lượng trong quản lý giáo dục
trong nhà trường, và đồng thời xây dựng những nội dung cơ bản của văn hóa
học đường- đó là những đòi hỏi văn hóa đối với chính đối tượng và các quan hệ
ứng xử của các đối tượng này với công việc, đối với người khác, đối với môi
trường tự nhiên, xã hội, thế giới đồ vật xung quanh. Tác giả khẳng định, để
thực hiện các nội dung trên cần có sự nỗ lực phấn đấu hết mình của các thành
phần, các tổ chức, các lực lượng, trước hết là đội ngũ các thầy cô giáo và các

Quản lý là một hiện tượng xuất hiện rất sớm, là một phạm trù tồn tại
khách quan được ra đời từ bản thân nhu cầu của mọi chế độ xã hội, mọi quốc
gia trong mọi thời đại mà qua đó có nhiều quan điểm khác nhau về quản lý,
chúng tôi hiểu: Quản lý là một quá trình tác động có tổ chức, có kế hoạch của
chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm đạt được các mục tiêu chung. Bản
chất của quản lý là một loại lao động đặc biệt nhằm điều khiển lao động xã hội
ngày càng phát triển. Các loại hình lao động càng phong phú, phức tạp thì hoạt
động quản lý càng có vai trò quan trọng.
* Các chức năng cơ bản của quản lý: Trong lĩnh vực quản lý đã có
nhiều hệ thống phân loại chức năng quản lý, song có thể khái quát lại thành các
chức năng cơ bản như sau:
- Chức năng kế hoạch hóa: Là chức năng khởi đầu, là tiền đề, điều kiện
của mọi quá trình quản lý. Kế hoạch là bản thiết kế, trong đó xác định mục
đích, mục tiêu đối với tương lai của tổ chức và xác định con đường, biện pháp,
cách thức để đạt được mục tiêu, mục đích đó. Có ba nội dung chủ yếu của chức
năng kế hoạch hóa:
+ Xác định, hình thành các mục tiêu phát triển của tổ chức, của hoạt
động và các mục tiêu của quản lý tương thích.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/

12
+ Xác định chương trình hành động, các biện pháp cần thiết để đạt được
các mục tiêu của quản lý và các mục tiêu phát triển của tổ chức.
+ Xác định và phân phối các nguồn lực, các điều kiện cần thiết.
- Chức năng tổ chức: Là quá trình hình thành các quan hệ và cấu trúc các
quan hệ giữa các thành viên, giữa các bộ phận trong một tổ chức nhằm tạo cơ
chế đảm bảo sự phối hợp, điều phối tốt các nguồn lực, các điều kiện cho việc
thực hiện thành công kế hoạch, chương trình hành động và nhờ đó mà đạt được
mục tiêu tổng thể của tổ chức. Quá trình tổ chức sẽ lôi cuốn việc hình thành,


Sơ đồ 1.1. Chức năng của quản lý
1.2.2. Khái niệm quản lý giáo dục
Quản lý giáo dục là một khoa học quản lý chuyên ngành. Cũng giống
như khái niệm quản lý, khái niệm quản lý giáo dục cũng có nhiều cách tiếp cận
khác nhau, ở đây chúng tôi chỉ đề cập tới khái niệm quản lý giáo dục trong
phạm vi quản lý một hệ thống giáo dục nói chung mà hạt nhân của hệ thống là
các cơ sở trường học.
Như vậy, có thể hiểu một cách khái quát: Quản lý giáo dục là quá trình
tác động có ý thức (có mục đích, có tổ chức) của chủ thể quản lý tới khách thể
quản lý, thực hiện các chức năng quản lý nhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ
thống giáo dục đạt tới mục tiêu mong muốn.
* Nội dung của quản lý giáo dục:
Trong quá trình quản lý giáo dục cũng thể hiện đầy đủ các chức năng
quản lý cơ bản. Nhưng nội dung quản lý giáo dục lại mang những đặc trưng
của quản lý hành chính nhà nước, của mỗi quốc gia và cụ thể hóa theo phạm vi
của cấp quản lý. Ở Việt Nam, nội dung của quản lý nhà nước về giáo dục được
quy định tại Điều 99-Luật giáo dục Việt Nam 2005 [12].
HOẠCH ĐỊNH
KIỂM TRA
TỔ CHỨC
CHỈ ĐẠO
Quyết định quản lý

Hệ thống thông tin
quản lý

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/

14