Số hóa bởi trung tâm học liệu
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
NGUYỄN THỊ MINH HIỀN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THANH TRA
CHUYÊN MÔN Ở TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Thái Nguyên - 2013
Số hóa bởi trung tâm học liệu
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM NGUYỄN THỊ MINH HIỀN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THANH TRA
CHUYÊN MÔN Ở TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
Nguyễn Thị Minh Hiền

Số hóa bởi trung tâm học liệu

ii
LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thiện luận văn: “Quản lý hoạt động Thanh tra chuyên môn ở
Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên”, trƣớc hết tôi xin bày tỏ lòng biết ơn
sâu sắc tới TS. Nông Khánh Bằng trƣờng Cao Đẳng Sƣ phạm Thái Nguyên đã
giúp đỡ và chỉ dẫn tận tình cho tôi về định hƣớng đề tài, hƣớng dẫn tôi trong
việc tiếp cận và khai thác các tài liệu tham khảo cũng nhƣ chỉ bảo cho tôi trong
quá trình tôi viết luận văn và hoàn thành luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, các thầy, cô giáo trong

4. Giả thuyết khoa học 3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu 3
6. Phƣơng pháp nghiên cứu 4
7. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu 4
8. Cấu trúc của luận văn 4
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ THANH TRA, KIỂM TRA
TRONG QUẢN LÝ GIÁO DỤC 6
1.1. Vài nét về vấn đề lịch sử nghiên cứu 6
1.2. Một số khái niệm liên quan đến đề tài 7
1.2.1. Khái niệm cơ bản về quản lý giáo dục 7
1.2.1.1. Khái niệm quản lý 7
1.2.1.2. Khái niệm quản lý giáo dục 9
1.2.1.3. Khái niệm quản lý nhà trƣờng 12
1.2.1.4. Khái niệm quản lý hoạt động thanh tra chuyên môn 12
1.2.1.5. Khái niệm Biện pháp 12
1.2.2. Những vấn đề cơ bản về thanh tra, kiểm tra của cơ sở giáo dục đại học 13
1.2.2.1. Khái niệm về thanh tra, kiểm tra trong giáo dục 13
Số hóa bởi trung tâm học liệu

iv
1.2.2.2. Cơ sở pháp lý của hoạt động thanh tra, kiểm tra trong giáo dục 16
1.3. Thanh tra chuyên môn trong các cơ sở giáo dục 18
1.3.1. Mục đích hoạt động thanh tra chuyên môn 18
1.3.2. Nội dung hoạt động thanh tra chuyên môn 19
1.3.3. Phƣơng pháp, hình thức hoạt động thanh tra chuyên môn 19
Kết luận chƣơng 1 20
Chƣơng 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THANH TRA TRONG
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM - ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN 21
2.1. Những nét khái quát chung về trƣờng Đại học Sƣ phạm - Đại học
Thái Nguyên 21

3.1. Những nguyên tắc đề xuất các biện pháp 57
3.1.1. Nguyên tắc tuân theo pháp luật 57
3.1.2. Nguyên tắc coi trọng công tác chính trị - tƣ tƣởng 57
3.1.3. Nguyên tắc Công khai dân chủ 57
3.1.4. Nguyên tắc hiệu quả cao 57
3.1.5. Nguyên tắc tính giáo dục 57
3.2. Những biện pháp cụ thể 58
3.2.1. Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, cán bộ thanh
tra và đội ngũ giảng viên về thanh tra giáo dục 58
3.2.2. Biện pháp 2: Tăng cƣờng bồi dƣỡng nâng cao kiến thức về pháp
luật chuyên môn nghiệp vụ cho các cán bộ làm công tác thanh tra 59
3.2.3. Biện pháp 3: Xây dựng ban hành hệ thống văn bản chi tiết
hƣớng dẫn hoạt động thanh tra chuyên môn, phù hợp với điều
kiện thực tiễn của nhà trƣờng 62
3.2.4. Biện pháp 4: Đảm bảo công tác thống kê, thông tin về thanh
tra
hoạt động giảng dạy, trang bị các phƣơng tiện kỹ thuật phục vụ
tốt
công tác thanh tra 65
3.2.5. Biện pháp 5: Xây dựng quy trình thanh tra chuyên môn 67
3.2.6. Mối quan hệ giữa các biện pháp đƣợc đề xuất 70
3.3. Tổ chức khảo nghiệm 71
Số hóa bởi trung tâm học liệu

vi
3.3.1. Mục đích khảo nghiệm 71
3.3.2. Đối tƣợng khảo nghiệm 71
3.3.3. Nội dung khảo nghiệm 71
3.3.4. Các phƣơng pháp khảo nghiệm 71
3.3.5. Kết quả khảo nghiệm 71

KTV
Kỹ thuật viên
KNTC
Khiếu nại tố cáo
NXB
Nhà xuất bản
NCKH
Nghiên cứu khoa học
QLGD
Quản lý giáo dục
SV
Sinh viên
SL
Số lƣợng
TTGD
Thanh tra giáo dục
TT-KT& ĐBCLGD
Thanh tra, Khảo thí và Đảm bảo chất lƣợng giáo dục
%
Phần trăm

Số hóa bởi trung tâm học liệu

v
DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1. Quy mô sinh viên của trƣờng Đại học Sƣ phạm - Đại học Thái Nguyên 26

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong giai đoạn công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nƣớc và hội nhập
quốc tế. Đảng và Nhà nƣớc luôn quan tâm đầu tƣ cho sự nghiệp Giáo dục và
Đào tạo. Bởi Giáo dục và Đào tạo có vị trí hết sức quan trọng đối với sự phát
triển kinh tế xã hội đất nƣớc.
Hiện nay, trong công tác quản lý nhà nƣớc về Giáo dục và Đào tạo, thanh
tra giáo dục là một khâu quan trọng, góp phần tăng cƣờng pháp chế trong lĩnh
vực giáo dục. Thanh tra giáo dục giúp các cơ quan quản lý kiểm tra sự đúng
đắn vai trò của mình, đồng thời kiểm tra việc chấp hành của các cơ quan thuộc
quyền nhằm tìm ra những biện pháp chỉ đạo và quản lý ƣu việt nhất. Trƣớc nhu
cầu đào tạo của xã hội tăng nhanh, số lƣợng các trƣờng đại học sẽ tiếp tục tăng,
nếu không có các giải pháp đổi mới quản lý toàn diện, quyết liệt, có tính đột
phá thì không thể nâng cao chất lƣợng đào tạo, đáp ứng đƣợc nhu cầu nhân lực
có chất lƣợng cao của đất nƣớc.
Từ Đại hội X, Đảng ta đã khẳng định chủ trƣơng: “Đổi mới toàn diện giáo
dục và đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao”. Mục tiêu của chủ
trƣơng trên là nhằm “Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện; đổi mới cơ cấu
tổ chức, cơ chế quản lý, nội dung, phương pháp dạy học; thực hiện ”chuẩn
hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, chấn hưng nền giáo dục Việt Nam”. [7, tr.95]
Kế thừa và phát triển quan điểm của Đại hội X, Báo cáo chính trị của Ban
chấp hành Trung ƣơng khóa X trình Đại hội XI xác định nhiệm vụ trong 5 năm
2011 - 2015 là “Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo” với các giải
pháp cơ bản sau:
Một là, thực hiện đồng bộ các giải pháp phát triển và nâng cao chất lƣợng
giáo dục, đào tạo.
Số hóa bởi trung tâm học liệu

2
Hai là, phát triển nguồn nhân lực chất lƣợng cao, đặc biệt là đội ngũ cán

Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng về công tác thanh tra, đề xuất một số
biện pháp nâng cao hiệu quả quản lí hoạt động thanh tra ở trƣờng Đại học Sƣ
phạm - Đại học Thái Nguyên.
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Hoạt động quản lý giáo dục trong trƣờng Đại học Sƣ phạm - Đại học Thái Nguyên.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Các biện pháp quản lý hoạt động thanh tra giáo dục ở trƣờng Đại học Sƣ
phạm - Đại học Thái Nguyên.
4. Giả thuyết khoa học
Chất lƣợng hoạt động thanh tra của trƣờng Đại học Sƣ phạm - Đại
học Thái Nguyên sẽ đƣợc nâng cao nếu các biện pháp quản lí hoạt động
thanh tra đƣợc xây dựng trên cơ sở khoa học xác đáng, phù hợp với thực
tiễn của nhà trƣờng.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
Dựa trên mục đích và đối tƣợng nghiên cứu, luận văn hƣớng vào giải quyết
các nhiệm vụ sau:
1. Nghiên cứu làm rõ bản chất các hoạt động thanh tra trong các cơ sở giáo
dục Đại học.
2. Khảo sát thực trạng hoạt động thanh tra chuyên môn ở trƣờng Đại học
Sƣ phạm - Đại học Thái Nguyên.
3. Đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động thanh tra chuyên
môn ở trƣờng Đại học Sƣ phạm - Đại học Thái Nguyên.
Số hóa bởi trung tâm học liệu

4
4. Tổ chức khảo nghiệm để đánh giá tính hiệu quả và tính khả thi của các
biện pháp đề xuất.
6. Phƣơng pháp nghiên cứu
Để thực hiện các nhiệm vụ nêu trên, trong quá trình nghiên cứu sẽ phối

Phụ lục Số hóa bởi trung tâm học liệu

6
NỘI DUNG
Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ THANH TRA, KIỂM TRA
TRONG QUẢN LÝ GIÁO DỤC
1.1. Vài nét về vấn đề lịch sử nghiên cứu
Các nghiên cứu trên thế giới:
Khái niệm thanh tra nói chung và thanh tra chuyên ngành nói riêng dùng
để chỉ một hoạt động cụ thể nhân danh quyền lực công (bởi thanh tra là một
khâu của quản lý nhà nƣớc, ở đâu có quản lý nhà nƣớc, ở đó có hoạt động
thanh tra). Thanh tra (Inspection) tồn tại từ khi có nhà nƣớc, đặc biệt trong điều
kiện khoa học quản lý, nhà nƣớc phát triển theo bình diện "thế giới phẳng" thì
các quốc gia đều có nhận thức chung: Thanh tra - một loại hình (công cụ) của
quyền lực nhà nƣớc.
Nhiều quốc gia trên thế giới sử dụng thanh tra, nhƣng với cách thức khác
nhau, đa phần, do cấu trúc nhà nƣớc hoặc cơ cấu kinh tế (thậm chí là quan niệm
về quyền lực) khác nhau nên cấu tạo hoạt động cũng nhƣ các tổ chức thanh tra
khác nhau. Có quốc gia chỉ sử dụng thanh tra nhà nƣớc (thanh tra của Quốc
hội); thanh tra của Chính phủ (thanh tra hành pháp); kiểm toán; có nƣớc chỉ sử

Nhiều học giả trong và ngoài nƣớc đã đƣa ra những giải thích không giống
nhau về quản lý, các trƣờng phái quản lý học đã đƣa ra những định nghĩa về
quản lý nhƣ sau:
Theo F.W Taylor là một trong những ngƣời đầu tiên khai sinh ra khoa
học quản lý và là “ông tổ” của trƣờng phái” quản lý theo khoa học”, tiếp cận
quản lý dƣới góc độ kinh tế - kỹ thuật cho rằng: Quản lý là hoàn thành công
Số hóa bởi trung tâm học liệu

8
việc của mình thông qua người khác và biết được một cách chính xác họ đã
hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất.
Theo Henry Faylo là ngƣời đầu tiên tiếp cận quản lý theo quy trình và là
ngƣời có tầm ảnh hƣởng to lớn trong lịch sử tƣ tƣởng quản lý từ thời kỳ cận -
hiện đại tới nay, quan niệm rằng: Quản lý là một tiến trình bao gồm tất cả các
khâu: lập kế hoạch, tổ chức phân công điều khiển và kiểm soát các nỗ lực của
cá nhân, bộ phận và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực vật chất khác của tổ
chức để đạt được mục tiêu đề ra.
Các Mác coi quản lý là một đặc điểm sẵn có, bất biến của đời sống xã hội
vì: “Bất cứ lao động trực tiếp hay lao động chung nào mà tiến hành trên một
quy mô khá lớn đều yêu cầu có sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá
nhân…Một nhạc sĩ độc tấu thì tự điều khiển lấy mình, nhưng một dàn nhạc cần
có một nhạc trưởng”. [5, tr.34 ].
Ở Việt nam có một số khái niệm quản lý nhƣ sau:
Tác giả Đặng Vũ Hoạt và Hà Thế Ngữ cho rằng: “Quản lý là một quá trình
định hướng, quá trình có mục đich, quản lý có hệ thống là quá trình tác động đến
hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định. Những mục tiêu này đặc trưng
cho trạng thái mới của hệ thống mà người quản lý mong muốn” [14 ].
Theo tác giả Trần Kiểm:"Quản lí một hệ thống xã hội là tác động có mục
đích đến tập thể người - thành viên của hệ - nhằm làm cho hệ vận hành thuận
lợi và đạt tới mục đích dự kiến" [15, tr.15 ].


Kế hoạch hóa
công cụ quản lý
Chủ thể
quản lý
Khách thể
quản lý
Phƣơng pháp
quản lý
Mục tiêu
quản lý MÔI TRƢỜNG QUẢN LÝ
Số hóa bởi trung tâm học liệu

10
Theo Giáo sƣ Nguyễn Ngọc Quang khái niệm QLGD là khái niệm đa cấp
(bao hàm cả quản lý hệ GD quốc gia, quản lý các phân hệ của nó đặc biệt là
quản lý trƣờng học).
Quản lý giáo dục là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch,
hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm làm cho hệ vận hành theo đƣờng lối và
nguyên lý giáo dục của của Đảng, thực hiện đƣợc các tính chất của nhà trƣờng
xã hội chủ nghĩa Việt nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học - giáo dục
thế hệ trẻ, đƣa giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất.”
[23, tr.35].
Tóm lại: Quản lý giáo dục là những tác động có hệ thống có ý thức hợp
quy luật của chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau lên tất cả các mắt xích của hệ
thống giáo dục nhằm đảm bảo cho hệ thống giáo dục vận hành bình thƣờng và
liên tục phát triển, mở rộng cả về số lƣợng cũng nhƣ chất lƣợng. Hay nói cách


Kế hoạch hóa
công cụ quản lý
Tổ chức
Khách thể
quản lý
Thông tin
Kiểm tra
MÔI TRƢỜNG QUẢN LÝ
Chỉ đạo thực hiện
Số hóa bởi trung tâm học liệu

12
1.2.1.3. Khái niệm quản lý nhà trường
Khái niệm về nhà trường: Nhà trƣờng là một thiết chế chuyên biệt của xã
hội thực hiện chức năng tái tạo và phát triển xã hội, theo nghĩa hình thành và
phát triển nhân cách mỗi thành viên của xã hội, hƣớng tới sự duy trì và phát triển
xã hội. Thiết chế chuyên biệt này hoạt động trong tính quy định của xã hội.
Khái niệm về quản lý nhà trường: Vấn đề cơ bản của QLGD là quản lý
nhà trƣờng, vì nhà trƣờng là cơ sở GD, nơi tổ chức thực hiện mục tiêu GD.
Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: Quản lý nhà trƣờng là tập hợp những

giúp cho giảng viên thấy rõ đƣợc mục tiêu, nội dung, phƣơng pháp giáo dục
sinh viên, nâng cao khả năng thực hiện chƣơng trình, đảm bảo thực hiện đúng,
thực hiện đủ và có sáng tạo. Có kế hoạch chỉ đạo chuyên sâu từng vấn đề và
nên tập trung vào những vấn đề còn hạn chế của nhiều giảng viên hoặc vấn đề
mới nhằm tạo ra sự chuyển biến chất lƣợng vầ vấn đề đó. Bên cạnh đó khuyến
khích giáo viên tham gia nghiên cứu tài liệu và viết sáng kiến kinh nghiệm theo
năm học, có kế hoạch kiểm tra thƣờng xuyên, kiểm tra đột xuất, thăm lớp, dự
giờ và nắm chắc tình hình, thực hiện chế độ sinh hoạt, thực hiện chƣơng trình
của giảng viên để kịp thời uốn nắn những sai lệch, thiếu sót và có biện pháp chỉ
đạo sát thực có hiệu quả.
1.2.2. Những vấn đề cơ bản về thanh tra, kiểm tra của cơ sở giáo dục đại học
1.2.2.1. Khái niệm về thanh tra, kiểm tra trong giáo dục
Khái niệm thanh tra, kiểm tra.
Thanh tra (inspect) xuất phát từ gốc La-tinh (in-spectare) có nghĩa là “nhìn
vào bên trong” chỉ một sự xem xét từ bên ngoài vào hoạt động của một đối
Số hóa bởi trung tâm học liệu

14
tƣợng nhất định: “là sự kiểm soát đối với đối tƣợng bị thanh tra” trên cơ sở
thẩm quyền (quyền hạn và nghĩa vụ) đƣợc giao, nhằm đạt đƣợc mục đích nhất
định. Tính chất của thanh tra mang tính thƣờng xuyên, tính quyền lực, do đó hệ
quả của thanh tra thƣờng là “phát hiện, ngăn chặn những gì trái với quy định”.
Thanh tra là hoạt động xem xét, kiểm tra của cơ quan nhà nƣớc cấp trên hoặc
theo sự uỷ quyền của cơ quan nhà nƣớc cấp trên đối với cơ quan nhà nƣớc cấp
dƣới (mang tính trực thuộc) và là một bộ phận của hoạt động hành pháp.
Kiểm tra là “xem xét tình hình thực tế để đánh giá, nhận xét” [25, tr.203],
để chỉ hoạt động của chủ thể tác động vào đối tƣợng kiểm tra (có thể trực thuộc
hoặc không trực thuộc). Tuy nhiên, khái niệm kiểm tra (control) có thể đƣợc
hiểu theo 2 nghĩa: Theo nghĩa rộng, để chỉ hoạt động của các tổ chức xã hội,
các đoàn thể và của công dân kiểm tra hoạt động bộ máy của nhà nƣớc. Theo