ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
LUYỆN NGỌC THẮNG
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG YÊN MỸ, TỈNH HƯNG YÊN
LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
HÀ NỘI – 2015
i
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
LUYỆN NGỌC THẮNG
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG YÊN MỸ, TỈNH HƯNG YÊN
LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số : 60 14 01 14
Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Trọng Hậu
HÀ NỘI – 2015
CM
Chuyên môn
CNH-HĐH
Công nghiệp hóa – hiện đại hóa
CNTT
Công nghệ thông tin
DH
Dạy học
GD
Giáo dục
GD&ĐT
Giáo dục và Đào tạo
GV
Giáo viên
HCM
TTCM
Tổ trưởng chuyên môn
TPCM
Tổ phó chuyên môn
THCS
Trung học cơ sở
THPT
Trung học phổ thông
UBND
Ủy ban nhân dân
iv
MỤC LỤC
Lời cảm ơn................................................................................................ i
Danh mục chữ viết tắt ................................................................................ii
Mục lục ................................................................................................
14
1.3.2. Những yêu cầu đổi mới đối với trường trung học phổ thông
trong giai đoạn hiện nay ......................................................................... 15
1.3.3. Nhiệm vụ của tổ chuyên môn ở trường trung học phổ thông ... ...........
16
1.3.4. Đặc điểm của tổ chuyên môn ở trường trung học phổ thông... ............
17
1.3.5. Vai trò của tổ trưởng chuyên môn …………………………….
1.3.6. Mối quan hệ giữa tổ chuyên môn với Hiệu trưởng và các tổ
chức khác trong trường………………………………………………
19
20
1.4. Nội dung quản lý hoạt động của tổ chuyên môn trong trường
trung học phổ thông.............................................................................. ..........
21
1.4.1. Quản lý việc xây dựng và thực hiện kế hoạch hoạt động của tổ
v
chuyên môn…………………………………………………… ......... ………
21
1.4.2 Quản lý hoạt động dạy học, kiểm tra đánh giá kết quả học tập
của học sinh ...................................... ........................................ ....................
22
1.4.3. Quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học của tổ chuyên môn
YÊN MỸ TỈNH HƯNG YÊN...................................... …............................
34
2.1. Khái quát về đặc điểm lịch sử, địa lý, kinh tế-xã hội và giáo dục
huyện Yên Mỹ..... .......................................................................................
34
2.1.1. Về đặc điểm địa lí, lịch sử, kinh tế - xã hội và giáo dục huyện
Yên Mỹ................................................................................................ 34
2.1.2. Định hướng phát triển giáo dục huyện Yên Mỹ...................................................
38
2.2. Quá trình phát triển trường Trung học phổ thông Yên Mỹ... .................
38
2.2.1. Quá trình hình thành trường Trung học phổ thông Yên Mỹ ................
38
2.2.2. Cơ sở vật chất trường THPT Yên Mỹ...................................................
39
2.2.3. Các thành tích phát triển giáo dục của nhà trường…………….
40
2.3. Thực trạng tổ chức và hoạt động các tổ chuyên môn ở trường
Trung học phổ thông Yên Mỹ..... ........................................................
43
2.3.1. Cơ cấu tổ chức............................................................ ............ ..............
43
2.3.2. Đặc điểm hoạt động của tổ chuyên môn ở trường Trung học
phổ thông Yên Mỹ ................................................................. ............. ...........
44
65
2.5.4. Thách thức.............................................................................................
65
Tiểu kết chương 2.................................................................................
66
Chương 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ
CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
YÊN MỸ TỈNH
HƯNG YÊN TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN
NAY …………………………………………………………………
67
3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý ..............................................
67
3.1.1. Đảm bảo tính đồng bộ................................................................
67
3.1.2. Đảm bảo tính kế thừa.................................................................
67
3.1.3. Đảm bảo tính khả thi..................................................................
67
3.2.6. Tăng cường hoạt động giao lưu, học tập, trao đổi
82
kinh
nghiệm giữa các tổ chuyên môn trong trường và với các tổ chuyên
môn trường trung học phổ thông tiên tiến trong tỉnh ………………..
91
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp trong quản lý hoạt động của
TCM ở trường THPT Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên . ...........................................
93
3.4. Thăm dò mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề
xuất……………………………………………………………….......
95
Tiểu kết chương 3.................... ................................................................102
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ................................................... ............
103
1. Kết luận........................................................................................... ............
103
2. Khuyến nghị..................................................................................... ...........
104
TÀI LIỆU THAM KHẢO................................................................. ...........
105
PHỤ LỤC ................................................................................................
108
42
Bảng 2.5
Các tổ chuyên môn và số lượng tổ viên từ năm học
2011 – 2012 đến năm học 2013 – 2014……………….
Bảng 2.6
Số lượng giáo viên theo các môn học ( Năm học 20132014) ………………………………….……………….
Bảng 2.7
53
Bảng kết quả đánh giá thực trạng công tác quản lý hồ
sơ chuyên môn…………………………………………
Bảng 2.14
52
Bảng kết quả đánh giá thực trạng quản lý hoạt động
sinh hoạt của TCM……………………………………..
Bảng 2.13
51
Bảng kết quả đánh giá thực trạng công tác quản lý đổi
Bảng 2.8
43
55
Bảng kết quả đánh giá về quản lý chương trình, kế
hoạch giáo dục của TCM……………………………….
ix
56
Bảng 2.15
Bảng kết quả đánh giá về quản lý hoạt động dự giờ,
thao giảng, hội giảng…………………………………...
Bảng 2.16
Bảng kết quả đánh giá thực trạng quản lý hoạt động bồi
dưỡng học sinh giỏi và phụ đạo học sinh yếu, kém…….
Bảng 2.17
61
Bảng kết quả đánh giá thực trạng quản lý giao lưu học
tập với các trường bạn…………………………………
pháp quản lý hoạt động của TCM ở trường THPT Yên
98
Mỹ……………………………………………………...
Bảng 3.3
Bảng tính hiệu số D…………………………………....
x
101
DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ
Biểu đồ 3.1
Sự tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của
các biện pháp ………………………………………….
99
Sơ đồ 1.1
Mô hình các chức năng trong một chu trình quản lý….
9
Sơ đồ 1.2
một cách gần gũi và thiết thực nhất. Hoạt động của tổ chuyên môn hiệu quả
thì chất lượng dạy và học trong nhà trường được nâng cao.
Tuy nhiên, trong quá trình quản lý hoạt động của TCM ở trường THPT
còn bộc lộ nhiều khó khăn, bất cập. Vấn đề quản lý hoạt động của TCM như
thế vừa đảm bảo hoạt động quản lý của hiệu trưởng vừa không làm rào cản
hoạt động TCM, vừa phát huy được vai trò, khả năng hoạt động sáng tạo, hiệu
quả của TCM trong hoạt động giảng dạy và thực hiện mục tiêu GD.
Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tiễn trên đây, tác giả chọn đề tài:
“Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở Trường trung học phổ thông Yên
Mỹ, Tỉnh Hưng Yên”
2. Mục tiêu nghiên cứu
Nghiên cứu lý luận và thực tiễn từ đó đề xuất các biện pháp quản lí
-1-
hoạt động của tổ chuyên môn ở trường trung học phổ thông Yên Mỹ, Tỉnh
Hưng Yên góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường trong giai
đoạn hiện nay.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở
trường trung học phổ thông.
3.2. Khảo sát, đánh giá thực trạng công tác quản lý hoạt động của tổ chuyên
môn ở trường trung học phổ thông Yên Mỹ, Tỉnh Hưng Yên.
3.3. Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở trường
trung học phổ thông Yên Mỹ, Tỉnh Hưng Yên trong giai đoạn hiện nay.
4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
4.1. Khách thể nghiên cứu: Hoạt động của tổ chuyên môn ở trường trung học
phổ thông Yên Mỹ, Tỉnh Hưng Yên.
4.2. Đối tượng nghiên cứu: Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở trường
quan.
8.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến quản lý hoạt động của tổ
chuyên môn ở trường trung học phổ thông Yên Mỹ, Tỉnh Hưng Yên: Kế
hoạch thực hiện nhiệm vụ năm học, các báo cáo tổng kết năm học.
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm quản lý giáo dục trong các năm
học.
- Phương pháp quan sát, phỏng vấn, làm phiếu điều tra, trưng cầu ý
kiến của Hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn, giáo viên về thực trạng quản lý
hoạt động của tổ chuyên môn .
8.3. Phương pháp nghiên cứu bổ trợ
Phương pháp thống kê toán học và một số phần mềm tin học nhằm xử
lý các dữ liệu, số liệu trong quá trình nghiên cứu.
9. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
9.1. Ý nghĩa lý luận
Góp phần làm sáng tỏ cơ sở lý luận về Quản lý hoạt động của tổ
chuyên môn ở trường trung học phổ thông Yên Mỹ, Tỉnh Hưng Yên.
-3-
9.2. Ý nghĩa thực tiễn
Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng cho các trường THPT khác
trong cả nước. Nó còn có giá trị tham khảo cho các nhà quản lý giáo dục.
10. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị và tài liệu tham khảo, phụ lục, nội
dung chính của luận văn được cấu trúc gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở
trường trung học phổ thông
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở trường
trưởng các trường trung học phổ thông huyện Yên Khánh - Ninh Bình trong
bối cảnh hiện nay” của Đỗ Văn Thông.
- Năm 2013, đề tài “Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường Trung
học phổ thông Đồng Bành, tỉnh Lạng Sơn” của tác giả Hoàng Mạnh Hùng.
Các nghiên cứu của các tác giả nhìn chung đã đề cập đến nội dung
quản lý hoạt động dạy và học ở trường THPT và một số các biện pháp quản lý
-5-
trên cơ sở quản lý hoạt động dạy học và quản lý hoạt động của tổ chuyên môn
trong trường THPT.
Tuy nhiên, việc nghiên cứu một cách hệ thống về quản lý hoạt động
của tổ chuyên môn ở trường THPT trên địa bàn tỉnh Hưng Yên chưa có tác
giả hay đề tài nào nghiên cứu.
Để góp phần nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động của tổ chuyên môn,
tác giả nghiên cứu lý luận và thực tiễn quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở
trường THPT Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên gắn liền với đặc điểm của đội công tác
trong một tổ chức, từ đó, đề xuất những biện pháp quản lý hoạt động của tổ
chuyên môn ở trường trung học phổ thông Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên trong giai
đoạn hiện nay.
1.2. Các khái niệm công cụ
1.2.1. Quản lý
Theo Từ điển Tiếng việt thông dụng – Nhà xuất bản Giáo dục – 1998
thuật ngữ quản lý được định nghĩa là: “Tổ chức, điều khiển hoạt động của một
đơn vị, cơ quan”.
Trong tác phẩm “ Lý luận quản lý Nhà nước” của tác giả Mai Hữu Khuê,
xuất bản năm 2003 có định nghĩa về quản lý như sau: “ Quản lý là một phạm trù
có liên quan mật thiết với hiệp tác và phân công lao động, nó là một thuộc tính tự
nhiên của mọi lao động hiệp tác. Từ khi xuất hiện những hoạt động quần thể của
Trong cuốn “Khoa học tổ chức và quản lý”, các tác giả quan niệm rằng:
“Quản lý là một qúa trình tác động gây ảnh hưởng của chủ thể quản lý đến
khách thể quản lý nhằm đạt mục tiêu chung”[33, tr.176].
Các tác giả Nguyễn quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc khẳng định,
“quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bẳng cách vận dụng các
hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo, lãnh đạo và kiểm tra”
[10, tr.9]
Từ các định nghiã được nhìn nhận ở nhiều góc độ chúng ta thấy rằng
tất cả các tác giả đều thống nhất cơ bản về khái niệm quản lý, đó là trả lời câu
hỏi: Ai quản lý? (chủ thể quản lý); quản lý ai?(khách thể quản lý)? quản lý cái
gì (nội dung quản lý); quản lý như thế nào? (phương thức quản lý); Quản lý
bằng cái gì? (Công cụ quản lý); Quản lý để làm gì? (mục tiêu quản lý).
-7-
Từ đó chúng ta có thể khái quát về quản lý như sau:
Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng, có mục đích,
có kế hoạch của Chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý để chỉ huy, điều
khiển, liên kết các yếu tố tham gia vào hoạt động thành một chỉnh thể thống
nhất, điều hoà hoạt động của các khâu một cách hợp qui luật nhằm đạt đến
mục tiêu xác định trong điều kiện biến động của môi trường.
* Chức năng của quản lý:
Theo các tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc và Nguyễn Quốc Chí quản lý là
quá trình hoạt động gồm bốn chức năng cơ bản: Kế hoạch hoá (planning); tổ
chức (organizing); lãnh đạo / chỉ đạo (Leading) và kiểm tra (controlling). [10,
tr.9]
Trong bốn chức năng quản lý, chức năng kế hoạch hóa là nền tảng của
quản lý. Bởi vì đó là việc xây dựng các định hướng và đưa ra quyết định tổ chức
thực hiện trong thời gian nhất định của tổ chức. Chức năng kế hoạch bao gồm
thiếu trong việc thực hiện các chức năng quản lý và là cơ sở cho việc ra quyết
định trong quản lý. Có thể sơ đồ hoá chu trình quản lý như sau:
Kế hoạch hoá
Kiểm tra
Thông tin
QL
Tổ chức
Lãnh đạo/ chỉ đạo
Sơ đồ 1.1: Mô hình các chức năng trong một chu trình quản lý
1.2.2. Quản lí nhà trường
Nhà trường là tổ chức giáo dục cơ sở của hệ thống giáo dục quốc gia, ở đó
vừa mang tính giáo dục vừa mang tính xã hội, trực tiếp tiến hành quá trình giáo
dục và đào tạo thế hệ trẻ, trực tiếp thực hiện mục tiêu giáo dục. Nhà trường là cơ
sở chuyên trách hoạt động giáo dục, thực hiện chương trình giáo dục, có phương
tiện và phương pháp hiện đại, do đội ngũ các nhà sư phạm thực hiện. Nhà trường
-9-
có môi trường giáo dục thuận lợi, với tập thể học sinh cùng nhau học tập, rèn
luyện. Chất lượng của giáo dục và đào tạo chủ yếu do nhà trường đảm nhiệm.
Hêghen quan niệm nhà trường là cái cầu nối đưa đứa trẻ từ thế giới gia
đình đến thế giới công việc làm cho đứa trẻ không bị hụt hẫng.
Theo tác giả Nguyễn Quang Ngọc “ Quản lí nhà trường là quản lí hoạt
động dạy và học tức là làm sao đưa hoạt động đó từ trạng thái này sang trạng
thái khác để dần dần tiến tới mục tiêu giáo dục” [28, tr.34].
Đ
Th
Tr
NT
MT
Qi
N
P
BM
Sơ đồ 1.2. Các nhân tố cơ bản trong
quản lý Nhà trường
Xét riêng một nhà trường, thì chủ thể quản lý gồm có: chủ thể bên trong,
chủ thể bên trên và chủ thể bên ngoài. Chủ thể quản lý bên trong trường là
Ban Giám hiệu (Hiệu trưởng, Hiệu phó chuyên môn); và các Tổ trưởng
chuyên môn. Đối tượng quản lí gồm có 3 nhóm: nhóm nhân tố cơ bản cấu
thành trí thức bao gồm: mục tiêu Giáo dục, nội dung Giáo dục, phương pháp
Giáo dục; nhóm nhân tố động lực bao gồm Thầy và Trò, Thầy là lực lượng
đào tạo, Trò là đối tượng đào tạo; và nhóm nhân tố gắn kết: gồm hình thức
đào tạo, điều kiện đào tạo, môi trường đào tạo, bộ máy đào tạo, quy chế đào
tạo.
Như vậy, quản lí nhà trường thực chất là tác động có định hướng, có kế
hoạch của chủ thế quản lí để sử dụng tốt nhất các nguồn lực nhằm đẩy mạnh
hoạt động của nhà trường theo nguyên lí giáo dục và đạt tới mục tiêu Giáo
là một bộ phận cấu thành nên bộ máy tổ chức quản lý của nhà trường. Trong
nhà trường tổ chuyên môn có nhiều điểm tương đồng với đội công tác trong
các tổ chức, đó là cơ sở xây dựng tổ chuyên môn theo hướng “đội” công tác.
- 12 -
Theo lý thuyết về cấp độ quản lý, trong một hệ thống, một tổ chức có 3
cấp độ quản lý: quản lý cấp cao, quản lý cấp trung gian và quản lý cấp cơ sở.
Ở nhà trường phổ thông có 2 cấp quản lý cấp trường và cấp tổ chuyên môn.
Tuy nhiên, một cách tương đối, Hiệu trưởng tương ứng với người quản lý cấp
cao, phó Hiệu trưởng tương ứng với quản lý cấp trung gian và tổ trưởng Tổ
chuyên môn tương ứng với người quản lý cấp cơ sở. Quản lý cấp cơ sở có bổn
phận thực thi đúng các hoạt động theo kế hoạch hoạt động chung của nhà
trường, đồng thời cấp cơ sở có trách nhiệm đảm bảo chất lượng các hoạt động
theo các mục tiêu đã đề ra.
Trong khoa học tổ chức và quản lý hiện đại cũng như trong thực tiễn
hoạt động của các tổ chức thành công đã xuất hiện một quan điểm mới đó là
việc hình thành các “đội” công tác và cách làm việc của đội công tác đóng vai
trò quan trọng sự thành công của tổ chức đó.
Theo các tác giả Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Tính hiệu
nghiệm của đội công tác được xác định dựa trên hai “kết cục” - đầu ra, kết
quả của hoạt động sản xuất/ dịch vụ và sự thỏa mãn cá nhân”. [10, tr. 227]
Các nhân tố ảnh hưởng đến tính hiệu nghiệm của đội công tác bắt đầu
từ bối cảnh tổ chức - đó là các nhân tố như: cấu trúc tổ chức, chiến lược, môi
trường, văn hóa, chế độ khen thưởng, cũng như việc các “nhóm” trong tổ
chức hoạt động ra sao.
Từ đó ta thấy để tổ chuyên môn hoạt động có hiệu quả thì phương thức
quản lý của hiệu trưởng phải thay đổi cho phù hợp với mô hình đội công tác.
Đội ngũ tổ trường tổ chuyên môn sẽ là lực lượng tham mưu, giúp hiệu trưởng
thành nhân sinh quan, thế giới quan. Đồng thời những kiến thức đó là điều
kiện cho mỗi người phát triển các năng lực khác, tạo ra động lực bên trong
của hành động.
- Khối kiến thức về khoa học tự nhiên và công nghệ: nội dung khối kiến
thức này rất phong phú, trên các lĩnh vực khoa học như: Toán học, Hoá học,
Vật lý, Sinh học và các môn công nghệ, hướng nghiệp…
- Khối kiến thức thứ về tri thức công cụ: bao gồm ngoại ngữ và Tin học (ở
một số nước xếp Toán học vào môn công cụ vì toán phổ thông cơ bản được
- 14 -
Copyright: Tài liệu đại học ©