ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN VIỆT THANH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
TRƢỜNG TRUNG HOC PHỔ THÔNG TRUNG V N
QUẬN NAM TỪ LIÊM – HÀ NỘI TRONG BỐI CẢNH
ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

LUẬN V N THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Hà Nội, 2016


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN VIỆT THANH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
TRƢỜNG TRUNG HOC PHỔ THÔNG TRUNG V N
QUẬN NAM TỪ LIÊM – HÀ NỘI TRONG BỐI CẢNH
ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

LUẬN V N THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60.14.01.14

NGƢỜI HƢỚNG D N



năm 20 6

Tác giả

Nguyễn Việt Thanh

i


DANH MỤC CÁC

Ý HIỆU VIẾT TẮT

CHỮ VIẾT TẮT

CHỮ ĐẦY ĐỦ

BPQL

: Biện pháp quản lý

CBQL

: Cán bộ quản lý

CNH - HĐH

: Công nghiệp hóa, hiện đại hóa


MỤC LỤC ........................................................................................................ iii
DANH MỤC BẢNG BIỂU ........................................................................... viii
DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ ..................................................................... ix
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ........................................................................................ 1
2. Mục đích nghiên cứu.................................................................................. 3
3. Khách thể, đối tƣợng nghiên cứu ............................................................... 3
4. Nhiệm vụ nghiên cứu ................................................................................. 3
5. Giả thuyết khoa học ................................................................................... 4
6. Phạm vi nghiên cứu.................................................................................... 4
7. Phƣơng pháp nghiên cứu ........................................................................... 4
8. Đóng góp của luận văn .............................................................................. 5
9. Cấu trúc của luận văn ................................................................................. 5
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNGTỔ
CHUYÊN MÔN Ở TRƢỜNG THPT TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI
GIÁO DỤC....................................................................................................... 6
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề ................................................................. 6
1.2. Quản lý .................................................................................................... 8
.2. . K i niệm quản lý ............................................................................. 8
1.2.2. C ức năn quản lý ............................................................................ 9
1.3. Tổ chuyên môn và hoạt động tổ chuyên môn ở trƣờng THPT ............. 12
.3. .Tổ c uyên môn ở trườn THPT ....................................................... 12
.3.2. Hoạt độn tổ c uyên môn ở trườn THPT ..................................... 13
1.4. Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ........................................................ 16
.4. . Quản lý kế oạc

oạt độn của tổ c uyên môn và i o viên ....... 17

iii


ọc ........................... 33

2. .2. C ất lượn đội n ũ i o viên THPT Trun Văn. ........................... 33
2. .3. Đội n ũ tổ trưởn trườn THPT Trun Văn .................................. 35
2. .4. C ất lượn

i o dục của trườn THPT Trun Văn ........................ 37

2.2. Thực trạng về tổ chuyên môn và hoạt động tổ chuyên môn ở trƣờng
THPT Trung Văn Quận Nam Từ Liêm, Thành phố Hà Nội ....................... 39
2.2. . T ốn kê về c c tổ c uyên môn ở trườn THPT Trun Văn .......... 42
2.2.2. T ực trạn

oạt độn tổ c uyên môn ở c c trườn THPT ............ 43
iv


2.3. Thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trƣờng THPT Trung
Văn. .............................................................................................................. 45
2.3. . T ực trạn quản lý kế oạc

oạt độn tổ c uyên môn ................. 45

2.3.3. Quản lý việc t ực iện nề nếp dạy ọc của i o viên tron tổ c uyên
môn ............................................................................................................ 50
2.3.4. Quản lý việc t ực iện đổi mới p ươn p p dạy ọc của tổ c uyên
môn ............................................................................................................ 53
2.3.5. Quản lý côn t c bồi dưỡn

i o viên của tổ c uyên môn ............ 55


3.2. . Quản lý tốt côn t c lập kế oạc

oạt độn của TCM ................. 65

3.2.2. Quản lý việc đổi mới nội dun sin

oạt tổ c uyên môn ............... 73

v


3.2.3. Tăn cườn quản lý t ực iện c ươn trìn , kế oạc dạy ọc của
giáo viên .................................................................................................... 76
3.2.4. Quản lý côn t c kiểm tra đ n

i

ọc sin của i o viên .......... 82

3.2.5. Tăn cườn quản lý côn t c tự ọc, tự bồi dưỡn của i o viên ..... 85
3.2.6. C ú trọn quản lý côn t c sử dụn tran t iết bị dạy ọc của tổ
chuyên môn ............................................................................................... 88
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp: .......................................................... 91
3.4.Thăm dò tính cần thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất ................ 92
3.4. . Quy trìn k ảo s t........................................................................... 92
Tiểu kết chƣơng 3............................................................................................ 96
ẾT LUẬN VÀ

IẾN NGH ...................................................................... 98

Bảng 2.7: Kết quả tốt nghiệp của học sinh THPT .......................................... 38
Bảng 2.8: Kết quả tham gia kỳ thi học sinh giỏi cấp Thành phố .................... 38
Bảng 2.10: Tổng hợp kết quả khảo sát hệ thống năng lực quản lý

tổ

trƣởng chuyên môn trƣờng THPT Trung Văn ................................................ 41
Bảng 2.11. Thống kê số tổ chuyên môn trƣờng THPT Trung Văn quận Nam
Từ Liêm năm học 2016 – 2017 ....................................................................... 42
Bảng 2.12. Kết quả khảo sát việc xây dựng kế hoạch hoạt động của tổ chuyên
môn ở trƣờng THPT Trung Văn- Quận Nam Từ Liêm- Thành phố Hà Nội .. 46
Bảng 2.13. Kết quả khảo sát việc xây dựng kế hoạch giảng dạy của giáo viên
ở trƣờng THPT Trung Văn- Quận Nam Từ Liêm- Thành phố Hà Nội. ......... 47

vii


Bảng 2.14. Thực trạng biện pháp quản lý thực hiện chƣơng trình dạy học của
tổ chuyên môn ................................................................................................. 48
Bảng 2.15. Thực trạng, BPQL thực hiện nề nếp dạy học trong TCM ............ 50
Bảng 2.16. Thực trạng, BPQL thực hiện đổi mới phƣơng pháp dạy học ....... 53
Bảng 2.17. Thực trạng BPQL bồi dƣỡng giáo viên của tổ chuyên môn ......... 55
Bảng 2.18. Thực trạng biện pháp quản lý kiểm tra đánh giá thực hiện kế
hoạch hoạt động tổ chuyên môn .................................................................... 57

viii


DANH MỤC SƠ ĐỒ BIỂU ĐỒ
Hình 1.1. Mối quan hệ giữa các chức năng quản lý........................................ 12

Tổ chuyên môn là một đơn vị bộ phận trong nhà trƣờng đƣợc thành lập
và hoạt động theo điều 16 Chƣơng 2, Điều lệ trƣờng THPT, THPT và trƣờng
Phổ thông có nhiều cấp học do Bộ giáo dục và Đào tạo ban hành kèm theo
Thông tƣ số 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/3/2011.

1


Nhiệm vụ của tổ chuyên môn: Xây dựng và thực hiện kế hoạch hoạt
động chung của tổ, hƣớng dẫn xây dựng và quản lý kế hoạch cá nhân của tổ
viên theo kế hoạch dạy học, phân phối chƣơng trình và các hoạt động giáo
dục khác của nhà trƣờng; Tổ chức bồi dƣỡng chuyên môn và nghiệp vụ; tham
gia đánh giá, xếp loại các thành viên của tổ theo quy định của Chuẩn nghề
nghiệp giáo viên trung học và các quy định khác hiện hành; Giới thiệu tổ
trƣởng, tổ phó; Đề xuất khen thƣởng, kỷ luật đối với giáo viên [8].
Tuy vậy, việc đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo phải
đƣợc thực hiện từ cấp vĩ mô đến cấp vi mô. Việc đổi mới tại các cơ sở giáo
dục đóng vai trò hết sức quan trọng, trong đó có các trƣờng THPT. Hoạt động
đổi mới căn bản và toàn diện tại các trƣờng THPT chủ yếu là các hoạt động
diễn ra ở các tổ chuyên môn, tổ văn phòng, đoàn thể... Chính vì vậy, quản lý
tốt hoạt động tổ chuyên môn là việc làm hết sức cần thiết, góp phần quan
trọng vào việc thực hiện thành công các mục tiêu, giải pháp của đề án đã nêu.
. Trong những năm qua, hoạt động của các tổ chuyên môn ở trƣờng
THPT Trung Văn Quận Nam Từ Liêm, Thành phố Hà Nội đã đáp ứng đƣợc
cơ bản các yêu cầu về “Nân cao dân trí, đào tạo n ân lực, bồi dưỡn n ân
tài” góp phần hoàn thành tốt nhiệm vụ năm học cho các nhà trƣờng, hoàn
thành tốt các nhiệm vụ chính trị mà Đảng và dân giao phó. Hoạt động của tổ
chuyên môn có vai trò quyết định đến sứ mạng và tầm nhìn chiến lƣợc của
nhà trƣờng, là nhân tố quan trọng quyết định chất lƣợng giáo dục của nhà
trƣờng.

3.2. Đối tượn n iên cứu
Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trƣờng THPT Trung Văn Quận
Nam Từ Liêm, Thành phố Hà Nội trong bối cảnh đổi mới giáo dục.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
4. . N iên cứu cơ sở lý luận về quản lý oạt độn tổ c uyên môn ở trườn
THPT tron bối cản đổi mới i o dục.
4.2. N iên cứu t ực trạn quản lý oạt độn tổ c uyên môn ở trườn THPT
Trun Văn.

3


4.3. tín cần t iết, k ả t i: Các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở
trƣờng THPT Trung Văn trong bối cảnh đổi mới giáo dục.
5. Giả thuyết khoa học
Nếu đề xuất và thực hiện biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn phù
hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục, hoàn cảnh thực tiễn của trƣờng THPT thì
sẽ nâng cao chất lƣợng hoạt động tổ chuyên môn ở trƣờng THPT Trung Văn.
6. Phạm vi nghiên cứu
6. . Giới ạn về đối tượn n iên cứu
Một số biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn của tổ trưởn
chuyên môn trƣờng THPT Trung Văn đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.
6.2. Giới ạn về k c t ể điều tra
Nhóm 1: Ban giám hiệu trƣờng THPT Trung Văn.
Nhóm 2: Tổ trƣởng, nhóm trƣởng chuyên môn trƣờng THPT Trung
Văn Quận Nam Từ Liêm, Thành phố Hà Nội.
Nhóm 3: Giáo viên của trƣờng THPT Trung Văn.
6.3. Giới ạn về địa bàn n iên cứu
Trƣờng THPT Trung Văn Quận Nam Từ Liêm, Thành phố Hà Nội
7. Phƣơng pháp nghiên cứu

Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở
trƣờng THPT trong bối cảnh đổi mới giáo dục.
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trƣờng
THPT Trung Văn Quận Nam Từ Liêm, Thành phố Hà Nội.
Chương 3: Biện pháp quản lý nâng cao chất lƣợng hoạt động tổ chuyên
môn ở trƣờng THPT Trung Văn Quận Nam Từ Liêm, Thành phố Hà Nội
trong bối cảnh đổi mới giáo dục.

5


CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNGTỔ CHUYÊN MÔN
Ở TRƢỜNG THPT TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
Nghiên cứu công tác quản lý hoạt động tổ chuyên môn nhằm nâng cao
chất lƣợng giáo dục toàn diện ở trƣờng THPT là một nội dung đƣợc nhiều nhà
nghiên cứu trong và ngoài nƣớc quan tâm. Lý luận về quản lý hoạt động tổ
chuyên môn đƣợc kế thừa những thành tựu trong nghiên cứu về quản lý nói
chúng, quản lý giáo dục, quản lý nhà trƣờng nói riêng.
Trong quyển “Giáo dục Việt Nam những thập niên đầu thế kỷ XXI
Chiến lƣợc phát triển” của tác giả Đặng Bá Lãm (2003) đã có những phân tích
khá sâu sắc về giải pháp quản lý giáo dục nói chung, quản lý hoạt động tổ
chuyên môn nói riêng [18]. Trong cuốn “Hệ t ốn

i o dục iện đại tron

n ữn năm đầu t ế kỷ XXI” của tác giả Trần Khánh Đức, Vũ Ngọc Hải đã
trình bày quan điểm, mục tiêu và biện pháp phát triển giáo dục và hệ thống
giáo dục . Ngoài ra còn có nhiều tài liệu khác đề cập đến vấn đề này.

trườn THPT Yên Mỹ tỉn Hưn Yên, Luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục, Đại
học Quốc gia Hà Nội...
N ận xét:
- Các nghiên cứu về quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trƣờng THPT
đã đƣợc chú ý nghiên cứu nhằm nâng cao chất lƣợng trƣờng THPT, nhƣng
quản lý hoạt động tổ chuyên môn trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay
thì còn ít đƣợc nghiên cứu.
- Trên địa bàn thành phố Hà Nội có nhiều công trình thuộc lĩnh vực
quản lý giáo dục nghiên cứu ở các khía cạnh khác nhau của quản lý giáo dục
nhƣ: quản lý dạy học, quản lý giáo dục đạo đức, quản lý hoạt động giáo dục
ngoài giờ lên lớp, quản lý giáo dục hƣớng nghiệp..., nhƣng nghiên cứu về
quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở nhà trƣờng THPT thành phố Hà Nội và ở
quận Nam Từ Liêm- Thành phố Hà Nội còn rất hạn chế. Vì vậy đề tài “Quản
lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT Trung Văn Quận Nam Từ
liêm, Thành phố Hà Nội trong bối cảnh đổi mới giáo dục” đƣợc lựa chọn
nghiên cứu nhằm mục đích nâng cao chất lƣợng dạy và học trong trƣờng
THPT quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội.

7


1.2. Quản lý
1.2.1. Khái niệm quản lý
Xuất phát từ những góc độ nghiên cứu khác nhau, rất nhiều học giả
trong và ngoài nƣớc đã đƣa ra giải thích không giống nhau về quản lý. Cho
đến nay, vẫn chƣa có một định nghĩa thống nhất về quản lý. Đặc biệt là kể từ
thế kỷ XXI, các quan niệm về quản lý lại càng phong phú. Các trƣờng phái
quản lý học đã đƣa ra những định nghĩa về quản lý nhƣ sau:
Taylor: "Làm quản lý là bạn p ải biết rõ: muốn n ười k c làm việc ì
và ãy c ú ý đến c c tốt n ất, kin tế n ất mà ọ làm".

tượn quản lý n ằm đạt được mục tiêu quản lý đặt ra.
1.2.2. Chức năng quản lý
Khái niệm "c ức năn " đƣợc dùng với nhiều nghĩa khác nhau. Trong từ
điển Tiếng Việt, thuật ngữ này có hai nghĩa: " . Hoạt độn , t c dụn bìn
t ườn

oặc đặc trưn của một cơ quan, một ệ cơ quan nào đó tron cơ t ể. 2.

T c dụn , vai trò bìn t ườn

oặc đặc trưn của một n ười nào, một c i ì đó".Ở

đây ta xét t eo n ĩa t ứ 2.[27]
Tron k i đó, t uật n ữ “c ức năn ” được G.K . Pôpôp viết: “Trước
ết, là một bộ p ận của oạt độn quản lý. Hai là, một bộ p ận đã được t ch
riên ra của oạt độn quản lý…C ức năn quản lý là một loại oạt độn
quản lý đặc biệt, sản p ẩm của qu trìn p ân côn lao độn và chuyên môn
óa tron quản lý, tiêu biểu bởi tín c ất tươn đối độc lập của n ữn bộ
p ận của quản lý.” [29]
Nói về chức năng quản lý, các tác giả cho nhiều ý kiến không giống
nhau. Ngƣời cho rằng có 3, ngƣời nói 4, ngƣời nói 5. Tuy nhiên, hầu hết đều
đề cập đến 4 chức năng chủ yếu, đó là: lập kế hoạch, tổ chức (nhân sự, tổ
chức bộ máy), lãnh đạo (chỉ đạo, tổ chức thực hiện) và kiểm tra, bên cạnh đó
“thông tin” là mạch máu của quản lý. Thông tin đầy đủ, khách quan, kịp thời,
cập nhật, chính xác là căn cứ để hoạch định kế hoạch. Các chức năng này có
mối quan hệ qua lại khăng khít với nhau.
.2.2. . C ức năn lập kế oạc
- Khái niệm: “Lập kế oạc là t iết kế c c bước đi c o oạt độn
tươn lai để đạt được c c mục tiêu đã x c địn t ôn qua việc sử dụn tối ưu
n ữn n uồn lực (n ân lực, vật lực, tài lực và n uồn lực t ôn tin) đã có và

đến p ươn t ức oạt độn , quyền ạn, n uồn lực của từn bộ p ận, t àn viên
của tổ c ức”. [15]

10


- Theo quan niệm của Ernest Dale, chức năng tổ chức nhƣ một quá
trình bao gồm các bƣớc sau:
Bước : Lập dan s c c c côn việc cần p ải oàn t àn để đạt được
mục tiêu.
Bước 2: P ân c ia toàn bộ côn việc t àn c c n iệm vụ để c c t àn
viên ay bộ p ận tron tổ c ức t ực iện một c c t uận lợi và ợp lô ic,
bước này ọi là p ân côn lao độn .
Bước 3: Kết ợp c c n iệm vụ một c c lô ic và iệu quả.
Bước 4: T iết lập cơ c ế điều p ối, tạo t àn sự liên kết oạt độn

iữa

c c t àn viên ay bộ p ận, tạo điều kiện đạt mục tiêu một c c dễ dàn .
Bước 5: T eo dõi, đ n

i tín

iệu n iệm của cơ cấu tổ c ức và tiến

àn điều c ỉn nếu cần. [15]
.2.2.3. C ức năn lãn đạo, c ỉ đạo t ực iện
- Chức năng lãnh đạo, chỉ đạo là quá trình tác động đến các thành viên
của tổ chức làm cho họ nhiệt tình, tự giác, nỗ lực phấn đấu đạt các mục tiêu của
tổ chức. Đây là chức năng thể hiện năng lực của nhà quản lý.

iểm tra
đánh giá

Chức năng
Quản lý

Tổ chức
thực hiện

Lãnh đạo
chỉ đạo

Hìn

. . Mối quan ệ iữa c c c ức năn quản lý

1.3. Tổ chuyên môn và hoạt động tổ chuyên môn ở trƣờng THPT
1.3.1.Tổ chuyên môn ở trường THPT
* Tổ c uyên môn: Theo quy định của Điều lệ trƣờng Trung học “Gi o
viên tron trườn THPT được tổ c ức t àn c c tổ c uyên môn t eo môn ọc

12


oặc n óm môn ọc. Mỗi tổ c uyên môn có tổ trưởn , 0 đến 02 tổ p ó do
iệu trưởn bổ n iệm và iao n iệm vụ vào đầu năm ọc” [4].
- Về số lƣợng: Mỗi tổ chuyên môn có ít nhất 5 thành viên. Nếu không
đủ 05 giáo viên cùng bộ môn thì phải thành lập tổ chuyên môn ghép gồm
những giáo viên bộ môn có chuyên môn đƣợc đào tạo gần nhau nhƣ: Toán Tin, Lý - Hóa - Công nghệ; Ngữ văn - Sử - Địa - Giáo dục công dân...
- Về chế độ, thời gian làm việc của các tổ chuyên môn: tổ chuyên môn

nhiệm vụ hƣớng dẫn các thành viên trong tổ xây dựng kế hoạch cá nhân,
trong đó cần xác định các nhiệm vụ trọng tâm cần giải quyết, các chỉ tiêu
phấn đấu đạt đƣợc và đi kèm với các giải pháp thực hiện hiệu quả.
Căn cứ vào kế hoạch cá nhân đã đƣợc xây dựng, các tổ chuyên môn tổng
hợp các số liệu, các chỉ tiêu phấn đấu và thống nhất thành chỉ tiêu phấn đấu của
tổ. Đồng thời, căn cứ vào đặc điểm, điều kiện cụ thể của từng TCM để xây
dựng các giải pháp thực hiện mang tính khả thi cao để thống nhất và tổ chức
thực hiện.
.3.2.2. T ực iện kế oạc dạy ọc t eo nội dun c ươn trìn đã được đào
tạo đồn t ời c ịu tr c n iệm trước n à trườn về c ất lượn đào tạo bộ
môn
Trên cơ sở kế hoạch dạy học đã đƣợc phê duyệt, TCM có trách nhiệm
thay mặt hiệu trƣởng chỉ đạo, tổ chức các hoạt động dạy học theo đúng quy
định. Trong quá trình thực hiện, căn cứ vào các điều kiện đáp ứng, khả năng
tiếp thu của học sinh, TCM có thể chỉ đạo giáo viên lồng ghép, tích hợp một
số nội dung nhằm kích thích, tạo hứng thú học tập cho học sinh nhằm nâng
cao chất lƣợng và hiệu quả bài học. Cùng với giáo viên bộ môn, tổ chuyên
môn chịu trách nhiệm trƣớc hiệu trƣởng nhà trƣờng về chất lƣợng giảng dạy
của từng giáo viên bộ môn.
.3.2.3. Tổ c ức i m s t, kiểm tra, đ n
i o viên tron tổ, c ất lượn

i c ất lượn dạy ọc bộ môn của

ọc của HS

Vào đầu mỗi năm học, tổ chuyên môn kết hợp với nhà trƣờng tổ chức
khảo sát chất lƣợng của các khối lớp và bàn giao chất lƣợng từng bộ môn cho

14