BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

TRIỆU VĂN HOÀNG

MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG
CỦA TỔ CHUYÊN MÔN CÁC TRƯỜNG
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN CHỢ GẠO,
TỈNH TIỀN GIANG

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGHỆ AN, 2015

i


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

TRIỆU VĂN HOÀNG

MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG
CỦA TỔ CHUYÊN MÔN CÁC TRƯỜNG
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN CHỢ GẠO,
TỈNH TIỀN GIANG

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 60. 14. 01. 14



MỤC LỤC
3.2.1. Biện pháp 1: Nâng cao phẩm chất chính trị, năng lực chuyên môn, nghiệp vụ
cho đội ngũ tổ trưởng chuyên môn 72
3.2.1.1 Mục tiêu 72
3.2.2. Biện pháp 2: Tăng cường quản lý đội ngũ tổ trưởng chuyên môn của HT 77
3.2.2.1. Mục tiêu 77
3.2.3. Biện pháp 3: Tổ chức các điều kiện hỗ trợ cho hoạt động TCM 88
3.2.4. Biện pháp 4: Xây dựng cơ chế phối hợp giữa TCM và các tổ chức đoàn thể
trong nhà trường 91
3.2.4.1. Mục đích 91

ii


KÝ HIỆU CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Ký hiệu
BGH
CBQL
GDCD
GDQP
GD&ĐT
GV
HS
HSG
HT
CNCN
CNNN


DANH MỤC CÁC BẢNG
3.2.1. Biện pháp 1: Nâng cao phẩm chất chính trị, năng lực chuyên môn, nghiệp vụ
cho đội ngũ tổ trưởng chuyên môn 72
3.2.1.1 Mục tiêu 72
3.2.2. Biện pháp 2: Tăng cường quản lý đội ngũ tổ trưởng chuyên môn của HT 77
3.2.2.1. Mục tiêu 77
3.2.3. Biện pháp 3: Tổ chức các điều kiện hỗ trợ cho hoạt động TCM 88
3.2.4. Biện pháp 4: Xây dựng cơ chế phối hợp giữa TCM và các tổ chức đoàn thể
trong nhà trường 91
3.2.4.1. Mục đích 91

iv


MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Trong quá trình phát triển đất nước, những năm qua sự nghiệp giáo dục
nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn: quy mô được mở rộng, đa dạng
hóa các loại hình giáo dục, số lượng trường học tăng nhanh ở các cấp học, bậc
học và ở các vùng, miền. Cơ sở vật chất trường, lớp ngày càng được đầu tư
nâng cấp, trình độ dân trí ngày được nâng cao, trình độ kiến thức của học sinh
phổ thông từng bước phát triển và có nhiều tiến bộ, chất lượng giáo dục có
nhiều chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, ngành giáo dục trong quá trình phát
triển vẫn còn có những tồn tại, bất cập. Để khắc phục những yếu kém trong
giáo dục, Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ra chỉ thị số: 40-CT/TW ngày
15/6/2004 về việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ
quản lý giáo dục.
Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ IX khẳng định: “Phát triển
giáo dục- đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp

giải pháp để tăng cường hiệu quả công tác quản lý dạy- học; đội ngũ giáo
viên, cán bộ quản lý giáo dục hoạt động có chất lượng và hiệu quả hơn, đặc
biệt là công tác xây dựng và quản lý đội ngũ tổ trưởng chuyên môn đã đạt kết
quả khả quan. Nhờ đó, hoạt động của nhà trường THPT từng bước thực hiện
theo đúng nguyên lý giáo dục của Đảng, sự nghiệp GD-ĐT phát triển, đáp
ứng yêu cầu công cuộc đổi mới đất nước và đổi mới căn bản, toàn diện nền
giáo dục theo Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung
ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Tuy nhiên,
ngành giáo dục và đào tạo tỉnh Tiền Giang, trong đó các trường THPT ở
huyện Chợ Gạo trong quá trình phát triển còn gặp nhiều khó khăn và thách
thức, chất lượng, hiệu quả có bước phát triển nhưng chưa đồng đều giữa các

2


trường với nhau, năng lực chuyên môn của một vài giáo viên còn hạn chế,
chưa ý thức được đầy đủ vai trò, vị trí, nhiệm vụ của người giáo viên trong
giai đoạn hiện nay. Việc phân công, phân việc trong các tổ chuyên môn của
nhà trường còn bộc lộ những hạn chế. Một số cán bộ quản lý thiếu chủ động
trong công việc, chưa theo kịp yêu cầu đổi mới của ngành giáo dục. Người
HT đã nhận thức được vai trò, vị trí của TTCM nhưng các biện pháp xây
dựng và quản lý đội ngũ TTCM chưa thật chặt chẽ, khoa học. Việc bố trí tổ
trưởng còn mang tính chủ quan, cảm tính, chưa có kế hoạch đào tạo, bồi
dưỡng. Tổ chức thực hiện kiểm tra đánh giá các hoạt động chuyên môn chưa
thật cụ thể; công tác họp giao ban giữa HT và TTCM chưa thường xuyên và
kịp thời... Những nguyên nhân trên ảnh hưởng đến chất lượng và hiệu quả
giảng dạy, giáo dục hiện nay.
Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tiễn trên, chúng tôi chọn đề tài: “
Một số biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn các trường THPT huyện
Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang”.

quản lý đội ngũ tổ trưởng chuyên môn của Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng các
trường THPT huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang.
- Phương pháp thống kê: nhằm xử lý các kết quả nghiên cứu
7. Những đóng góp của luận văn
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý hoạt động của tổ chuyên môn
các trường THPT.
- Làm sáng tỏ thực trạng quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở các
trường THPT huyện Chợ Gạo-Tiền Giang.
- Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn nhằm đáp
ứng yêu cầu đổi mới QLGD ở các trường THPT ở huyện Chợ Gạo- Tiền
Giang trong giai đoạn hiện nay.

4


Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể làm tài liệu tham khảo cho CBQL
các trường THPT trong công tác quản lý hoạt động tổ chuyên môn.
8. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục
nghiên cứu, luận văn được trình bày trong 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận của đề tài
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động của tổ chuyên môn các trường
THPT huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang hiện nay
Chương 3: Một số biện pháp quản lý hoạt động của tổ chuyên môn các
trường THPT huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang

5


CHƯƠNG 1

xây dựng kế hoạch đổi mới phương pháp dạy học cho từng năm học. Đặc biệt
cần đổi mới nội dung sinh hoạt tổ bộ môn, phải chú trọng bồi dưỡng cho giáo
viên những vấn đề cụ thể của từng môn học. Đồng thời, Hiệu trưởng phải
kiểm tra tất cả các khâu từ xây dựng kế hoạch đến tổ chức, chỉ đạo việc thực
hiện kế hoạch và tự kiểm tra đánh giá của tổ”.[28, tr 586]
Vấn đề được tác giả Thái Duy Tuyên quan tâm là vai trò của tổ chuyên
môn trong việc đổi mới PPDH. Tuy đó chưa phải là tất cả nhưng từ khâu then
chốt ấy ta có thể nhận thức được tầm quan trọng của tổ chuyên môn trong các
hoạt động giáo dục của nhà trường.
Thời gian qua, một số học viên cao học chuyên ngành Quản lý giáo dục
đã chọn các vấn đề ít nhiều liên quan đến việc quản lý hoạt động của tổ
chuyên môn trong trường phổ thông, để làm luận văn thạc sĩ. Đó là luận văn
của Trần Trọng Thức Một số giải pháp nâng cao chất lượng quản lý dạy học
ở các trường trung học phổ thông huyện Vũ Quang tỉnh Hà Tĩnh (2009)[24],
luận văn của Lê Duy Anh Một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất
lượng hoạt động tổ chuyên môn ở các trường trung học phổ thông huyện
Đông Sơn tỉnh Thanh Hóa (2010)[1], luận văn của Nguyễn Thị Hải Yến Một
số biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường trung học phổ
thông huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh (2012)[30]…
Các công trình nêu trên đã tổng hợp những luận điểm cơ bản về lý luận
giáo dục liên quan đến công việc dạy học của giáo viên trong mối quan hệ với
tổ chuyên môn; đã khảo sát công tác quản lý của Hiệu trưởng, Ban Giám hiệu
đối với tổ chuyên môn THPT ở các địa phương cụ thể; đề xuất một số giải
pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chuyên môn.
Ở huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang đến nay chưa có công trình nào
nghiên cứu, tổng kết rút kinh nghiệm đi sâu đến việc quản lý hoạt động của tổ
chuyên môn ở các trường trung học phổ thông. Chính từ thực tế trên, tôi
mong muốn rằng qua nghiên cứu đề tài: “Một số biện pháp quản lý hoạt động
7


8


thực khách quan. Ở góc độ này, hoạt động được xem là quá trình mà trong đó
có sự chuyển hóa lẫn nhau giữa hai cực là chủ thể và khách thể.
- Dưới góc độ Sinh lý: Hoạt động là toàn bộ sự tiêu hao năng lượng
thần kinh và cơ bắp khi tác động vào hiện thực khách quan nhằm thỏa mãn
nhu cầu nào đó của cá nhân và xã hội.
- Dưới góc độ Cấu trúc hoạt động: Hoạt động là toàn bộ hành động
được thống nhất theo mục đích chung nhằm thực hiện một chức năng xã hội
nào đó.
- Dưới góc độ Tâm lý học: Xuất phát từ quan điểm cho rằng cuộc sống
của con người là chuỗi những hoạt động, giao tiếp kế tiếp nhau, đan xen vào
nhau, hoạt động được hiểu là phương thức tồn tại của con người trong thế
giới.
Theo đó, hoạt động là mối quan hệ tác động qua lại giữa con người
(chủ thể) với thế giới (khách thể) để tạo ra sản phẩm cả về phía thế giới và cả
về phía con người. Trong mối quan hệ đó, có hai quá trình diễn ra :
* Quá trình đối tượng hóa (còn gọi là quá trình xuất tâm) : Là quá
trình chuyển năng lực từ con người vào trong đối tượng, ghi dấu vết của con
người vào sản phẩm lao động. Đây là quá trình xuất tâm, tâm lý của con
người (chủ thể) được bộc lộ, được khách quan hóa trong quá trình làm ra sản
phẩm. Nhờ vậy, chúng ta mới có thể tìm hiểu được tâm lý con người thông
qua hoạt động của họ.
* Quá trình chủ thế hóa (còn gọi là quá trình nhập tâm) : Là quá trình
con người phản ánh những thuộc tính của đối tượng, của công cụ lao động,
phương tiện lao động, trong quá trình sử dụng để tạo ra và làm phong phú tâm
lý, ý thức của bản thân mình thông qua quá trình chiếm lĩnh thế giới. Đây
chính là quá trình chiếm lĩnh, lĩnh hội thế giới, là quá trình nhập tâm. Vì thế,
người ta có thể nói tâm lý là sự phản ánh thế giới khách quan, nội dung tâm lý


10


- Quản lý hoạt động bồi dưỡng nâng cao năng lực học tập cho học sinh
(như ôn thi học sinh giỏi, đại học) và phụ đạo học sinh yếu kém theo quy định
của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo nhà trường.
- Quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học để nâng cao chất
lượng dạy và học trong nhà trường.
- Quản lý hoạt động tự học, tự bồi dưỡng theo chuyên đề bồi dưỡng
giáo viên định kỳ theo chương trình của bộ giáo dục và đào tạo, viết sáng kiến
kinh nghiệm giảng dạy hàng năm, tổ chức hoạt động ngoại khoá…
- Ngoài ra, các thành viên trong tổ còn tham gia các công tác khác như:
Công tác đoàn thể, công tác chủ nhiệm…khi được Hiệu trưởng hoặc đoàn thể
giao nhiệm vụ.
1.2.3. Quản lý và quản lý hoạt động tổ chuyên môn
1.2.3.1. Quản lý
Quản lí là một hoạt động lao động tất yếu trong quá trình phát triển
của xã hội loài người, nó được bắt nguồn và gắn chặt với sự phân công và
hợp tác lao động. Sự cần thiết của hoạt động quản lý được Mác khẳng định
bằng ý tưởng độc đáo và đầy sức thuyết phục: “Một người độc tấu vĩ cầm
tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc
trưởng”[28, tr 574].
Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: “Bản chất của hoạt động quản lý bao
gồm hai quá trình tích hợp vào nhau: quá trình “quản” gồm sự coi sóc, giữ
gìn, duy trì hệ ở trạng thái “ổn định”; quá trình “lý” gồm sự sửa sang, sắp xếp,
đổi mới hệ, đưa hệ vào thế “phát triển”… Trong “quản” phải có “lý”, trong
“lý” phải có “quản” để động thái của hệ ở thế cân bằng động: hệ vận động
phù hợp, thích ứng và có hiệu quả trong mối tương tác giữa các nhân tố bên
trong (nội lực) với các nhân tố bên ngoài (ngoại lực)” [4].

hiện các mục tiêu đề ra, điều cần lưu ý là khi kiểm tra phải theo chuẩn. Chuẩn
12


phải xuất phát từ mục tiêu, là đòi hỏi bắt buộc đối với mọi thành viên của tổ
chức.
Cuối cùng, tất cả các chức năng trên đều cần đến yếu tố thông tin.
Thông tin đầy đủ, kịp thời, cập nhật, chính xác là một căn cứ để hoạch định
kế hoạch; thông tin cũng cần cho các bộ phận trong cơ cấu tổ chức, là chất
liệu tạo quan hệ giữa các bộ phận trong tổ chức, thông tin truyền tải mệnh
lệnh chỉ đạo (thông tin xuôi) và phản hồi (thông tin ngược) diễn biến hoạt
động của tổ chức và thông tin từ kết quả hoạt động của tổ chức giúp cho
người quản lý xem xét mức độ đạt mục tiêu của toàn tổ chức.
Các chức năng nêu trên lập thành chu trình quản lý. Chủ thể quản lý
khi triển khai hoạt động quản lý đều thực hiện chu trình này.
Mối quan hệ của các chức năng trong chu trình quản lý

Kế hoạch

Kiểm tra

Thông tin quản lí

Tổ chức

Chỉ đạo

Sơ đồ 1-1
Bốn chức năng của quản lý quan hệ khăng khít, tác động qua lại lẫn
nhau và tạo thành chu trình quản lý. Mỗi chức năng có vai trò, vị trí riêng

b.1) Theo chức năng quản lý
Nội dung quản lý hoạt động tổ chuyên môn có thể là:
- Quản lý công tác kế hoạch và thực hiện kế hoạch dạy học của các tổ
chuyên môn và giáo viên
- Quản lý công tác nhân sự và bồi dưỡng giáo viên theo yêu cầu của
hoạt động chuyên môn.
14


- Quản lý công tác kiểm tra đánh giá và việc thực hiện kế hoạch dạy
học của tổ chuyên môn, kế hoạch dạy học của giáo viên
- Quản lý công tác cải tiến hoạt động dạy học của tổ chuyên môn và
của giáo viên
b.2) Theo nội dung hoạt động của tổ chuyên môn:
Nội dung quản lý hoạt động tổ chuyên môn của Hiệu trưởng là:
- Quản lý việc xây dựng kế hoạch dạy học môn học và các hoạt động
giáo dục thông qua dạy học do tổ chuyên môn phụ trách
- Quản lý việc thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học của giáo viên
- Quản lý hoạt động bồi dưỡng nâng cao chất lượng học sinh
- Quản lý bồi dưỡng giáo viên và tổ chức sinh hoạt chuyên đề theo yêu
cầu của quá trình dạy học và các hoạt động giáo dục ngoài môn học
- Quản lý kiểm tra đánh giá kết quả dạy học của giáo viên
Trong đề tài này chúng tôi sử dụng phối hợp các cách tiếp cận nói trên
để quản lý hoạt động của tổ chuyên môn.
1.2.4. Biện pháp và biện pháp quản lý chuyên môn
1.2.4.1. Biện pháp
Theo từ điển Tiếng Việt trung tâm từ điển của viện ngôn ngữ Hà Nội
xuất bản năm 2002: Biện pháp có nghĩa là: “Cách làm, cách giải quyết một
vấn đề cụ thể” [26].
1.2.4.2. Biện pháp quản lý chuyên môn

triển của nhà trường, chương trình giáo dục và các hoạt động giáo dục và các
hoạt động khác hướng tới mục tiêu giáo dục.
1.3.1.2. Chức năng tổ chuyên môn
- Giúp Hiệu trưởng điều hành các hoạt động nghiệp vụ chuyên môn
liên quan đến dạy và học;
16


- Trực tiếp quản lý giáo viên trong tổ theo nhiệm vụ quy định. Tổ
chuyên môn là đầu mối để Hiệu trưởng quản lý nhiều mặt, nhưng chủ yếu vẫn
là hoạt động chuyên môn, tức là hoạt động dạy học trong trường. Tổ trưởng
chuyên môn phải là người có khả năng xây dựng kế hoạch; điều hành tổ chức,
hoạt động của tổ theo kế hoạch giáo dục, phân phối chương trình môn học của
Bộ Giáo dục và Đào tạo và kế hoạch năm học của nhà trường; tổ chức bồi
dưỡng chuyên môn cho giáo viên trong tổ; đánh giá, xếp loại và đề xuất khen
thưởng, kỉ luật giáo viên thuộc tổ mình quản lý.
Do đó, tổ trưởng chuyên môn phải là người có phẩm chất đạo đức tốt;
có năng lực, trình độ, kinh nghiệm chuyên môn; có uy tín đối với đồng
nghiệp, học sinh. Tổ trưởng chuyên môn phải là người có khả năng tập hợp
giáo viên trong tổ, biết lắng nghe, tạo sự đoàn kết trong tổ, gương mẫu, công
bằng, kiên trì, khéo léo trong giao tiếp, ứng xử.
1.3.1.3. Nhiệm vụ tổ chuyên môn
Nhiệm vụ của tổ chuyên môn quy định theo Điều lệ trường THCS,
THPT ban hành theo Thông tư số: 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/3 /2011 của
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo “Điều 16. Tổ chuyên môn:
1. Hiệu trưởng, các Phó Hiệu trưởng, giáo viên, viên chức làm công tác
thư viện, thiết bị giáo dục, cán bộ làm công tác tư vấn cho học sinh của
trường trung học được tổ chức thành tổ chuyên môn theo môn học, nhóm môn
học hoặc nhóm các hoạt động ở từng cấp học THCS, THPT. Mỗi tổ chuyên
môn có tổ trưởng, từ 1 đến 2 tổ phó chịu sự quản lý chỉ đạo của Hiệu trưởng,

tin vào quá trình dạy học, khuyến khích GV cập nhật và học hỏi công nghệ
mới, phải thực sự là chỗ dựa đáng tin cậy của GV.
Người tổ trưởng phải có năng lực quản lý tốt nhân sự để có thể phát
huy tối đa tiềm lực sức mạnh của đội ngũ GV trong tổ, xây dựng và sử dụng
có hiệu quả các chuẩn mực đánh giá, xếp loại GV và quản lý tốt CSVC trong

18


nhà trường.
Tổ trưởng chuyên môn phải là người có khả năng xây dựng kế hoạch;
điều hành tổ chức, hoạt động của tổ theo kế hoạch giáo dục, phân phối
chương trình môn học của Bộ Giáo dục và Đào tạo và kế hoạch năm học của
nhà trường; tổ chức bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trong tổ; đánh giá,
xếp loại và đề xuất khen thưởng, kỹ luật giáo viên thuộc tổ mình quản lý.
Do đó, tổ trưởng chuyên môn phải là người có phẩm chất đạo đức tốt;
có năng lực, trình độ, kinh nghiệm chuyên môn; có uy tín đối với đồng
nghiệp, học sinh. Tổ trưởng chuyên môn phải là người có khả năng tập hợp
giáo viên trong tổ, biết lắng nghe, tạo sự đoàn kết trong tổ, gương mẫu, công
bằng, kiên trì, khéo léo trong giao tiếp, ứng xử.
Có thể khẳng định phẩm chất, năng lực của người TTCM là điều kiện
cơ bản để lãnh đạo tổ chuyên môn thực hiện thành công nhiệm vụ, góp phần
vào thắng lợi chung của sự nghiệp giáo dục toàn diện nhà trường.
1.4. Nội dung quản lý hoạt động tổ chuyên môn
trong trường THPT
1.4.1. Quản lý công tác kế hoạch của tổ chuyên
môn và của giáo viên
a) Vai trò của công tác kế hoạch đối với tổ chuyên môn:
Đây là là quá trình xác định mục tiêu hoạt động của tổ chuyên môn và
quy định những biện pháp tốt nhất để thực hiện mục tiêu. Nó có vai trò định