Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM HOÀNG MẠNH TOÀN

ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG SINH TRƢỞNG, PHÁT TRIỂN
MỘT SỐ GIỐNG VÀ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT SẢN XUẤT
HOA TULIP TẠI THÁI NGUYÊN
Chuyên Ngành : Khoa học cây trồng
Mã số : 60 62 01 10 LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn

ii
LỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài nghiên cứu, tôi luôn
nhận được sự quan tâm của cơ quan, nhà trường, sự giúp đỡ tận tình của
các thầy cô, các đồng nghiệp, bạn bè và gia đình.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến cô giáo: TS. Đặng Thị Tố Nga,
người đã tận tình giúp đỡ, hướng dẫn tôi thực hiện đề tài và hoàn thành
công trình nghiên cứu này.
Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy cô giáo trong khoa Nông học -
Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã tạo điều kiện, hướng dẫn,
giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu để có thể hoàn
thành luận văn.
Nhân dịp này, tôi xin trân trọng cảm ơn toàn thể gia đình, bạn bè đã tạo
điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.

Thái Nguyên, ngày 13 tháng 10 năm 2013
Tác giả luận văn
Hoàng Mạnh Toàn

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn

iii
MỤC LỤC


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn

iv
2.3. Địa điểm và thời gian nghiên cứu 25
2.3.1. Địa điểm nghiên cứu 25
2.3.2. Thời gian nghiên cứu 26
2.4. Phương pháp nghiên cứu 26
2.4.1. Phương pháp bố trí thí nghiệm 26
2.4.2. Phương pháp theo dõi thí nghiệm 29
2.4.3. Các bước tiến hành thí nghiệm 29
2.4.4. Các chỉ tiêu theo dõi 31
2.4.5. Kỹ thuật trồng và chăm sóc hoa Tulip trong các thí nghiệm 33
2.5. Phương pháp xử lý số liệu 33
2.6 Hiệu quả kinh tế 33
Chƣơng 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 34
3.1. Kết quả nghiên cứu khả năng sinh trưởng phát triển và chất lượng
hoa của 4 giống Tulip nhập nội 34
3.1.1. Đặc điểm hình thái các giống tulip tham gia thí nghiệm 34
3.1.2: Đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển và chất lượng hoa của
các giống hoa Tulip nhập nội 35
3.2. Kết quả nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật trồng đến sinh trưởng
phát triển và chất lượng của giống hoa Tulip Leen Vandermark 45
3.2.1. Nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ trồng đến sinh trưởng phát
triển và chất lượng hoa của giống hoa Tulip Leen Vandermark (LV) 45
3.2.2. Nghiên cứu ảnh hưởng của giá thể trồng đến sinh trưởng, phát
triển và chất lượng hoa của giống hoa Tulip Leen Vandermark (LV) 52
3.2.3. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của thời gian xử lý lạnh đến sinh
trưởng phát triển và chất lượng hoa của giống Tulip Leen Vandermark 60
KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 66
1. Kết luận 66

: Thời gian
Gđ
: Giai đoạn Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn

vi
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Bảng 1.1. Diện tích trồng hoa ở một số vùng trên thế giới năm 2012 8
Bảng 1.2. Tình hình xuất khẩu hoa của một số nước trên thế giới năm 2012 9
Bảng 1.3. Tình hình nhập khẩu hoa của một số nước trên thế giới năm 2012 . 10
Bảng 2.1: Các giống Tulip tham gia thí nghiệm 25
Bảng 3.1: Đặc điểm hình thái cây và hoa của các giống hoa tulip 34
Bảng 3.2: Tỷ lệ sống và các giai đoạn sinh trưởng của các giống tulip thí nghiệm 35
Bảng 3.3: Động thái tăng trưởng chiều cao cây và số lá của các giống
hoa tulip thí nghiệm 38
Bảng 3.4: Tỷ lệ hoa hữu hiệu và chất lượng hoa của các giống tulip 40
Bảng 3.5: Một số loại sâu bệnh hại chính trên các giống tulip thí nghiệm 43
Bảng 3.6: Hiệu quả kinh tế của các giống tulip trồng vào dịp tết Nguyên
đán tại Thái Nguyên 44
Bảng 3.7: Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến các thời kỳ sinh trưởng của
giống tulip thí nghiệm 46
Bảng 3.8: Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến một số chỉ tiêu sinh trưởng
của giống tulip thí nghiệm 47
Bảng 3.9: Tỷ lệ hoa hữu hiệu và chất lượng hoa tulip thí nghiệm ở các
thời vụ trồng khác nhau 49
Bảng 3.10: Hiệu quả kinh tế của các thời vụ trồng tulip vào dịp tết
Nguyên đán tại Thái Nguyên 51

Hình 3.5: Chất lượng hoa tulip thể hiện qua một số chỉ tiêu 49
Hình 3.6: Thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng ở các giá thể trồng
khác nhau 53
Hình 3.7: Chất lượng hoa tulip ở các nền giá thể khác nhau 57
Hình 3.8: Chiều cao cây và thời gian sinh trưởng của tulip trồng ở các
thời gian khác nhau 61
Hình 3.9: Tỷ lệ ra hoa và chất lượng hoa Tulip xử lý lạnh ở các thời
gian khác nhau 63
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn

1
MỞ ĐẦU

1. Đặt vấn đề
Trong những năm gần đây, đời sống con người không ngừng được
nâng cao, nhu cầu chơi cây cảnh cũng được chú ý đến nhiều. Tulip đang trở
thành một loài hoa có ý nghĩa kinh tế đối với tỉnh Thái Nguyên đặc biệt là
vào dịp lễ Tết. Tuy nhiên, để phát triển nghề trồng hoa tulip tại Thái
Nguyên cần có những nghiên cứu cụ thể và đầy đủ về giống và biện pháp
kỹ thuật đối với hoa tulip. Từ đó, có cơ sở khoa học để đưa ra các giải pháp
cụ thể nhằm nâng cao năng suất và chất lượng hoa tulip tại Thái Nguyên là
hết sức cần thiết.
Hoa tulip hay còn gọi là hoa Uất Kim Cương thuộc chi Tulipa. Hoa có
thể sống ở vùng ôn đới và đặc biệt thích nghi với khí hậu và thời tiết Bắc Bộ.
Thái Nguyên nằm trong vùng trung du và miền núi Bắc Bộ, có nhiều
dãy núi cao chạy theo hướng Bắc Nam và thấp dần xuống phía Nam. Địa
hình không phức tạp. Đây là một thuận lợi của Thái Nguyên cho canh tác

tulip nhập nội nhằm tìm ra giống phù hợp với điều kiện Thái Nguyên.
- Nghiên cứu ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật trồng đến sinh
trưởng, phát triển và chất lượng hoa của giống hoa tulip nghiên cứu. Đưa ra
quy trình trồng hoa tulip vào dịp tết Nguyên Đán phù hợp với điều kiện
miền Bắc.
3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn đề tài
3.1. Ý nghĩa khoa học
- Cung cấp số liệu khoa học có giá trị về đặc điểm sinh trưởng, phát
triển, năng suất, chất lượng các giống hoa tulip nhập nội.
- Là cơ sở khoa học để xác định ảnh hưởng của các biện pháp kỹ thuật
trồng đến sinh trưởng, phát triển, năng suất, chất lượng hoa tulip.
- Là tài liệu tham khảo trong giảng dạy, nghiên cứu hoa nói chung và
hoa tulip nói riêng.
3.2. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
- Bổ sung một số giống hoa mới vào cơ cấu chủng loại hoa phục vụ
sản xuất hoa tại Thái Nguyên.
- Là cơ sở khoa học cho việc xây dựng quy trình trồng, chăm sóc cho
giống hoa tulip.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn

3
Chƣơng 1
TỔNG QUAN TÀI LIỆU

1.1. Giới thiệu chung về cây hoa tulip
1.1.1. Nguồn gốc
Hoa tulip xuất xứ là một loài hoa dại, mọc ở Trung Á, lần đầu tiên
được trồng ở Thổ Nhĩ Kỳ vào khoảng năm 1000 sau công nguyên. Các
trung tâm phát sinh của loài hoa này nằm ở dãy Thiên Sơn và dãy Pamir

Hầu hết các giống hoa tulip hiện nay có nguồn gốc từ Tulipa gesneriana.
* Đặc điểm thực vật học
Theo Đặng Văn Đông và cs (2009)[8], các đặc điểm thực vật chung
của tulip như sau:
- Thân củ: Củ tulip được coi là mầm dinh dưỡng lớn của cây. Một củ
già bao gồm đế củ có lớp vỏ cứng màu nâu, trục thân sơ cấp, thứ cấp và
đỉnh sinh trưởng. Củ to hay nhỏ được đo bằng kích thước và khối lượng củ.
Độ lớn của củ tương quan với độ lớn của hoa.
- Rễ: Được sinh ra từ gốc của củ, có nhiều nhánh, nằm ở dưới mặt đất
có tác dụng giữ cho cây bám vào đất, hút nước và chất dinh dưỡng. Rễ có ý
nghĩa rất quan trọng trong quá trình sinh trưởng, phát triển của cây. Rễ
được trồng trong đất hoặc trong chất nền khác sẽ sinh ra rễ bên hút nước và
dinh dưỡng cho cây. Củ thương phẩm cần được bảo vệ tốt bộ rễ. Bộ rễ tốt
hay xấu quyết định bởi các khâu thu hoạch, đóng gói, bảo quản lạnh. Rễ có
thể mọc mới sau khi trồng.
- Thân trục: Được tạo thành do mầm dinh dưỡng co ngắn lại, trục thân
thẳng có chiều cao từ 10 – 70 cm khi cây ra nụ thì số lá đã được cố định.
Chiều cao cây quyết định bởi số lá và chiều dài đốt, số lá phần lớn do đặc
điểm di truyền của giống quyết định.
- Lá: Hoa Tulip thông thường có từ 2-4 lá, lần lớn trên trục thân có lá,
rất ít loại không có lá. Có nhiều dạng khác nhau: Hình huyền, hình thuôn
dài, tròn dài….lá không có cuống xếp thành vòng xoắn kích thước phụ

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn

5
thuộc vào giống và điều kiện chăm sóc, lá giòn, rễ gẫy, màu xanh nhạt hoặc
xanh đậm phụ thuộc vào giống. Chiều rộng lá 5-8cm, chiều dài lá 20-25cm.
- Hoa: Hoa có cuống thường có một hoa trên cây. Hoa có nhiều màu
sắc khác nhau như màu kem, màu xanh, cam viền, trắng, hồng, vằng, tím,

lạnh (phá ngủ) thì sau khoảng 7-15 ngày đã mọc mầm tuỳ thuộc vào điều
kiện thời tiết sau khi trồng. Xử lý lạnh không tốt, thời gian gieo trồng gặp
lạnh thì giai đoạn mọc mầm có thể kéo dài tới 3 - 4 tuần.
Theo Hoàng Ngọc Thuận (2000)[20], thì cây hoa Tulip là cây thuộc
nhóm cây dài ngày, yêu cầu thời gian chiếu sáng dài thì cây mới ra hoa,
thời gian tốt từ 8 – 10 giờ/ ngày. Nếu như trồng trong điều kiện ngày ngắn
thì sự tích luỹ Hyđrat cacbua giảm, Protein trong giai đoạn sinh trưởng sinh
thực giảm, cây không ra hoa.
Tulip xử lý lạnh ở 4
0
C trong 12 tuần, sau khi trồng khoảng 7-15 ngày
đỉnh sinh truởng mầm rút ngắn, bắt đầu hình thành mầm hoa nguyên thuỷ,
khi củ đã qua xử lý lạnh thì trước khi trồng củ có thể mọc mầm và phân
hóa hoa. Vì vậy, nếu không trồng kịp thời sẽ bất lợi cho sự phát dục mầm
hoa. Sự ra hoa và chất lượng hoa chịu ảnh hưởng rất lớn của điều kiện
trước khi trồng nhưng tốc độ phát dục của nụ và hoa lại chịu ảnh hưởng của
điều kiện sau khi trồng.
1.1.3. Yêu cầu sinh thái của hoa tulip
Theo Đặng Văn Đông và CS (2002)[10] thì yêu cầu điều kiện ngoại
cảnh của chi Tulipa như sau:
- Nhiệt độ (t
0
C): Hoa Tulip chủ yếu được nhập từ vùng có vĩ độ cao
(Hà Lan) nên có tính chịu rét tốt, chịu nóng kém, ưa khí hậu mát và ẩm,
nhiệt độ thích hợp ban ngày là 16-20
0
C, ban đêm là 10-15
0
C. Dưới 10
0

ngày tết, làm quà tặng rất trang trọng với giá trị thưởng thức như: Hoa
cắt cành, trồng chậu, trồng thảm. Ngoài ra hoa còn dùng để tinh chế dầu
thơm cung cấp cho ngành công nghiệp mỹ phẩm, nước hoa, bánh kẹo,…
Bên cạnh việc phục vụ nhu cầu giải trí, thưởng thức…hoa tulip còn
mang lại nguồn lợi kinh tế cao. Ở Việt Nam vào dịp tết Nguyên đán hoa
bán với giá từ 20.000 – 25.000 đồng/ cây lợi nhuận từ 200-250%. Ở Hà
Lan hàng năm thu 300 triệu USD từ việc trồng hoa tulip.
1.2. Tình hình sản xuất và tiêu thụ hoa trên thế giới và Việt Nam
1.2.1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ hoa trên thế giới
Với sự phát triển của các ngành công nghiệp, ngành sản xuất hoa, cây
cảnh trên thế giới đang rất phát triển và trở thành một ngành có giá trị
thương mại cao. Sản xuất hoa cây cảnh đã mang lại nhiều lợi ích cho nền

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn

8
kinh tế các nước. Theo báo cáo năm 2005 của FAO, giá trị sản lượng hoa
cây cảnh của toàn thế giới năm 1995 đạt 35 tỷ USD, đến năm 2005 tăng lên
56 tỷ USD (tốc độ tăng bình quân năm là 20%).
Diện tích trồng hoa trên thế giới ngày càng được mở rộng. Ba nước
sản xuất hoa hoa lớn nhất thế giới chiếm 50% sản lượng hoa thế giới là
Nhật Bản, Hà Lan, Mỹ.

Bảng 1.1. Diện tích trồng hoa ở một số vùng trên thế giới năm 2012

Vùng
Diện tích(ha)
Châu Âu
54.815
Nam Mỹ

1
Hà lan
64,8
Lily, hồng, layơn, đồng tiền, phăng
2
Colombia
12,0
Cúc, hồng, layơn, đồng tiền
3
Israel
5,7
Phăng, hồng, đồng tiền
4
Italia
5,0
Phăng, hồng,
5
Tây ban nha
1,9
Phăng, hồng,
6
Thái lan
1,6
Phăng, phong lan…
7
Kenya
1,1
Phăng, hồng, đồng tiền
8
Các nước khác

36,0
Phăng, cúc, hồng, layơn, lan…
2
Mỹ
21,9
Phăng, cúc, hồng
3
Pháp
7,4
Phăng, hồng, layơn, đồng tiền
4
Anh
7,0
Phăng, cúc, hồng, layơn, đồng tiền
5
Thụy Điển
4,9
Phăng, cúc, hồng
6
Hà lan
4,0
Hồng, layơn, lan…
7
Italia
2,9
Cúc, hồng, layơn, đồng tiền
8
Các nước khác
15,9


81.729
Hải Phòng
814
12.210
Vĩnh Phúc
1.029
38.144
Hưng Yên
658
26.320
Nam Định
546
8.585
Lào Cai
52
12.764
TP. Hồ Chí Minh
572
24.194
Lâm Đồng
1.467
193.500
Bình Thuận
325
6.640
Các tỉnh khác
2.325
78.520

Nguồn: Số liệu Cục thống kê, 2012

2009
Tổng DT
(ha)
5.500
7.600
10.300
13.400
15.200
Giá trị
sản lượng
(Tr. đ)
319.000
463.600
669.500
1.045.200
1.440.000
Giá trị
thu nhập
trung bình
(Tr. đ/ha/năm)
55
61
65
78
94,7
Mức tăng diện
tích so với
năm 1997
(lần)
1,0

2009
I. Cây cảnh
100
100
100
1. Đào
25
24
22
2. Quất
32
32
30
3. Mai
24
23
22
4. Cây cảnh khác
19
21
26
II. Cây hoa
100
100
100
1. Hồng
25
24
20
2. Cúc

2
10. Hoa khác
7
8
10
(Nguồn: Thống kê và điều tra của Viện Nghiên cứu Rau quả năm 2010)

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn

14
Việt Nam là nước nông nghiệp, diện tích trồng trọt trên 7 triệu ha,
80% dân số làm nông nghiệp, nhân dân ta cần cù chịu khó, có kinh nghiệm
sản xuất hoa lâu đời. Nước ta có nhiều vùng thuận lợi cho nghề trồng hoa
phát triển như: Hải Phòng, Sapa, Đà Lạt, Hà Nội (Ngọc Hà, Nghi Tàm,
Quảng Bá, Nhật Tân), Mộc Châu - Sơn La.
Sự phát triển của một nền nông nghiệp bền vững góp phần thúc đẩy
chuyển đổi cơ cấu cây trồng, đưa một phần diện tích trồng lúa, rau sang
trồng hoa nâng cao thu nhập cho cuộc sồng người dân như việc chuyển đổi
cơ cấu cây trồng sang sản xuất cây cảnh lâu năm: Chi phí cho 1 ha là
28.000.000 đồng, lợi nhuận thu được là: 90.000.000 đồng/ha/năm so với
trồng 2 lúa + 1 màu chi phí là 11,4 triệu/ha/năm lợi nhuận đạt 7,6 triệu
đồng /ha. Trong thời gian 3-3,5 tháng, chi phí đầu tư trên 1 sào bắc bộ
trồng hoa Lily theo phương thức nhà lưới đơn giản chi phí 88.700.000 đồng
cho thu nhập 133.770.000 đồng từ hoa và phần củ có thể là vật liệu giống
nếu bảo quản và xử lý lạnh.
Hiện nay, do nhu cầu thị trường đòi hỏi về hoa cây cảnh với sản lượng
lớn, phong phú về chủng loại và chất lượng cao trong khi hàng năm chúng
ta vẫn phải nhập khẩu hoa từ nước ngoài. Nắm được cơ hội này, một số
doanh nghiệp lớn đang có kế hoạch đầu tư vào lĩnh vực sản xuất kinh
doanh hoa như Công ty Rừng hoa Đà Lạt, Công ty Langbian, Công ty

năm 2015 sẽ phát triển 20.000 ha hoa cây cảnh các loại tăng 133% so với
năm 2009, giá trị sản lượng đạt 1.900 tỷ đồng/năm (trong đó xuất khẩu 640
tỷ đồng tương đương 40 triệu USD) thu nhập trung bình đạt 180 triệu
đồng/ha/năm. Đầu tư xây dựng một số vùng sản xuất chuyên canh ở những
nơi có điều kiện như Đà Lạt (Lâm Đồng), Mộc Châu, Ngọc Chiến (Sơn La),
Đồng bằng Sông Hồng, các tỉnh miền núi Phía Bắc, các tỉnh ven Thành phố
Hồ Chí Minh, một số tỉnh thuộc Đồng bằng Sông Cửu Long.
Hỗ trợ các doanh nghiệp đầu tư sản xuất hoa theo hướng công nghệ tiên
tiến nhằm tạo ra các loại sản phẩm hoa có chất lượng cao tương đương với

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn

16
hoa ngoại nhập, đủ sức cạnh tranh với các sản phẩm hoa cùng loại của các
nước trong khu vực.
* Tồn tại:
Diện tích trồng hoa của nước ta còn nhỏ lẻ, chỉ bằng 0,04% diện tích
trồng trọt tập trung chủ yếu ở Hà Nội 1.000ha và Thành Phố Hồ Chí Minh
với 800 ha, Đà Lạt 200 ha. Diện tích trồng hoa tại khu vực thành phố và đô
thị có xu hướng giảm nhưng sản lượng tăng thể hiện sự đóng góp của khoa
học công nghệ áp dụng trong sản xuất hoa cây cảnh.
Trong những năm gần đây sản xuất hoa của nước ta tăng nhanh nhưng
chủ yếu trồng ngoài tự nhiên, người nông dân trồng hoa cây cảnh phải chịu
nhiều rủi ro có thể thất thu do ảnh hưởng của thời tiết như tại làng hoa Hiệp
Bình Chánh - Thành phố Hồ Chí Minh hàng nghìn cây mai vàng bị hư hại vì
ngập lũ.
1.2.3. Tình hình sản xuất và phát triển cây hoa Tulip trên thế giới và ở
Việt Nam
1.2.3.1. Tình hình sản xuất và phát triển cây hoa Tulip trên thế giới
Hoa Tulip được phát hiện khoảng 400 năm, được ông Debusbecq