KINH TẾ HỌC CÔNG CỘNG
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG
THS. HOÀNG TRUNG DŨNG
Khoa Kinh tế và Kinh doanh quốc tế
Hà Nội, 2008

CHƯƠNG III
CHÍNH PHỦ VỚI VAI TRÒ PHÂN PHỐI LẠI THU NHẬP
VÀ ĐẢM BẢO CÔNG BẰNG XÃ HỘI
Không sợ thiếu, chỉ sợ phân phối không công bằng
Không sợ nghèo, chỉ sợ lòng dân không yên
Hồ Chí Minh, 1966

CHƯƠNG III
CHÍNH PHỦ VỚI VAI TRÒ PHÂN PHỐI LẠI THU NHẬP
VÀ ĐẢM BẢO CÔNG BẰNG XÃ HỘI
1.CÔNG BẰNG XÃ HỘI TRONG PHÂN PHỐI
THU NHẬP
1.1. Khái niệm công bằng
Khái niệm công bằng xã hội là một khái niệm mang tính
chuẩn tắc, tùy thuộc vào quan điểm của từng người.
Không có một khái niệm chung về công bằng xã hội mà
người ta thường tách công bằng thành những khái niệm cụ
thể hơn.

CHƯƠNG III
CHÍNH PHỦ VỚI VAI TRÒ PHÂN PHỐI LẠI THU NHẬP
VÀ ĐẢM BẢO CÔNG BẰNG XÃ HỘI
1.CÔNG BẰNG XÃ HỘI TRONG PHÂN PHỐI

trường còn công bằng dọc nhất thiết cần có sự điều tiết của
Nhà nước.
Chính phủ thực thi chính sách phân phối theo công bằng dọc
nhằm giảm chênh lệch về phúc lợi giữa các cá nhân, rõ nhất
trong chính sách thuế và trợ cấp, đặc biệt là thuế lũy tiến
hoặc trợ cấp lũy thoái.

CHƯƠNG III
CHÍNH PHỦ VỚI VAI TRÒ PHÂN PHỐI LẠI THU NHẬP
VÀ ĐẢM BẢO CÔNG BẰNG XÃ HỘI
1.CÔNG BẰNG XÃ HỘI TRONG PHÂN PHỐI
THU NHẬP
1.2. Nguyên nhân gây ra sự bất bình đẳng trong phân
phối thu nhập
1.2.1. Bất bình đẳng trong phân phối thu nhập từ tài sản
Tùy theo các yếu tố sản xuất mà mỗi người có được cũng
như việc định giá các yếu tố đó trên thị trường cạnh tranh
mà chúng có ảnh hưởng đến mức thu nhập của mỗi cá nhân.
=> Cách phân phối như vậy gọi là phân phối theo sở hữu các
nguồn lực hay còn gọi là phân phối thu nhập từ tài sản.

CHƯƠNG III
CHÍNH PHỦ VỚI VAI TRÒ PHÂN PHỐI LẠI THU NHẬP
VÀ ĐẢM BẢO CÔNG BẰNG XÃ HỘI
1.CÔNG BẰNG XÃ HỘI TRONG PHÂN PHỐI
THU NHẬP
1.2. Nguyên nhân gây ra sự bất bình đẳng trong phân
phối thu nhập
1.2.1. Bất bình đẳng trong phân phối thu nhập từ tài sản
Tài sản của mỗi cá nhân có được là do những nguồn hình

VÀ ĐẢM BẢO CÔNG BẰNG XÃ HỘI
1.CÔNG BẰNG XÃ HỘI TRONG PHÂN PHỐI
THU NHẬP
1.3. Lý do can thiệp của chính phủ nhằm đảm bảo công
bằng xã hội
•
Thị trường không tác động được gì để xã hội công bằng
hơn, trong khi công bằng và hiệu quả là hai mục tiêu cao
nhất của xã hội loài người.
•
Phân phối lại thu nhập tuy không làm tăng mức của cải
chung của xã hội nhưng nó có khả năng làm tăng mức phúc
lợi xã hội.
•
Phân phối lại thu nhập có tác dụng động viên giúp đỡ
người nghèo, giải tỏa tâm lý bất mãn, giảm bớt tệ nạn xã hội,
tạo ra thêm ngoại ứng tích cực.

CHƯƠNG III
CHÍNH PHỦ VỚI VAI TRÒ PHÂN PHỐI LẠI THU NHẬP
VÀ ĐẢM BẢO CÔNG BẰNG XÃ HỘI
1.CÔNG BẰNG XÃ HỘI TRONG PHÂN PHỐI
THU NHẬP
1.3. Lý do can thiệp của chính phủ nhằm đảm bảo công
bằng xã hội
Việc chính phủ can thiệp để nâng cao sự bình đẳng trong
phân phối thu nhập trở thành cần thiết. Tuy nhiên cần phân
phối thu nhập lại như thế nào để thực sự nâng cao được sự
bình đẳng?
=> Đây là một vấn đề chuẩn tắc và nó phụ thuộc rất lớn


CHƯƠNG III
CHÍNH PHỦ VỚI VAI TRÒ PHÂN PHỐI LẠI THU NHẬP
VÀ ĐẢM BẢO CÔNG BẰNG XÃ HỘI
1.CÔNG BẰNG XÃ HỘI TRONG PHÂN PHỐI
THU NHẬP
1.4. Thước đo bất bình đẳng trong phân phối thu nhập
1.4.1. Đường Lorenz (Lorenz Curve)
% dân số cộng dồn
100
80
60

40
20

0 20 40 60 80 100
%
thu
nhập
cộng
dồn
A
Đường

phân phối thu nhập thông qua việc quan sát hình dạng của
đường cong.
•
Giúp đánh giá tác động của chính sách đến mức độ công
bằng trong phân phối thu nhập của các nhóm dân cư.
•
Cho phép so sánh mức độ bất bình đẳng trong phân phối
giữa các quốc gia hoặc giữa các thời kỳ phát triển của một
quốc gia.

CHƯƠNG III
CHÍNH PHỦ VỚI VAI TRÒ PHÂN PHỐI LẠI THU NHẬP
VÀ ĐẢM BẢO CÔNG BẰNG XÃ HỘI
1.CÔNG BẰNG XÃ HỘI TRONG PHÂN PHỐI
THU NHẬP
1.4. Thước đo bất bình đẳng trong phân phối thu nhập
1.4.1. Đường Lorenz (Lorenz Curve)
Hạn chế:
•
Chưa lượng hóa được mức độ bất bình đẳng bằng một chỉ
số, do đó mà mọi sự so sánh chỉ mang tính chất định tính.
•
Không thể có kết luận chính xác khi các đường Lorenz
giao nhau và rất phức tạp khi phải so sánh quá nhiều nước
trong cùng một lúc.
=> Cần nghiên cứu một số thước đo khác hoàn thiện hơn,
được biểu thị bằng con số đo lường sự bất bình đẳng trong
phân phối thu nhập.

CHƯƠNG III

0 100% O’
%
thu
nhập
cộng
dồn
A
B
C
Đường
Lorenz
Đường bình đẳng
tuyệt đối

CHƯƠNG III
CHÍNH PHỦ VỚI VAI TRÒ PHÂN PHỐI LẠI THU NHẬP
VÀ ĐẢM BẢO CÔNG BẰNG XÃ HỘI
1.CÔNG BẰNG XÃ HỘI TRONG PHÂN PHỐI
THU NHẬP
1.4. Thước đo bất bình đẳng trong phân phối thu nhập
1.4.2. Hệ số Gini (Gini Coefficient)
Về công thức, hệ số Gini (g) được tính:
B
g =
B + C
•
Nếu coi mỗi cạnh hình vuông là 1 đơn vị thì diện tích
(B + C) luôn bằng ½, khi đó g = 2B = 1 - 2C.
•
Khoảng cách giữa đường Lorenz và đường chéo càng lớn

trùng với đường chéo, diện tích B = 0.
g = 1 phản ánh sự bất bình đẳng tuyệt đối, đường Lorenz
nằm xa đường chéo nhất, diện tích C = 0.
Ngân hàng Thế giới cho rằng giá trị thực tế của hệ số Gini
thay đổi từ 0,2 đến 0,6. Với những nước có thu nhập thấp,
hệ số Gini biến động từ 0,3 đến 0,5 còn với những nước có
thu nhập cao, hệ số này biến động từ 0,2 đến 0,4.

CHƯƠNG III
CHÍNH PHỦ VỚI VAI TRÒ PHÂN PHỐI LẠI THU NHẬP
VÀ ĐẢM BẢO CÔNG BẰNG XÃ HỘI
1.CÔNG BẰNG XÃ HỘI TRONG PHÂN PHỐI
THU NHẬP
1.4. Thước đo bất bình đẳng trong phân phối thu nhập
1.4.2. Hệ số Gini (Gini Coefficient)
Ý nghĩa của công cụ:
Lượng hóa được mức độ bất bình đẳng.
Hạn chế:
•
Sự công bằng không giống nhau nhưng hệ số Gini vẫn
bằng nhau khiến hệ số Gini trở thành một thước đo không
hoàn toàn đáng tin cậy.
•
Không cho phép phân tách hệ số Gini theo các phân
nhóm, chẳng hạn như thành thị, nông thôn, rồi sau đó tổng
hợp lại thành hệ số Gini quốc gia.

CHƯƠNG III
CHÍNH PHỦ VỚI VAI TRÒ PHÂN PHỐI LẠI THU NHẬP
VÀ ĐẢM BẢO CÔNG BẰNG XÃ HỘI

1.4. Thước đo bất bình đẳng trong phân phối thu nhập
1.4.3. Chỉ số Theil L (Theil L Index)
Ý nghĩa của công cụ:
Cho phép tách sự bất bình đẳng chung thành bất bình đẳng
trong từng nhóm nhỏ. Chỉ số Theil L quốc gia là bình quân
gia quyền của các chỉ số của các phân nhóm, với quyền số là
tỷ trọng số người có trong mỗi phân nhóm trong tổng số dân.
Nó cho phép xem xét các yếu tố dẫn tới sự thay đổi trong sự
bất bình đẳng ở cấp quốc gia.