PHẦN I : LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Tiếp tục sự nghiệp đổi mới trong giai đoạn hiện nay là đẩy mạnh công nghiệp hoá ,
hiện đại hoá đất nước ,phấn đấu đến năm 2020 đưa nước ta trở ûthành một nước công
nghiệp. Muốn tiến hành công nghiệp hoá , hiện đại hoá thắng lợi, yếu tố quan trọng
hàng đầu là phải phát triển Giáo dục Đào tạo. Mục tiêu phát triển giáo dục bậc Tiểu
học từ nay đến 2020 Nghò quyết Trung ương II cũng chỉ rõ : “Nâng cao chất lượng giáo
dục toàn diện ở bậc Tiểu học”. Bậc tiểu học là nền móng cơ bản và vững chắc cho các
bậc học sau, vì vậy đòi hỏi HS phải nắm vững kiến thức ngay từ lớp 1 , lớp 2. Muốn
nắm vững kiến thức các em phải biết đọc , biết viết . Có đọc đúng thì mới viết đúng và
tính toán đúng. Vì vậy môn Tiếng Việt đặc biệt chiếm vai trò quan trọng trong quá trình
học tập. Môn Tiếng Việt ở lớp 2 được chia thành 6 phân môn , các phân môn này hỗ trợ
nhau giúp HS học tốt môn Tiếng Việt. Tập đọc là một phân môn rất quan trọng góp
phần trong việc hình thành và phát triển kó năng đọc cho HS. Với HS lớp 2 các em bước
đầu biết đọc, cho nên GV cần phải hướng dẫn kó năng đọc cho HS ngay từ đầu năm
học. Để từ đó các em có thể bộc lộ tình cảm của mình qua mỗi bài đọc một cách khác
nhau. Vậy muốn đọc tốt ,phần quan trọng không thể thiếu được là phải rèn cho HS đọc
thông qua các giờ tập đọc, học thuộc lòng
Theo thực trạng những năm gần đây, chất lượng về môn đọc của HS trường tôi
chưa cao lắm. Một số em đầu năm còn ê , a đánh vần từng chữ . Cho nên, việc rèn đọc
cho các em còn hạn chế. GV hầu hết luôn lo đảm bảo đủ thời gian cho một tiết dạy,
đảm bảo đủ các bước trong tiến trình bài dạy, nên chưa có nhiều thời gian chú ý rèn
luyện kỹ năng đọc cho HS.
Chính vì thấy được tầm quan trọng của môn tập đọc, nên tôi đã tìm ra một
số biện pháp thực hiện việc rèn đọc cho HS lớp 2 qua phân môn Tập đọc , để giúp các
em đọc đúng và viết đúng.
PHẦN II: PHẠM VI ĐỀ TÀI
1
1/ Mục đích nghiên cứu
Qua đề tài này tối muốn góp phần nhỏ vào việc nâng cao chất lượng dạy học.
Giúp giáo viên có những đònh hướng, nội dung rèn luyện cụ thể, phù hợp với từng đối
tượng học sinh, tạo điều kiện cho học sinh học tốt môn Tập đọc.
trong sáng của tiếng Việt ,làm cho ngôn ngữ tiếng Việt ngày càng phong phú, đa dạng,
mang đậm đà bản sắc dân tộc.
2/ Cơ sở thực tiễn :
Trong chương trình thay sách giáo khoa mới ở Tiểu học thì việc đổi mới phương
pháp dạy học , đánh dấu một bước nhảy vọt đáng kể trong việc dạy và học ở tất cả các
môn học , trong đó có phân môn Tập đọc. Tuy nhiên trong quá trình thực hiện bản thân
tôi cũng như những giáo viên khác có rất nhiều những ý kiến tranh luận , trao đổi, bàn
bạc. Trước thực tế đó có nhiều chuyên đề về Tập đọc được mở ra. Điều đó đã giúp
chúng tôi hiểu được phần nào những điều còn
để ngỏ. Song ở mỗi vùng, mỗi trường, mỗi đối tượng HS khác nhau, lại có một
khả năng khác nhau.
Việc dạy cho HS lớp 2 đọc bài đúng, rành rọt, nắm được nội dung bài, tiến tới
việc đọc hay, diễn cảm là một việc làm hết sức khó khăn.
Tuy rằng đổi mới phương pháp dạy học của chương trình sách giáo khoa mới đã
đẩy cao hơn chất lượng của môn học, nhưng không hẳn là không tồn tại những HS còn
hạn chế rất nhiều về kỹ năng đọc ( nhất là đọc những văn bản ngoài luồn tiếp xúc). Từ
việc đọc văn bản không rõ ràng , không mạch lạc, kéo theo hàng loạt các môn học khác
của các em yếu đi.
3
Ví dụ : Ở những em đọc yếu, đọc ngọng thì viết chính tả sẽ sai lỗi rất nhiều. Nếu
HS phát âm không chuẩn, không phân biệt được đúng các phụ âm đầu như : tr/t ,
x/s… và các vần : at/ac, an /ang……thì khi nhớ lại để viết hoặc nghe thầy cô giáo đọc để
viết các em sẽ viết sai rất nhiều. Hoặc ở bài toán có lời văn, nếu một HS đọc đúng, đọc
rõ ràng thì sẽ nắm được nội dung dữ kiện, phát hiện ra ẩn số cần tìm nhanh hơn HS đọc
yếu.
3/ Thực trạng :
Ở bậc Tiểu học , môn Toán và môn Tiếng Việt cùng với các môn học khác đóng
vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách và khả năng học tập của HS . Đặt
biệt, Tập đọc là một phân môn có ý nghóa quan trọng trong chương trình giảng dạy môn
Tiếng Việt. Tuy nhiên trong thực tế vẫn còn tồn tại hiện tượng “bệnh thành tích” mà
Với HS lớp 2 , tôi áp dụng sáng kiến qua giảng dạy và khảo sát đầu năm , có một
số thuận lợi và khó khăn sau :
a) Thuận lợi :
Hầu hết các em thích môn Tiếng Việt, mà phân môn Tập đọc có tới 90% các em
thích. Trong đó các em thích đọc những mẫu chuyện , những bài thơ chiếm phần lớn.
Những bài tập đọc là những bài có nội dung rất gần gũi với cuộc sống thực của các em,
phù hợp với tâm lý lứa tuổi, nên có tác dụng khơi dậy trí tò mò, lòng ham hiểu biết ở
các em. Các em có ham muốn tìm hiểu nhiều vấn đề mà cuộc sống diễn ra xung quanh
mình. Đa phần HS lớp đó điều có ý thích đọc to , rõ, có một số em đọc diễn cảm khá
hay.
b) Khó khăn :
5
Đòa bàn trường của tôi nằm trong vùng nặng về phương ngữ, nên nhiều em chưa
phân biệt được cách đọc các tiếng có phụ âm : s/x , tr/t, d/gi…….
Ngay đầu năm , một số em có hiện tượng tái mù vần khó, một số em đọc to
nhưng lại ngắt nghỉ không đúng chỗ, nhiều em có thói quen mà bất biết ngắt nghỉ có
đúng không nhưng cứ đến hết một dòng là phải nghỉ. Hoặc ở những bài học thuộc lòng
các em đọc làu làu một mạch mà không chú ý đến việc ngắt nghỉ nhòp thơ cô giáo đã
hướng dẫn. Bên cạnh đó , đa số phụ huynh HS ít quan tâm đến việc học hành của con
cái , khoán trắng cho giáo viên dạy ở lớp. Hơn nữa , một số phụ huynh có quan tâm
nhưng cách đọc ngọng về phương ngữ, nên việc kèm dạy con em ở nhà còn sai sót
nhiều. Điều này tuy ảnh hưởng gián tiếp tới việc học nói chung và phân môn Tập đọc
nói riêng nhưng tác hại không phải nhỏ. Trước những vấn đề tồn tại như trên tôi đánh
giá là do những nguyên nhân
sau :
* Đối với HS :
Với HS vùng đảo như ở trường tôi, việc nghỉ hè đồng nghóa với việc nghỉ chơi
thoả thích, các em không hề quan tâm đến sách vở và việc ôn luyện trong hè. Chính vì
lẽ đó mà việc tái mù một số chữ sau khi học hết lớp 1 vẫn hiển nhiên tồn tại và diễn ra
liên tục. Điều này gây rất nhiều khó khăn cho lớp 2 trong thời gian đầu của năm học.
- Nếu dạy những bài thơ thì giáo viên hướng dẫn HS đọc nối tiếp mỗi em 2 dòng
thơ. Nhưng có bài lại không thể áp dụng theo cách đọc này được. Chẳng hạn bài “ Tiếng
chổi tre” (Sách giáo khoa Tiếng Việt 2 – Tập 2 trang 121) ở mỗi khổ thơ nên hướng dẫn
7
HS đọc nối tiếp như sau :
+ HS 1 : Đọc 3 dòng: Những đêm hè
Khi ve ve
Đã ngủ
+ HS 2 : Đọc 2 dòng : Tôi lắng nghe
Trên đường Trần Phú
+ HS 3 : Đọc 3 dòng : Tiếng chổi tre
Xao xác
Hàng me.
+ HS 4 : Đọc 3 dòng : Tiếng chổi tre
Đêm hè
Quét rác.
Tuy nhiên , giáo viên phải luôn luôn thay đổi cách tổ chức luyện đọc . Ví dụ :
Hôm nay đọc nối tiếp theo hàng ngang, ngày mai đọc nối tiếp theo hàng dọc. Như vậy
HS sẽ không thể ỷ lại, không thể coi thời gian đọc của bạn là thời gian nghỉ ngơi của
mình, bởi vì HS phải theo dõi bạn đọc, nếu đến lựơt mình sẽ đứng dậy đọc. Giáo viên
yêu cầu HS vừa đọc sai dừng lại , đọc lại từ sai và đọc lại cả câu đó. Nếu trường hợp
trong một thời gian nhất đònh mà HS không đánh vần và đọc được tiếng thì GV cần chữa
bệnh tái mù cho HS.
b/ Tổ chức cho HS luyện đọc đoạn kết hợp với từ chú giải, rèn đọc câu dài:
Để cách luyện đọc này đạt hiệu quả cao, thì GV phải hướng dẫn cho HS xác đònh
bài này có mấy đoạn, mỗi đoạn từ đâu đến đâu. Đối với những bài tập đọc chưa ghi rõ
đoạn hoặc những bài thơ không viết theo khổ thơ thì việc xác đònh đoạn với HS lớp 2 là
khó. Do vậy, GV có thể nêu ngay cách chia đoạn : Ví dụ : Bài “ Mùa xuân đến” (Sách
giáo khoa Tiếng Việt 2 – Tập 2 trang 17) giáo viên phải giới thiệu bài được chia ra làm
3 đoạn. Đoạn 1 gồm 8 câu đầu, đoạn 2 gồm 5 câu tiếp theo. Đoạn 3 phần còn lại.
đọc , ta không lưu ý cho HS đọc, hiểu ,vốn từ của HS sẽ giảm thiểu đáng tiếc.
c/ Phần luyện đọc - hiểu
Đọc hiểu phải gắn liền việc đọc với việc tìm hiểu nghiã của từ ngữ trong bài, gắn
việc đọc với việc tìm hiểu bài. Để nâng cao hiệu quả hiệu quả phần này, GV nên sử
dụng nhiều hình thức đọc thầm. Đọc thầm là hình thức đọc không mấp máy môi, đọc
trong óc, mắt lướt trên hàng chữ mà vẫn nhận biết được nội dung câu vừa đọc.
Trong việc đọc để hiểu nghóa từ ngữ trong bài, từ ngữ khó HS đòa phương chưa
quen thì có thể dùng các biện pháp :
- Đặt câu với từ ngữ cần chú giải.
- Tìm từ trái nghóa với từ cần chú giải.
- Tìm từ có nghóa giống với từ chú giải.
Đối với từ thực ,có thể dùng hiện vật , tranh ảnh, mô hình để HS nắm nghóa từ.
Việc đọc để tìm hiểu nội dung bài , trước hết cần nắm vững được nhân vật
(số lượng, tên , đặc điểm) tình tiết của câu chuyện, những nội dung để nhận ra ở
các câu văn thơ. Sau đó là nắm ý nghóa của câu chuyện, bài văn,bài thơ.
Để tìm hiểu nội dung bài, ta nên dựa vào hệ thống câu hỏi SGK. Có thể tố chức
cho HS trao đổi để tìm ra nội dung bài. Đối với phần này, cần lồng việc giáo dục, liên
hệ thực tế vào cuộc sống hằng ngày của các em. Việc này có tác dụng rất lớn , tác động
trực tiếp vào tâm tư tình cảm, mơ ước của các em. Giúp các em có những biểu hiện về
tình cảm, có cách nhìn và việc làm sát thực tế hơn trong cuộc sống. Ví dụ : Khi dạy bài
“ Chim sơn ca và bông cúc trắng” , qua liên hệ thực tế HS sẽ thấy được tác hại của việc
bắt chim, hái hoa. Từ đó các em sẽ có ý thức bảo vệ loài vật, bảo vệ vệ sinh môi trường.
d/ Luyện đọc nâng cao
10
Đối với phần này cần hướng dẫn cho HS nhấn giọng vào các từ ngữ gợi cảm , từ
đó khích lệ các em có ý thức đọc diễn cảm , đọc hay. Ví dụ : Đọc bài “ Sông Hương”
phải nhấn giọng ở các từ diễn tả sắc độ, màu sắc : xanh thẳm , xanh biếc, xanh non, ửng
hồng. Đối với những mẫu chuyện đọc phân vai thì có thể hướng các em thể hiện giọng
đọc của từng nhân vật.
Bên cạnh đó,cũng nên tổ chức cho HS thi đọc đoạn mà các em thích.
26,5
3
8,8
Cuối kỳ I
Tổng số
HS
Điểm giỏi Điểm khá Điểm TB Điểm yếu
SL % SL % SL % SL %
34 15
36,9
11
32,4
7
20,6
1
2,9
Cuối năm học
Tổng số
HS
Điểm giỏi Điểm khá Điểm TB Điểm yếu
SL % SL % SL % SL %
34 18
52,9
12
35,3
4
11,8
0
0
Đạt được kết quả trên, tôi phải cố gắng rất nhiều. Song thực tế cũng chưa có hiệu quả
3/ Kiến nghò :
Để nâng cao chất lượng giảng dạy phân môn Tập đọc, tôi xin có vài kiến nghò
như sau :
- Các cấp lãnh đạo cần tăng cường tổ chức chuyên đề Tập đọc. Tạo điều kiện cho
GV học hỏi kinh nghiệm để từng bước nâng cao trình độ năng lực chuyên môn nghiệp
vụ , phục vụ vào công tác giảng dạy đạt hiệu quả
- Trang bò đồ dùng dạy học cho GV: Tranh ảnh, băng đóa hình minh hoạ các tiết
dạy tốt.
Trên đây là một vài ý kiến tôi mạnh dạn đưa ra lần nữa, tôi rất moing có sự bổ
sung, góp ý kiến của Ban giám hiệu, các đồng chí đồng nghiệp và các cấp lãnh đạo , để
tôi được học hỏi nhằm nâng cao nghiệp vụ.
13
Tôi xin chân thành cảm ơn !
HỘI ĐỒNG XÉT SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
14
15
Cần tuyên dương và khuyến khích những HS học tốt trong giờ học để tạo
hứng thú cho các em.
Sau đó dặn dò HS về đọc và chép bài học của hôm sau. Có như vậy việc đọc lại
7
20,6
1
2,9
Cuối năm học
Tổng số
HS
Điểm giỏi Điểm khá Điểm TB Điểm yếu
SL % SL % SL % SL %
34 18
52,9
12
35,3
4
11,8
0
0
16