MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Chủ tịch Hồ Chí Minh - anh hùng giải phóng dân tộc vĩ đại, nhà văn
hóa kiệt xuất của dân tộc ta và của nhân loại. Người là hiện thân của những
giá trị văn hóa rực rỡ nhất, đẹp đẽ nhất và đã để lại cho chúng ta một di sản
tinh thần vô giá, một hệ thống tư tưởng về nhiều mặt.Năm 1923, trong bài
“ - Nguyễn Ái Quốc” được đăng trên
Tạp chí Ngọn lửa nhỏ - Liên Xô, nhà báo Liên Xô Ôxip Mandenxtan đã
nhận xét rằng: “Từ Nguyễn Ái Quốc đã tỏa ra một nền văn hóa, không phải
văn hóa Châu Âu, mà có lẽ là một nền văn hóa của tương lai Dân tộc Việt
Nam là một dân tộc giản dị và lịch sự. Qua cử chỉ cao thượng, tiếng nói
trầm lắng của Nguyễn Ái Quốc, tôi như thấy được ngày mai, như thấy được
viễn cảnh trời yên bể lặng của tình hữu ái toàn thế giới bao la như đại
dương”. Lê Xuân Vũ trong tác phẩm “
” đã khẳng định “Chủ tịch Hồ Chí Minh là nhà văn hóa lớn
tiêu biểu cho tinh hoa dân tộc Việt Nam 4000 năm lịch sử kết hợp làm một
với chủ nghĩa Mác -Lênin, đỉnh cao của tư tưởng loài người trong thời đại
mới. Cống hiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh cho văn hóa Việt Nam là một
bộ phận khăng khít trong toàn bộ cống hiến vĩ đại của Người cho cách
mạng Việt Nam và cách mạng thế giới nói chung”.
Ngay trong những ngày đầu của cuộc kháng chiến Chủ tịch Hồ Chí
Minh luôn khẳng định: “Văn hóa là một mặt trận”. Tư tưởng này của
Người là hiện thân cho những khát vọng của cả dân tộc ta trong việc khẳng
định bản sắc của mình, đồng thời cũng là khẳng định vai trò xung kích của
văn hóa trong sứ mệnh giải phóng dân tộc, là khẳng định một lĩnh vực quan
trọng không thể thiếu được, cùng các lĩnh vực quân sự, chính trị, kinh tế
tạo thành những mặt trận trong cuộc kháng chiến toàn diện của dân tộc.
Trước ngày bùng nổ cuộc kháng chiến toàn quốc, tháng 11 năm 1946, trong
diễn văn khai mạc Hội nghị văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Chủ tịch Hồ
1
1

2
Ngày nay, chúng ta đang sống trong một thời đại mà khoa học, kỹ
thuật và công nghệ đã đem đến những biến đổi cực kỳ lớn lao cho cuộc
sống của con người và trở thành động lực vô cùng quan trọng đối với sự
phát triển của mỗi dân tộc, mỗi quốc gia. Đảng và Nhà nước ta đang kiên
định con đường đổi mới đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa theo định
hướng xã hội chủ nghĩa, khắc phục tình trạng nghèo, kém phát triển; thực
hiện công bằng xã hội, chống áp bức, bất công; đấu tranh ngăn chặn vằ
khắc phục những tư tưởng và hành động tiêu cực sai trái; đấu tranh làm thất
bại mọi âm mưu và hành dộng chống phá của các thế lực thù địch; thực
hiện thắng lợi sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Nhưng cũng ngay ở
thời điểm này, nhiều vấn đề tiêu cực đã nảy sinh trong đời sống xã hội.
Công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ và đương nhiên kéo theo sự thay
đổi đời sống vật chất và tinh thần. Điều đó có nghĩa là văn hóa
có vai trò to lớn.Tuy nhiên, thì những cuộc “xâm lăng văn hóa” tiếp
diễn mạnh hơn và tinh vi hơn. Khi kinh tế phát triển mang tính chất quốc tế
hóa, sản xuất đời sống ngày càng gia tăng, sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện
đại hóa được đẩy mạnh thì văn hóa ngoại lai, văn hóa phương Tây cũng
tràn vào nước ta, de dọa sự sống còn của bản sắc văn hóa dân tộc, đặt ra
yêu cầu cấp bách hơn bao giờ hết là phải bảo tồn và phát triển văn hóa dân
tộc.Chính vì vậy, quay lại với quan điểm văn hóa trong tư tưởng Hồ Chí
Minh và sự vận dụng tư tưởng văn hóa của Người trong sự nghiệp công
nghiệp hóa, hiện đại hóa nước ta là một vấn đề vừa có ý nghĩa chiến lược,
vừa mang ý nghĩa thời sự quan trọng.
Là một sinh viên, em rất mong muốn được tìm hiểu làm rõ vấn đề
này. Do vậy, em chọn đề tài “ !"#$
%&'(&')&*+,&-
./012--3” để làm khóa luận tốt nghiệp.
2. Lịch sử nghiên cứu
Trong tư tưởng Hồ Chí Minh thì văn hóa có ý nghĩa sâu xa, đặc biệt

$,”,Báo Nhân dân, 20/5/1998.
- TS.Vũ Ngọc Am “5;<J'C
*=,”,Báo Điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam.
- Hoàng Chí Bảo, Phạm Hồng Chương, Lê Kim Dung “
8@,<K@”, Nhà xuất bản Thanh niên, 2009.
4
4
- Đinh Xuân Lâm, Bùi Đình Phong “8*G
,”, Báo Lao động, 1998.
Như vậy, tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa đã được tiếp cận, nghiên
cứu từ nhiều hướng khác nhau, nhưng tập trung chủ yếu ở các nội dung
sau:
- Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh: truyền thống văn hóa dân tộc, tinh
hoa văn hóa nhân loại, chủ nghĩa Mác - Lênin vafphaamr chất chủ quan Hồ
Chí Minh.
- Làm rõ tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa, vai trò của văn hóa đối với đời
sống con người và sự phát triển của đất nước.
- Việc vận dụng những tư tưởng văn hóa của Người vào mọi mặt của đời
sống xã hội; gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.
Và những tài liệu trên của các tác giả là nguồn tư liệu quý giúp tôi
tiếp thu, tham khảo, làm định hướng cho đề tài nghiên cứu của
mình.
3. Mục đích và nhiêm vụ nghiên cứu
- #*AL
Khóa luận phân tích và làm rõ tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa và
sự vận dụng tư tưởng đó trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất
nước ta trong giai đoạn hiện nay. Đồng thời, từ đó đề xuất một số kiến nghị
nhằm thực hiện tốt hơn các chính sách văn hóa của Đảng và Nhà nước.
- M&#AL
- Làm rõ nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa.

7. Kết cấu khóa luận
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tham khảo, khóa luận
gồm hai chương, 7 tiết.
Chương 1. Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa.
Chương 2. Đảng ta vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa trong
sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện nay (1986 - nay).
6
6
NỘI DUNG
Chương 1
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HÓA
1.1. CƠ SỞ HÌNH THÀNH
Hồ Chí Minh là nhà cách mạng lỗi lạc, người lãnh đạo của cách
mạng Việt Nam và của dân tộc Việt Nam. Cả cuộc đời người là sự phấn
đấu quên mình để cho dân tộc, nhân loại dược sống trong hòa bình, tự do
và hạnh phúc. Người là hiện thân của tinh hoa văn hóa Việt Nam, danh
nhân văn hóa thế giới, kế thừa truyền thống văn hóa kim, cổ, đông, tây đặc
biệt là tiếp thu chủ nghĩa Mác -Lênin, đỉnh cao tư tưởng nhân văn của nhân
loại. Người đã để lại không chỉ cho dân tộc Việt Nam mà cả cho nhân dân
thế giới một hệ thống giá trị tư tưởng về mọi lĩnh vực. Trong đó tư tưởng
Hồ Chí Minh về văn hóa là một trong những di sản quý báu, là kim chỉ
nam để Đảng ta hoạch định chính sách, sách lược phát triển văn hóa qua
các giai đoạn xây dựng đất nước.
Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu
sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, kết quả sự vận dụng
và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể nước ta,
kế thừa phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh
hoa văn hóa nhân loại; là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của
Đảng ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng cảu nhân dân ta
giành thắng lợi.

hiểm, mọi thử thách, gian nan. Chính từ thực tiễn đó, Hồ Chí Minh đã đúc
kết chân lý: “P?@;8-A,Q @8-$
9R<QS>*-)TEGR7>?@)J
U=-@+(G)E8@8(V+W)@,)
@,X%-C)EE)=J=@YR,
8
8
8,',”. Yêu nước gắn liền với thương dân đã trở thành đạo lý
truyền thống của dân tộc. Đạo lý này được Hồ Chí Minh kế thừa và phát
huy. Yêu nước, thương dân đã thành điều tâm niệm thiêng liêng nằm sâu
trong tâm thức và tâm cảm của nhà cách mạng - nhà văn hóa lớn Hồ Chí
Minh.
Đối với người Việt Nam thì tinh thần nhân nghĩa, truyền thống đoàn
kết, tương thân tương ái, “@@8*V@” trong hoạn nạn, khó khăn
đã trở thành một tình cảm tự nhiên. Truyền thống này cũng được hình
thành cùng với sự hình thành dân tộc. Người Việt Nam quen sống với nhau
trong tình làng nghĩa xóm, “Z@[*\”, “]XRV”.
Bước sang thế kỷ XX, mặc dù xã hội Việt Nam có sự phân hóa về giai cấp
truyền thống này vẫn bền vững. Vì vậy, Hồ Chí Minh đã chú ý kế thừa,
phát huy sức mạnh của truyền thống nhân nghĩa, nhấn mạnh bốn chữ
“đồng”: đồng tâm, đồng sức, đồng lòng và đồng minh.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa có cội nguồn từ những giá trị
truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Trong những giá trị truyền thống tốt đẹp
đó, Hồ Chí Minh đã kế thừa tinh thần cộng động, một lối sống thành thực,
thân ái, những thuần phong mỹ tục đã trở thành những yếu tố đạm nét trong
tư tưởng Hồ Chí Minh.
1.1.2. Tiếp thu văn hóa nhân loại
Trên hành trình cứu nước, Người đã tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân
loại, vốn sống, vốn kinh nghiệm để làm giàu tri thức của mình và phục vụ
cho cách mạng Việt Nam. Kết hợp các giá trị truyền thống của văn hóa

cống lười biếng “ nhất nhật bất tác, nhất nhật bất thực”; là chủ trương sống
không xa lánh việc đời mà gắn bó với dân, với nước, tích cực tham gia vào
cuộc đấu tranh của nhân dân chống kẻ thù xâm lược Tư tưởng dân chủ
tiến bộ như chủ nghĩa tam dân của Tôn Trung Sơn có ảnh hưởng đến tư
tưởng Hồ Chí Minh, vì Người tìm thấy những điều phù hợp với điều kiện
10
10
của cách mạng nước ta. Hồ Chí Minh là nhà mácxít tỉnh táo và sáng suốt,
biết khai thác những yếu tố tích cực của tư tưởng văn hoá phương Đông để
phục vụ cho sự nghiệp của cách mạng Việt Nam.
5'K?-
Trong ba mươi năm hoạt động ở nước ngoài Hồ Chí Minh sống chủ
yếu ở Châu Âu nên chịu ảnh hưởng rất sâu rộng của nền văn hóa dân chủ
và cách mạng của phương Tây như: tư tưởng tự do, bình đẳng qua các tác
phẩm của các nhà khia sáng như Vonte (Voltaire), Rútxô (Rousso),
Môngtétxkiơ (Montesqieu). Người tiếp thu các giá trị của bản -A(
?-$8"?-$ của Đại cách mạng Pháp (1791), các giá trị về
quyền sống, quyền tự do, quyền mưu cầu hạnh phúc cảu -A(*
@!' của Mỹ (1776). Trước khi ra nước ngoài, Bác đã nghe thấy ba từ Pháp:
tự do, bình đẳng, bác ái. Lần đầu sang Pháp, Người đã thể hiện bản lĩnh,
nhân cách phẩm chất cao thượng, tư duy độc lập tự chủ. Người đã nhìn
thấy mặt trái của “lý tưởng” tự do, bình đẳng, bác ái. Cách đây 40 năm, nhà
nghiên cứu Pháp Gabriel B. Nonnet trong tác phẩm Việt minh - Hồ Chí
Minh đã nhận xét: Hồ Chí Minh đã tiếp nhận nhiều ở các nền văn hóa, giáo
dục phương Tây nhưng hoàn toàn không đi vào con đường kinh viện. Do
đọc nhiều, đi nhiều và sử dụng thông thạo các tiếng Pháp, Anh, Hoa,
Nga…đã hình thành ở ông một kiểu tiếp nhận hiệu quả và sâu sắc.
Thiên chúa giáo là tôn giáo lớn của phương Tây, Hồ Chí Minh quan
niệm Tôn giáo là văn hoá. Điểm tích cực nhất của Thiên chúa giáo là lòng
nhân ái. Hồ Chí Minh tiếp thu có chọn lọc tư tưởng văn hoá Đông - Tây để

chất của tư tưởng Hồ Chí Minh và tư tưởng của Người góp phần làm phong
phú thêm chủ nghĩa Mác - Lênin ở thời đại các dân tộc bị áp bức vùng lên
giành độc lập, tự do. “Chủ nghĩa Mác - Lênin đối với chúng ta… là mặt
trời soi sáng con đường chúng ta đi tới thắng lợi cuối cùng, đi tới chủ nghĩa
xã hội…”.
Việc tiếp thu chủ nghĩa Mác - Lênin ở Hồ Chí Minh diễn ra trên nền
tảng của những tri thức văn hóa tinh túy được chắt lọc, hấp thụ và một vốn
12
12
chính trị, vốn hiểu biết phong phú, được tích lũy qua thực tiễn hoạt động
đấu tranh vì mục tiêu cứu nước và giải phóng dân tộc.
Bản lĩnh trí tuệ đó đã nâng cao khẻ năng tư duy độc lập, tự chủ và
sáng tạo ở Người khi vận dụng những nguyên lý cách mạng của thời đại và
hoàn cảnh, điều kiện cụ thể của Việt Nam. Quá trình đó cũng diễn ra một
cách chân thành và giản dị. Điều này đã được Hồ Chí Minh cắt nghĩa trong
bài Con đường dẫn tôi đến chủ nghĩa Mác – Lênin: “`aR=-D)(<
+D^b%Ac(E-A
`AJ`A@8D-A,*+*d'*R8
Jc( BdO'e@8J4(R8:=-f
.*(X*<(36*dg*J,(),
*=<"?R7'RLQ; @8J)(*8
@8J)<>d8<@8JJ(C” [10,
126].
Quá trình tưởng chừng như đơn giản và tự nhiên đó, thực ra “là
chặng đường chiến thắng bao nhiêu khó khăn với sự lựa chọn vững chắc,
tránh được những sai lầm dẫn tới ngõ cụt”. Thực tiễn trong khoảng gần 10
năm đi tìm đường cứu nước, nhất là sau khi đọc Sơ thảo lần thứ nhất những
luận về vấn đề dân tộc và thuộc địa của V.I.Lênin (1920), Nguyễn Ái Quốc
đã “*)'=E)g)cS*'Ec:
J*dJ=-*D'"?. Như vậy, chính Luận cương

giải phóng của các dân tộc khác trên thế giới.
1.1.4. Phẩm chất chủ quan Hồ Chí Minh.
Sinh ra trong một gia đình có truyền thống hiếu học, yêu nước và
gần gũi, gắn bó mật thiết với nhân dân. Với tư chất thông minh, tư duy độc
lập, sáng tạo, ham hiểu biết, nhạy bén với thời cuộc, với khả năng phân tích
khái quát tổng hợp Hồ Chí Minh đã tiếp nhận mạch ngầm văn hóa truyền
thống và thời đại. Vì vậy, ở Hồ Chí Minh mang đầy đủ những gì là tinh túy
14
14
nhất, tốt đẹp nhất của con người Việt Nam. Những yếu tố này đã hình
thành nên tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa có giá trị đến ngày nay.
- j"-8&Q
Hồ Chí Minh có tư duy độc lập, tự chủ và sáng tạo, có óc phê phán
tinh tường và sáng suốt trong việc nghiên cứu tìm hiểu các cuộc cách mạng
trên thế giới. Những năm tháng hoạt động trong nước và buôn ba khắp thế
giới để học tập, nghiên cứu, Hồ Chí Minh đã không ngừng quan sát, nhận
xét thực tiễn, làm phong phú thêm sự hiểu biết của mình, đồng thời hình
thành những cơ sở quan trọng để tạo dựng nên những thành công trong lĩnh
vực hoạt động lý luận của Người về sau.
Các nhà yêu nước tiền bối cùng thời với Hồ Chí Minh tuy cũng đã có
những quan sát, nhưng họ chưa nhận thấy, hoặc nhận thức chưa đúng về sự
thay đổi của dân tộc và của thời đại.Trong quá trình tìm đường cứu nước,
Hồ Chí Minh khám phá các quy luật vận động xã hội, đời sống văn hóa và
cuộc đấu tranh cảu các dân tộc trong hoàn cảnh cụ thể để khái quát thành lý
luận, đem lý luận chỉ đạo hoạt động thực tiễn và được kiểm nghiệm trong
thực tiễn. Nhờ vào con đường nhận thức chân lý như vậy mà lý luận của
Hồ Chí Minh mạng giá trị khách quan, cách mạng và khoa học.
- Ok=*+*L8@%+*%lQ
Mục tiêu đấu tranh giải phóng dân tộc, sự tác đọng mạnh mẽ của thời
đại và sự nhận thức đúng đắn về thời đại đã tạo điều kiện để Hồ Chí Minh

Hồ Chí Minh được cả thế giới tôn vinh là nhà văn hóa kiệt xuất,
không chỉ vì Người đã sáng tạo ra một thời đại mới và một nền văn hóa
mới ở Việt Nam mà còn vì những sự đóng góp mới của Người vào lý luận
và sự phát triển chung của nền văn hóa nhân loại.
1.2. MỘT SỐ NỘI DUNG CƠ BẢN TƯ TƯỞNG CỦA CHÍ
MINH VỀ VĂN HÓA
16
16
1.2.1. Khái niệm về văn hóa
Văn hóa là vấn đề phức tạp. Khái niệm “văn hóa” có nội hàm phong
phú và ngoại diên rất rộng. Chính vì vậy, đã có đến hàng trăm định nghĩa
khác nhau về văn hóa. Cho đến nay người ta thống kê thì có hơn 400 định
nghĩa về văn hóa.
- H&<X$Q
Người đầu tiên đề cập đến khái niệm văn hóa là Lưu Hướng người
Trung Quốc (Thời Tây Hán), ông định nghĩa văn hóa theo nghĩa Hán đó là:
văn hóa là dùng văn để hóa, giáo hóa con người.
Đến thế kỷ XIX năm 1871, nhà nhân chủng học người Anh William
Isaac Taylor đã định nghĩa văn hóa như sau: văn hóa hay văn minh hiểu
theo nghĩa rộng trong dân tộc là một tổng thể phức hợp gồm kiến thức, đức
tin, nghệ thuật, đạo đức, luật pháp, phong tục và bất cứ khả năng, tập quán
nào mà con người thu được với tư cách là một thành viên của xã hội.
Về mặt thuật ngữ khoa học: văn hóa được bắt nguồn từ chữ Latinh
“Cultus” mà nghĩa gốc là b, được dùng theo nghĩa Cultus Agri
nghĩa là “ b*=: và Cultus Animi là “ bU”
tức là sự “"#R"m?D”. Theo nhà triết học
người Anh Thomas Hobbes (1588 - 1679): lao động giành cho đất được gọi
là sự gieo trồng, và sự dạy dỗ trẻ em gọi à gieo trồng tinh thần”.
Định nghĩa văn hóa của UNESCO được thông qua trong bản tuyên
bố những chính sách văn hóa tại Hội nghị quốc tế do UNESCO chủ trì từ

Dựa trên những định nghĩa của các học giả về văn hóa và từ chính
thực tiễn hoạt động cách mạng của mình, Hồ Chí Minh đã đưa ra định nghĩa
đầy đủ, đúng đắn khoa học và cách mạng nhất về văn hóa. Trong tư tưởng
của Người, văn hóa được hiểu theo ba nghĩa: nghĩa )n' và =n'
b, Hồ Chí Minh nêu văn hóa là toàn bộ những giá trị
vật chất và tinh thần do loài người sáng tạo ra nhằm đáp ứng lẽ sinh tồn,
đồng thời đó cũng là mục đích sống của loài người. Tháng 8/ 1943 khi còn
ở trong nhà tù của Tưởng Giới Thạch, lần đầu tiên Hồ Chí Minh đưa ra một
18
18
định nghĩa của mình về văn hóa. Điều thú vị là định nghĩa của Hồ Chí
Minh có rất nhiều điểm gần với quan điểm hiện đại về văn hóa. Người viết:
“5J@WY#*<)@8D,
+8'(_)_)*+*L)''@!)EX)
()X)&!)_(#+h8-$
I))8'KL["#Q8R_+8'
*L@8Q5@8%GN'<X'KL
+V,RC&<8@8D*dh
L_U*D8*;g<%:[3, 43].
Với định nghĩa này, Hồ Chí Minh đã khắc phục được quan niệm phiến
diện về văn hóa trong lịch sử và hiện tại, hoặc chỉ đề cập đến lĩnh vực tinh
thần, trong văn học nghệ thuật, hoặc chỉ đề cập đến lĩnh vực giáo dục, phản
ánh trình độ học vấn… Trên thực tế, văn hóa bao gồm toàn bộ những giá trị
vật chất và những giá trị tinh thần mà loài người đã sáng tạo ra, nhằm đáp ứng
sự sinh tồn và cũng là mục đích cuộc sống của loài người.
Có thể thấy rằng, đây chính là nội dung quan điểm về văn hoá của
chủ nghĩa Mác - Lênin mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã lĩnh hội được trong
quá trình hoạt động cách mạng phong phú của mình. Quan niệm này của
Người xuất phát từ cách tiếp nhận tư tưởng Mácxít và rất gần gũi với nhận
thức hiện đại về văn hóa, coi văn hoá không đơn thuần là đời sống tinh

Ngay sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, Hồ Chí Minh đã đưa
ra quan điểm này. Ở đây, Hồ Chí Minh đặt văn hóa ngang hang với chính
trị, kinh tế, xã hội, tạo thành bốn vấn đề chủ yếu của đời sống xã hội và bốn
vấn đề này có quan hệ mật thiết với nhau.
&,7)>d: Hồ Chí Minh cho rằng, chính
trị, xã hội có được giải phóng thì văn hóa mới được giải phóng. Chính trị
giải phóng sẽ mở đường cho văn hóa phát triển. Người nói: “Bd
8)&=-cP,*%"?8'E)?"?
20
20
R7(@&)R78)E(C'C*N:[7, 434]. Để văn hóa phát
triển tự do, phải làm cách mạng chính trị trước.
&,E: Hồ Chí Minh chỉ rõ kinh tế là thuộc về
cơ sở hạ tầng, là nền tảng của việc xây dựng văn hóa. Từ đó, Người đưa ra
luận điểm: phải chú trọng xây dựng kinh tế, xây dựng cơ sở hạ tầng để có
điều kiện xây dựng và phát triển văn hóa. Người viết: @8E
aNU nhưng cơ sở hạ tầng của xã hội có kiến thiết rồi, văn hóa
mới kiến thiết và có điều kiện phát triển được.
Như vậy, vấn đề đặt ra ở đây là kinh tế phải đi trước một bước.
Người viết: 4@A<>dJ''CE8
Q5JE('C8EQ#_?o
%,%*N*+)JE'*,: [10, 59].
@8)E(C*L88'E8
7)''##&#78a*k-%'C<
EQ
Đứng trên lập trường của chủ nghĩa Mác - Lênin, Hồ Chí Minh
không nhấn mạnh một chiều về sự phụ thuộc “thụ động” của văn hóa vào
kinh tế. Người khẳng định: “J*<?"?@AW
a'a*k-+(E('#E)'C"?
<)U*C>?-"%,8,;RJ)=)

rất đặc trưng của văn hóa dân tộc, giúp phân biệt, không nhầm lẫn với văn
hóa của các dân tộc khác. Người cho rằng, để được như vậy, “phải” trau
dồi cho văn hóa, văn nghệ có tinh thần thuần túy “Việt Nam”, phải “lột tả
cho hết tinh thần dân tộc”, đó là chủ nghĩa yêu nước, đoàn kết, khát vọng
độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường… của dân tộc. Người cho rằng, “nếu dân
tộc hóa mà phát triển đến cực điểm thì tức là đến chỗ thế giới hóa nó, vì lúc
bấy giờ văn hóa thế giới sẽ phải chú ý đến văn hóa của mình sẽ chiếm được
vị trí ngang với các nền văn hóa thế giới” (Báo Cứu quốc, 9/10/1945). Tính
dân tộc của nền văn hóa không chỉ thể hiện ở chỗ biết giữ gìn, kế thừa và
phát huy những truyền thống tốt đẹp của dân tộc, mà còn phải phát triển
những truyền thống tốt đẹp ấy cho phù hợp với điều kiện lịch sử mới của
đất nước.
EX tức là hiện đại, tiên tiến, thuận với trào lưu tiến hóa
của thời đại. Tính khoa học của văn hóa đòi hỏi phải đấu tranh chống lại
những gì trái khoa học, phản tiến bộ, phải truyền bá tư tưởng mácxít, đấu
tranh chống lại chủ nghĩa duy tâm, thần bí, mê tín dị đoan, phải biết gạn
đục, khơi trong, kế thừa truyền thống tốt đẹp của dân tộc và tiếp thu tinh
23
23
hoa văn hóa nhân loại. Người nói: “M-,*N*@!')U
*N')U'$N',EX8N'
,-&X<?"?”. Phải kiên quyết đấu tranh chống những
gì trái với khoa học, phản tiến bộ. Những người làm văn hóa phải có trí tuệ,
hiểu biết khoa học tiên tiến, phải có chiến lược xây dựng văn hóa mang tầm
thời đại.
*+a nền văn hóa phải phục vụ cho nhân dân và do nhân
dân xây dựng nên. Hồ Chí Minh nói, “5'##pA
a'@8'##((R)L@8'##*+*?
"?”; “HUa@8_D+)((@8_D
+QM?qE(^+_<!

tác văn học đã góp phần không nhỏ trong việc xây dựng tư tưởng, tình cảm,
củng cố niềm tin, lý tưởng con người trong chặng đường đấu tranh đầy gian
khó như tập thơ Ngục trung nhật ký, các bài thơ tuyên truyền như Ca binh
lính, Ca sợi chỉ…
“;*;*I
D==E(*I
;*I;*
M$D==@A*I:
cQQ
.;*f3
4j(&JE)^N@;E(R$
 8a8@='RC)-Z@8A:Q
Qua những câu thơ trên đã khuyến khích tinh thần đoàn kết toàn dân
trong công cuộc đấu tranh và xây dựng Tổ quốc.
@8)CR)?"?Q
Dân trí là trình độ hiểu biết, là vốn kiến thức của người dân.Nói đến
văn hóa là phải nói đến dân trí. Đó là trình độ hiểu biết, là vốn kiến thức
của người dân. Nâng cao dân trí phải bắt đầu từ chỗ biết đọc, biết viết để có
thể hiểu biết các lĩnh vực khác của đời sống xã hội. Đánh giá cao việc nâng
25
25

Trích đoạn Quan điểm của Hồ Chí Minh về một số lĩnh vực chính của văn hóa Tình hình thế giới và trong nước Quan điểm chỉ đạo và chủ trương của Đảng về xây dựng và phát triển nền văn hóa nước ta thời kỳ đổi mớ Hạn chế và nguyên nhân Nhiệm vụ và yêu cầu

---