QUY CHẾ PHÁP LÝ CỦA
CHỨNG KHOÁN VÀ TTCK
TS. Lê Vũ Nam
I. QUY CHẾ PHÁP LÝ CỦA CHỨNG KHĨAN
Khái niệm
Đặc điểm
Phân loại
I. QUY CHẾ PHÁP LÝ CỦA CHỨNG KHÓAN
1. Khái nim chng khóan
Theo Luật về TTCK của Mỹ (1934): “Thuật ngữ
chứng khoán nghĩa là bất kỳ giấy nợ, cổ phần, chứng
khoán tồn tại, trái phiếu, giấy vay nợ không có ñảm
bảo, chứng chỉ về quyền lợi hoặc dự phần trong bất
kỳ thỏa thuận chia lợi nhuận nào, hoặc trong bất kỳ
khoản tiền hoặc hợp ñồng thuê mỏ dầu, mỏ khí
hay
các mỏ nào khác; bất kỳ chứng chỉ ủy thác thế chấp
,
chứng chỉ chi phí tiền tổ chức hoặc chứng chỉ ñăng ký
mua chứng khoán mới phát hành, cổ phần có thể
chuyển nhượng, hợp ñồng dầu tư, chứng chỉ ủy thác
bỏ phiếu, chứng chỉ ủy thác…”.
I. QUY CHẾ PHÁP LÝ CỦA CHỨNG KHÓAN
1. Khái nim chng khóan
Luật về TTCK của Liên Bang Nga năm 1996:
“Chứng khoán phát hành là bất kỳ chứng khoán
nào, kể cả chứng khoán phi vật chất mang ñồng
thời các dấu hiệu sau ñây:
 Ghi nhận các quyền tài sản và phi tài sản cho
phép người sở hữu xác nhận, chuyển nhượng
và thực hiện vô ñiều kiện các quyền trên theo

Trong khoa học kinh tế- tài chính:
 Chứng khoán là phương tiện xác nhận quyền và
lợi ích hợp pháp của người sở hữu ñối với tài
sản hoặc vốn của tổ chức phát hành.
 Chứng khoán là mọi sản phẩm tài chính có thể
chuyển nhượng ñược, bao gồm cổ phiếu, trái
phiếu, các công cụ của thị trường tiền tệ như tín
phiếu kho bạc, kỳ phiếu ngân hàng và các loại
thương phiếu.
I. QUY CHẾ PHÁP LÝ CỦA CHỨNG KHÓAN
2. ðc ñim chng khóan
Tính giá trị
Tính chuyển nhượng (tính thanh khỏan)
Tính sinh lời
Tính rủi ro
Tính chặt chẽ về mặt hình thức
I. QUY CHẾ PHÁP LÝ CỦA CHỨNG KHÓAN
2. Phân loi chng khoán- cổ phiếu
 Khái niệm:
 Theo Luật chứng khóan năm 2006:Cổ phiếu là loại
chứng khoán xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp của
người sở hữu ñối với một phần vốn cổ phần của tổ
chức phát hành.
 Trong khoa học kinh tế - ti chính: Cổ phiếu là chứng
khoán do công ty cổ phần phát hành xác nhận quyền
sở hữu một hoặc một số cổ phần của công ty ñó. Cổ
phiếu ñược phát hành khi công ty cổ phần huy ñộng
vốn ñể thành lập công ty hoặc khi công ty huy ñộng
thêm vốn ñể phục vụ sản xuất, kinh doanh. Số vồn ñó
ñược chia thành nhiều phần bằng nhau gọi là cổ phần.

ổ phần với ñiều kiện ưu ñãi.
 ðược chia lại tài sản khi công ty phá sản hoặc giải thể sau
khi
ñã thanh toán các khoản nợ.
 ðược tham gia quản lý, ñiều hành công ty.
 ðược cung cấp thông tin.
I. QUY CHẾ PHÁP LÝ CỦA CHỨNG KHÓAN
2. Phân loi chng khoán- cổ phiếu
Cổ phiếu ưu ñãi: Là loại cổ phiếu phát hành sau cổ
phiếu thường, cho phép người nắm giữ ñược hưởng
một số quyền lợi ưu ñãi hơn so với cổ ñông thường.
Có một số loại cổ phiếu ưu ñãi sau ñây:
CP ưu ñãi biểu quyết: Là cổ phiếu có số phiếu biểu
quyết nhiều hơn số phiếu của cổ phiếu thường và
thường do ðiều lệ công ty quy ñịnh, không ñược
chuyển nhượng.
Cổ phiếu ưu ñãi cổ tức: Là cổ phiếu ñược trả cổ tức
cao hơn so với mức cổ tức của cổ phiếu thường hoặc
mức ổ ñịnh hàng năm. Cổ phiếu loại này không cho
phép người nắm giữ có quyền biểu quyết hay tham dự
ðHð cổ ñông. Có CP ưu ñãi cổ tức tích lũy và không
t
í
ch
l
ũ
y
.
I. QUY CHẾ PHÁP LÝ CỦA CHỨNG KHÓAN
2. Phân loi chng khoán - cổ phiếu

như các ngành thép, xi măng, thiết bị, ñộng cơ,
xây dựng…
Cổ phiếu theo mùa (Seasonal stock): Là cổ
phiếu của những CTCP sản xuất, kinh doanh
theo mùa vụ.
I. QUY CHẾ PHÁP LÝ CỦA CHỨNG KHÓAN
2. Phân loi chng khoán- cổ phiếu
 Căn cứ vào nguyên tắc thực hiện quyền:
Cổ phiếu vô danh:
 Không ghi tên người sở hữu.
 Không hạn chế chuyển nhượng.
 Số lượng phát hành lớn nhất.
Cổ phiếu ký danh.
 Có ghi tên người sở hữu.
 Thủ tục chuyển nhượng phức tạp.
 Giới hạn ñối tượng nắm giữ.
I. QUY CHẾ PHÁP LÝ CỦA CHỨNG KHÓAN
2. Phân loi chng khoán- cổ phiếu
 Một số loại cổ phiếu khác:
Cổ phiếu của cổ ñông sáng lập; Là cổ phiếu do cổ
ñông sáng lập nắm giữ tại thời ñiểm thành lập CTCP
theo quy ñịnh (Luật DN 2005 quy ñịnh các CðSL phải
cùng nhau mua ít nhất 20% tổng số CP phổ thông và
không ñược chuyển nhượng cho người không phải là
CðSL trong 3 năm).
Cổ phiếu thưởng: Là loại cổ phiếu ñược phát hành
bằng nguồn lợi nhuận ñể lại hoặc các nguồn vốn chủ
sở hữu hợp pháp khác của CTCP ñể phát không cho
các cổ ñông hiện tại tương ứng với tỷ lệ cổ phần hiện
có trong công ty.

 Trái phiếu có rủi ro thấp.
I. QUY CHẾ PHÁP LÝ CỦA CHỨNG KHÓAN
2.Phân loi chng khoán- Trái phiếu
Phân loại:
 Căn cứ vào chủ thể phát hành, có:
Trái phiếu Chính phủ (Goverment bond):Là trái
phiếu do Chính phủ phát hành, có thời hạn, có
mệnh giá, có lãi, xác nhận nghĩa vụ trả nợ của
Chính phủ ñối với người sở hữu, bao g
ồm:
 Tín phiếu kho bạc: có thời hạn dưới 1 năm, phát
hành nhằm mục ñích bù ñắp thâm hụt tạm thời
của ngân sách và tạo thêm công cụ cho thị trường
tiền tệ.
 Trái phiếu kho bạc: có thời trên 1 năm phát hành
nhằm huy ñộng vốn theo kế hoạch ngân sách Nhà
nước ñã ñược Quốc hội phê duyệt.
I. QUY CHẾ PHÁP LÝ CỦA CHỨNG KHÓAN
2.Phân loi chng khoán- Trái phiếu
 Trái phiếu ñầu tư: có thời hạn trên 1 năm, phát
hành ñể huy ñộng vốn cho những công trình, dự
án ñầu tư ñã ñược Chính phủ phê duyệt nhưng
chưa ñược bố trí vốn ngân sách hoặc huy ñộng
vốn cho Quỹ hỗ trợ phát triển theo kế hoạch tín
dụng ñầu tư phát triển hàng năm ñược Chính
phủ phê duyệt.
Trái phiếu công ty (Corporate bond):
 Trái phiếu có thế chấp (Mortgage bonds).
 Trái phiếu không thế chấp (Debenture).
 Trái phiếu có thể chuyển ñổi thành cổ phiếu

Thứ tự thanh toán
khi công ty giải thể
hoặc phá sản
Không có thời hạnCó thời hạn nhất ñịnh, sau
thời hạn ñó tổ chức phát
hành phải thanh toán cho trái
chủ
Thời hạn
Quyền biểu quyết và hưởng
cổ tức theo kết quả kinh
doanh
Quyền ñòi hỏi thanh toán cả
gốc và lãi
Quyền của người
sở hữu ñối với tổ
chức phát hành
Cổ tức và lãi từ chênh lệch
giá mua và giá bán
Lãi trái phiếuThu nhập của
người sở hữu
Rủi ro caoRủi ro thấpMức ñộ rủi ro
Vốn cổ phầnTài chính qua vay nợðặc ñiểm vốn
Công ty cổ phần
Chính phủ, chính quyền ñịa
phương, doanh nghiệp
Tổ chức phát hành
Cổ phiếuTrái phiếuðặc ñiểm của cổ
phiếu và trái phiếu
I. QUY CHẾ PHÁP LÝ CỦA CHỨNG KHÓAN
2. Phân loi chng khoán- Chứng chỉ quỹ ñầu tư