A . Đặt vấn đề
Hình học là một môn trừu tượng và mới đối với các em học sinh lớp
6. Vì ở tiểu học các em chỉ được làm quen với hình học qua “nhận biết
hình” là chủ yếu. Các em chưa được làm quen với phương pháp vẽ hình,
suy luận, chứng minh một vấn đề hình học. Những khái niệm về hình học
lớp 6 là những khái niệm mở đầu, là nền móng cho môn hình học ở các
lớp 7,8,9 sau này. Nếu ngay từ ban đầu các em không nắm chắc kiến
thức, không biết giải quyết các bài tập về hình học thì sẽ dẫn đến tình
trạng, các em sẽ sợ học hình, chán học hình học và sẽ bị mất gốc về kiến
thức.
Qua theo dõi thực trạng của học sinh cho thấy: Học sinh chưa nắm
chắc khái niệm, tính chất của hình học. Học sinh đọc và viết các kí hiệu
về hình học chưa chuẩn xác. Sử dụng các dụng cụ vẽ hình còn lóng
ngóng, vẽ hình chưa chính xác. Giải các bài tập về hình học còn chưa biết
suy luận.
Chính từ những thực trạng trên mà tôi đưa ra ‘’MỘT SỐ DẠNG BÀI TẬP ĐỂ
CỦNG CỐ KIẾN THỨC, KỸ NĂNG VẼ HÌNH, KỸ NĂNG SUY LUẬN TRONG
CHƯƠNG GÓC-HÌNH HỌC 6’’
B. Giải quyết vấn đề
* Yêu cầu đối với học sinh
Mỗi học sinh phải có đầy đủ đồ dùng học tập phục vụ cho bộ môn:
Thước thẳng, thước đo góc, chì, êke, kompa, SGK, sách tham khảo.
Mỗi học sinh tối thiểu phải biết viết được chính tả hình học
* Giáo viên: kiểm tra đồ dùng của học sinh
I. Dạng 1: Bài tập củng cố kiến thức thông qua việc dùng ngôn ngữ
Mục đích:
Qua các bài tập này học sinh được làm quen và sử dụng thành thạo
các ngôn ngữ hình học có liên quan. Củng cố kiến thức hình học đã học
Giáo viên: Rèn học sinh sử dụng ngôn ngữ thành thạo và chính xác.
1.Bài 1:
Điền vào chỗ trống các phát biểu sau để được một câu đúng

= =
Thì
2. Bài 2:
Các câu sau đúng hay sai, nếu sai sửa lại cho đúng
a) Góc là hình tạo bởi hai tia cắt nhau
b) Góc tù là góc lớn hơn góc vuông
c) Nếu Oz là tia phân giác của góc xOy thì
· ·
xOz zOy
=
d) Nếu
· ·
xOz zOy
=
thì Oz là tia phân giác của góc xOy
e) Góc vuông là góc có số đo bằng 90
0
f) Hai góc kề nhau là hai góc có một cạnh chung
g) Hai góc phụ nhau nếu tổng của chúng bằng 90
0
II. Dạng 2: Đọc hình để củng cố kiến thức
Mục đích: Thông qua hình vẽ học sinh được tái hiện hình ảnh về góc
-Học sinh biết phân biệt đỉnh cạnh của góc
-Học sinh biết viết ký hiệu góc, đọc số đo một góc
-Học sinh biết sử dụng thước đo góc để đo góc
- Học sinh biết nhận biết một góc vuông, góc bẹt, góc tù, góc nhọn
bằng trực quan và bằng sử dụng thước đo góc
- Học sinh biết được hai góc kề nhau, hai góc phụ nhau, hai góc bù
nhau, hai góc kề bù.
1. Bài1: Quan sát các hình sau rồi điền vào bảng

r
s
x
y
•
O
b
c
2.Bài 2:
Đọc tên và viết ký hiệu các góc ở hình sau?
Có tất cả bao nhiêu góc ?
Hướng dẫn:
Đọc tên
góc
ABD
góc CBD góc BDE góc EDF góc BDF
góc
ABC
Ký hiệu
·
ABD
·
CBD
·
BDE
·
EDF
·
BDF
·

c
y
a)
b)4. Bài 4:
a) Đo các góc ở hình a và hình b
b) Viết tên các cặp góc phụ nhau ở hình b
Hướng dẫn:
Các cặp góc phụ nhau : Góc AOB và góc BOD
Góc AOC và góc COD
5. Bài 5:
a) Đo các góc ở hình a và hình b
b) Viết tên các cặp góc kề nhau ở hình b, các cặp góc bù nhau ở hình
b
Hướng dẫn:
+Các cặp góc kề nhau là:
Góc xAb và góc bAc Góc xAc và góc cAy
Góc bAc và góc cAy Góc xAb và góc bAy
+Các cặp góc bù nhau là:
Góc xAc và góc cAy Góc xAb và góc bAy
III. Dạng 3 : Bài tập luyện kỹ năng vẽ hình
Mục đích :
Thông qua bài tập này học sinh biết vẽ hình chính xác theo yêu cầu
bài toán
1. Bài1:
- 4 -
O
d

Góc aOb, góc bOc, góc cOd, góc aOc, góc aOd, góc bOd.
Có tất cả 6 góc
2. Bài 2:
Vẽ góc BAC có số đo 135
0
Hướng dẫn:
-Vẽ tia AB
-Trên nửa mặt phẳng có bờ chứa tia AB vẽ tia AC sao cho
·
BAC
=
135
0
3. Bài 3:
Vẽ góc cho biết một cạnh và số đo góc đó trong các trường hợp sau
a)
·
BAC
= 20
0
b)
·
xCz
= 110
0
c)
·
yDx
= 80
0

·
AOC BOC
=
·
·
·
AOC BOC AOB
+ =
Vậy
·
·
·
0
70
2 2
AOB
AOC BOC
= = =
= 35
0
Vẽ tia OC nằm giữa hai tia OA và OB sao cho
·
0
35AOC
=
Bài tập nâng cao :
Bài 1: Cho hai tia chung gốc Ox, Oy không đối nhau. Kẻ ba tia Oz, Ot,
Ov nằm giữa hai tia Ox, Oy. Liệt kê ra tất cả các góc đỉnh O có hai cạnh
là hai trong các tia nói trên. Có tất cả bao nhiêu góc ?
Bài 2: Cho ba đường thẳng xy, xt, uv cùng đi qua điểm O.

0
O
m
z
x
40
0
O
y
Trên cùng một nửa mặt phẳng bờ chứa tia Ox vẽ các tia Ot và Oy sao
cho:

·
·
0 0
35 ; 70xOt xOy
= =
a) Tia Ot có nằm giữa hai tia Ox và Oy không ?
b)So sánh góc tOy và góc xOt
c)Tia Ot có là tia phân giác của góc xOy không? vì sao?
Hướng dẫn:
a) Tia Ot nằm giữa hai tia Ox và Oy vì:
Trên cùng một nửa mặt phẳng bờ chứa tia Ox,

·
·
0 0
35 ; 70xOt xOy
= =
nên

2. Bài 2:
Cho hai tia Oy, Oz cùng nằm trên một nửa mặt phẳng bờ chứa tia Ox
sao cho
·
xOy
= 100
0
,
·
xOz
= 40
0
. Gọi Om là tia phân giác của góc yOz.
Tính góc xOm
Hướng dẫn :
Vì trên một nửa mặt phẳng bờ chứa tia Ox có
·
xOy
= 100
0
,
·
xOz
=
40
0
. (
·
·
xOy xOz

2 2
xOy
yOm mOz
= = = =
Từ (1) và (2) ta có tia Oz nằm giữa hai tia Om và Ox
- 7 -
O
y
x
/
t
x
O
y
x
v
z
u
·
·
·
xOm xOz mOz
= +
= 40
0
+ 30
0
= 70
0


-140
0
= 40
0

Vì Ot là tia phân giác của góc xOy nên
·
¶
·
0
0
140
70
2 2
xOy
xOt tOy
+ = = =
Tia Ot nằm giưa hai tia Ox và Ox
/

nên ta có
·
·
·
/ /
x Ot tOx xOx
+ =
hay
·
/

(1)
Vì Ov là tia phân giác của góc yOz
·
·
·
2
yOz
yOv vOz
= =
(2)
Tia Oy nằm giữa hai tia Ou và Ov
·
·
·
uOy yOv uOv
= =
(3)
Từ (1); (2) và (3) ta có :
·
·
·
·
·
2 2 2
xOy yOz xOy yOz
uOv
+
= + =
Mặt khác :
·

Tính số đo các góc xOz và zOy
Bài 2: (Đề thi chọn HSG toán 6 năm học 2002-2003 )
Đặt thước đo độ trên nửa mặt phẳng chứa tia Ox sao cho tâm của
thước trùng với gốc O của tia Ox , đáy của thước trùng với đường
thẳng Ox. Dựng liên tiếp các góc:
·
xOA
= 60
0
;
·
xOB
= 90
0
;
·
xOC
= 120
0
;
·
xOD
= 180
0
a) Hãy chỉ ra tất cả các góc có các cạnh là các tia: Ox; OA; OB; OC;
OD và tính các góc đó.
b) Trong các tia và các góc kể trên tia nào là tia phân giác của góc
nào? tại sao ?
Bài 3: (Đề thi chọn HSG toán 6 năm học 2004-2005 )
Cho hai góc kề nhau xOy và xOz mà

về hình học , các em đã biết suy luận khi giải bài tập hình học và tìm
được mối liên hệ giữa chúng .
Do vậy tiết học toán không trở lên quá nặng nề đối với các em.
- 9 -
Kết quả là : Các em rất phấn khởi khi học môn hình học, các em làm
các bài tập được giao tích cực, không ỉ lạivà không tự ti. từ đó càc
em nắm chắc bản chất kiến thức,vận dụng các kiến thức vào giải các
bài tập một cách nhuần nhuyễn và linh hoạt
Điểm các bài kiểm tra được nâng lên rõ rệt
Trên đây là một số bài toán về góc trong chương trình hình học lớp 6
để giúp học sinh nắm chắc kiến thức về góc, giúp học sinh có kĩ năng
vẽ hình chính xác và khả năng suy luận lôgíc. Tuy nhiên các bài tập
trên có thể còn nhiều hạn chế . Tôi rất mong được sự đóng góp ý kiến
chân thành của các thầy cô giáo
- 10 -