Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/ ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM GIÁP VĂN THÀNH ĐÁNH GIÁ GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ
THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP Ở HUYỆN YÊN THẾ,
TỈNH BẮC GIANG
LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC
MÃ SỐ: 60.14.01.14
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Phan Hữu Tham Thái Nguyên, năm 2014
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/
i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số
liệu và kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực và chưa có
ai thực hiện nghiên cứu./.
Thái Nguyên, tháng 10 năm 2014
Tác giả luận văn
tạo huyện Yên Thế đã quan tâm tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình
học tập và thực hiện nghiên cứu đề tài này.
Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS Phan Hữu Tham,
nguyên Trưởng Khoa Tâm lý Giáo dục Trường Đại học Sư phạm Thái
Nguyên - Người thầy giáo đã dành nhiều thời gian và tâm huyết, tận tình
hướng dẫn chỉ bảo cho tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài.
Mặc dù đã rất nhiều cố gắng, song do năng lực có hạn nên đề tài không
tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong được sự cảm thông, chia sẻ và giúp đỡ của
các thầy giáo, cô giáo và các bạn đồng nghiệp để đề tài được hoàn thiện hơn./.
Thái Nguyên, tháng 10 năm 2014
Tác giả luận văn
Giáp Văn Thành
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/
iii
MỤC LỤC
Trang
Trang bìa phụ
Lời cam đoan i
Lời cảm ơn. ii
Mục lục iii
Danh mục các từ viết tắt iv
chuẩn nghề nghiệp 23
1.3.8 Trách nhiệm của Trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo trong việc quản
lý công tác đánh giá GV THCS theo chuẩn nghề nghiệp 25
1.3.9 Trách nhiệm của Hiệu trưởng Trường THCS trong QL công tác đánh
giá GV theo chuẩn nghề nghiệp 26
Tiểu kết chương 1 26
Chƣơng 2. THỰC TRẠNG ĐÁNH GIÁ GV THCS THEO CHUẨN
NGHỀ NGHIỆP Ở HUYỆN YÊN THẾ, TỈNH BẮC GIANG 28
2.1. Sơ lược về tình hình kinh tế xã hội huyện Yên Thế 28
2.1.1. Sơ lược về vị trí địa lý và định hướng phát triển kinh tế, xã hội 28
2.1.2. Thực trạng về giáo dục và đào tạo huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang 30
2. 2. Một số vấn đề chung về khảo sát thực trạng 37
2.2.1. Mục đích khảo sát 37
2.2.2. Nội dung khảo sát 37
2.2.3. Đối tượng khảo sát 38
2.2.4. Phương pháp khảo sát 38
2.3. Kết quả khảo sát thực trạng đánh giá GV THCS theo Chuẩn nghề
nghiệp ở huyện Yên Thế 38
2.3.1. Về kế hoạch chuẩn bị cho công tác đánh giá GV theo Chuẩn 38
2.3.2. Về tổ chức thực hiện đánh giá GV 40
2.3.3. Kết quả đánh giá, xếp loại GV theo Chuẩn 47
2.3.4. Về chỉ đạo thực hiện công tác đánh giá, xếp loại GV theo Chuẩn nghề nghiệp 52
2.3.5. Về công tác kiểm tra việc đánh giá, xếp loại GV theo Chuẩn 53
2.3.6. Đánh giá chung về thực trạng 54
Tiểu kết chương 2 60
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/
v
Chương 3. MỘT SỐ BIỆN PHÁP QL CÔNG TÁC ĐÁNH GIÁ GV
iv
DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT
BCHTW
:
Ban Chấp hành Trung ương
CBQL
:
Cán bộ quản lý
CBQLGD
:
Cán bộ quản lý giáo dục
GD&ĐT
:
Giáo dục và Đào tạo
GV
:
Giáo viên
KHGD
:
Khoa học giáo dục
NV
:
Nhân viên
QL
:
Quản lý
SGK
:
Sách giáo khoa
vi
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
Trang
Sơ đồ 1.1: Chuẩn nghề nghiệp GV là sự kết hợp mô hình nhân cách với mô
hình hoạt động nghề nghiệp 15
Sơ đồ 1.2: Cấu trúc của Chuẩn nghề nghiệp GV trung học 16
Sơ đồ 1.3: Đánh giá, xếp loại GV theo chuẩn 21
Biểu đồ 2.1: So sánh kết quả đánh giá GV qua 03 năm 48
Biểu đồ 2.2: So sánh kết quả đánh giá qua 03 năm học 49
Biểu đồ 2.3: So sánh kết quả tự đánh giá, xếp loại của GV và kết quả đánh
giá, xếp loại của hiệu trưởng. 49
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/
1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài:
Hội nghị lần thứ 2 BCHTW khóa VIII đã chỉ rõ: “GV là nhân tố quyết
định chất lượng giáo dục và được xã hội tôn vinh”. Kết luận tại Hội nghị lần
thứ 6 BCHTW khóa IX đã xác định “ Bố trí cán bộ QLGD các cấp phù hợp
với yêu cầu năng lực cán bộ; xây dựng kế hoạch đào tạo lại đội ngũ GV và
cán bộ QLGD phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ và năng lực cán bộ; xây dựng kế
hoạch đào tạo lại đội ngũ GV và cán bộ QLGD, đảm bảo đủ số lượng, cơ cấu
cân đối, đạt chuẩn, đáp ứng yêu cầu thời kỳ đổi mới; hoàn thiện chế độ chính
sách đối với nhà giáo và CBQL”; Luật Giáo dục năm 2005 cũng khẳng định:
“Nhà giáo giữ vai trò quyết định trong việc bảo đảm chất lượng giáo dục”.
trong đó phương pháp dạy học của GV có vai trò trong việc nâng cao chất lượng
giáo dục. Người GV THCS có vị trí, vai trò quan trọng như vậy. Nên yêu cầu đối
với GV THCS phải bao gồm cả ba lĩnh vực: Phẩm chất đạo đức, tư tưởng chính
trị; kiến thức và kỹ năng sư phạm.
Trong những năm gần đây, đội ngũ GV THCS ở nước ta đã dần đi vào
ổn định, tình trạng thiếu GV đã được khắc phục. Công cuộc thực hiện đổi mới
căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam đòi hỏi phải đặt ra những yêu cầu
mới về phẩm chất và năng lực đối với GV THCS. Để đánh giá đúng chất lượng
đội ngũ GV THCS, Bộ GD&ĐT đã ban hành Quy định Chuẩn nghề nghiệp GV
THCS, GV trung học phổ thông kèm theo Thông tư số 30/2009/TT-BGD&ĐT,
ngày 22/10/2009. Đánh giá GV THCS theo chuẩn nghề nghiệp đã được các
trường THCS trong cả nước quan tâm và triển khai thực hiện, trong đó có các
trường THCS ở huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang. Việc đánh giá GV THCS theo
Chuẩn nghề nghiệp nhằm mục đích chủ yếu là giúp mỗi GV tự đánh giá mình,
từ đó tự đề ra kế hoạch rèn luyện phấn đấu, bồi dưỡng phẩm chất, năng lực
nghề nghiệp, qua đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục. Tuy nhiên, qua
thực tế cho thấy, sau bốn năm triển khai thực hiện, việc đánh giá GV THCS
theo chuẩn nghề nghiệp trên địa bàn huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang vẫn còn
nhiều hạn chế, bất cập. Qua tìm hiểu thực tế cho thấy, cho đến nay trên địa bàn
huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang, chưa có nghiên cứu nào đề cập tới việc đánh
giá GV THCS theo chuẩn ngề nghiệp.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/
3
Xuất phát từ những yêu cầu thực tế, cùng với những kiến thức về công tác
quản lý đã tiếp thu được trong quá trình học tập và nghiên cứu, tôi chọn đề tài “Đánh
giá GV THCS ở huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang theo Chuẩn nghề nghiệp”.
2. Mục đích nghiên cứu.
Nghiên cứu thực trạng về hoạt động đánh giá GV THCS ở huyện Yên Thế,
Biện pháp QL hoạt động đánh giá GV theo chuẩn nghề nghiệp của hiệu
trưởng các trường THCS ở huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang.
6.2 Giới hạn về địa bàn nghiên cứu.
Tất cả các trường THCS ở huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang.
6.3 Giới hạn về khách thể khảo sát.
20 hiệu trưởng và 100 GV các trường THCS ở huyện Yên Thế, tỉnh
Bắc Giang.
7. Phƣơng pháp nghiên cứu.
7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí thuyết.
Trên cơ sở các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, của ngành
GD&ĐT, các tài liệu, giáo trình tham khảo có liên quan đến vẫn đề cần nghiên
cứu, sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, phân loại và hệ
thống hoá các tài liệu lý thuyết, quan điểm lí luận để làm sáng tỏ những vấn đề
cơ sở lí luận liên quan đến đề tài như: QL, đánh giá, chuẩn, chuẩn nghề nghiệp,
chuẩn nghề nghiệp GV THCS, đánh giá GV THCS theo chuẩn nghề nghiệp.
7.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn.
Sử dụng phối hợp các phương pháp:
- Phương pháp điều tra bằng phiếu: Thực chất phương pháp này là sử
dụng một bảng câu hỏi với một hệ thống câu hỏi đặt ra nhằm tìm hiểu về thực
trạng hoạt động tự đánh giá của GV theo chuẩn nghề nghiệp; thực trạng về hoạt
động đánh giá GV theo chuẩn nghề nghiệp của Hiệu trưởng; những biện pháp
QL hoạt động đánh giá mà Hiệu trưởng các trường THCS đã áp dụng; tính khả
thi của các biện pháp và những đề xuất nhằm hoàn thiện quy trình của hoạt
động đánh giá GV theo chuẩn nghề nghiệp của Hiệu trưởng các trường THCS ở
huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/
5
- Phương pháp phỏng vấn: Tiến hành phỏng vấn CBQL, GV các trường
1.1. Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề
Thực hiện Công văn số 660/BGDĐT-NGCBQLGD ngày 09/02/2010 của
Bộ GD&ĐT về việc hướng dẫn đánh giá, xếp loại GV trung học theo Thông tư
số 30/2009/TT-BGDĐT. Đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm và là một
trong những giải pháp góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ GV của mỗi cơ sở
giáo dục và của toàn ngành.
Trước những định hướng về đánh giá như vậy, các trường trung học đã
tiến hành xây dựng kế hoạch và tổ chức triển khai đánh giá GV theo chuẩn
nghề nghiệp. Cùng với đó, những nghiên cứu khoa học về đánh giá GV theo
chuẩn nghề nghiệp đã được triển khai. Có thể kể đến một số công trình nghiên
cứu đã được một số tác giả công bố như sau:
- Lương Thị Thanh Phương “Đánh giá GV Trung học phổ thông theo
chuẩn nghề nghiệp tại tỉnh Lào Cai”. Trong đề tài này, tác giả đã làm rõ một số
khái niệm như: Đánh giá, đánh giá GV theo chuẩn; Chuẩn, chuẩn nghề nghiệp;
Quy trình đánh giá GV theo chuẩn vv…Như vậy, tác giả mới chỉ trú trọng tới
việc tổ chức đánh giá GV trung học phổ thông theo chuẩn mà chưa có nghiên
cứu về đánh giá sự phù hợp của chuẩn với thực tiễn hiện nay và vai trò, trách
nhiệm của cấp QL đối với công tác này.
- Lê Thị Thanh Giang - Viện đảm bảo chất lượng giáo dục “Đánh giá
mức độ đáp ứng với chuẩn nghề nghiệp GV trung học phổ thông cử nhân sư
phạm do Trường Đại học An Giang đào tạo”. Trong đề tài này, tác giả lại đề
cập tới vấn đề đo lường mức độ đáp ứng của GV với chuẩn nghề nghiệp GV
trung học, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng đạo tạo cử nhân sư
phạm của nhà trường.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/
7
- Lò Thị Phương Hà “Biện pháp nâng cao mức độ đáp ứng chuẩn nghề
nghiệp của GV Trung học phổ thông thị xã Cao Bằng”. Trong đề tài này, tác
- Đánh giá là một quá trình bao gồm:
+ Chuẩn bị một kế hoạch;
+ Thu thập, phân tích thông tin và thu được kết quả;
+ Chuyển giao các kết quả thu được đến những người liên quan để họ
hiểu về đối tượng đánh giá hoặc giúp những người có thẩm quyền đưa ra các
nhận định hay các quyết định liên quan đến đối tượng đánh giá.
- Sản phẩm của đánh giá:
+ Dữ liệu thu được trong quá trình đánh giá: Các thông tin và bằng
chứng thu được;
+ Các nhận định: Các ý kiến rút ra trên cơ sở các thông tin và bằng
chứng thu được;
+ Các kết luận và kiến nghị.
- Qui trình đánh giá có thể gồm các bước sau:
+ Xây dựng các tiêu chí đánh giá;
+ Xây dựng các chuẩn mực;
+ Đo lường các thuộc tính của đối tượng đánh giá theo các tiêu chí và đối
chiếu với các chuẩn mực;
- Tổng hợp và tích hợp các bằng chứng thu được để đưa ra những nhận
định chuẩn xác.
- Scheerens đã cụ thể một số chức năng của đánh giá giáo dục:
+ Xác nhận và công nhận (kiểm định): Đánh giá để kiểm tra xem cơ sở
giáo dục hay người học có đạt được các chuẩn mực đặt ra hay không.
+ Tự chịu trách nhiệm: Đối tượng được đánh giá (cơ sở giáo dục, người
học) được chuẩn bị sẵn sàng về mọi mặt trước khi các tổ chức từ bên ngoài đến
thanh sát.
+ Học tập, rút kinh nghiệm: Đánh giá để có cơ sở làm cho các thuộc tính của
đối tượng (cơ sở giáo dục, người học) trở nên tốt hơn hay để cải tiến chất lượng.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/
10
- Chuẩn nghề nghiệp của một ngành nghề sẽ thay đổi theo sự thay đổi
của khoa học, kĩ thuật, của trình độ đào tạo người lao động, các yếu tố kinh tế,
xã hội, vv…
* Chuẩn nghề nghiệp GV [4]:
Chuẩn nghề nghiệp GV là hệ thống các yêu cầu cơ bản đối với GV về
phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống; năng lực chuyên môn, nghiệp vụ. Chuẩn
nghề nghiệp GV nhấn mạnh chất lượng tay nghề và phẩm chất nghề nghiệp.
Chuẩn nghề nghiệp GV trung học là: Văn bản quy định các yêu cầu cơ
bản về phẩm chất, năng lực đối với GV nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục THCS
và trung học phổ thông. Trong Chuẩn có các tiêu chuẩn và tiêu chí. Tiêu chuẩn
là quy định về những nội dung cơ bản, đặc trưng thuộc mỗi lĩnh vực của chuẩn.
Tiêu chí là các yêu cầu và điều kiện cần đạt được ở một nội dung cụ thể của mỗi
tiêu chuẩn. Minh chứng là các bằng chứng (tài liệu, tư liệu, sự vật, hiện tượng,
nhân chứng) được dẫn ra một cách khách quan mức độ đạt được của tiêu chí
Cũng như Chuẩn nghề nghiệp, Chuẩn nghề nghiệp GV trung học không
phải là những qui định bất biến, cứng nhắc. Chuẩn nghề nghiệp GV trung học
sẽ thay đổi khi nền kinh tế xã hội phát triển, trình độ dân trí được nâng cao, yêu
cầu về giáo dục có sự thay đổi.
1.2.3. Đánh giá GV THCS theo chuẩn nghề nghiệp
Đánh giá GV THCS theo Chuẩn nghề nghiệp là quá trình thu thập đầy đủ
các minh chứng thích hợp về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, năng lực
chuyên môn, nghiệp vụ và đưa ra những nhận định trên từng lĩnh vực đó.
1.3. Lý luận về QL công tác đánh giá GV THCS theo chuẩn nghề nghiệp
1.3.1. Mục đích và căn cứ của việc đánh giá GV THCS theo chuẩn
nghề nghiệp[4]
1.3.1.1. Mục đích của việc đánh giá GV theo chuẩn
ban hành TCNV các ngạch Công chức ngành GD&ĐT.
- Quyết định số 06/2006/QĐ-BNV ngày 21/3/2006 của Bộ trưởng Bộ
Nội vụ về việc ban hành Quy chế đánh giá, xếp loại GV mầm non và GV phổ
thông công lập.
- Quyết định số 16/2008/QĐ-BGDĐT ngày 16/4/2008 của Bộ trưởng Bộ
GD&ĐT về việc ban hành Quy định đạo đức nhà giáo.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/
12
* Căn cứ đặc điểm lao động sư phạm của GV:
Bất cứ lao động nào cũng có ba khâu: sử dụng công cụ lao động, tác
động lên đối tượng lao động và tiêu phí sức lao động.
Đối tượng lao động của người GV là con người, là thế hệ trẻ đang lớn
lên cùng với nhân cách của nó, mà là một con người rất nhạy cảm với những
tác động của môi trường bên ngoài theo hướng tích cực và cả hướng ngược lại.
Như vậy người GV phải lựa chọn và gia công lại những tác động xã hội và tri
thức loài người bằng lao động sư phạm của mình nhằm hình thành con người
đáp ứng được yêu cầu mới. Tác động đến đối tượng đó không phải lúc nào
cũng mang lại hiệu quả như nhau. Hiệu quả đó cũng không tỷ lệ thuận với số
lần tác động. Do đó, trong tay người GV phải có vô số phương án để tác động
đến đối tượng, không thể rập khuôn máy móc như lao động khác.
Công cụ của người GV thứ nhất là kiến thức song đó mới chỉ là điều kiện
cần nhưng chưa đủ. Bởi vì trong xã hội ta ngày nay, con người mới phải phát
triển toàn diện chứ không chỉ có kiến thức đơn thuần. Ngoài ra còn có một số
công cụ nữa chính là lao động sư phạm của người GV với toàn bộ nhân cách
của mình. Từ đó chúng ta có thể thấy rõ hơn, nếu GV thiếu nhân cách thì không
thể giáo dục nhân cách cho học sinh. Do đó mà bản thân mỗi GV phải luôn tự
hoàn thiện bản thân về phẩm chất đạo đức và năng lực chuyên môn. GV phải
có năng lực giải quyết các vấn đề này sinh trong thực tiễn dạy học và giáo dục
giáo dục.
1.3.2. Bản chất của việc đánh giá GV theo Chuẩn nghề nghiệp[4]
- Đánh giá GV theo Chuẩn thực chất là đánh giá năng lực nghề nghiệp
của giáo viên. Năng lực nghề nghiệp của GV THCS được hiểu là khả năng tổ
chức và thực hiện các hoạt động dạy học và giáo dục, đảm bảo cho hoạt động
có kết quả theo mục tiêu của giáo dục THCS. Năng lực nghề nghiệp của GV
THCS biểu hiện ở phẩm chất đạo đức nghề; kiến thức nghề và kĩ năng nghề.
- Đánh giá giáo viên theo Chuẩn là quá trình thu thập đầy đủ các minh
chứng thích hợp về năng lực nghề nghiệp của GV.
- Minh chứng (hay chỉ số đánh giá) trong đánh giá năng lực là các dấu
hiệu có thể nhận biết, quan sát, đo đếm được phản ánh một nhận thức hay một
hoạt động giáo dục, giảng dạy cụ thể mà giáo viên đã thực hiện để đạt tiêu chí
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/
14
của Chuẩn ở mức độ nào đó. Như vậy, đánh giá GV theo Chuẩn được thực hiện
lần lượt theo thứ tự:
+ “Tìm minh chứng - xác định mức độ tiêu chí – xác định mức độ yêu
cầu – xác định mức độ lĩnh vực – xác định mức độ xếp loại chung”
- Đánh giá GV theo Chuẩn đảm bảo tính trung thực, khách quan, toàn
diện, khoa học, dân chủ và công bằng; phản ánh đúng phẩm chất, năng lực dạy
học và giáo dục của GV tại thời điểm đánh giá.
- Đánh giá GV theo Chuẩn đòi hỏi có sự thay đổi cơ bản trong suy nghĩ
của GV, hiệu trưởng và cán bộ quản lí giáo dục. Đánh giá GV theo Chuẩn
không nhằm vào việc bình xét thi đua, hay chạy theo thành tích (nhằm đạt các
tỉ số phần trăm cao) mà dựa vào năng lực nghề nghệp GV thể hiện, tức là xem
xét những gì mà giáo viên có thể thực hiện được. Cũng vì thế việc đánh giá GV
theo chuẩn sẽ không chỉ phụ thuộc vào thâm niên mà cơ bản phụ thuộc vào sự
phấn đấu, thể hiện năng lực nghề nghiệp của GV được xác định qua đánh giá
hình hoạt động nghề nghiệp
Trong xây dựng Chuẩn nghề nghiệp GV, việc phân tích các năng lực của
người GV được căn cứ vào các hoạt động cơ bản trong nghề dạy học, lần lượt
theo các công đoạn hành nghề của người giáo viên.
Các yêu cầu về phẩm chất và năng lực được trình bày thành 6 tiêu chuẩn.
Mỗi tiêu chuẩn được cụ thể hóa thành 2 đến 8 tiêu chí. Tổng số có 25 tiêu chí.
Mỗi tiêu chí có 4 mức độ.
CHUẨN
NGHÈ
NGHIẸP
GIÁO
VIÊN
TRUNG
HỌC
NHÂN
CÁCH
Phẩm
chất
Năng
lực
Kiến
thức
Kỹ
năng
HOẠT
ĐỘNG
NGHỀ
NGHIỆP