Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
_______________________ PHẠM PHÚ TÙNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ NHẰM NÂNG CAO
CHẤT LƢỢNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CÁC TRƢỜNG
TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP
Ở HUYỆN NINH GIANG TỈNH HẢI DƢƠNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. PHẠM VĂN SƠN
Thái Nguyên - 2013

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân tôi, được
xuất phát từ yêu cầu phát sinh trong công việc để hình thành hướng nghiên cứu.
Các số liệu có nguồn gốc rõ ràng tuân thủ đúng nguyên tắc và kết quả trình bày
trong luận văn được thu thập trong quá trình nghiên cứu là trung thực. Nội
dung luận văn chưa từng được ai công bố trước đây.

thiếu sót, tác giả luận văn kính mong nhận được sự chỉ dẫn, góp ý thêm của các
thầy, cô giáo và các bạn đồng nghiệp.

Thái Nguyên, tháng 4 năm 2013
Tác giả luận văn
Phạm Phú Tùng
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

iii
MỤC LỤC
Lời cam đoan i
Lời cảm ơn ii
Mục lục iii
Danh mục chữ viết tắt vi
Danh mục các bảng vii
Danh mục các hình, biểu đồ viii
MỞ ĐẦU 1
1. Lí do chọn đề tài 1
2. Mục đích nghiên cứu 2
3. Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2
4. Giả thuyết khoa học 3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu 3
6. Phương pháp nghiên cứu 3
7. Đóng góp của luận văn 4
8. Cấu trúc luận văn 4
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP 5

THCS huyện Ninh Giang theo chuẩn nghề nghiệp 44
2.3.1. Thực trạng về quản lý đội ngũ giáo viên THCS huyện Ninh Giang theo
chuẩn nghề nghiệp 45
2.3.2. Công tác quản lý của các cán bộ quản lý 55
2.4. Đánh giá chung về thực trạng quản lý giáo viên các trường THCS huyện
Ninh Giang theo chuẩn nghề nghiệp 57
2.4.1.Mặt được 57
2.4.2. Mặt chưa được 57
2.4.3. Nguyên nhân 58
2.4.4. Một số vấn đề đặt ra trong công tác quản lý đội ngũ giáo viên các trường
THCS huyện Ninh Giang theo chuẩn nghề nghiệp 58
Kết luận chương 2 59

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

v
Chƣơng 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
CÁC TRƢỜNG THCS Ở HUYỆN NINH GIANG THEO CHUẨN
NGHỀ NGHIỆP 60
3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp 60
3.2. Đề xuất một số biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên các trường THCS
huyện Ninh Giang theo chuẩn nghề nghiệp 62
3.2.1. Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức và trách nhiệm của đội ngũ giáo viên
trường THCS về thực hiện chuẩn nghề nghiệp 62
3.2.2. Biện pháp 2: Đổi mới xây dựng và quản lý thực hiện kế hoạch phát
triển đội ngũ giáo viên THCS theo chuẩn nghề nghiệp 63
3.2.3. Biện pháp 3: Đổi mới công tác quản lý tuyển dụng, lựa chọn và bố trí đội
ngũ giáo viên ở các THCS 66
3.2.4. Biện pháp 4: Xây dựng nội dung và hình thức phù hợp để tổ chức bồi
dưỡng sử dụng đội ngũ giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp 68

ĐHSP
Đại học sư phạm
GD
Giáo dục
GD- ĐT
Giáo dục- Đào tạo
GV
Giáo viên
PPDH
Phương pháp dạy học
QLGD
Quản lý giáo dục
THCS
Trung học cơ sở
THPT
Trung học phổ thông
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

vii
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1: Quy mô phát triển giáo dục THCS huyện Ninh Giang 38
Bảng 2.2: Số học sinh bỏ học qua các năm 40
Bảng 2.3: Kết quả tốt nghiệp THCS hàng năm của huyện Ninh Giang 41
Bảng 2.4: Số lượng và tỷ lệ GV trên lớp 45
Bảng 2.5: Thực trạng đội ngũ Giáo viên THCS Huyện Ninh Giang 46
Bảng 2.6: Bảng tỷ lệ % độ tuổi trên tổng số GV THCS, huyện Ninh Giang 46
Bảng 2.7: Đánh giá chất lượng giáo viên qua cán bộ quản lý 48

Biểu đồ 3.2: Về tính khả thi của các biện pháp 87

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

1
MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Đội ngũ giáo viên là lực lượng cơ bản, trung tâm thực hiện các mục tiêu
GD-ĐT của các trường THCS, là nhân tố trực tiếp quyết định chất lượng GD-
ĐT. Luật Giáo dục năm 2005 đã khẳng định: “Nhà giáo giữ vai trò quyết định
trong việc đảm bảo chất lượng giáo dục”. Những năm qua, đội ngũ cán bộ, giáo
viên đã tích cực thực hiện đổi mới giáo dục phổ thông theo Nghị quyết 40 của
Quốc hội khóa X. Tuy nhiên, hiện nay trước những yêu cầu mới của sự phát
triển giáo dục trung học trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội
nhập quốc tế, đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục THCS vẫn còn
những hạn chế, bất cập. Đó là: Chất lượng giáo viên không đồng đều, cơ cấu
giáo viên không cân đối giữa các môn học, ngành nghề đào tạo; trình độ
chuyên môn, nghiệp vụ của giáo viên có mặt chưa theo chuẩn nghề nghiệp, ý
thức tự học, tự bồi dưỡng để nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nghiệp của nhiều
giáo viên chưa cao. Thực trạng trên đòi hỏi phải nâng cao chất lượng đội ngũ
giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục một cách toàn diện. Chỉ thị 40 của Ban bí

nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên các trường THCS theo chuẩn nghề
nghiệp ở huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương” để nghiên cứu.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và khảo sát làm rõ thực trạng đội ngũ giáo
viên các trường THCS trên địa bàn, luận văn đề xuất các biện pháp quản lý
nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên của trường THCS huyện Ninh
Giang, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục toàn diện ở bậc giáo dục trung học.
3. Khách thể, đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Khách thể nghiên cứu: Công tác quản lý đội ngũ giáo viên trường
THCS huyện Ninh Giang.
3.2 Đối tượng nghiên cứu: Một số biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên
các trường THCS theo chuẩn nghề nghiệp ở huyện Ninh Giang.
3.3. Phạm vi nghiên cứu:
+ Phạm vi nội dung: Đề tài chỉ đi sâu nghiên cứu thực trạng đội ngũ GV
THCS và công tác quản lí đội ngũ giáo viên THCS ở huyện Ninh Giang.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

3
+ Phạm vi khảo sát: Đề tài chỉ khảo sát thực trạng đội ngũ giáo viên và
các biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên ở các trường THCS từ năm 2008 đến
2012, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ
giáo viên THCS của huyện Ninh Giang đến năm 2020.
4. Giả thuyết khoa học
Việc quản lý phát triển đội ngũ giáo viên các trường THCS ở huyện
Ninh Giang tỉnh Hải Dương trong những năm gần đây đã được chính quyền và
Phòng giáo dục huyện quan tâm, tuy nhiên vẫn còn nhiều bất cập. Nếu đề xuất
được các biện pháp phù hợp với thực tiễn và các trường thực hiện đồng bộ các
biện pháp đề xuất thì sẽ góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên các
trường THCS huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương những năm tới.

luận văn có 3 chương:
+ Chương 1: Cơ sở lí luận về quản lý đội ngũ GV THCS theo chuẩn
nghề nghiệp.
+ Chương 2: Thực trạng về quản lý đội ngũ giáo viên các trường trung
học cơ sở ở huyện Ninh Giang theo chuẩn nghề nghiệp.
+ Chương 3: Một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng đội
ngũ giáo viên các trường THCS ở huyện Ninh Giang theo chuẩn nghề nghiệp.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

5
Chƣơng 1
CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP
1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
Về vấn đề này, đã có nhiều công trình nghiên cứu, bài viết của các nhà
khoa học, các nhà giáo dục, nhà quản lý trong và ngoài nước.
Trên thế giới:
- Vào thế kỷ XVII đến thế kỷ XIX ở phương Tây có nhiều nhà nghiên
cứu về quản lý tiêu biểu như: Robet Owen (1717 - 1858), trong quản lý ông chú
ý đến nhân tố con người trong tổ chức và cho rằng nếu chỉ quan tâm đến thiết
bị, máy móc mà quên yếu tố con người thì xí nghiệp không thu được kết quả;
Chales Babbage (1792 - 1871), người đầu tiên đề xuất phương pháp tiếp cận có
khoa học trong quản lý, ông rất quan tâm đến các mối quan hệ giữa người quản
lý và công nhân; F. Taylor (1856 -1915) ông được coi là “cha đẻ của thuyết
quản lý khoa học”. Ông cho rằng quản lý là biết được chính xác điều bạn
muốn người khác làm và sau đó khiến được họ hoàn thành công việc tốt nhất
và rẻ nhất; H.Fayob (1841 – 1925), ông là người đầu tiên đưa ra 5 chức năng
của quản lý: Dự tính (gồm dự báo và lập kế hoạch), tổ chức, điều khiển, phối
hợp, kiểm tra.

giáo viên. Đã có nhiều tài liệu nghiên cứu về vấn đề này của các nước có
nền giáo dục phát triển. Có thể kể:
- R.R. Singh, nền giáo dục của thế kỷ XXI – những triển vọng của Châu
á - Thái Bình Dương, Hà Nội 1994 (tài liệu dịch).
- Thực hiện chính sách đảm bảo chất lượng giáo dục Đại học trong khu
vực Đông Nam á, SEAMEO 2002.
- Hệ thống quy trình đánh giá và đảm bảo chất lượng giáo dục Đại học
tại một số nước Châu Âu, tạp chí giáo dục số 29.
Những công trình trên là cơ sở để các nhà nghiên cứu Việt Nam học tập,
nghiên cứu và ứng dụng vào thực tiễn Việt Nam.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

7
Ở Việt Nam:
- Các cấp quản lý giáo dục và toàn xã hội có trách nhiệm chăm lo nâng
cao chất lượng đội ngũ giáo viên để họ đáp ứng yêu cầu và theo kịp với sự thay
đổi, phát triển của thực tiễn giáo dục. Đội ngũ giáo viên là bộ phận quan trọng
của nguồn nhân lực xã hội, là nguồn lực cơ bản của ngành GD&ĐT, của một
nhà trường; nó thừa hưởng tất cả những ưu tiên của quốc gia về phát triển
nguồn nhân lực và cũng đòi hỏi phải được nghiên cứu đổi mới theo những thay
đổi của nền giáo dục. Trong những năm qua đã có nhiều công trình nghiên
cứu khoa học về vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo như:
- Trần Hồng Quân, về vai trò của giáo viên và vị trí của hệ thống sư
phạm, (Tạp chí Nghiên cứu giáo dục số 3/1996, tr 1).
- Trần Bá Hoành, người giáo viên trước thềm thế kỷ XXI, (Tạp chí
nghiên cứu giáo dục số 11/1998, tr 1).
- Nguyễn Đăng Tiến, những nhân tố cơ bản của động lực sư phạm, (Tạp
chí nghiên cứu giáo dục, số chuyên đề quí IV/1999, tr 6).
- Nghiêm Đình Vỳ, kinh tế tri thức và vấn đề đặt ra trong việc đào tạo

Toán, lịch sử dân tộc, kiến thức khoa học xã hội, khoa học tự nhiên, pháp luật,
tin học, ngoại ngữ, có những hiểu biết cần thiết về kỹ thuật và hướng nghiệp.
1.2.2. Giáo viên và đội ngũ giáo viên THCS
1.2.2.1. Giáo viên
- Luật Giáo dục năm 2005 đã nêu: “Nhà giáo là người làm nhiệm vụ
giảng dạy, giáo dục trong nhà trường hoặc các cơ sở khác.”
- Và Điều lệ Trường THCS cũng đã nêu rõ: Giáo viên THCS là người
làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục học sinh trong trường THCS và cơ sở giáo
dục khác thực hiện chương trình giáo dục THCS.
Chính vì vậy mà GV nói chung và GV trường THCS nói riêng phải có
những tiêu chuẩn sau:
a) Phẩm chất, đạo đức, tư tưởng tốt;
b) Đạt trình độ chuẩn được đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ;
c) Đủ sức khoẻ theo yêu cầu nghề nghiệp;
d) Lí lịch bản thân rõ ràng.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

9
Nhà giáo giảng dạy ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông,
giáo dục nghề nghiệp gọi là giáo viên; ở cơ sở giáo dục đại học được gọi là
giảng viên.”
Giáo viên là những người trực tiếp biến các chủ trương, các chương
trình, cải cách, đổi mới giáo dục thành hiện thực.
1.2.2.2. Đội ngũ giáo viên
Khi đề cập đến đội ngũ giáo viên, một số tác giả nước ngoài đã nêu
lên quan niệm: "Đội ngũ giáo viên là những chuyên gia trong lĩnh vực giáo
dục, họ nắm vững tri thức, hiểu biết dạy học và giáo dục như thế nào và có
khả năng cống hiến toàn bộ sức lực và tài năng của họ đối với giáo
dục"[17,10].

đo chất lượng.
Theo định nghĩa chất lượng là “cái tạo nên phẩm chất, giá trị của một
con người, sự vật, hiện tượng” và định nghĩa chất lượng là “ Tập hợp các đặc
tính của một thực thể (đối tượng) tạo cho thực thể (đối tượng) đó khả năng thoả
mãn những nhu cầu đã nêu ra hoặc nhu cầu tiềm ẩn” (TCVN- ISO 8402) thì
chất lượng giáo viên được thể hiện ở phẩm chất đạo đức, tư tưởng chính trị và
năng lực sư phạm của người giáo viên. Chỉ thị 40- CT/ TW của Ban Bí thư đã
xác định xây dựng đội ngũ nhà giáo và quản lí giáo dục một cách toàn diện là:
“nhiệm vụ vừa đáp ứng yêu cầu trước mắt, vừa mang tính chiến lược lâu dài”. Đội
ngũ nhà giáo và cán bộ quản lí “phải được chuẩn hoá, đảm bảo chất lượng, đủ về số
lượng, đồng bộ về cơ cấu, đạt chuẩn về trình độ đào tạo, hoàn thiện cơ chế, chính
sách về đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng và tạo điều kiện cho nhà giáo, cán bộ quản lí
giáo dục thường xuyên tự học tập để cập nhật kiến thức, nâng cao trình độ, kĩ năng
về chuyên môn nghiệp vụ, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục”.
* Như vậy, từ những định nghĩa nêu trên thì: “Chất lượng giáo viên
THCS là sự tập hợp các yếu tố: bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống,
lương tâm nghề nghiệp và trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp đảm bảo
cho người giáo viên trung học cơ sở đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của sự
nghiệp giáo dục trong công cuộc đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước”.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

11
Qua đây chúng ta thấy rằng: Chất lượng giáo viên THCS được thể hiện
trên ba lĩnh vực đó là: Phẩm chất đạo đức, tư tưởng chính trị, kiến thức và kĩ
năng sư phạm.
Về phẩm chất đạo đức, tư tưởng chính trị thì người giáo viên THCS cần
phải đáp ứng được các yêu cầu sau: Yêu nước, trung thành với tổ quốc, với chủ
nghĩa xã hội, là một công dân tốt, có phẩm chất đạo đức mà nghề dạy học đòi
hỏi đối với bậc THCS.

- Trình độ tư tưởng chính trị.
- Trình độ kiến thức cơ bản, nghiệp vụ sư phạm.
- Trình độ kỹ năng nghề nghiệp.
1.2.4. Quản lý, quản lý giáo dục và quản lý trường học
1.2.4.1. Khái niệm quản lý
Khái niệm quản lý đã xuất hiện từ lâu và ngày càng hoàn thiện cùng
với lịch sử hình thành và phát triển của xã hội loài người.
Có nhiều quan niệm khác nhau về khái niệm quản lý:
Theo Đại Bách khoa toàn thư Liên Xô: "quản lý là chức năng của
những hệ thống có tổ chức với bản chất khác nhau (xã hội, sinh vật, kỹ
thuật), nó bảo toàn cấu trúc xác định của chúng, duy trì chế độ hoạt động,
thực hiện những chương trình, mục đích hoạt động".
Theo nhà giáo Nguyễn Ngọc Quang: "Quản lý là những tác động có
định hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến đối tượng bị quản lý
trong tổ chức để vận hành tổ chức, nhằm đạt mục đích nhất định".
Còn theo tác giả Trần Kiểm:
"Quản lý là nhằm phối hợp nỗ lực của nhiều người, sao cho mục tiêu của
từng cá nhân biến thành những thành tựu của xã hội. [25,5].
Xét với tư cách là một hành động, theo Giáo sư - Tiến sĩ khoa học (GS-
TSKH) Vũ Ngọc Hải: "Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của
chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra" [19,1].

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

13
Xét theo chức năng quản lý, hoạt động quản lý thường được định
nghĩa: "Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận
dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo)
và kiểm tra" [12,1].
Tiếp cận trên phương diện hoạt động của một tổ chức, theo Phó Giáo

người, do con người và nhờ con người.
1.2.4.2. Quản lý giáo dục
Quản lý giáo dục là sự vận dụng một cách cụ thể các nguyên lý của quản
lý nói chung vào lĩnh vực giáo dục. Theo PGS.TS Đặng Quốc Bảo, quản lý
giáo dục (QLGD) theo nghĩa tổng quát, là hệ thống những tác động có mục
đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý trong hệ thống giáo dục, là
sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân, điều hành các cơ sở giáo dục nhằm
thực hiện mục tiêu đẩy mạnh công tác giáo dục theo yêu cầu phát triển của xã
hội (nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài).
Theo Trần Kiểm, khái niệm quản lý giáo dục đối với cấp vĩ mô: “QLGD
được hiểu là hệ thống những tác động tự giác, có ý thức, có mục đích, có kế
hoạch, có hệ thống, hợp quy luật của chủ thể quản lý đến tập thể GV, công
nhân viên, tập thể HS, cha mẹ học sinh và các lực lượng xã hội trong và ngoài
nhà trường nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục của
nhà trường” [26,37-38]
Từ đây ta có thể khái quát quản lý giáo dục là sự tác động có chủ đích,
có căn cứ khoa học, hợp quy luật và phù hợp các điều kiện khách quan…của
chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm phát huy sức mạnh các nguồn giáo
dục, từ đó đảm bảo các hoạt động của tổ chức/ hệ thống giáo dục đạt được các
mục tiêu giáo dục đã đề ra với chất lượng, hiệu quả cao nhất.
Dựa vào phạm vi quản lý, người ta chia ra hai loại QLGD: quản lý hệ
thống giáo dục: QLGD ở tầm vĩ mô, phạm vi toàn quốc, trên địa bàn lãnh thổ
(tỉnh, thành phố…) và quản lý nhà trường: QLGD ở tầm vi mô, trong phạm vi
một cơ sở giáo dục-đào tạo.
Có thể khẳng định, giáo dục và quản lý giáo dục là tồn tại song hành.
Nếu nói giáo dục là hiện tượng xã hội tồn tại lâu dài cùng với xã hội loài người

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

15