I- KHÁI QUÁT VỀ ĐIỀU HOÀ HOẠT ĐỘNG GEN
I- KHÁI QUÁT VỀ ĐIỀU HOÀ HOẠT ĐỘNG GEN
II-ĐIỀU HOÀ HOẠT ĐỘNG Ở SINH VẬT NHÂN
SƠ
1- Mô hình cấu trúc của Opêron Lac
2- Sự điều hoà hoạt động của Opêron Lac
a) Khi môi trường không có Lactôzơ
b) Khi môi trường có Lactôzơ
GV : Nguyễn Thanh Vàng THPT Vị Thanh Hậu Giang

I- Khái quát về điều hoà hoạt động
I- Khái quát về điều hoà hoạt động
gen :
gen :

Điều hoà hoạt động gen chính là điều hoà lượng
Điều hoà hoạt động gen chính là điều hoà lượng
sản phẩm của gen tạo ra giúp tế bào điều chỉnh
sản phẩm của gen tạo ra giúp tế bào điều chỉnh
sự tổng hợp Prôtêin cần thiết lúc cơ thể cần thiết
sự tổng hợp Prôtêin cần thiết lúc cơ thể cần thiết
.
.

Trong cơ thể việc điều hoà hoạt đông gen có thể
Trong cơ thể việc điều hoà hoạt đông gen có thể
xảy ra ở nhiều cấp độ : Cấp ADN,cấp phiên

enzim tham gia vào các phản ứng phân giải
đường lactozơ có trong môi trường để cung cấp
năng lượng cho tế bào
-Vùng vận hành O (Operator) là trình tự các nu
đặc biệt , nơi liên kết với Prôtêin ức chế làm
ngăn cản quá trình phiên mã của các gen cấu
trúc
- Vùng khởi động P ( Prômotor): nằm trướcvùng
vận hành của gen, là nơi mà ARN polymeraza
bám vào để khởi đầu phiên mã
-
Gen R (Relulater): nằm ngoài thành phần của
Opêron có vai trò điều hoà hoạt động của các
gen Opêron.
-
Gen R kiểm soát tổng hợp Prôtêin ức chế .
Prôtêin này liên kết với vùng vận hành O >ngăn
cản phiên mã các gen trong Opêron

2-Sự điều hoà hoạt động của
2-Sự điều hoà hoạt động của
Opêron
Opêron
A Y Z O
P
R P
Gen điều hoà
Opêron Lac
Phiên mã
Giải mã

gắn được vào vùng vận hành
b) Hoạt động (Khi Môi Trường có Lactôzơ)
ARN pôlymeraza
ARN pôlymeraza

+ Mô tả hoạt động của các gen trong
+ Mô tả hoạt động của các gen trong
Opêron Lac khi môi trường có Lactôzơ ?
Opêron Lac khi môi trường có Lactôzơ ?
+
+ Gen điều hoà R kiểm soát tổng hợp Prôtêin ức
chế . Lactôzơ với tư cách là chất cảm ứng gắn
với Prôtêin ức chế làm Prôtêin ức chế không thể
gắn vào vùng vận hành O nên >ARN
polymeraza có thể liên kết với P( Promoter ) để
tiến hành phiên mã, sau đó các
mARN của các gen cấu trúc Z,Y,A được dịch mã
tạo ra các enzim phân giải đuờng lactôzơ .
- Khi lactôzơ bị phân giải hết thì Prôtêin ức chế
lại liên kết với O và quá trình phiên mã dừng lại

III- CƠ CHẾ ĐIỀU HOÀ HOẠT ĐỘNG CỦA GEN Ở SINH
III- CƠ CHẾ ĐIỀU HOÀ HOẠT ĐỘNG CỦA GEN Ở SINH
VẬT NHÂN THỰC
VẬT NHÂN THỰC
Tại sao điều hoà hoạt động ở sinh vật nhân thực
phức tạp hơn ở sinh vật nhân sơ ?
- Điều hoà hoạt động gen ở SV nhân thực phức
tạp hơn SV nhân sơ là vì:
+ Do cấu trúc của ADN trong NST,khối lượng

ức chế và hoạt động

3-Điều hoà hoạt động gen ở SV nhân thực có
3-Điều hoà hoạt động gen ở SV nhân thực có
những điểm gì khác với SV nhân sơ ?
những điểm gì khác với SV nhân sơ ?
4- Hãy chọn phương án đúng nhất : Thành phần
4- Hãy chọn phương án đúng nhất : Thành phần
cấu tạo của Opêron gồm :
cấu tạo của Opêron gồm :
A - Vùng vận động O và 1 nhóm gen cấu trúc
A - Vùng vận động O và 1 nhóm gen cấu trúc
B-Vùng khởi động P và một nhóm gen cấu trúc
B-Vùng khởi động P và một nhóm gen cấu trúc
C- Vùng khởi động P,vùng vận hành và một
C- Vùng khởi động P,vùng vận hành và một
nhóm gen cấu trúc.
nhóm gen cấu trúc.
D. Vùng khởi động P,vùng vận hành và một
D. Vùng khởi động P,vùng vận hành và một
nhóm gen cấu trúc.và gen điều hoà R
nhóm gen cấu trúc.và gen điều hoà R
Đ

5- Trong cơ chế điều hoà hoạt động gen ở sinh
5- Trong cơ chế điều hoà hoạt động gen ở sinh
vật nhân sơ vai trò của gen điều hoà là gì :
vật nhân sơ vai trò của gen điều hoà là gì :
A- Nơi tiếp xúc với enzim ARN polymeraza
A- Nơi tiếp xúc với enzim ARN polymeraza

mã ,dịch mã và sau dịch mã .
mã ,dịch mã và sau dịch mã .
* Dặn dò : Các em về nhà học bài và chuẩn bị
* Dặn dò : Các em về nhà học bài và chuẩn bị
mới ( Bài 4 : ĐỘT BIẾN GEN )
mới ( Bài 4 : ĐỘT BIẾN GEN )