Xã hội học gia đình
(bài tiểu luận cuối kì)
…………****…………
Giảng viên:Th.S: Lê Thái Thị Băng Tâm
Sinh viên:Tạ Thị Thành
Lớp:K55- Xã hội học
MSSV:10030719
Tên đề tài: Sự biến đổi vai trò của người phụ
nữ trong gia đình từ truyền thống đến hiện đại.
1
Mục lục
1.Đặt vấn đề………………………………………………………………………3
2. Nội dung…………………………………………………………………… 4
2.1 Tính bức xúc………………………………………………………………….4
2.2 Sự biến đổi vai trò của phụ nữ trong gia đình…………………………… 6
2.3 Sự biến đổi vai trò của phụ nữ từ truyền thống đến hiện đại……………… 7
2.4 Nguyên nhân……………………………………………………………… 10
3 Kết luận……………………………………………………………………… 11
2
Bài làm
1. Đặt vấn đề
Đất nước ta đang trong giai đoạn chuyển hóa theo xu hướng hiện đại. Gia đình - Tế bào xã
hội cũng đang chuyển động theo bối cảnh thực tại của đất nước. Sự giao thoa giữa cái cũ và mới,
giữa sự duy trì và tiếp nhận, giữa sự ngập ngừng và quyết liệt phân hóa về lối sống ở mỗi gia
đình là hệ quả tất yếu trước xu thế hội nhập thế giới.
Trong chiến lược xây dựng nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc của Đảng ta, gia
đình được xem là một thành tố lớn của văn hóa, góp phần làm nên bản chất và sự tiên tiến của
nền văn hóa dân tộc, được thể hiện trong việc giáo dục con người từ tuổi ấu thơ đến tuổi trưởng
thành, song song với nhà trường và nhiều tổ chức xã hội khác. Đồng thời việc xây dựng gia đình
cũng được xem là yếu tố hàng đầu trong phong trào xây dựng văn hóa ở khu dân cư. Có thể nhìn
khái quát hơn trong thực tế, mỗi gia đình đều liên quan và tác động đến các mặt của đời sống xã

vai trò cân bằng và điều hòa sự sinh tồn xã hội. Bằng những việc làm thiết thực ấy, cùng với xã
hội người phụ nữ trong mỗi gia đình sẽ góp phần tích cực trong quá trình xây dựng và phát triển
gia đình, phát triển xã hội, phát triển văn hóa.
Một khi nền văn hóa mới còn xem trọng sự khởi sắc của mỗi gia đình theo phương thức tư duy
của dân tộc và đạo lý của gia đình truyền thống thì vai trò của người phụ nữ trong xây dựng gia
đình vẫn thực sự to lớn và mang tính quyết định.
Nghị quyết số 04-NQ/TW của Bộ Chính trị, ngày 12-7-1993 đã khẳng định về vai trò của
người phụ nữ “Phụ nữ vừa là người lao động, vừa là người công dân, vừa là người mẹ, người
thầy đầu tiên của con người. Khả năng và điều kiện lao động, trình đô văn hóa, vị trí xã hội, đời
sống vật chất và tinh thần của phụ nữ có ảnh hưởng sâu xa đến sự phát triển của thế hệ tương
lai”
1
. Vai trò của người phụ nữ luôn được xã hội ghi nhận và coi trọng, đặc biệt là vai trò của họ
trong gia đình. Vai trò của người phụ nữ của gia đình truyền thống đến nay đã có sự thay đổi rõ
rệt.
2. Nội dung chính
2.1. Tính bức xúc.
Trong dân gian đã từng có câu: “Nhất vợ nhì trời”, “Ruộng sâu trâu nái không bằng con gái
đầu lòng”, “Phúc đức tại mẫu”, “Con dại cái mang”… để nói lên vị thế và vai trò của người phụ
nữ trong gia đình và điều này đã đi vào tâm thức của các ông chồng Việt như một sự ghi nhận có
giá trị văn hóa truyền thống dân tộc. Không phải chỉ ở trước đây mà ngay cả bây giờ, sự ghi nhận
có tính chất tổng kết đó vẫn còn giá trị lưu truyền.
Lịch sử loài người từ trước đến nay đã ghi nhận phụ nữ bao giờ cũng có vai trò quan
trọng đối với gia đình và xã hội. Đối với xã hội, phụ nữ là một lực lượng trực tiếp sản xuất ra của
cải để nuôi sống con người. Không chỉ sản xuất ra của cải vật chất, phụ nữ còn tái sản xuất ra
bản thân con người để duy trì và phát triển xã hội góp phần sáng tạo nên nền văn hoá nhân loại
1
Nghị quyết của Bộ Chính trị số 04-NQ/T (ngày 12-7-1993), về đổi mới và tăng cường công tác vận động phụ nữ
trong tình hình mới, tr3.
4

nhiều mức độ của các bộ phận dân cư và mỗi gia đình. Nhìn vào các đô thị, nhất là các đô thị
đang phát triển càng thấy rõ sự tác động không nhỏ của nhịp sống sôi động đến mỗi gia đình.
Những giá trị truyền thống lắm khi chịu bất lực trước sự níu kéo của lối sống hiện đại, có
khả năng làm khuynh đảo lớp trẻ trong các gia đình, đặt gia đình trước nhiều vấn đề bức xúc
không thể giải quyết trong một sớm một chiều. Thực tế đó buộc mọi người, đặc biệt là phụ nữ
phải phát huy hơn nữa vai trò và vị thế của mình trong việc xây dựng gia đình, làm sao để hướng
đến một gia đình có nề nếp gia phong, có lý tưởng sống cao đẹp, có cách làm giàu chính đáng, có
quan niệm thẩm mỹ lành mạnh, có quan hệ giao tiếp đứng đắn, có ý thức trách nhiệm nhập.
Trong xu thế hội nhập và phát triển của đất nước, phụ nữ Việt Nam tiếp tục vượt qua mọi
thành kiến và thử thách, vươn lên đóng góp tích cực vào các hoạt động xã hội, duy trì ảnh hưởng
rộng rãi vai trò của mình trên nhiều lĩnh vực như: tham gia quản lý nhà nước; tham gia xóa đói
giảm nghèo; xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc; tham gia phòng chống tệ
nạn xã hội; thúc đẩy hoạt động đối ngoại nhân dân…Ngày càng có nhiều người trở thành chính
trị gia, nhà khoa học nổi tiếng, nhà quản lý năng động. Có thể nói, vai trò của phụ nữ Việt Nam
được thể hiện ngày càng sâu sắc và có những đóng góp quan trọng trong thành tựu của cách
mạng Việt Nam.
5
Chỉ cần điểm qua một vài con số, phụ nữ Việt Nam chiếm hơn 50% dân số và gần 50% lực
lượng lao động xã hội. Hiện có tới 33,1% đại biểu nữ trong Quốc hội (khóa XII) - cao nhất ở
châu Á và là một trong những nước có tỷ lệ nữ đại biểu Quốc hội cao nhất thế giới; số phụ nữ
tham gia Hội đồng nhân dân các cấp trên 20%.
Tỷ lệ nữ tốt nghiệp đại học là 36,24%; thạc sĩ 33,95%; tiến sĩ 25,69%. Ngay trong giới
báo chí, tỷ lệ các nhà báo nữ cũng ước tính tới gần 30%. Phụ nữ chiếm ưu thế trong một số
ngành như giáo dục, y tế, và dịch vụ. Trong công tác chuyên môn, phụ nữ chiếm số đông trong
các bộ môn văn học, ngôn ngữ, y dược, khoa học xã hội, khoa học tự nhiên và kinh tế. Nếu tính
tổng số giờ làm việc Có một câu danh ngôn nổi tiếng đã nói: “Phụ nữ làm cho cách xử thế ở đời
được trau chuốt và khiến người ta chuộng sự lễ độ. Họ là thầy dạy chân chính về mĩ quan và là
người khích lệ mọi hi sinh. Hiếm có người đàn ông nào yêu thương họ mà lại là người man rợ”.
(G. Legouve)
Từ những con số thống kê và thực trạng trên cho thấy vai trò của người phụ nữ trong gia đình từ

Thứ tư: Phụ nữ trong thực hiện chức năng xây dựng gia đình no ấm, hạnh phúc, bình đẳng, tiến
bộ và hạnh phúc.Trong thực tế đã có nhiều người vợ, người mẹ, người chị,… đã đóng vai trò
quan trọng, góp phần to lớn vào xây dựng gia đình của mình từng bước thực sự là gia đình no
ấm, bình đẳng, tiến bộ và hành phúc. Tuy nhiên để làm tốt chức năng quan trọng này, người phụ
nữ phải cùng các thành viên trong gia đình tích cực học tập, áp dụng các kỹ thuật sản xuất mới,
năng động sáng tạo, áp dụng các kỹ thuật mới, thực hành tiết kiệm và phân công lao động hợp lý
giữa các thành viên trong gia đình.
Thứ năm:Người phụ nữ trong thực hiện chức năng kinh tế.Chức năng kinh tế của gia đình là một
trong những chức năng rất quan trọng. Chức năng ấy quy định gia đình không những là một đơn
vị kinh tế tiêu dùng, mà còn là đơn vị sản xuất ra của cải vật chất để thỏa mãn nhu cầu của các
thành viên trong gia đình và góp phần làm giàu cho xã hội, phục vụ đời sống, với quy mô nhỏ,
với nhiều ngành nghề và nhiều hình thức tổ chức.
Với các vai trò đã được nêu cụ thể như trên.Đó là vai trò của người phụ nữ hiện nay họ
tham gia vào đầy đủ các vai trò và ngày càng đa dạng hơn nữa trong tất cả các lĩnh vực.
Như kết quả phân tích dữ liệu từ nghiên cứu điều tra cơ bản về bình đẳng giới cho biết “phụ nữ
tham gia vào tất cả các loại hình sản xuất thu nhập như nông,lâm,ngư nghiệp,dịch vụ và tiểu thủ
công nghiệp và tất cả các khâu của một chu trình sản xuất.
2.3 Sự biến đổi vai trò của người phụ nữ trong gia đình từ truyền thống đến hiện đại.
Bên cạnh những vai trò hiện nay mà người phụ nữ đang đảm nhận, ngoài ra chúng ta sẽ thấy
được sự biến đổi vai trò kinh tế của người phụ nữ trong gia đình từ truyền thống đến hiện đại.
Trong bài tiểu luận do thời gian và phạm vi có hạn nên tôi chỉ tập trung làm rõ sự biến đổi
của vai trò người phụ nữ trong gia đình từ truyền thống đến hiện đại. Lý do để tôi chọn vấn đề về
vai trò kinh tế của người phụ nữ vì đây là vai trò thể hiện sự biến đổi rõ nét nhất so với các vai
trò khác theo thời gian là từ truyền thống đến hiện đại.
Thứ nhất;Vai trò của người phụ nữ trong sản xuất kinh doanh.Sản xuất kinh doanh là công việc
của ngươi phụ nữ trong các gia đình hiện nay trở thành người làm chính. Đối với nước ta hiện
7
nay, gia đình nông thôn chiếm tỉ lệ cao. Như chúng ta đã biết, sản xuất hàng hóa và dịch ở Việt
nam vẫn chưa phát triển nên sản xuất kinh doanh chủ yếu được lấy từ sản xuất trồng trọt- chăn
nuôi. Trong khi do đất đai có hạn, ngành nghề kém phát triển nên để tăng thêm thu nhập trong

chủ yếu làm bằng thủ công, phi máy móc nhưng hiện nay với sự hỗ trợ của các thiết bị nội chợ
như bếp ga, bếp điện, máy giặt, máy rửa bát,… cùng với các dịch vụ giao hàng trực tuyến hay
8
gọi điện thoại,… đã tạo ra nhiều thời gian cho người phụ nữ tham gia vào những công việc khác
trong gia đình.
Thứ hai:Vai trò của người phụ nữ trong quá trình chuyển đổi hộ kinh tế gia đình trở
thành đơn vị chủ thể kinh doanh. Ở nước ta trước đây, kinh tế hộ gia đình tồn tại phỏ biến ở nông
thôn trong các ngành nghề thủ công, sản suất, nhỏ manh mún. Bước vào giai đoạn đổi mới, khi
nhà nước đã trao quyền sử dụng ruộng đất lâu dàu cho các hộ nông dân thì hình thức tổ chức sản
xuất dưới dạng hộ gia đình rất phát triển.
Sự phát triển kinh tế hộ gia đình là đặc điểm nổi bật trong hoạt động kinh tế ở cả nông
thôn và thành thị, trong đó vai trò của người chủ hộ trong gia đình thường là nam giới. Sự tham
gia tích cực của các thành viên là nét rất đáng lưu ý.
Hộ kinh tế gia đình ở các thành thị và nông thôn đang tạo thêm việc làm, sử dụng lao
động nhàn rỗi của phụ nữ và trẻ em để tăng thêm thu nhập. Nhiều gia đình công nhân viên chức
cũng không chỉ trông chờ vào đồng lương sản xuất của xí nghiệp, cơ quan mà còn có nhiều hoạt
động kinh tế khác rất tích cực để thu nhập thêm.
Từ sau nghị quyết 10 ở nông thôn, hộ kinh tế gia đình đã thở thành một đơn vị sản xuất,
kinh doanh, tiêu dùng độc lập, kinh tế gia đình ngày càng phát triển. Có một nét đặc biệt trong
quan hệ kinh tế hộ gia đình là mọi thành viên trong gia đình đều có xu huy động mọi nguồn lực,
mọi tiềm năng để tập thực hiện lợi ích chung của gia đình bên cạnh nam giới thì quan trọng thứ
nữa là vai trò của người phụ nữ
1
Như vậy , do sự cố kết chặt chẽ theo các quan hệ hôn nhân, huyết thống mà các thành
viên gia đình có thể sẵn sàng hi sinh lợi ích riêng của bản than để đem lại lợi ích chung cho gia
đình. Vì thế, vai trò của các thành viên được phát huy nhiều hơn, trong đó người phụ nữ cùng với
sự phát triển của môi trường, điển hình là kinh tế sẽ góp phần quan trọng trong việc phát triển
kinh tế hộ gia đình, đồng thời làm tăng vai trò của chính họ theo xu hướng cân bằng với nam
giới.
2.3 Nguyên nhân.

Nhà nước đã tạo điều kiện cho phụ nữ Việt Nam phát triển.
Vai trò của người phụ nữ đối với xã hội nói chung và gia đình nói riêng là rất quan trọng.
Trong xã hội hiện nay, người phụ nữ không chỉ thực hiện chức năng chăm sóc, giáo dục con cái,
làm những công việc nội trợ trong gia đình, mà cùng với việc trình độ học vấn của họ ngày càng
nâng cao, đóng góp của họ đối với kinh tế gia đình càng lớn. Qua đó thể khẳng định vai trò thực
hiện chức năng kinh tế của người phụ nữ đã ngày càng được nâng cao. Trong các gia đình nông
thôn vùng đồng bằng,đặc biệt trong các giai đoạn trước đổi mới,người phụ nữ thường chịu sự
kiểm soát của họ hàng, làng xóm nhiều hơn người chồng của mình. Các công việc giao tiếp với
họ hàng ,xóm làng hay chính quyền đều o người chồng đảm nhiệm. Những khi có hội hè đình
đám người chồng vẫn vai trò là đại diện cho gia đình và dòng họ ở nơi công cộng. Nếu trong gia
đình có điều gì bất ổn ,phụ nữ vẫn thường là người hứng chịu nhiều hơn sự trách móc của dư
luận xã hội .(Lê Thái Thị Băng Tâm,2008. 161)
Hiện nay đặc biệt từ khi phụ nữ có nhiều cơ hội để tham gia vào các ngành nghề khác nhau,
vào nhiều vị trí quản lý xã hội và cộng đồng hơn thì tình hình trên đã thay đổi nhiều. Người phụ
nữ trong gia đình ở bất kể trình độ học vấn nào cũng đều có thể đại diện cho hộ gia đình đẻ tham
dự các cuộc họp cộng đồng. Những người phụ nữ tham gia vào các tổ chức chính trị -xã hội ở
các địa phương đã đóng vai trò không nhỏ trong sự phát triển cộng đồng và xã hội.
10
Ở các địa phương vùng nông thôn miền núi vai trò của người phụ nữ còn rất mờ nhạt trong
các hoạt động cộng đồng hay tham gia quản lý ở cơ sở còn rất ít. Ngay cả trong các cuộc hội hè
đình đám,hiếu hỉ, phụ nữ cũng chỉ là nhân vật phụ . Không có một người phụ nũ nào tham gia
các cơ quan quyền lực xã hội( Nguyễn Linh Khiếu, 2002)
3. Kết luận và xu hướng của vấn đề
Qua những trình bày trên về tính bức xúc cũng như nguyên nhân của thực trạng vai trò
người phụ nữ trong gia đình hiện nay và sự biến đổi vai trò đó giúp chúng ta hình dung được một
khía cạnh của vấn đề, cho thấy vai trò của người phụ nữ trong gia đình là rất lớn. họ tham gia
vào tất cả các hoạt động sản xuất và các hoạt động xã hội.
Như đã nêu thì cái mới của tôi trong bài tiểu luận này đó là hướng phân theo phương pháp
luận của xã hội học gia đình để tìm hiểu rõ vai trò của người phụ nữ trong gia đình hiện nay.
Trong khi các nghiên cứu khác lại có xu hướng làm rõ: vị thế của người phụ nữ trong một số vấn

lực, biết chăm sóc bản thân, nhưng đồng thời với nó là những thử thách họ cần phải vượt qua.
Danh mục tài liệu tham khảo.
1. Nguyễn Linh Khiếu: Vị thế của người phụ nữ trong một số vấn đề quan trọng của gia đình
(tr.274) Nghiên cứu phụ nữ giới và gia đình, NXBKHXH,HN,năm2003
2.Th.S:Lê Thái Thị Băng Tâm,2012. Tập bài giảng xã hội học gia đình.
3. Mai Huy Bích, xã hội học gia đình,NXBĐHQGHN,2009
4. T.S:Dương Thị Minh (2004) Gia đình Việt Nam và vai trò của người phụ nữ trong giai đoạn
người phụ nữ,NXB chính trị Quốc Gia,HN
5. Nguyễn Thế Phán,giáo trình XHH,NXB Lao Động – Xã Hội,2002
6. Người phụ nữ trong một số hoạt động chính của gia đình (tr.220) nghiên cứu phụ nữ và giới
trong gia đình, Nguyễn Linh Khiếu,NXBKHXH,HN 2003
7. Nghị quyết Bộ chính trị số 4 NQT (12-7-1993,về đổi mới và tăng cường công tác vận động
phụ nữ trong tình hình mới (Tr.3)
8.Th.S:Lê Thái Thị Băng Tâm,2012. Tập bài giảng xã hội học gia đình.
12