Sử dụng KTDH khăn phủ bàn và bản đồ tư duy trong môn Công nghệ 6 ở THCS
MỤC LỤC
Trang
1
PHẦN A: ĐẶT VẤN ĐỀ
LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
2
I. Cơ sở lí luận 3
II. Cơ sở thực tiễn
5
1. Bản đồ tư duy
5
2. KT dạy học khăn phủ bàn 8
III. Nội dung
10
IV. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu 10
V. Phương pháp nghiên cứu
VI. Cách tiến hành
11
11
PHẦN B: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
I. Đối với kĩ thuật khăn phủ bàn 13
II. Đối với kĩ thuật dạy học bản đồ tư duy 13
III. Một số ví dụ minh hoạ áp dụng 14
PHẦN C: KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM 22
PHẦN D: BÀI HỌC KINH NGHIỆM 23
PHẦN E: NHỮNG VẤN ĐỀ CÒN BỎ NGỎ VÀ ĐIỀU KIỆN THỰC
HIỆN ĐỀ TÀI
23
PHẦN F: KẾT LUẬN VÀ MỘT SỐ KI Ến NGHÞ , ®Ò xuÊt

công của một bài học.
GV: Trần Thị Hương Giang Trường THCS Chính Nghĩa
2
Sử dụng KTDH khăn phủ bàn và bản đồ tư duy trong môn Công nghệ 6 ở THCS
Vì vậy để khắc phục những hạn chế đó trong dạy học người giáo viên
cần giúp người học phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng
tạo. Phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh (HS) có nghĩa
là phải thay đổi cách dạy và cách học. Chuyển cách dạy thụ động, truyền
thụ một chiều “đọc-chép”, giáo viên làm trung tâm sang cách dạy lấy học
sinh làm trung tâm hay còn được gọi là dạy và học tích cực (D&HTC).
Trong cách dạy này học sinh là chủ thể hoạt động, giáo viên là người thiết
kế, tổ chức, hướng dẫn, tạo nên sự tương tác tích cực giữa người dạy và
người học. D&HTC là điều kiện tốt khuyến khích sự tham gia chủ động,
sáng tạo và ngày càng độc lập của học sinh vào quá trình học tập để nâng
cao chất lượng trong giáo dục.
Hiện nay tại trường THCS môn Công nghệ vẫn được coi là môn phụ
nên học sinh không chú ý trong học tập. Nhưng thực tế môn Công nghệ
lại là một trong những môn có nội dung định hướng nghề sau này cho học
sinh.
Với những quan điểm đã nêu trên và thực tế giảng dạy, theo dõi quá
trình học tập của học sinh để nâng cao chất lượng dạy và học tôi áp dụng
kĩ thuật dạy học mới: “Sử dụng kĩ thuật dạy học khăn phủ bàn và bản đồ
tư duy trong dạy học môn Công nghệ 6 ở THCS ”.
I. Cơ sở lí luận:
Đặc thù của bộ môn công nghệ 6 gồm 4 với nội dung :
- May mặc
- Trang trí nhà ở
- Nấu ăn trong gia đình
- Thu chi trong gia đình
GV: Trần Thị Hương Giang Trường THCS Chính Nghĩa

GV: Trần Thị Hương Giang Trường THCS Chính Nghĩa
4
Sử dụng KTDH khăn phủ bàn và bản đồ tư duy trong môn Công nghệ 6 ở THCS
Với những đặc thù của bộ môn để gây hứng thú say mê học tập của
học sinh tôi quyết định đổi mới PPDH là : Sử dụng linh hoạt kĩ thuật dạy
học khăn phủ bàn và bản đồ tư duy trong dạy học môn Công nghệ 6 .
Đây là hai PPDH đang được chú trọng sử dụng trong dạy học bởi vì nó
mang tính học tập hoạt động nhóm kết hợp giữa cá nhân và tập thể (nhóm)
giải quyết một vấn đề (kĩ thuật khăn phủ bàn) và tổng kết sâu chuỗi hệ
thống kiến thức giúp HS dễ dàng lĩnh hội kiến thức bài học. Tổ chức dạy
học theo phương pháp này sẽ giúp mỗi cá nhân trong nhóm phát huy được
tính chủ động, tích cực hoạt động tìm kiếm thông tin theo chủ đề yêu cầu.
II. Cơ sở thực tiễn:
2.1 Bản đồ tư duy
2.1.1 Vai trò của bản đồ tư duy :
Bản đồ tư duy là hình thức ghi chép nhằm tìm tòi, đào sâu, mở rộng
một ý tưởng, tóm tắt những ý chính của một nội dung, hệ thống hóa một
chủ đề bằng cách kết hợp việc sử dụng hình ảnh, đường nét, màu sắc,
chữ viết. Nghĩa của cụm từ BĐTD không hiểu theo nghĩa của bản đồ địa lí
mà BĐTD được hiểu là một hình thức ghi chép theo mạch tư duy của mỗi
người bằng việc kết hợp nét vẽ, màu sắc, chữ viết. Đặc biệt đây là một sơ
đồ mở, việc thiết kế bản đồ tư duy theo mạch tư duy của mỗi người, không
yêu cầu tỉ lệ, chi tiết khắt khe như bản đồ địa lí, có thể vẽ thêm hoặc bớt
các nhánh, mỗi người vẽ một kiểu khác nhau, dùng màu sắc, hình ảnh, các
cụm từ diễn đạt khác nhau, cùng một nội dung nhưng mỗi người có thể “
thể hiện” nó dưới dạng BĐTD theo một cách riêng, do đó việc lập BĐTD
phát huy được tối đa khả năng sáng tạo của mối người.
BĐTD – một công cụ tổ chức tư duy nền tảng, có thể miêu tả nó là
một kĩ thuật hình họa kết hợp giữa từ ngữ , hình ảnh, đường nét, màu sắc
phù hợp với cấu trúc, hoạt động chức năng của bộ não giúp con người khai

Cho HS tập đọc hiểu và tự vẽ BĐTD sau từng bài học. Ban đầu GV
cho các em làm quen với một số BĐTD có sẵn, sau đó tập cho các em vẽ
GV: Trần Thị Hương Giang Trường THCS Chính Nghĩa
6
Sử dụng KTDH khăn phủ bàn và bản đồ tư duy trong môn Công nghệ 6 ở THCS
BĐTD bằng cách cho các từ trung tâm ( tên chủ đề hoặc một hình ảnh,
hình vẽ của chủ đề chính) vào vị trí trung tâm rồi đặt các câu hỏi gợi ý để
các em tiếp tục vẽ ra các nhánh cấp 1, cấp 2 Hướng dẫn gợi ý để các em
tự hệ thống kiến thức trọng tâm, kiến thức cần nhớ của mỗi bài học vào
một trang giấy hoặc có thể vẽ chung trên một cuốn vở hoặc để thành các
trang giấy rời và kẹp thành một tập. Mỗi bài học được vẽ kiến thức trọng
tâm trên một trang giấy sẽ giúp các em nhanh chóng ôn lại kiến thức một
cách dễ dàng.
Với cách làm này rèn luyện cho bộ óc các em hướng dần tới cách suy
nghĩ logic, mạch lạc và cũng là cách giúp các em hiểu bài, ghi nhớ kiến
thức vào não chứ không phải là học thuộc lòng, học vẹt.
b.Với HS khá, giỏi:
Sử dụng BĐTD để tìm chiến lược giải quyết một vấn đề, hay tìm
nhiều hướng giải cho một bài toán, hệ thống hóa kiến thức, Việc vẽ
BĐTD theo nhóm nên thực hiện trước khi nghiên cứu tài liệu mới để cả
nhóm tìm ra chiến lược giải quyết vấn đề hoặc cũng có thể thực hiện để hệ
thống hóa kiến thức, một chủ đề, một chương. Sau khi mỗi nhóm vẽ xong,
đại diện của mỗi nhóm hoặc mỗi thành viên trong nhóm thuyết trình
BĐTD cho cả lớp cùng nghe để thảo luận, góp ý, bổ sung ( nếu cần thiết).
Ngoài việc vẽ BĐTD trong học tập, nên tập cho các em HS có thói
quen sử dụng BĐTD để tóm lược nội dung chính của một cuốn sách dưới
dạng BĐTD khi các em đọc sách. Hoặc gợi ý cho các em lập kế hoạch học
tập , vạch kế hoạch bổ sung cho bản thân để biến ước mơ thành hiện thực
trong tương lai, các kế hoạch này có thể được điều chỉnh bổ sung dần dần
theo năm tháng bằng các nhánh khi mỗi người có sự điều chỉnh kế hoạch.

- Kích thích, thúc đẩy sự tham gia tích cực.
- Tăng cường tính độc lập, trách nhiệm của cá nhân học sinh
- Phát triển mô hình có sự hợp tác giữa học sinh với học sinh.
2.2.2 Nội dung của kĩ thuật khăn phủ bàn
GV: Trần Thị Hương Giang Trường THCS Chính Nghĩa
8
Sử dụng KTDH khăn phủ bàn và bản đồ tư duy trong môn Công nghệ 6 ở THCS
Theo mô hình sau:
2.2.3 Cách tiến hành kĩ thuật khăn phủ bàn
- Hoạt động theo nhóm ( 4
học sinh/ nhóm)
- Mỗi người ngồi vào vị trí như hình vẽ minh hoạ
- Tập trung các câu hỏi ( hoặc chủ đề )
- Viết vào ô mang số của bạn câu trả lời hoặc ý kiến của bạn ( về
nột chủ đề ). Mỗi cá nhân làm việc độc lập trong khoảng vài phút.
- Khi mọi người đều đã xong, chia sẻ và thảo luận các câu trả lời.
- Viết ý kiến chung của cả nhóm vào ô giữa tấm khăn phủ bàn.
Để khắc phục những hạn chế trên trong quá trình dạy học, cần phải đổi
mới PPDH giúp các em chủ động tìm tòi phát hiện kiến thức thông qua
hoạt động của GV tổ chức kết hợp với việc sử dụng linh hoạt các kĩ thuật
dạy học. Nên chúng tôi chọn chuyên đề “Sử dụng kĩ thuật dạy học khăn
phủ bàn và bản đồ tư duy trong môn Công nghệ 6”.Với PP này người học
GV: Trần Thị Hương Giang Trường THCS Chính Nghĩa
9
Ý kiến chung cả nhóm
Ý kiến cá nhân (x)
x
x
x
Sử dụng KTDH khăn phủ bàn và bản đồ tư duy trong môn Công nghệ 6 ở THCS


và phát triển ý chính, ý phụ một
cách logic.
* Hiệu quả khi sử dụng linh hoạt 2 kĩ thuật dạy học trên trong quá
trình dạy học:
Sử dụng linh hoạt 2 kĩ thuật dạy học: Khăn phủ bàn và bản đồ tư duy
trong dạy học sẽ giúp HS chủ động tìm tòi, phát hiện và khắc sâu kiến
GV: Trần Thị Hương Giang Trường THCS Chính Nghĩa
10
Sử dụng KTDH khăn phủ bàn và bản đồ tư duy trong môn Công nghệ 6 ở THCS
thức của từng bài, từng chương. Giải phóng cách suy diễn cổ điển theo
phương thức ghi chép sự kiện theo dòng (BĐTD)
IV. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU:
1. Đối tượng nghiên cứu:
- Khách thể : HS lớp 6 trường THCS Chính Nghĩa – Kim Động
- Đối tượng nghiên cứu :
+ Nội dung chương trình Công nghệ 6
+ Sách tham khảo về kiến thức nấu ăn, trang trí nhà ở .
2. Phạm vi nghiên cứu:
- Nghiên cứu tổ chức và thiết kế KTDH trong chương II, III, IV sách công nghệ
6( đổi mới )
- Tổ chức dạy học ở các lớp 6 để thấy được tính hiệu quả của KT dạy học khăn
phủ bàn và bản đồ tư duy
V. PHƯƠNG PHÁP NHIÊN CỨU
Trong đề tài này tôi đã vận dụng các phương pháp nghiên cứu khoa
học :
1. Nghiên cứu lí thuyết :
- Phân tích nội dung SGK phần kiến thức của các bài
- Nghiên cứu các tài liệu tham khảo liên quan đến kiến thức đó
- Nghiên cứu tài liệu liên quan đến việc thiết kế các phiếu học

2. Đối với kĩ thuật bản đồ tư duy:
- Chia HS thành các nhóm và phát cho mỗi nhóm 1 tờ giấy A0
- Giáo viên cần đưa ra nội dung câu hỏi hay chủ đề rõ ràng, khái quát
tránh gây cho HS rối loạn về kiến thức.
- Nên khuyến khích HS thể hiện sơ đồ tư duy theo nhiều hình thức,
theo cách riêng của mình không nên áp đặt các em vẽ theo tỉ lệ, chi tiết
chặt chẽ.
GV: Trần Thị Hương Giang Trường THCS Chính Nghĩa
12
Sử dụng KTDH khăn phủ bàn và bản đồ tư duy trong môn Công nghệ 6 ở THCS
GIẢI QUY ẾT VÂN ĐỀ
B. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
I. Đối với kĩ thuật khăn phủ bàn:
- Câu hỏi câu thảo luận là câu hỏi mở.
- Trong trường hợp số HS trong nhóm quá đông, không đủ chỗ trên khăn phủ bàn
có thể phát cho HS những mảnh giấy nhỏ để HS ghi ý kiến cá nhân, sau đó đính vào
phần xung quanh khăn phủ bàn.
- Trong quá trình thảo luận thống nhất ý kiến vào giữa khăn phủ bàn, những ý
kiến trùng nhau có thể đính chồng lên nhau.
- Những ý kiến không thống nhất, cá nhân có quyền bảo lưu và giữ lại ở phần
xung quanh của khăn phủ bàn.
II. Đối với kĩ thuật dạy học bản đồ tư duy:
- Nội dung (tiêu đề) cần hoàn thành (yêu cầu triển khai) phải rõ ràng, chính xác,
tránh gây rối loạn kiến thức cho HS.
- Chuẩn bị giấy A0 và bút viết cho HS
- Không đòi hỏi, áp đặt HS thể hiện BĐTD chính xác theo tỉ lệ như thể hiện bản
đồ địa lí hay toán học.
- Tránh ghi lại nguyên cả đoạn văn dài dòng.
- Ghi chép quá nhiều ý vụn vặt không cần thiết.
- Dành quá nhiều thời gian để ghi chép.

Sử dụng KTDH khăn phủ bàn và bản đồ tư duy trong môn Công nghệ 6 ở THCS

1. Sử dụng bản đồ tư duy
.2. Sử dụng kĩ thuật khăn phủ bàn
GV: Trần Thị Hương Giang Trường THCS Chính Nghĩa
16
Bài 23- Thực hành: xây dựng thực đơn
Thực đơn dùng
cho bữa liên
hoan
Thịt gà luộc
Giò
Thịt ngan xào xả ớt
Nộm
đu đủ
Sử dụng KTDH khăn phủ bàn và bản đồ tư duy trong môn Công nghệ 6 ở THCS
Bài 11: Trang trí nhà ở bằng một số đồ vật
1. Sử dụng bản đồ tư duy
2. Sử dụng kĩ thuật khăn phủ bàn
GV: Trần Thị Hương Giang Trường THCS Chính Nghĩa
17
Trang trí nhà ở
bằng một số đồ
vật
Gương
Tranh ảnh
Mành
Rèm cửa
Sử dụng KTDH khăn phủ bàn và bản đồ tư duy trong môn Công nghệ 6 ở THCS
• Bài 12 – Trang trí nhà ở bằng cây cảnh và hoa.

1. Sử dụng bản đồ tư duy
GV: Trần Thị Hương Giang Trường THCS Chính Nghĩa
19
Các phương
pháp chế biến
thực phẩm
Xào
Luộc
Nấu
Kho
Sử dụng KTDH khăn phủ bàn và bản đồ tư duy trong môn Công nghệ 6 ở THCS
2. Hình thức khăn phủ bàn
GV cho HS thảo luận nhóm trong phần II: Các nguồn thu nhập của gia đình. GV nêu
vần đề: Em hãy nêu các nguồn thu nhập bằng tiền và hiện vật của gia đình em?
Bài 22: Quy trình tổ chức bữa ăn
1. Sử dụng hình thức khăn phủ bàn
GV: Trần Thị Hương Giang Trường THCS Chính Nghĩa
20
Em hãy nêu các nguồn
thu nhập bằng tiền và
hiện vật của gia đình em
Tiền làm
thuê,
rau, thóc
Cá, thóc, tiền lương
Tiền
công,
thóc, rau
Tiền bán hàng, ngô, khoai
Sử dụng KTDH khăn phủ bàn và bản đồ tư duy trong môn Công nghệ 6 ở THCS

Thực nghiệm
( 6A - 41 HS )
30/41(73.1%) 33/41(80.4%) 35/41(85.3%) 37/41(90.2%)
Đối chứng
(6B– 40 HS)
24/40(55%) 26/40(65%) 27/40(67.5%) 28/40(70%)
Bảng 2: Số lượng bài đạt điểm khá giỏi ở các lớp đạt được như sau:
Lớp Bài 11 Bài 12 Bài 18 Bài 25
Thực nghiệm
( 6A - 41 HS )
10/41(24.4%) 12/41(29.3%) 13/41(32%) 18/41(44%)
Đối chứng
(6B– 40 HS)
1/40(2.5%) 4/40(10%) 5/40(12.5%) 5/40(12.5%)
D. BÀI HỌC KINH NGHIỆM
GV: Trần Thị Hương Giang Trường THCS Chính Nghĩa
22
Sử dụng KTDH khăn phủ bàn và bản đồ tư duy trong môn Công nghệ 6 ở THCS
Qua quá trình tiến hành làm đề tài này tôi nhận thấy để đáp ứng được với nhu cầu
đào tạo con người mới hiện nay với mục tiêu phát triển toàn diện, có năng lực sáng
tạo, có kiến thức phổ thông vững chắc, có sự say mê và nhiệt tình sáng tạo và khả
năng cống hiến thì vai trò của người thầy vẫn đóng vai trò then chốt. Việc tổ chức các
hoạt động học tập tích cực để phát huy khả năng của HS tối đa. Và không chỉ riêng
với môn sinh học trong trường THCS mới áp dụng phương tiện này mà với các môn
khoa học khác cũng có thể áp dụng một cách linh hoạt để khai thác khả năng học tập
cũng như khả năng sáng tạo của HS.
E. NHỮNG VẤN ĐỀ CÒN BỎ NGỎ VÀ ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
1. Những vấn đề còn bỏ ngỏ trong khi thực hiện đề tài :
Đây là 2 trong nhiều phương pháp dạy học tích cực hiện nay nhằm thúc đẩy khả
năng tư duy, phương pháp tự học của học sinh, là một trong những nội dung cần định

nếu tổ chức chưa tốt, đôi khi chỉ có các thành viên tích cực làm việc còn các
thành viên thụ động thường hay ỷ lại không chịu hoạt động. Do đó dẫn đến mất
nhiều thời gian và hiệu quả học tập không cao.
Còn PHDH này đòi hỏi các thành viên trong nhóm phải làm việc cá nhân,
suy nghĩ viết ra ý kiến của mình (khăn phủ bàn) trước khi thảo luận nhóm và
tìm tòi sáng tạo khi xâu chuỗi hệ thống kiến thức theo sơ đồ tư duy . Như vậy
có sự kết hợp giữa hoạt động cá nhân và hoạt động nhóm, các thành viên có cơ
hội chia sẻ ý kiến, kinh nghiệm của mình, tự đánh giá và điều chỉnh nhận thức
của mình một cách tích cực. Nhờ vậy hiệu quả học tập được đảm bảo và không
mất thời gian cũng như giữ được trật tự trong lớp học. Là công cụ hữu ích
trong giảng dạy và học tập giúp GV và HS trong việc trình bày các ý tưởng,
tóm tắt, hệ thống hoá các kiến thức của một bài học, một chủ đề, một chương
hay cả một cuốn sách một cách rõ ràng, mạch lạc, logic và đặc biệt là dễ phát
triển ý tưởng.
Qua thực tế giảng dạy bước đầu vận dụng PPDH khăn phủ bàn và sơ đồ
tư duy với những khó khăn đã nêu trên để áp dụng PPDH này có hiệu quả và
thuận lợi chúng tôi xin đề xuất như sau:
Đề nghị nhà trường hỗ trợ thêm cho GV giấy A0, bút dạ để phục vụ
trong quá trình dạy học đạt hiệu hiệu quả cao
Mỗi PPDH đều có những ưu điểm và hạn chế, không có phương PPDH nào là
phương pháp tối ưu. Trong khi đó D&HTC đòi hỏi cần kết hợp giữ lý thuyết với thực
GV: Trần Thị Hương Giang Trường THCS Chính Nghĩa
25