SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
“SỬ DỤNG KTDH KHĂN PHỦ BÀN VÀ BẢN ĐỒ TƯ DUY
TRONG MÔN CÔNG NGHỆ 6 Ở THCS”
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Giáo dục vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển kinh tế - xã
hội có mối quan hệ trực tiếp, theo kịp với các nhu cầu của thị trường lao
động. Sự thành công trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
phụ thuộc vào nhiều yếu tố , trong đó yếu tố đóng vai trò then chốt là nguồn
lực con người . Trong định hướng chiến lược phát triển sự nghiệp giáo dục
thời kì đổi mới đất nước cũng đã nêu rõ “Tiếp tục đổi mới nội dung và
phương pháp giáo dục đào tạo ”. Để đáp ứng yêu cầu trên của đất nước, đối
với nền giáo dục và đào tạo. Luật giáo dục đã quy định : Mục tiêu đầu tiên
của giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức,
có sức khỏe và năng lực trí tuệ , biết vận dụng xử lí linh hoạt và thích ứng với
sự phát triển nhanh chóng của khoa học kĩ thuật , kinh tế xã hội
Để thực hiện được mục tiêu trên Luật giáo dục đã đề ra :
- Nội dung giáo dục phải đảm bảo tính cơ bản toàn diện, thiết thực hiện
đại và có hệ thống.
- Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động,
tư duy sáng tạo của người học, bồi dưỡng năng lực tự học, lòng say mê học
tập và ý chí vươn lên
Trong xu thế đổi mới phương pháp dạy học hiện nay, việc người dạy sử
dụng những phương pháp phù hợp với mục tiêu dạy học đang là yêu cầu cần
thiết đòi hỏi người dạy phải đảm bảo được học sinh trở thành trung tâm của
quá trình nhận thức; Giáo viên trở thành người hướng dẫn cho học sinh tìm tòi
kiến thức, chiếm lĩnh kiến thức là yếu tố quyết định sự thành công của một
bài học.
Vì vậy để khắc phục những hạn chế đó trong dạy học người giáo viên
cần giúp người học phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo.

được nuôi dưỡng, giáo dục và chuẩn bị nhiều mặt cho cuộc sống tương lai.
Trong gia đình, mọi nhu cầu thiết yếu của con người về vật chất và tinh thần
đều được đáp ứng và không ngừng cải thiện. Môn kinh tế gia đình có mục
đích làm cho mỗi HS nhận thức được điều này để tích cực tham gia vào các
công việc của gia đình, cũng như chuẩn bị cho mình trở thành những người
chủ gia đình trong tương lai.
Do có liên quan trực tiếp đến cuộc sống nên các lĩnh vực này rất gần gũi
với con người, phục vụ nhu cầu cơ bản hàng ngày cho con người không như
các bộ môn khác, tài liệu tham khảo của bộ môn công nghệ phải nói rất phong
phú và đa dạng. Ngoài sách báo, internet, … học sinh có thể học hỏi trực tiếp
từ ông bà, bố mẹ, anh chị trong gia đình thông qua các công việc hàng ngày
như chuẩn bị bữa ăn, chăm sóc cây trồng Tuy nhiên, do độ tuổi học sinh
THCS chưa chọn được hệ thống thông tin hoàn chỉnh nên vai trò hướng dẫn
của GV rất cần thiết để giúp các em có định hướng đúng đắn khi chọn lựa
thông tin. Từ đó các em chủ động tích cực khai thác nội dung bài học.
Theo tôi, đổi mới phương pháp dạy học trong môn công nghệ cũng là cách
để nâng cao chất lượng dạy và học bằng cách sử dụng kết hợp các phương
pháp dạy học tích cực lấy HS làm chủ thể trung tâm.
Với những đặc thù của bộ môn để gây hứng thú say mê học tập của học
sinh tôi quyết định đổi mới PPDH là : Sử dụng linh hoạt kĩ thuật dạy học
khăn phủ bàn và bản đồ tư duy trong dạy học môn Công nghệ 6 .
Đây là hai PPDH đang được chú trọng sử dụng trong dạy học bởi vì nó mang
tính học tập hoạt động nhóm kết hợp giữa cá nhân và tập thể (nhóm) giải
quyết một vấn đề (kĩ thuật khăn phủ bàn) và tổng kết sâu chuỗi hệ thống kiến
thức giúp HS dễ dàng lĩnh hội kiến thức bài học. Tổ chức dạy học theo
phương pháp này sẽ giúp mỗi cá nhân trong nhóm phát huy được tính chủ
động, tích cực hoạt động tìm kiếm thông tin theo chủ đề yêu cầu.
II. Cơ sở thực tiễn:
2.1 Bản đồ tư duy
2.1.1 Vai trò của bản đồ tư duy :

của bộ não giúp HS học tập một cách tích cực, là biện pháp hỗ trợ đổi mới
PPDH một cách hiệu quả. Việc HS lập BĐTD còn giúp cho các em phát triển
khả năng thẩm mĩ, do việc thiết kế nó phải bố cục màu sắc, các đường nét, các
nhánh sao cho đẹp, sắp xếp các ý tưởng một cách khoa học, xúc tích, hợp lí,
trực quan, dễ hiểu, dễ đọc, dễ tiếp thu.

2.1.3 Vận dụng BĐTD trong dạy học:
a. Đối với HS trung bình: Tập cho HS thói quen tự ghi chép hay tổng kết
một vấn đề, một chủ đề đã học theo cách hiểu của các em dưới dạng BĐTD.
Cho HS tập đọc hiểu và tự vẽ BĐTD sau từng bài học. Ban đầu GV cho
các em làm quen với một số BĐTD có sẵn, sau đó tập cho các em vẽ BĐTD
bằng cách cho các từ trung tâm ( tên chủ đề hoặc một hình ảnh, hình vẽ của
chủ đề chính) vào vị trí trung tâm rồi đặt các câu hỏi gợi ý để các em tiếp tục
vẽ ra các nhánh cấp 1, cấp 2 Hướng dẫn gợi ý để các em tự hệ thống kiến
thức trọng tâm, kiến thức cần nhớ của mỗi bài học vào một trang giấy hoặc có
thể vẽ chung trên một cuốn vở hoặc để thành các trang giấy rời và kẹp thành
một tập. Mỗi bài học được vẽ kiến thức trọng tâm trên một trang giấy sẽ giúp
các em nhanh chóng ôn lại kiến thức một cách dễ dàng.
Với cách làm này rèn luyện cho bộ óc các em hướng dần tới cách suy
nghĩ logic, mạch lạc và cũng là cách giúp các em hiểu bài, ghi nhớ kiến thức
vào não chứ không phải là học thuộc lòng, học vẹt.
b.Với HS khá, giỏi:
Sử dụng BĐTD để tìm chiến lược giải quyết một vấn đề, hay tìm nhiều
hướng giải cho một bài toán, hệ thống hóa kiến thức, Việc vẽ BĐTD theo
nhóm nên thực hiện trước khi nghiên cứu tài liệu mới để cả nhóm tìm ra chiến
lược giải quyết vấn đề hoặc cũng có thể thực hiện để hệ thống hóa kiến thức,
một chủ đề, một chương. Sau khi mỗi nhóm vẽ xong, đại diện của mỗi nhóm
hoặc mỗi thành viên trong nhóm thuyết trình BĐTD cho cả lớp cùng nghe để
thảo luận, góp ý, bổ sung ( nếu cần thiết).
Ngoài việc vẽ BĐTD trong học tập, nên tập cho các em HS có thói quen

Là kĩ thuật tổ chức hoạt động học tập mang tính hợp tác kết hợp giữa
hoạt động của cá nhân và nhóm nhằm:
- Kích thích, thúc đẩy sự tham gia tích cực.
- Tăng cường tính độc lập, trách nhiệm của cá nhân học sinh
- Phát triển mô hình có sự hợp tác giữa học sinh với học sinh.
2.2.2 Nội dung của kĩ thuật khăn phủ bàn
Theo mô hình sau:
Ý kiến chung cả nhóm
Ý kiến cá nhân (x)
x
x
x
2.2.3 Cách tiến hành kĩ thuật khăn phủ bàn
- Hoạt động theo nhóm ( 4 học
sinh/ nhóm)
- Mỗi người ngồi vào vị trí như hình vẽ minh hoạ
- Tập trung các câu hỏi ( hoặc chủ đề )
- Viết vào ô mang số của bạn câu trả lời hoặc ý kiến của bạn ( về nột
chủ đề ). Mỗi cá nhân làm việc độc lập trong khoảng vài phút.
- Khi mọi người đều đã xong, chia sẻ và thảo luận các câu trả lời.
- Viết ý kiến chung của cả nhóm vào ô giữa tấm khăn phủ bàn.
Để khắc phục những hạn chế trên trong quá trình dạy học, cần phải đổi
mới PPDH giúp các em chủ động tìm tòi phát hiện kiến thức thông qua hoạt
động của GV tổ chức kết hợp với việc sử dụng linh hoạt các kĩ thuật dạy học.
Nên chúng tôi chọn chuyên đề “Sử dụng kĩ thuật dạy học khăn phủ bàn và
bản đồ tư duy trong môn Công nghệ 6”.Với PP này người học hứng thú tham
gia vào các hoạt động học tập do GV tổ chức và hướng dẫn, thông qua đó HS
tự khám phá, tự lĩnh hội kiến thức.
II. NỘI DUNG
1. Mục tiêu:

Sử dụng linh hoạt 2 kĩ thuật dạy học: Khăn phủ bàn và bản đồ tư duy
trong dạy học sẽ giúp HS chủ động tìm tòi, phát hiện và khắc sâu kiến thức
của từng bài, từng chương. Giải phóng cách suy diễn cổ điển theo phương
thức ghi chép sự kiện theo dòng (BĐTD)
III. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU:
1. Đối tượng nghiên cứu:
- Khách thể : HS lớp 6 trường THCS Chính Nghĩa – Kim Động
- Đối tượng nghiên cứu :
+ Nội dung chương trình Công nghệ 6
+ Sách tham khảo về kiến thức nấu ăn, trang trí nhà ở .
2. Phạm vi nghiên cứu:
- Nghiên cứu tổ chức và thiết kế KTDH trong chương II, III, IV sách công nghệ
6( đổi mới )
- Tổ chức dạy học ở các lớp 6 để thấy được tính hiệu quả của KT dạy học khăn phủ
bàn và bản đồ tư duy
IV. PHƯƠNG PHÁP NHIÊN CỨU
Trong đề tài này tôi đã vận dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học :
1. Nghiên cứu lí thuyết :
- Phân tích nội dung SGK phần kiến thức của các bài
- Nghiên cứu các tài liệu tham khảo liên quan đến kiến thức đó
- Nghiên cứu tài liệu liên quan đến việc thiết kế các phiếu học
tập và tài liệu đổi mới phương pháp giảng day môn sinh.
2. Điều tra :
- Điều tra thực trạng xây dựng và sử dụng KTDH trong nhà
trường.
- Tổ chức lấy ý kiến của các giáo viên trong nhóm chuyên môn
về hệ thống KTDH khăn phủ bàn và bản đồ tư duy đã thiết kế , từ đó phân tích
chỉnh lí các hoạt động học tập để đưa vào thực nghiệm chính thức.
3. Thực nghiệm sư phạm :
- Thực nghiệm thăm dò

- Trong quá trình thảo luận thống nhất ý kiến vào giữa khăn phủ bàn, những ý kiến
trùng nhau có thể đính chồng lên nhau.
- Những ý kiến không thống nhất, cá nhân có quyền bảo lưu và giữ lại ở phần xung
quanh của khăn phủ bàn.
II. Đối với kĩ thuật dạy học bản đồ tư duy:
- Nội dung (tiêu đề) cần hoàn thành (yêu cầu triển khai) phải rõ ràng, chính xác,
tránh gây rối loạn kiến thức cho HS.
- Chuẩn bị giấy A0 và bút viết cho HS
- Không đòi hỏi, áp đặt HS thể hiện BĐTD chính xác theo tỉ lệ như thể hiện bản đồ
địa lí hay toán học.
- Tránh ghi lại nguyên cả đoạn văn dài dòng.
- Ghi chép quá nhiều ý vụn vặt không cần thiết.
- Dành quá nhiều thời gian để ghi chép.
III. Một số VD minh họa áp dụng 2 KTDH: Khăn phủ bàn và bản đồ tư duy trong dạy
học môn công nghệ 6
1. Sử dụng bản đồ tư duy
Bài 4- Sử dụng và bảo quản trang phục
2. Sử dụng kĩ thuật khăn phủ bàn
1. Sử dụng bản đồ tư duy
Bảo quản trang
phục
Giặt
Phơi
Là
Cất giữ
Bài 23- Thực hành: xây dựng thực đơn
.2. Sử dụng kĩ thuật khăn phủ bàn

1. Sử dụng bản đồ tư duy
Thực đơn

2. Sử dụng kĩ thuật khăn phủ bàn
Em hãy kể tên các loại hoa dùng trong trang trí nhà ở?
Từ gợi ý của GV và hiểu biết từ thực tế cuộc sống, HS hoạt động độc lập và nêu
được ý kiến cá nhân.

* Bài 18: Các phương pháp chế biến thực phẩm.
1. Sử dụng hình thức khăn phủ bàn
Hoa hồng, hoa cúc,
hoa lưu li
Hoa
huệ,
hoa
đào
Hoa vạn thọ, hoa lan
Hoa hồng,
hoa mai
Em hãy kể tên các
loại hoa dùng
trong trang trí nhà
ở?
Trong bài này GV cho HS thảo luận nhóm trong phần mở đầu của bài học: Em hãy kể tên
các món ăn mà em đã dùng?
Gv sử dụng bản đồ tư duy bài này trong phần nêu quy trình thực hiện các phương p
2. Sử dụng bản đồ tư duy
Các phương
pháp chế biến
thực phẩm
Xào
Luộc
Nấu

khi ăn
Xây dựng thực đơn
2. Sử dụng bản đồ tư duy
B. KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM
Sau khi sử dụng để dạy các bàimôn công nghệ, tôi đã tiến hành ở các lớp
6A, 6B (năm học 2011 - 2012) của trườngTHCS Chính Nghĩa - huyện Kim Động -
tỉnh Hưng Yên với phương pháp chọn:
- 1 lớp làm thực nghiệm (6B) với các nội dung để học sinh hoạt động
- 1 lớp đối chứng, chỉ sử dụng các bảng biểu theo hướng dẫn của sách giáo khoa.
Các lớp này có số học sinh tương đương nhau, trình độ và năng lực tư duy đồng đều.
Và sau mỗi bài dạy, các em đều làm các bài kiểm tra đánh giá mức độ thu nhận được
kiến thức sau bài học với những câu hỏi liên quan đến các nội dung kiểm tra giống nhau
ở 2 lớp. Tôi đã tiến hành kiểm tra tổng số 4 lần ở cả 2 lớp 6 thực nghiệm và đối chứng,
sau đó thống kê bài kiểm tra sau mỗi bài học được kết quả
Bảng 1 : Số bài đạt yêu cầu( trên 5 điểm) như sau:
Lớp Bài 11 Bài 12 Bài 18 Bài 25
Thực nghiệm 30/41(73.1%) 33/41(80.4%) 35/41(85.3%) 37/41(90.2%)
(6A - 41 HS)
Đối chứng
(6B– 40 HS)
24/40(55%) 26/40(65%) 27/40(67.5%) 28/40(70%)
Bảng 2: Số lượng bài đạt điểm khá giỏi ở các lớp đạt được như sau:
Lớp Bài 11 Bài 12 Bài 18 Bài 25
Thực nghiệm
(6A - 41 HS)
10/41(24.4%
)
12/41(29.3%) 13/41(32%) 18/41(44%)
Đối chứng
(6B– 40 HS)

thuyết, sau đó nghiên cứu các nội dung trong bài học để xem trong đơn vị kiến thức cần
khai thác có những đặc điểm gì để xây dựng được chúng dưới dạng các bảng sơ đồ thông
tin.
C. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
Kĩ thuật khăn phủ bàn và sơ đồ tư duy là kĩ thuật dạy học đơn giản, dễ thực
hiện, có thể tổ chức cho tất cả các bài học, môn học, cấp học giống như học theo
nhóm. Tuy nhiên tổ chức dạy học theo phương pháp này khắc phục được những
hạn chế của học sinh theo nhóm như trước đây. Trong học nhóm nếu tổ chức chưa
tốt, đôi khi chỉ có các thành viên tích cực làm việc còn các thành viên thụ động
thường hay ỷ lại không chịu hoạt động. Do đó dẫn đến mất nhiều thời gian và hiệu
quả học tập không cao.
Còn PHDH này đòi hỏi các thành viên trong nhóm phải làm việc cá nhân, suy
nghĩ viết ra ý kiến của mình (khăn phủ bàn) trước khi thảo luận nhóm và tìm tòi
sáng tạo khi xâu chuỗi hệ thống kiến thức theo sơ đồ tư duy . Như vậy có sự kết
hợp giữa hoạt động cá nhân và hoạt động nhóm, các thành viên có cơ hội chia sẻ ý
kiến, kinh nghiệm của mình, tự đánh giá và điều chỉnh nhận thức của mình một
cách tích cực. Nhờ vậy hiệu quả học tập được đảm bảo và không mất thời gian
cũng như giữ được trật tự trong lớp học. Là công cụ hữu ích trong giảng dạy và
học tập giúp GV và HS trong việc trình bày các ý tưởng, tóm tắt, hệ thống hoá các
kiến thức của một bài học, một chủ đề, một chương hay cả một cuốn sách một cách
rõ ràng, mạch lạc, logic và đặc biệt là dễ phát triển ý tưởng.
Qua thực tế giảng dạy bước đầu vận dụng PPDH khăn phủ bàn và sơ đồ tư
duy với những khó khăn đã nêu trên để áp dụng PPDH này có hiệu quả và thuận
lợi chúng tôi xin đề xuất như sau:
Đề nghị nhà trường hỗ trợ thêm cho GV giấy A0, bút dạ để phục vụ trong
quá trình dạy học đạt hiệu hiệu quả cao
Mỗi PPDH đều có những ưu điểm và hạn chế, không có phương PPDH nào là
phương pháp tối ưu. Trong khi đó D&HTC đòi hỏi cần kết hợp giữ lý thuyết với thực
hành và tăng cường liên hệ với