SKKN Rèn kĩ năng đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4
PHẦN MỞ ĐẦU
I. Bối cảnh của đề tài:
Trường Tiểu học A TT Chi Lăng là một trong số ba trường tiểu học đạt Chuẩn
quốc gia của huyện miền núi Tịnh Biên. Trong những năm qua, trường không ngừng
phát triển, chất lượng giáo dục ngày càng cao đã tạo được niềm tin trong nhân dân. Học
sinh đa số ở địa bàn thị trấn Chi Lăng. Các em được học 2 buổi/ngày nên rất thuận lợi
cho dạy và học. Năm học 2010-2011, lớp 4A2 có 30 học sinh. Đa số các em đều chuyên
cần trong học tập, đến cuối năm tỉ lệ học sinh giỏi là 60%, không có học sinh yếu. Tuy
nhiên, vì tập quán sinh hoạt, đặc điểm văn hóa vùng Tây Nam Bộ nên các em tuy có khả
năng đọc trôi chảy nhưng ý thức đọc diễn cảm thì chưa cao.
II. Lý do chọn đề tài:
Vấn đề đổi mới PPDH ở trường Tiểu học đặc biệt được quan tâm. Trong những
năm gần đây việc đổi mới PPDH bao gồm hai mặt: Phải đưa vào các PPDH mới, đồng
thời tích cực phát huy những ưu điểm của PPDH truyền thống. Đổi mới này là sự kết
hợp giữa sáng tạo và kinh nghiệm của giáo viên. Giáo viên có thể thực hiện việc cải tiến
PPDH nói chung và môn Tiếng Việt lớp 4 nói riêng nhằm gây hứng thú học tập cho học
sinh, tạo niềm tin, niềm vui bằng sự hình thành và phát triển ở học sinh các kĩ năng sử
dụng trong phân môn Tiếng Việt: nghe, nói, đọc, viết để giao tiếp và từ đó cũng góp
phần rèn luyện thao tác tư duy.
Tập đọc là phân môn có vị trí đặc biệt trong chương trình tiểu học. Tập đọc hình
thành cho học sinh kĩ năng đọc. Mỗi con người khi được sinh ra từ bé cho đến lớn đã bập
bẹ, đã ê a và đến khi cắp sách đến trường nên việc đọc đã trở thành nhiệm vụ cấp thiết
của mỗi ngươì đi học. Biết đọc con người đã nhận khả năng tiếp nhận lên nhiều lần, từ
đó biết tìm hiểu, đánh giá cuộc sống, nhận thức của mối quan hệ tự nhiên xã hội .
Đọc là bày tỏ ý kiến của mình. Từ đó con người có điều kiện tự học và hiểu biết
các môn học khác. Đọc là cầu nối của mọi tri thức, của các môn học. Đọc chính là học,
học nữa, học mãi, học cả đời. Vì vậy khi giáo viên giúp cho học sinh biết đọc, đọc đúng,
đọc hiểu và biết đọc diễn cảm câu thơ, câu văn …
Với tình hình thực tế hiện nay, đối với các trường Tiểu học việc dạy đọc cho học
sinh chưa đáp ứng được yêu cầu của việc hình thành kĩ năng đọc. Đến giờ Tập đọc học

SKKN Rèn kĩ năng đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4
PHẦN NỘI DUNG
I. Cơ sở lý luận:
1. Cơ sở tâm sinh lý, đặc điểm tâm lý học sinh tiểu học:
Đối với con người, cơ quan phát âm, ngôn ngữ phát triển mạnh, phù hợp với sự
tiếp nhận và thực hiện chức năng phát âm .Tập đọc là sự nhận thức tư duy, trừu tượng,
tình cảm, trí nhớ và nhân cách học sinh được hình thành, tiềm tàng khả năng đã và đang
phát triển. Với sự ngây thơ hồn nhiên, trong sáng, tính tò mò mà lại hiếu động hay khám
phá, độc lập, tư lực và làm theo bản năng.
Giáo viên là hình tượng mà học sinh tôn sùng, ngưỡng mộ, mọi điều bảo ban đều
nhất nhất nghe theo. Sự phát triển nhân cách của học sinh vốn một một phần phụ thuộc
vao tấm gương mẫu mực của giáo viên.
Dạy Tập đọc cho học sinh bước đầu là giúp cho não bộ và cơ quan phát âm, ngôn
ngữ, những tinh hoa văn hóa, văn học nghệ thuật trong tâm hồn trẻ. Giáo viên rèn kĩ
năng đọc, hiểu, cảm thụ văn học kết hợp rèn luyện tình cảm đạo đức, ý chí, ý thức. Từ đó
phát triển khả năng học tập các môn học khác là điều kiện phát triển toàn diện cho học
sinh tiểu học.
Phát triển đúng đắn nhân cách là phụ thuộc vào quá trình giáo dục của thầy. Dạy
Tập đọc giáo viên phải có phương pháp phù hợp với tâm sinh lý của trẻ. Giáo viên giúp
học sinh tiến đến phát triển của khoa học, xã hội nhằm đáp ứng sự ham hiểu biết và từ đó
tăng cường giáo dục đạo đức, nhân cách cho các em.
2. Cơ sở ngôn ngữ và văn học của việc dạy Tập đọc:
Vấn đề ngôn ngữ, chữ viết, chính âm, chính tả, nghĩa của từ, câu đoạn, văn bản,
ngữ điệu, tình cảm ngôn ngữ. Đó là những vấn đề gắn bó việc dạy học Tập đọc của thầy
và trò.
Văn học nghệ thuật là tinh hoa của ngôn ngữ là tình cảm đạo đức lý tưởng, nó có
được nhờ cảm xúc của tâm hồn và làm cho tâm hồn con người thêm phong phú, sâu sắc.
Dạy Tập đọc là giúp cho các em biết đọc đúng tiếng, từ, câu, chữ, hiểu nội dung
rồi đọc đúng ngữ điệu, nhịp điệu, diễn cảm, học sinh biết tư duy, tưởng tượng, biết cảm
xúc luôn có hành động đẹp. Nghệ thuật trong lao động dạy học của người thấy là luôn có

VD: Một người ăn xin già / lọm khọm đứng ngay trước mặt tôi
Để sửa lỗi này, tôi chú ý giúp học sinh khi đọc chia làm hai vế: chủ ngữ và vị
ngữ.
Một người ăn xin già lọm khọm / đứng ngay trước mặt tôi
+ Do HS đọc liến thoáng, ngắt nghỉ tùy tiện, chỉ đọc theo nhạc thơ mà không tính
đến nghĩa
VD: Tôi nghe / truyện cổ / thầm thì
Lời ông / cha dạy /cũng vì / đời sau.
Để sửa lỗi này, tôi chú ý giúp học sinh ngắt tạo thành các cụm từ có nghĩa:
Tôi nghe / truyện cổ thầm thì
Lời ông cha dạy / cũng vì đời sau.
+ Do các em lười đọc sách, truyện, không chịu khó rèn đọc. Nên ngay từ đầu
năm học, trong phạm vi nghiên cứu, tôi đã thống kê chất lượng đọc của học sinh lớp 4
như sau:
Chất lượng khảo sát phân môn Tập đọc lớp 4A2 đầu năm
Lớp TSHS Số hs đọc chưa
đạt yêu cầu
Số em đọc đạt
trung bình
Số em đọc
đúng, rõ ràng
Số em đọc diễn
cảm
SL TL % SL TL % SL % TL % SL TL %
4A2 30 5 16,7 8 26,6 12 40,0 5 16,7
Việc điều tra trên cho thấy tỉ lệ đọc của học sinh chưa đạt và chiếm 26,6 % trung
bình. Đọc diễn cảm tỉ lệ còn thấp. Từ đó tôi đã suy nghĩ và nghiên cứu đề tài này.
Mỗi giáo viên đứng lớp ai cũng phải băn khoăn, suy nghĩ và đầu tư làm sao cho
có hiệu quả, có chất lượng trong giờ lên lớp. Để đưa chất lượng đọc đúng, đọc diễn cảm
có sự thay đổi, tôi xin mạnh dạn đưa ra một số biện pháp sau:

nghe tiếp nhận được những vấn đề quan trọng hay nổi bật trong văn bản, khắc phục cách
đọc thiên về hình thức “ diễn cảm” của học sinh tiểu học.
3. Các hình thức luyện đọc:
a. Để hướng dẫn học sinh luyện đọc thành tiếng, tôi tổ chức cho học sinh hoạt
động theo các hình thức sau:
- Đọc cá nhân (đọc riêng lẻ hoặc nối tiếp từng đoạn, đọc trước lớp hay đọc theo
cặp, theo nhóm).
- Đọc theo phân vai (nhiều học sinh đọc theo lời nhân vật, đóng vai, tham gia các
trò chơi luyện đọc).
b. Khai thác giọng đọc của học sinh thông qua việc tìm hiểu nội dung bài.
- Giúp học sinh tìm hiểu bài, cảm thụ văn học và tạo cơ sở cho luyện đọc diễn
cảm.
- Tôi nêu câu hỏi, học sinh đọc thầm và trả lời đúng nội dung cho học sinh đọc
thành tiếng, học sinh khác đọc thầm thảo luận vấn đề do giáo viên đưa ra.
Quá trình tìm hiểu bài, giáo viên cần rèn luyện cho học sinh cách trả lời câu hỏi,
trao đổi ý kiến.
- Kết quả đọc của học sinh, giáo viên dẫn dắt, gợi ý để học sinh phát huy những
ưu điểm, khắc phục những hạn chế và tự tìm ra cách đọc hợp lý hay qua nội dung bài,
em hãy xác định giọng đọc chung của toàn bài.
- Học sinh thảo luận và trả lời. Sau đó giáo viên rút ra kết luận chung.
Giáo viên đọc mẫu diễn cảm:
- Đọc mẫu diễn cảm là sử dụng ngữ điệu để phô diễn cảm xúc của bài đọc. Phải
hòa nhập tâm hồn vào nội dung bài đọc.
Trang 5
SKKN Rèn kĩ năng đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4
- Giáo viên đọc mẫu phải rõ ràng, đọc đúng, ngữ điệu đọc phù hợp. Giọng đọc
ngắt biểu cảm, thể hiện tốc độ, cường độ, cao độ để biểu đạt đúng ý nghĩa và tình cảm
mà tác giả đã gởi gắm trong bài đọc, đồng thời thông hiểu, cảm thụ của người đọc đối
với tác phẩm.
- Muốn học sinh đọc hay, đọc đúng, diễn cảm thì trước hết người thầy phải đọc

- Giáo viên đọc mẫu lời các nhân vật bằng giọng của chính mình.
- Học sinh luyện tập nhiều lần theo hướng dẫn của giáo viên.
- Xây dựng không khí hào hứng, say mê học tập nhằm kích thích luyện đọc của
học sinh.
- Thông qua trò chơi học tập nhắm rèn luyện tư duy linh hoạt, tác phong nhanh
nhẹn, tháo vát, tự tin, giáo dục tư tưởng, tình cảm tốt đẹp.
- Giáo viên lựa chọn trò chơi học tập thích hợp để học sinh tham gia.
- Ví dụ: Thi đọc tiếp nối từng đoạn ( nhóm tổ), đọc “ Truyền điện” thi tìm nhanh
đọc đúng, nhìn một từ đọc cả câu (hoặc nhìn một câu đọc cả đoạn), nghe đọc đoạn- đoán
tên bài, thi đọc truyện theo vai, thả thơ…
- Dưới đây tôi xin giới thiệu một số trò chơi luyện đọc như sau:
Thi đọc tiếp sức:
+ Chuẩn bị: một đồng hồ, SGK, giáo viên dự kiến số nhóm tham gia chơi.
Trang 6
SKKN Rèn kĩ năng đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4
+ Tiến hành: Giáo viên hướng dẫn cách chơi :
+ Giáo viên quy định các nhóm có số lượng học sinh bằng nhau.
- Từng nhóm lên bảng đứng thành hàng ngang. Mỗi em cầm một quyển SGK, đã
mở sẵn trong dó có bài văn sẽ thi đọc.
- Giáo viên hô lệnh: “ bắt đầu”, em số một đọc câu thứ nhất, dứt tiếng cuối cùng
câu thứ nhất, em số hai mới đọc tiếp câu thứ hai.
- Giáo viên tính và ghi bảng thời gian thời gian đọc của mỗi nhóm.
- Học sinh sẽ bị trừ điểm nếu đọc sai, thừa thiếu tiếng hoặc đọc câu sau khi người
trước chưa đọc xong, đọc vượt quá một câu theo quy định.
- Giáo viên cho từng nhóm thi đọc, tính thời gian mỗi câu văn đọc đúng cho một
điểm (không cho điểm các trường hợp vi phạm)
- Giáo viên nhận xét, tuyên dương nhóm đọc tiếp sức nhanh nhất, hay nhất.
Thể thơ:
* Chuẩn bị: Giáo viên viết vào phiếu câu thơ đầu ( hoặc giữa ở mỗi khổ thơ )
hoặc 1-2 từ dầu của mỗi câu thơ . Giáo viên làm các phiếu của bài : Nếu chúng mình có

Trang 7
SKKN Rèn kĩ năng đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4
IV. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm:
Với cách tổ chức và thực hiện các biện pháp dạy học đã nêu trên, hiệu quả giờ
dạy được nâng lên rõ rệt. HS hứng thú, say mê, tích cực hơn trong học tập. Các em tự tin
khi đọc bài, số em đọc chưa đạt đã giảm đi, biết phân biệt thể loại bài đọc, phân biệt các
nhân vật trong bài, thể hiện tình cảm thái độ qua giọng đọc phù hợp với sự việc, hình
ảnh, cảm xúc, tính cách nhân vật. Biết lên giọng, xuống giọng đúng chỗ, biết ngắt nhịp
thơ, biết nghỉ hơi đúng ở những câu văn dài và đặc biệt là phát âm chuẩn các từ ngữ dễ
lẫn. Các em không chỉ tiến bộ ở phân môn tập đọc mà còn phát triển cả về khả năng diễn
đạt trong phân môn Kể chuyện, Tập làm văn và phân biệt chính tả. Kết quả thực hiện
như sau:
Lớp
Tổng
số
HS
Số em đọc chưa
đạt yêu cầu
Số em đọc
đạt TB
Số em đọc
đúng, rõ ràng
Số em được
diễn cảm tốt
SL TL % SL
TL
%
SL TL % SL TL %
4A2 30 5 16,7 7 23,3 18 60.0
Qua thời gian ngắn tôi nhận thấy những biện pháp nêu trên đã thu được kết quả

SKKN Rèn kĩ năng đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4

TÍNH THỰC TIỄN
I. Ý nghĩa thực tiễn:
Ở tiểu học, Toán và Tiếng Việt là hai môn học công cụ giúp học sinh có thể học
tốt các môn học khác. Trong đó, nghe-nói-đọc-viết và tính toán là những kĩ năng cơ bản
nhất. Rèn cho học sinh đọc diễn cảm, tôi đã giúp cho các em cảm nhận được những cái
hay, cái đẹp trong thơ văn; bồi dưỡng vào các em tâm hồn trong sáng, tình yêu thiên
nhiên, quê hương đất nước. Đọc đúng, đọc hay một bài văn, một bài thơ cũng chính là
góp phần giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt và góp phần sửa chữa những hạn chế do
điều kiện phương ngữ.
II. Kết quả áp dụng:
Từ việc thực hiện các biện pháp trên, bản thân tôi đã thu được những kết quả
như:
- Học sinh đã hình thành và rèn luyện được kĩ năng đọc diễn cảm bài văn ngày
càng tốt hơn. Biết phân biệt các thể loại bài đọc, phân biệt các nhân vật trong bài, thể
hiện được tình cảm thái độ qua giọng đọc phù hợp với việc, hình ảnh, cảm xúc, tính cách
nhân vật. Biết lên giọng, xuống giọng đúng chỗ, biết ngắt nhịp thơ, biết nghỉ hơi đúng ở
những câu văn dài và đặc biệt là phát âm chuẩn các từ ngữ dễ lẫn.
- Các em không chỉ tiến bộ về môn Tập đọc mà còn phát triển về khả năng diễn
đạt trong phân môn kể chuyện, Tập làm văn
- Đa số các em có hứng thú và yêu thích học phân môn Tập đọc,đặc biệt là rất
thích thi đọc diễn cảm.
- Các em có năng khiếu hầu hết đã được phát hiện, bồi dưỡng để tham gia vào
các hoạt động ngoại khóa như văn nghệ, kể chuyện …của trường.
- Số học sinh giỏi môn Tiếng việt cũng tăng dần.
III. Khả năng ứng dụng, triển khai:
Kinh nghiệm của tôi có tác dụng dạy học trong phạm vi lớp 4. Những kinh
nghiệm trên đã đưa vào áp dụng cho lớp của tôi và giúp tôi thu được kết quả khả quan.
Nếu có thể giúp được đồng nghiệp trong khối và khối 5 hướng khắc phục tình trạng học

nhận tác phẩm văn học, là một việc làm không thể thiếu được trong quá trình dạy môn
Tiếng việt và cũng là một việc làm không dễ. Với giai đoạn hiện nay, một trong những
nhiệm vụ trọng tâm của giáo dục là chuyển từ phương pháp truyền thụ sang phương
pháp tích cực hóa hoạt động của người học, mỗi học sinh đều được bộc lộ mình và được
phát triển. Học sinh phải tích cực tìm hiểu, học sinh nhạy bén, sáng tạo, cần tái hiện một
cách hoàn chỉnh, sinh động trong cách đọc của mình. Đó là ý nghĩa to lớn của việc đọc
diễn cảm như việc rèn kĩ năng đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4. Tôi hy vọng với kinh
nghiệm bản thân đã đúc kết được như trên sẽ phần nào giúp các đồng nghiệp dạy tốt hơn
phân môn tập đọc và đặc biệt là rèn kĩ năng đọc diễn cảm cho học sinh tiểu học.
Chi Lăng , ngày 28 tháng 10 năm 2011
Người viết
Nguyễn Thị Thúy
Trang 10