SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

RÈN KĨ NĂNG ĐỌC DIỄN CẢM
CHO HỌC SINH LỚP 4
PHẦN MỞ ĐẦU

I. Bối cảnh của đề tài:
Trường Tiểu học A TT Chi Lăng là một trong số ba trường tiểu học đạt Chuẩn
quốc gia của huyện miền núi Tịnh Biên. Trong những năm qua, trường không ngừng
phát triển, chất lượng giáo dục ngày càng cao đã tạo được niềm tin trong nhân dân. Học
sinh đa số ở địa bàn thị trấn Chi Lăng. Các em được học 2 buổi/ngày nên rất thuận lợi
cho dạy và học. Năm học 2010-2011, lớp 4A2 có 30 học sinh.
Đa số các em đều chuyên
cần trong học tập, đến cuối năm tỉ lệ học sinh giỏi là 60%, không có học sinh yếu. Tuy
nhiên, vì tập quán sinh hoạt, đặc điểm văn hóa vùng Tây Nam Bộ nên các em tuy có khả
năng đọc trôi chảy nhưng ý thức đọc diễn cảm thì chưa cao.
II. Lý do chọn đề tài:
Vấn đề đổi mới PPDH ở trường Tiểu học đặc biệt được quan tâm. Trong những
năm g
ần đây việc đổi mới PPDH bao gồm hai mặt: Phải đưa vào các PPDH mới, đồng


hiện, tôi đã đạt được những kết quả khả quan, học sinh của tôi từng bước phát triển về
khả năng đọc diễn cảm. Các còn có khả năng đóng vai và kể chuyện hấp dẫn.
Vậy muốn học sinh đọc đúng, đọc diễn cảm, hiểu và cảm nhận được bài thơ, bài
văn… thì đòi hỏi người giáo viên phải đổi mới PPDH theo định hướng m
ới đó là “Tất cả
học sinh đều phải tích cực tham gia vào hoạt động học tập”. Sự nhận thức này đã thôi
thúc tôi chọn đề tài “ Rèn kĩ năng đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4” làm đề tài nghiên
cứu. Mà bản thân tôi đã thực hiện để tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh nhằm
nâng cao chất lượng đọc diễn cảm bài văn của các em cho các đồ
ng nghiệp cùng tham
khảo.
III. Phạm vi nghiên cứu:
Đề tài này nghiên cứu ở lớp 4A2, trường Tiểu học A TT Chi Lăng huyện Tịnh
Biên tỉnh An Giang.Trong thời gian năm học 2010 - 2011.
IV. Điểm mới trong kết quả nghiên cứu:
Để thực hiện đề tài rèn kĩ năng đọc diễn cảm cho học sinh, tôi luôn quan tâm đến
từng bước trong tiết tập đọc. Có luyện đọc đúng, hiểu được nội dung bài thì hỗ
trợ rất tốt
cho giai đoạn đọc diễn cảm. Đặc biệt, để rèn đọc diễn cảm, tôi giúp học sinh xác định
được thể loại của từng bài đọc để tìm ra giọng đọc phù hợp; biết bộc lộ, thể hiện tình
cảm, cảm xúc trong quá trình đọc. PHẦN NỘI DUNG I. Cơ sở lý luận:
1. Cơ sở tâm sinh lý, đặc điểm tâm lý học sinh tiểu học:
Đối với con người, cơ quan phát âm, ngôn ngữ phát triển mạnh, phù hợp với sự

iệu, nhịp điệu, diễn cảm, học sinh biết tư duy, tưởng tượng, biết cảm
xúc luôn có hành động đẹp. Nghệ thuật trong lao động dạy học của người thấy là luôn có
sự sáng tạo, nghiên cứu và vận dụng tốt những thành tựu của ngôn ngữ văn học.
3. Cơ sở giáo dục và phát triển:
Tập đọc là một phân môn trong tiếng Việt. Nhiệm vụ của nó là hình thành nă
ng
lực cho học sinh. Được thể hiện ở 4 yêu cầu: Đọc đúng, đọc nhanh, đọc có ý thức (đọc
hiểu) và đọc hay (đọc diễn cảm) Cần phải hiểu kĩ năng đọc có nhiều mức độ , nhiều tầng
bậc khác nhau.
Đầu tiên là giải mã chữ âm một cách sơ bộ, phải hiểu nghĩa của từ, tìm được các
từ, câu “chìa khóa” (chốt trọng yếu), biết tóm tắ
t nội dung của đoạn văn hay bài thơ. Biết
đọc đồng nghĩa với kĩ năng làm việc với văn bản, chiếm lĩnh được văn bản ở tầng bậc
khác nhau.
II. Thực trạng của việc dạy học diễn cảm cho học sinh lớp 4:
- Thực trạng của việc dạy học phân môn Tập đọc nói chung: Phân môn Tập đọc
rất quan trọng và luôn được chú tr
ọng. các chuyên đề, phương pháp đưa ra nhằm đưa
chất lượng đọc của các em nâng lên. Chủ yếu đầu vừa là làm sao các em đọc đúng, lưu
loát, trôi chảy là được. Còn ở lớp cuối cấp thì giáo viên chỉ nhận xét cách đọc đúng, đọc
trơn và dành cho việc luyện đọc diễn cảm.
- Thực trạng dạy học phân môn Tập đọc lớp 4 ở trường đang công tác: Qua thực
tế giảng dạy và nghiên c
ứu khảo sát chất lượng học phân môn Tập đọc của học sinh tại
trường. Bản thân tôi nhìn nhận mức độ đọc chưa đồng đều. Một số em không quan tâm
cách đọc và xem có đọc diễn cảm chưa mà học sinh chỉ đọc to, đọc cho nhanh là xong.
Từ đó tôi rút ra một số nguyên nhân sau:
+ Do cách phát âm theo phương ngữ, phát âm lệch tiếng, từ và cụ thế là học sinh
mắc những lỗi sau:
+ Do lỗi về thanh: họ

Số em đọc
đúng, rõ ràng
Số em đọc diễn
cảm
SL TL % SL TL % SL % TL % SL TL %
4A2 30 5 16,7 8 26,6 12 40,0 5 16,7

Việc điều tra trên cho thấy tỉ lệ đọc của học sinh chưa đạt và chiếm 26,6 % trung
bình. Đọc diễn cảm tỉ lệ còn thấp. Từ đó tôi đã suy nghĩ và nghiên cứu đề tài này.
Mỗi giáo viên đứng lớp ai cũng phải băn khoăn, suy nghĩ và đầu tư làm sao cho
có hiệu quả, có chất lượng trong giờ lên lớp. Để đưa chất lượng đọc đúng, đọc diễn c
ảm
có sự thay đổi, tôi xin mạnh dạn đưa ra một số biện pháp sau:
III. Các biện pháp rèn kĩ năng đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4:
Hướng dẫn học sinh luyện đọc đúng một cách linh hoạt, khéo léo. Như chúng ta
đã biết đọc diễn cảm chỉ thực hiện trên cơ sở học sinh đã đọc đúng và đọc lưu loát. Đọc
đúng không đọc thừa, không sót tiếng. Đọc đúng là
đọc phải chuẩn ngôn ngữ tức là đọc
đúng chính âm. Vì thế rèn luyện đọc đúng là khâu đầu tiên rèn đọc diễn cảm từ các lớp
dưới. Đối với học sinh lớp 4 việc luyện đọc đúng được rèn luyện như sau:
1. Luyện đọc đúng:
Giáo viên căn cứ vào trình độ đọc của học sinh trong lớp, rồi chia văn bản thành
các đoạn, sao cho không quá dài hay chênh lệch nhau về chữ số cách ng
ắt đoạn không
quá chi li, gây khó khăn cho học sinh đọc theo dõi và đọc nối tiếp.
Dựa vào số đoạn, giáo viên chỉ định trước số học sinh theo dõi và đọc nối tiếp ở
mỗi dòng đọc, bằng cách hướng dẫn học sinh đọc nối tiếp qua 3 vòng.
+ Vòng 1: Qua những học sinh đọc nối tiếp, giáo viên nghe và phát hiện ra cách
phát âm, ngắt nghỉ, ngữ điệu câu. Từ đó,có biện pháp khắc phục từ
ng cá nhân nói riêng

cảm.
- Tôi nêu câu hỏi, học sinh đọc thầm và trả lời đúng nội dung cho học sinh đọc
thành tiếng, học sinh khác đọc thầm thảo luận vấn đề do giáo viên đưa ra.
Quá trình tìm hiểu bài, giáo viên cần rèn luyện cho học sinh cách trả lời câu hỏi,
trao đổi ý kiến.
- Kết quả đọ
c của học sinh, giáo viên dẫn dắt, gợi ý để học sinh phát huy những
ưu điểm, khắc phục những hạn chế và tự tìm ra cách đọc hợp lý hay qua nội dung bài,
em hãy xác định giọng đọc chung của toàn bài.
- Học sinh thảo luận và trả lời. Sau đó giáo viên rút ra kết luận chung.
Giáo viên đọc mẫu diễn cảm:
- Đọc mẫu diễn cảm là sử dụng ngữ điệu để phô diễ
n cảm xúc của bài đọc. Phải
hòa nhập tâm hồn vào nội dung bài đọc.
- Giáo viên đọc mẫu phải rõ ràng, đọc đúng, ngữ điệu đọc phù hợp. Giọng đọc
ngắt biểu cảm, thể hiện tốc độ, cường độ, cao độ để biểu đạt đúng ý nghĩa và tình cảm
mà tác giả đã gởi gắm trong bài đọc, đồng thời thông hiểu, cảm thụ của người
đọc đối
với tác phẩm.

- Muốn học sinh đọc hay, đọc đúng, diễn cảm thì trước hết người thầy phải đọc
tốt để thâm nhập, lây truyền tới học sinh để gây hứng thú cho học sinh trong tiết học. Để
đọc tốt thì giáo viên luôn coi trọng việc đọc mẫu để từ đó thường xuyên rèn luyện giọng
đọc, tự ý thức điều chỉnh mình và có lòng ham muốn đọc hay.
Luyện tập thực hành đọ
c diễn cảm văn bản.
- Tạo điều kiện cho từng học sinh được thực hành luyện đọc diễn cảm (theo cặp,
theo nhóm) để rút kinh nghiệm.
- Luyện đọc diễn cảm các câu tiêu biểu trong bài. các luyện đọc này tạo điều kiện
cho tất cả học sinh đều được đọc theo các bước sau:

- Thông qua trò chơi học tập nhắm rèn luyện tư duy linh hoạt, tác phong nhanh
nhẹn, tháo vát, tự tin, giáo dục tư tưởng, tình cảm tốt đẹp.
- Giáo viên lựa chọn trò chơi học tập thích hợp để học sinh tham gia.
- Ví dụ: Thi đọc tiếp nối từng đoạn ( nhóm tổ), đọc “ Truyền điện” thi tìm nhanh
đọc đúng, nhìn một từ đọc cả câu (hoặc nhìn một câu đọc cả đoạn), nghe đọc đoạn- đoán
tên bài, thi đọc truyện theo vai, thả thơ…
- D
ưới đây tôi xin giới thiệu một số trò chơi luyện đọc như sau:

Thi đọc tiếp sức:
+ Chuẩn bị: một đồng hồ, SGK, giáo viên dự kiến số nhóm tham gia chơi.
+ Tiến hành: Giáo viên hướng dẫn cách chơi :
+ Giáo viên quy định các nhóm có số lượng học sinh bằng nhau.
- Từng nhóm lên bảng đứng thành hàng ngang. Mỗi em cầm một quyển SGK, đã
mở sẵn trong dó có bài văn sẽ thi đọc.
- Giáo viên hô lệnh: “ bắt đầu”, em số một đọc câu thứ nhất, dứt tiếng cuối cùng
câu thứ nh
ất, em số hai mới đọc tiếp câu thứ hai.
- Giáo viên tính và ghi bảng thời gian thời gian đọc của mỗi nhóm.
- Học sinh sẽ bị trừ điểm nếu đọc sai, thừa thiếu tiếng hoặc đọc câu sau khi người
trước chưa đọc xong, đọc vượt quá một câu theo quy định.
- Giáo viên cho từng nhóm thi đọc, tính thời gian mỗi câu văn đọc đúng cho một
điểm (không cho điểm các trường hợp vi phạm)
- Giáo viên nhận xét, tuyên dương nhóm đọc tiếp sức nhanh nhất, hay nhất.
Thể thơ:
* Chuẩn bị: Giáo viên viết vào phiếu câu thơ đầu ( hoặc giữa ở mỗi khổ thơ )
hoặc 1-2 từ dầu của mỗi câu thơ . Giáo viên làm các phiếu của bài : Nếu chúng mình có
phép lạ
Phiếu 1: Nếu chúng mình …. ngọt lành.
Phiếu 2: Nếu chúng mình …. máy bay.

nhau. Nếu giáo viên không khéo léo sẽ làm cho tiết học trở nên rời rạc tiết học kém hấp
dẫn, hiệu quả tiết dạy s
ẽ không cao. IV. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm:
Với cách tổ chức và thực hiện các biện pháp dạy học đã nêu trên, hiệu quả giờ
dạy được nâng lên rõ rệt. HS hứng thú, say mê, tích cực hơn trong học tập. Các em tự tin
khi đọc bài, số em đọc chưa đạt đã giảm đi, biết phân biệt thể loại bài đọc, phân biệt các
nhân vật trong bài, thể hiện tình cảm thái độ qua giọng
đọc phù hợp với sự việc, hình
ảnh, cảm xúc, tính cách nhân vật. Biết lên giọng, xuống giọng đúng chỗ, biết ngắt nhịp
thơ, biết nghỉ hơi đúng ở những câu văn dài và đặc biệt là phát âm chuẩn các từ ngữ dễ
lẫn. Các em không chỉ tiến bộ ở phân môn tập đọc mà còn phát triển cả về khả năng diễn
đạt trong phân môn Kể chuyện, Tập làm văn và phân biệ
t chính tả. Kết quả thực hiện
như sau:

Lớp
Tổng
số
HS
Số em đọc chưa
đạt yêu cầu
Số em đọc
đạt TB
Số em đọc
đúng, rõ ràng
Số em được
diễn cảm tốt

ất lượng giáo
dục.
* Tồn tại:
- Bên cạnh những thành công còn có những hạn chế cần khắc phục là:
+ Cần giáo dục cho các em tính kiên trì khi luyện đọc, gây được cho các em ham
đọc sách niềm say mê với tác phẩm, chống lại mọi biểu hiện tiêu cực cho rằng mình
không thể đọc diễn cảm được.
+ Một số ít HS chưa có thái độ nghiêm túc và ý thức tự giác trong việc rèn đọc
diễn cảm.
+ GV chưa có đ
iều kiện nghiên cứu nhiều. TÍNH THỰC TIỄN
I. Ý nghĩa thực tiễn:
Ở tiểu học, Toán và Tiếng Việt là hai môn học công cụ giúp học sinh có thể học
tốt các môn học khác. Trong đó, nghe-nói-đọc-viết và tính toán là những kĩ năng cơ bản
nhất. Rèn cho học sinh đọc diễn cảm, tôi đã giúp cho các em cảm nhận được những cái
hay, cái đẹp trong thơ văn; bồi dưỡng vào các em tâm hồn trong sáng, tình yêu thiên
nhiên, quê hương đất nước. Đọc đúng, đọc hay một bài văn, mộ
t bài thơ cũng chính là
góp phần giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt và góp phần sửa chữa những hạn chế do
điều kiện phương ngữ.
II. Kết quả áp dụng:
Từ việc thực hiện các biện pháp trên, bản thân tôi đã thu được những kết quả
như:
- Học sinh đã hình thành và rèn luyện được kĩ năng đọc diễn cảm bài văn ngày
càng tốt hơn. Biế
t phân biệt các thể loại bài đọc, phân biệt các nhân vật trong bài, thể
hiện được tình cảm thái độ qua giọng đọc phù hợp với việc, hình ảnh, cảm xúc, tính cách

2 kĩ năng và 5 biện pháp sau:
+ Kĩ năng phân tích và thể hiện văn bản
+ Kĩ năng phân tích tìm ngữ điệu
+ Biện pháp hướng dẫn học sinh luyện đọ
c đúng một cách linh hoạt, khéo léo.
+ Biện pháp khai thác giọng đọc của học sinh thông qua việc tìm hiểu nội dung
bài đọc.
+ Biện pháp giáo viên đọc mẫu phải diễn cảm.
+ Biện pháp luyện tập thực hành đọc diễn cảm văn bản.
+ Biện pháp xây dựng không khí hào hứng, say mê học tập cho học sinh bằng
cách tổ chức trò chơi trong giờ học Tập đọc.
* Do thời gian và trình độ có hạn nên đề tài của tôi mớ
i chỉ dừng lại ở phạm vi
nhỏ, sự thực nghiệm còn chưa nhiều. Tôi tin rằng với những giải pháp này, bằng sự sáng
tạo của mình các giáo viên sẽ vận dụng có hiệu quả trong quá trình dạy học diễn cảm ở
lớp 4. Tôi rất mong sự đóng góp ý kiến của các bạn đồng nghiệp .

KẾT LUẬN CHUNG
Việc rèn đọc diễn cảm cho học sinh tiểu học có vai trò quan trọng trong việc tiếp
nhận tác phẩm văn học, là một việc làm không thể thiếu được trong quá trình dạy môn
Tiếng việt và cũng là một việc làm không dễ. Với giai đoạn hiện nay, một trong những
nhiệm vụ trọng tâm của giáo dục là chuyển từ phương pháp truyền thụ sang phương
pháp tích cực hóa hoạt động của người h
ọc, mỗi học sinh đều được bộc lộ mình và được
phát triển. Học sinh phải tích cực tìm hiểu, học sinh nhạy bén, sáng tạo, cần tái hiện một
cách hoàn chỉnh, sinh động trong cách đọc của mình. Đó là ý nghĩa to lớn của việc đọc

diễn cảm như việc rèn kĩ năng đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4. Tôi hy vọng với kinh
nghiệm bản thân đã đúc kết được như trên sẽ phần nào giúp các đồng nghiệp dạy tốt hơn
phân môn tập đọc và đặc biệt là rèn kĩ năng đọc diễn cảm cho học sinh tiểu học.