Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail: [email protected]
PHÒNG GD&ĐT HÒA BÌNH
TRƯỜNG THCS VĨNH THỊNH
TỔ: ĐỊA-HÓA
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN ĐỂ NÂNG CAO
CHẤT LƯỢNG DẠY- HỌC ĐỊA LÝ LỚP 9
Ở TRƯỜNG THCS VĨNH THỊNH
GV: PHẠM NGỌC TRINH
NĂM HỌC: 2013- 2014
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail: [email protected]
MỘT SỐ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN ĐỂ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
DẠY- HỌC ĐỊA LÝ LỚP 9
A. PHẦN MỞ ĐẦU
Như chúng ta đã biết giáo dục được coi là lĩnh vực quan trọng. Nó luôn
đi trước sự phát triển của Đất nước, nên vấn đề chất lượng giáo dục hiện nay đã
trở thành mối quan tâm hàng đầu của xã hội. Vì vậy để nâng cao chất lượng giáo
dục đòi hỏi Giáo viên phải có trình độ chuyên môn nghiệp vụ, có năng lực sư
phạm, có sự đổi mới trong phương pháp giảng dạy, có như vậy thì sản phẩm của
quá trình dạy học mới đạt kết quả cao.
Trong thời qua, việc đổi mới chương trình và sách giáo khoa đòi hỏi
phải có sự đổi mới phương pháp dạy và phương pháp học với sách giáo khoa
mới, trong quá trình dạy học giáo viên phải biết lựa chọn các hình thức để tổ
chức, hướng dẫn học sinh theo nội dung của từng bài, còn học sinh phải nổ lực
tìm tòi kiến thức dưới sự hướng dẫn của giáo viên trong quá trình học tập của
mình.
Với mục tiêu cần đạt được trong quá trình dạy học là hình thành cho học
sinh phương pháp học tập để chiếm lĩnh tri thức và tạo cho bản thân một phương
pháp học tập phù hợp để nắm vững kiến thức, xử lý những thông tin thu thập
trong quá trình học tập. Muốn vậy, Giáo viên tích cực chủ động trong việc đổi
mới phương pháp và đa dạng hóa các hình thức dạy học để giúp học sinh chiếm

- Giáo viên nắm được phương pháp dạy học đặc trưng đối với môn Địa
lý. Trong quá trình dạy đã biết lựa chọn phương pháp phù hợp với nội dung này,
kết hợp tốt các phương pháp trong các hoạt động dạy học, tổ chức tốt hoạt động
của thầy và hoạt động của trò.
- Đảm bảo kiến thức chính xác theo chuẩn kiến thức và kỹ năng, đảm
bảo tính hệ thống giúp học sinh dễ học và dễ hiểu.
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail: [email protected]
- Sử dụng phương pháp và kết hợp các phương tiện dạy học hiện có phù
hợp với nội dung từng bài.
- Tổ chức nhiều hình thức học tập thích hợp, điều khiển học sinh học tập
tích cực và chủ động. Chú ý đến từng đối tượng học sinh, kèm cặp, giúp đỡ cho
học sinh còn yếu, tiếp thu bài còn chậm.
Học sinh:
- Phần lớn học sinh đã nhìn nhận về bộ môn Địa lý không phải là môn
học phụ, nên đã dầu tư thời gian và tài liệu (sách giáo khoa, vở bài tập, tập bản
đồ, átlát, câu hỏi trắc nghiệm ).
- Nhiều em có ý thức tìm tòi tài liệu tham khảo, phát biểu ý kiến khi
chưa hiểu bài, chăm lo việc học bài và làm bài ở nhà. Một số em tự nguyện tham
gia vào đội tuyển học sinh giỏi, điều đó đã động viên tinh thần cho những giáo
viên dạy môn Địa lý.
* Nhược điểm:
- Thường thì các tiết thao giảng, thanh tra kiểm tra thì có sự chuẩn bị
chu đáo cả về thời gian lẫn phương tiện dạy học nên giờ dạy đạt hiệu quả cao,
còn một ít số tiết dạy thường xuyên ở trường thì giáo viên chưa có sự đầu tư về
thời gian nên hiệu quả còn hạn chế.
- Do điều kiện cơ sở vật chất của trường nên có khi giáo viên còn dạy
chay, chưa đổi mới phương pháp trong giảng dạy, hiệu quả dạy và học còn thấp.
- Một số học sinh chưa có sự ham mê trong học tập, tư tưởng coi
thường môn Địa lý.
- Một số ít học sinh kĩ năng đọc bản đồ, lược đồ, phân tích bảng biểu đặc

- Xác định nhiệm vụ phát triễn năng lực nhận thức, rèn luyện các kĩ năng và
tư duy phù hợp với nội dung bài học, làm thế nào để những học sinh có trình độ
nhận thức và tư duy khác nhau đều được làm việc với sự nổ lực của bản thân.
Ví dụ:
Trong bài 30: Thực hành so sánh tình hình sản xuất cây công nghiệp lâu
năm ở Trung du miền núi Bắc Bộ và Tây nguyên.
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail: [email protected]
Phải chú trọng rèn luyện cho học sinh kĩ năng so sánh sự khác biệt về
cây công nghiệp ở hai vùng .Để hoàn thành nội dung này, giáo viên phải tổ chức
cho học sinh thảo luận nhóm, mỗi nhóm phân tích một loại cây để các học sinh
có trình độ khác nhau có thể hỗ trợ cho nhau trong việc tìm ra kiến thức.
2.2. Xây dựng tình huống có vấn đề:
- xây dựng những tình huống có vấn đề, khi học sinh đứng trước một mục
đích muốn đạt tới, nhận biết một nhiệm vụ cần giải quyết nhưng chưa biết bằng
cách nào, chưa đủ kiến thức để giải quyết
- Khi xây dựng tình huống có vấn đề, GV cần lựa chọn:
+ Đặt vấn đề, hướng dẫn học sinh cách giải quyết vấn đề.GV đánh giá kết
quả làm việc của HS.
+ Nêu vấn đề, gợi ý học sinh cách giải quyết. GV và HS cùng đánh giá
kết quả làm việc.
+ GV cung cấp thông tin , tạo tình huống. HS phát hiện vấn đề nảy sinh
cần giải quyết, tự đề xuất các giả thuyết và lựa chọn phương pháp giải
quyết. GV và HS cùng đánh giá.
+ GV đưa tình huống thực để học sinh tự phát hiện vấn đề, lựa chọn vấn
đề cần giải quyết, tự lập kế hoạch và tìm các phương pháp giải quyết, tự
đánh giá chất lượng và hiệu quả giải quyết vấn đề.
* Ví dụ
Bài:Phân bố dân cư và các loại hình quần cư.
GV: ? Tại sao vùng Đồng bằng sông Hông có mật độ dân số cao nhất nước?
- HS: Nêu các giả thuyết về nguyên nhân làm cho Đồng bằng có mật độ dân số

+ Sau khi các nhóm trình bày ý kiến, Giáo viên gọi các nhóm khác nhận xét, bổ
sung.
+ Giao viên chuẩn kiến thức: những vùng dân cư đông đúc là đồng bằng và ven
biển Những vùng dân cư thưa thớt là ở vùng núi và Tây Nguyên rút ra kiến
thức cần nhớ của phần thảo luận. Giáo viên đánh giá cho điểm từng nhóm hoặc
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail: [email protected]
Học sinh tự đánh giá cho điểm các nhóm dưới sự dẫn dắt của Giáo viên.
Sau phần thảo luận Giáo viên có thể đưa thêm câu hỏi khó để HS suy nghĩ trả
lời nhằm khuyến khích các em tập trung, mở rộng kiến thức cho HS: Sự phân
bố dân cư không đồng đều có ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế- xã hội như
như thế nào? Học sinh trả lời, nhận xét, bổ sung. Giáo viên có thể mở rộng và
chốt kiến thức.

2.4. Tổ chức lông ghép nội dung thành trò chơi.
* Xếp hình và ghép tên:
Ví dụ:
Bài 19: Thực hành: Đọc bản đồ, phân tích và đánh giá ảnh hưởng của
tài nguyên khoáng sản đối với phát triển công nghiệp ở Trung du miền núi
phía Bắc.
Chuẩn bị: Lược đồ Trung du miền núi Bắc Bộ câm, mảnh giấy ghi dữ
liệu, băng dính 2 mặt.
Yêu cầu: Thi gắn các điểm mỏ khoáng sản của vùng, thời gian 5-7 phút.
( bài tập 2, phần C)
Bài 31: Vùng Đông Nam Bộ
Chuẩn bị: Lược đồ vùng có gắn tên các tỉnh thành, nam châm.
Yêu cầu: Gắn sai tên các tỉnh,thành của Đông Nam Bộ. Hãy sửa lại cho
đúng các tỉnh thành, thời gian 5 phút.
2.5. Sử dụng phương tiện dạy học:
- Lựa chọn và sử dụng tốt các thiết bị dạy học trong quá trình lên lớp vì
đây là những đồ dùng không thể thiếu trong quá trình dạy và học Địa lý nói

Qua thời gian áp dụng các giải pháp trên, bước đầu học sinh thực sự
quen với cách học mới, chủ động hơn trong việc tự mình khám phá, xây dựng và
chiếm lĩnh tri thức và không còn coi môn Địa lý là môn học không cần trí tuệ
như trước đây nữa.
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail: [email protected]
Bên cạnh việc ý thức, tự giác trong học tập, học sinh cũng đã tự trang bị
cho mình nhiều phưong tiện học tập, đầu tư thời gian học tập thích hợp cho việc
học Địa lý do vậy chất lượng học tập bộ môn có bước chuyển biến rõ rệt.
Năm học 2012-2013, bản thân tôi phụ trách dạy lớp 9A , cụ thể chất
lượng đạt kết quả như sau:
Loại Chất lượng
HKI
Chất lượng cuối
năm
Giỏi 23,3% 25,8%
Khá 30,6% 36,3%
Trung bình 37,1% 34,9%
Yếu 9,0% 3,0%
IV. BÀI HỌC KINH NGHIỆM :
Qua thực tiễn dạy học trong thời gian qua và bằng việc áp dụng các giải
pháp để nâng cao chất lượng dạy và học môn Địa lý lớp 9 nói riêng, tôi đã rút ra
được một số bài học cơ bản:
- Mỗi giáo viên phải thường xuyên tự học, tự bồi dưỡng, rèn luyện để không
ngừng nâng cao về kiến thức, kĩ năng dạy học địa lý cơ bản .
- Có sự trao đổi, thảo luận với đồng nghiệp để đưa ra những phương pháp
phù hợp với từng bài học, từng đối tượng học sinh .
- Cần có sự đổi mới trong cách soạn bài, tăng cường hoạt động của học sinh
để có sự giúp đỡ học sinh yếu kém tham gia đóng góp ý kiến .
- Đa số học sinh đã có niềm tin đối với môn học, có sự đầu tư về sách vở và
thời gian nhờ đó nhiều em nắm được những kiến thức địa lý cơ bản trong