BÀI THU HOẠCH TỐT NGHIỆP : PHÕNG CHỐNG SỐT XUẤT
HUYẾT DENGUE

Trang 1

MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ 4
PHẦN 1: 6
1.TÌNH HÌNH BỆNH SỐT XUẤT HUYẾT DENGUE 6
1.1 Thế giới : 6
1.2 Khu vực: 7
1.3 Tại Việt Nam: 7
1.4 Tỉnh Quảng Nam: 8
2. NỘI DUNG 8
2.1 ĐỊNH NGHĨA 8
2.2 TÁC NHÂN GÂY BỆNH 9
2.3 DỊCH TỄ HỌC 9
2.3.1 Quá trình truyền nhiễm 9
2.3.2 Đặc điểm dịch tễ học 11
2.4 DIỄN BIẾN LÂM SÀNG 12
2.4.1. Giai đoạn sốt 12
2.4.2. Giai đoạn nguy hiểm 12
2.4.3. Giai đoạn hồi phục 13
2.5 CHẨN ĐOÁN 14
2.5.1 Chuẩn đoán các mức độ sốt xuất huyết Dengue 16
2.5.2 Chuẩn đoán căn nguyên virus Dengus 17
2.5.2.1 Xét nghiệm huyết thanh 17
2.5.2.2 Xét nghiệm PCG, phân lập virus 17
2.6 CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT 17
2.7 BIẾN CHỨNG 18
2.7.1 Biến chứng chính: 18

HUYẾT DENGUE

Trang 3 LỜI CẢM ƠN
Trên thực tế không có sự thành công nào mà không gắn liền với những sự hỗ trợ, giúp
đỡ dù ít hay nhiều, dù trực tiếp hay gián tiếp của ngƣời khác. Trong suốt thời gian từ
khi bắt đầu học tập tại trƣờng cho đến nay, em đã nhận đƣợc rất nhiều sự quan tâm,
giúp đỡ của quý Thầy cô, gia đình và bạn bè.
Em xin trân trọng cảm ơn BGH Trƣờng Cao Đẳng Y tế Quảng Nam. Em xin chân
thành cảm ơn tất cả thầy cô khoa bộ môn Y học cộng đồng trong nhà trƣờng cũng nhƣ
các Bác, các anh chị bên Trung tâm Y học dự phòng, Phòng chống sốt rét - bƣớu cổ,
Chi cục VSATTP đã tận tâm hƣớng dẫn chúng em qua từng buổi học tại
lớp cũng nhƣ những buổi trao đổi, thảo luận về mọi vấn đề trong ngành.
Nếu không có những lời hƣớng dẫn của thầy cô các Bác, anh(chị) thì em nghĩ bài
thu hoạch tốt nghiệp này của em rất khó có thể hoàn thiện đƣợc. Bƣớc đầu đi vào thực
tế, kiến thức của em còn hạn chế và nhiều bỡ ngỡ. Tuy đã có nhiều cố gắng, nhƣng
chắc chắn Bài thu hoạch của em còn rất nhiều thiếu sót. Rất mong nhận đƣợc sự góp ý
của thầy cô giáo và các Bác, các anh chị để bài Thu hoạch tốt nghiệp của em đƣợc tốt
hơn.
Em xin chân thành cảm ơn!
nhân, nhƣng nguyên nhân chính là việc đô thị hóa, dân cƣ đông đúc. Khi dân cƣ tại các
thành phố tăng lên thì căn bệnh cũng từ từ lan ra nhiều nƣớc. Con ngƣời mang trong
mình virus, con muỗi chỉ có nhiệm vụ chuyển virus đó từ ngƣời này sang ngƣời khác.
Mặt khác, các yếu tố tự nhiên nhƣ khí hậu, thời tiết nắng nóng, hiện tƣợng Elnino,
Elnina trên thế giới tác động đến sự gia tăng của quần thể vector sốt xuất huyết.
Nguyên nhân là do nhiệt độ và lƣợng mƣa gia tăng và việc mùa mƣa đến sớm hơn, kéo
dài hơn làm muỗi sinh sản và phát triển nhanh. Tập quán trữ nƣớc trong các dụng cụ
chứa nƣớc sinh hoạt để đối phó với thời tiết khô của ngƣời dân cũng là yếu tố làm gia
tăng quần thể muỗi truyền bệnh và gia tăng nguy cơ xảy ra dịch lớn. Việc sử dụng các
hoá chất diệt côn trùng không kiểm soát làm tăng tính kháng của vector truyền bệnh.
Sự gia tăng các hoạt động giao lƣu, buôn bán và du lịch giữa các vùng miền trong
nƣớc, ngoài nƣớc góp phần làm tăng nguy cơ lan truyền SXHD trong cộng đồng. Kết
quả là, hơn một nửa dân số thế giới hiện đang tiếp xúc gần với căn bệnh nguy hiểm
này, chủ yếu là những nƣớc đang phát triển, trong đó có Việt Nam.
Bệnh sốt xuất huyết không chỉ ảnh hƣởng đến sức khỏe của con ngƣời mà còn ảnh
hƣởng nghiêm trọng đến vấn đề kinh tế, xã hội nhƣ: gánh nặng kinh tế xã hội do bệnh
sốt xuất huyết bao gồm các chi phí trực tiếp cho bệnh nhân nằm viện, thiệt hại kinh tế
cho bệnh nhân và ngƣời nhà phải nghỉ việc để chăm sóc ngƣời ốm, thiệt hại do chi phí
tốn kém diệt vector truyền bệnh trong các vụ dịch, thiệt hại về du lịch tại các quốc gia.
Tuy nhiên, cho đến thời điểm này, vẫn chƣa có chủng ngừa hoặc loại thuốc cụ thể nào
điều trị sốt xuất huyết Dengue đƣợc phê duyệt chính thức. Loại vaccine mạnh nhất
mới đƣợc thử nghiệm hồi năm ngoái chỉ cho thấy 30% hiệu quả. Dự báo sớm nhất đến
2015, thế giới mới có thể có đƣợc vaccine phòng sốt xuất huyết đƣợc cấp phép. Đứng
trƣớc tình hình trên, việc phòng chống dịch bệnh sốt xuất huyết phụ thuộc rất lớn vào
sự tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao sự hiểu biết của cộng đồng về bệnh SXHD
BÀI THU HOẠCH TỐT NGHIỆP : PHÕNG CHỐNG SỐT XUẤT
HUYẾT DENGUE

Trang 5

BÀI THU HOẠCH TỐT NGHIỆP : PHÕNG CHỐNG SỐT XUẤT
HUYẾT DENGUE

Trang 6

PHẦN 1:
1.TÌNH HÌNH BỆNH SỐT XUẤT HUYẾT DENGUE
1.1 Thế giới :
Tỉ lệ mắc bệnh Sốt xuất huyết Dengue ( SXHD ) đã tăng đáng kể trên toàn Thế giới
trong những thập kỷ gần đây. Hơn 2,5 tỉ ngƣời trên 40% dân số thế giới đang có nguy
cơ bị SXH, theo ƣớc tính của WHO hiện nay có thể có 50-100 triệu ca SXH trên toàn
Thế giới mỗi năm.[6] Trƣớc năm 1970, chỉ có 9 quốc gia trải qua dịch bệnh SXH trầm
trọng đến bây giờ bệnh lƣu hành ở hơn 100 quốc gia tại châu Phi, châu Mỹ, Đông Địa
Trung Hải, Đông Nam Á và Tây Thái Bình Dƣơng. Châu Mỹ, Đông Nam Á và Tây
Thái Bình Dƣơng là khu vực bị ảnh hƣởng nghiêm trọng nhất. Trong năm 2013, Sốt
xuất huyết cũng tiếp tục ảnh hƣởng đến một số nƣớc Nam Mỹ đặc biệt
là Honduras, Costa Rica và Mexico. Ở châu Á, Singapore đã báo cáo một sự gia tăng
sau một sự biến mất trong một số năm và sự bùng phát cũng đã đƣợc báo cáo tại Lào.
Trong năm 2014, xu hƣớng này chỉ tăng về số lƣợng các trƣờng hợp trong quần đảo
Cook, Malaysia, Fiji và Vanuatu với sốt xuất huyết tuýp 3 (DEN 3) ảnh hƣởng đến các
quốc đảo Thái Bình Dƣơng sau khi một sự biến mất trong mất hơn 10 năm. Ƣớc tính
có khoảng 500.000 ngƣời bị Sốt Xuất Huyết trầm trọng phải nhập viện mỗi năm, một

hằng năm có khoảng 908 ca SXHD đƣợc báo cáo cho tổ chức Y tế Thế giới Trong
những năm 1990-1998 con số trung bình này đã tăng lên 514.139 ca. Chỉ trong năm
1998 có 1,2 triệu ca, trong đó có 3.442 ca tử vong.[1]
1.3 Tại Việt Nam:
Sốt xuất huyết Dengue đƣợc xem là vấn đề y tế quan trọng của cả nƣớc và có thể gây
thành dịch. Bệnh lƣu hành rộng rãi ở vùng châu thổ sông Hồng, sông Cửu Long và
dọc theo ven bờ biển miền Trung. Bệnh không chỉ xuất hiện ở đô thị mà cả vùng nông
thôn. Ở những vùng núi xa xôi, hẻo lánh nhƣ vùng núi, vùng cao nguyên biên giới
phía Bắc không thấy xuất hiện bệnh kể cả những năm có dịch bùng nổ lớn.
Dịch SXHD bùng nổ theo chu kỳ với khoảng cách trung bình từ 4 - 5 năm và vụ dịch
xảy ra năm 1998 có số mắc và chết rất cao, cả nƣớc có 234.920 ca mắc và chết là 377
ca. SXHD là một trong 10 bệnh truyền nhiễm gây dịch có tỷ lệ mắc và tử vong cao
nhất Việt Nam giai đoạn 1996-2000, số mắc đứng thứ 4 và tử vong đứng thứ 2. Hiện
nay, Sốt xuất huyết Dengue bùng phát nhiều ở các tỉnh phía Nam và lan ra các tỉnh
miền Trung và Bắc.[1]
BÀI THU HOẠCH TỐT NGHIỆP : PHÕNG CHỐNG SỐT XUẤT
HUYẾT DENGUE

Trang 8

Sự xuất hiện Sốt xuất huyết Dengue ở Việt nam có tính mùa rõ rệt, số mắc bệnh nhiều
nhất từ tháng 7-10 và đỉnh cao là tháng 8, những tháng có lƣợng mƣa nhiều.
Về tuổi mắc bệnh cũng có sự khác biệt giữa các miền, độ tuổi. Nhóm trẻ <15 tuổi bị
mắc bệnh ở miền Bắc chiếm 20%, miền Trung 64,6%, Tây Nguyên 62,3% và miền
Nam là 95,7%. [1]
1.4 Tỉnh Quảng Nam:
Năm 2013 theo thống kê chƣa đầy đủ của Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh Quảng Nam
trên địa bàn tỉnh Quảng Nam đã xuất hiện 10 ổ dịch Sốt xuất huyết và lây lan trên diện
rộng ở tám huyện, thị xã với gần 1000 ngƣời mắc bệnh ,tăng 20 lần so với cùng kỳ. Số
bệnh nhân sốt xuất huyết tập trung ở các huyện Núi Thành, Thăng Bình, Đại Lộc, Duy

Trang 9

- Hai loại muỗi vằn truyền bệnh có tên khoa học là Aedes aegypti và Aedes
albopictus, trong đó chủ yếu là do Aedes aegypti.
- Bệnh có 2 thể là sốt Dengue và sốt xuất huyết Dengue, xảy ra ở tất cả các nƣớc nằm
trong vùng khí hậu nhiệt đới .Ở Việt Nam bệnh xảy ra ở hầu hết các tỉnh ,xảy ra quanh
năm , thƣờng gia tăng và bùng phát thành dịch vào mùa mƣa.
- Bệnh sốt xuất huyết dengue có biểu hiện lâm sàng là sốt cao cấp diễn và xuất huyết
với nhiều dạng khác nhau và thoát huyết tƣơng ra ngoài lòng mạch dẫn đến choáng
giảm thể tích tuần hoàn, rối loạn đông chảy máu thứ phát có thể tử vong.
- Hiện chƣa có thuốc điều trị đặc hiệu và chƣa có vắc xin phòng bệnh.
- Bệnh có thể gây ra dịch lớn với nhiều ngƣời mắc cùng lúc làm cho công tác điều trị
hết sức khó khăn.
2.2 TÁC NHÂN GÂY BỆNH
Virus Dengue truyền bệnh từ ngƣời bệnh sang ngƣời lành qua muỗi Aedes đốt.
Virus Dengue thuộc nhóm Favivirus họ Flaviviridas với 4 tuýp huyết thanh là DEN-
I,DEN-II,DEN-III,DEN-IV.Ở nƣớc ta, gặp cả 4 tuýp, nhƣng chủ yếu là tuýp I và II.[3]

Virus Dengue
2.3 DỊCH TỄ HỌC
2.3.1 Quá trình truyền nhiễm
a. Nguồn truyền nhiễm
- Nguồn truyền bệnh duy nhất là ngƣời. Ngƣời bệnh là nguồn truyền nhiễm, đặc biệt
là ngƣời bệnh thể nhẹ hoặc ngƣời bị nhiễm virus Dengue, ít đƣợc quản lý nên là
nguồn bệnh quan trọng.
- Các nhà nghiên cứu ở Malaysia đã chứng minh đƣợc loài khỉ hoang dại là nguồn
chứa mầm bệnh trong tự nhiên, nhƣng chƣa có bằng chứng từ khỉ truyền cho ngƣời.
b. Phương thức lây truyền
- Bệnh lây truyền cho ngƣời qua vector trung gian là muỗi Aedes aegypti hút máu
ngƣời bệnh chích ngƣời lành làm lây truyền bệnh cho ngƣời lành (muỗi hút máu

mặc màu sẫm treo trên móc áo).
- Muỗi Aedes aegypti có nhiều ở thành phố, thị xã, sống trong nhà và ngoài trời, ƣa
đốt ngƣời, đốt dai, đốt nhiều lần cho đến khi no, sau khi đốt đậu nơi tối, đốt chủ yếu
vào ban ngày, bay xa 400m, đậu cao 2m trở xuống. Sinh sản thuận lợi ở những nơi
nƣớc trong nhƣ chum, vại, lốp xe, hốc cây,…nhiệt độ thuận lợi cho trứng phát triển là
>26°C (11-18 ngày), ở nhiệt độ cao hơn 32-35°C trứng phát triển trong vòng 4-7
ngày.[3]

Những nơi thích hợp cho muỗi sinh sản
- Bệnh còn đƣợc lây truyền bởi muỗi Aedes albopictus nhƣng Aedes aegypti là trung
gian truyền bệnh chính.
c. Khối cảm thụ
- Bệnh gặp ở nhiều lứa tuổi, nam-nữ nhƣ nhau, phần lớn các trƣờng hợp mắc bệnh là
trẻ em dƣới 15 tuổi (đặc biệt là ở địa phƣơng có dịch lƣu hành nhiều năm)
- Sau khi mắc bệnh có miễn dịch suốt đời với tuýp huyết thanh đó.
2.3.2 Đặc điểm dịch tễ học
a. Điều kiện để phát sinh dịch.
* Cần có 3 điều kiện:
+Mật độ muỗi Aedes aegypti: ≥1 con/nhà và ≥ 50% nhà kế cận có muỗi
+Khí hậu, thời tiết thích hợp: mùa mƣa có nhiều nƣớc đọng nhiệt độ ≥26°C thích
hợp cho trứng phát triển.
+Sinh thái ngƣời: Mật độ dân cƣ đông, trẻ em chiếm tỉ lệ cao trong tập thể ,điều
kiện sinh hoạt vệ sinh thấp(nhà ở chật chội, ẩm thấp, thiếu ánh sáng, thiếu nƣớc dùng,
nhiều ao tù nƣớc đọng…)
b. Phân vùng dịch tễ
Ở nƣớc ta, SXHD đƣợc chia thành 3 vùng:
- Vùng 1: Có bệnh quanh năm, phát triển dịch mạnh vào mùa thu, gặp chủ yếu ở trẻ
em: đồng bằng sông Cửu Long, ven biển miền Trung
BÀI THU HOẠCH TỐT NGHIỆP : PHÕNG CHỐNG SỐT XUẤT
HUYẾT DENGUE

Hình ảnh trẻ sốt
b. Cận lâm sàng
- Dung tích hồng cầu (Hematocrit) bình thƣờng.
- Số lƣợng tiểu cầu bình thƣờng hoặc giảm dần (nhƣng còn trên 100.000/mm3).
- Số lƣợng bạch cầu thƣờng giảm.
2.4.2. Giai đoạn nguy hiểm
Thƣờng vào ngày thứ 3-7 của bệnh
a. Lâm sàng
* Ngƣời bệnh có thể còn sốt hoặc đã giảm sốt.
*Có thể có các biểu hiện sau:
- Biểu hiện thoát huyết tƣơng do tăng tính thấm thành mạch (thƣờng kéo dài 24-48h)
BÀI THU HOẠCH TỐT NGHIỆP : PHÕNG CHỐNG SỐT XUẤT
HUYẾT DENGUE

Trang 13

+ Tràn dịch màng phổi, mô kẽ, màng bụng, nề mi mắt, gan to, có thể đau.
+ Nếu thoát huyết tƣơng nhiều sẽ dẫn đến sốc với các biểu hiện vật vã, bứt rứt hoặc li
bì, lạnh đầu chi, da lạnh ẩm, mạch nhanh nhỏ, huyết áp kẹp (hiệu số huyết áp tối đa và
tối thiểu ≤ 20 mmHg), tụt huyết áp hoặc không đo đƣợc huyết áp, tiểu ít.
- Xuất huyết: Hình ảnh da bệnh nhân xuất huyết

- Hematocrit trở về bình thƣờng hoặc có thể thấp hơn do hiện tƣợng pha loãng máu
khi dịch đƣợc tái hấp thu trở lại.
- Số lƣợng bạch cầu máu thƣờng tăng lên sớm sau giai đoạn hạ sốt.
- Số lƣợng tiểu cầu dần trở về bình thƣờng, muộn hơn so với số lƣợng bạch cầu.[1]
2.5 CHẨN ĐOÁN
Mức độ lâm sàng của bệnh rất khác nhau và thƣờng không dự đoán đƣợc sự phát triển
của bệnh nên ảnh hƣởng đến quá trình điều trị. Năm 2008 các nhà lâm sàng đã thống
nhất phân loại bệnh SD/SXHD đƣợc gọi chung là sốt xuất huyết Dengue. Dựa vào
mức độ của bệnh, WHO (2009) đã phân chia bệnh sốt xuất huyết Dengue thành ba
mức độ gồm:
- Sốt xuất huyết Dengue
-Sốt xuất huyết Dengue có dấu hiệu cảnh báo
- Sốt xuất huyết Dengue nặng

BÀI THU HOẠCH TỐT NGHIỆP : PHÕNG CHỐNG SỐT XUẤT
HUYẾT DENGUE

Trang 15 Không
có dấu
hiệu
cảnh
báo
Có các
dấu hiệu

- Xét nghiệm:
+ Hct tăng
+ Tiểu cầu giảm
1. Thoát huyết tƣơng nặng
dẫn tới
- Sốc (Hội chứng sốc Dengue)
- Ứ dịch, biểu hiện suy hô hấp
2. Xuất huyết nặng
- Đƣợc đánh giá trên lâm sàng
3. Suy các tạng
- Gan: AST/ALT≥1000UI/ml
- Thần kinh trung ƣơng: Rối
loạn ý thức
-Tim và các cơ quan khác
Theo dõi chặt chẽ và điều trị kịp thời
SƠ ĐỒ CÁC MỨC ĐỘ SỐT XUẤT HUYẾT DENGUE
XN khẳng định
nhiễm Dengue
( Quan trọng khi không
có dấu hiệu thoát huyết
tƣơng)
BÀI THU HOẠCH TỐT NGHIỆP : PHÕNG CHỐNG SỐT XUẤT
HUYẾT DENGUE

Trang 16 2.5.1 Chuẩn đoán các mức độ sốt xuất huyết Dengue
2.5.1.1 Sốt xuất huyết Dengue
a. Lâm sàng

a. Sốc Sốt xuất huyết Dengue
- Suy tuần hoàn cấp, thƣờng xảy ra vào ngày thứ 3-7 của bệnh, biểu hiện bởi các triệu
chứng nhƣ vật vã, bứt rứt hoặc li bì, lạnh đầu chi, da lạnh ẩm, mạch nhanh nhỏ, huyết
áp kẹp (hiệu số huyết áp tối đa và tối thiểu ≤ 20 mmHg) hoặc tụt huyết áp hoặc không
đo đƣợc huyết áp, tiểu ít.
BÀI THU HOẠCH TỐT NGHIỆP : PHÕNG CHỐNG SỐT XUẤT
HUYẾT DENGUE

Trang 17

- Sốc Sốt xuất huyết Dengue đƣợc chia ra 2 mức độ để điều trị bù dịch:
+ Sốc Sốt xuất huyết Dengue: Có dấu hiệu suy tuần hoàn, mạch nhanh nhỏ, huyết áp
tụt hoặc kẹp, kèm theo các triệu chứng nhƣ da lạnh, ẩm, bứt rứt hoặc vật vã,li bì.
+ Sốc Sốt xuất huyết Dengue nặng: Sốc nặng, mạch nhỏ khó bắt, huyết áp không đo
đƣợc.
- Chú ý: Trong quá trình diễn biến, bệnh có thể chuyển từ mức độ nhẹ sang mức độ
nặng, vì vậy khi thăm khám cần phân độ lâm sàng để tiên lƣợng bệnh và có kế hoạch
xử trí thích hợp.[3]
b. Xuất huyết nặng
- Chảy máu cam nặng (cần nhét gạc vách mũi), rong kinh nặng, xuất huyết trong cơ
và phần mềm, xuất huyết đƣờng tiêu hóa và nội tạng, thƣờng kèm theo tình trạng sốc
nặng, giảm tiểu cầu, thiếu oxy mô và toan chuyển hóa có thể dẫn đến suy đa phủ tạng
và đông máu nội mạch nặng.
- Xuất huyết nặng cũng có thể xảy ra ở ngƣời bệnh dùng các thuốc kháng viêm nhƣ
acetylsalicylic acid (aspirin),ibuprofen hoặc dùng corticoid, tiền sử loét dạ dày, tá
tràng, viêm gan mạn.[3]
c. Suy tạng nặng
- Suy gan cấp, men gan AST, ALT ≥ 1000 U/L.
- Suy thận cấp.
- Rối loạn tri giác (Sốt xuất huyết thể não).

2.7.2 Biến chứng khác
- Tim: Tràn dịch màng ngoài tim, suy mạch vành, rối loạn dẫn truyền, phù nề cơ tim,
xuất huyết cơ tim
- Phổi: Tràn dịch màng phổi, phù phổi cấp
- Thận: Suy thận cấp
- Tràn dịch màng bụng, tràn dịch màng tinh hoàn, phù thiểu dƣỡng, sẩy thai đẻ non ở
phụ nữ có thai

BÀI THU HOẠCH TỐT NGHIỆP : PHÕNG CHỐNG SỐT XUẤT
HUYẾT DENGUE

Trang 19 2.8 ĐIỀU TRỊ

KHÔNG CÓ


- Có 1 trong các dấu hiệu cảnh
báo
- Lacet (+)
- Giảm bạch cầu
CÁC DẤU HIỆU CẢNH BÁO
- Vật vã, lừ đừ, li bì
- Đau bụng/ ấn đau vùng gan
- Gan to >2 cm
- Nôn nhiều
- Xuất huyết niêm mạc
- Tiểu ít
- XN máu:
+ Hct tăng cao
+ Tiểu cầu giảm nhanh
- Có bệnh lý nền nhƣ trẻ
nhỏ, phụ nữ mang thai,
ngƣời cao tuổi, đái tháo
đƣờng, suy thận
- Sống một mình, sống
xa BV
1. Thoát huyết tƣơng nặng dẫn đến:
- Sốc
- Ứ dịch biểu hiện Suy hô hấp
2. Xuất huyết nặng: đánh giá bằng
lâm sàng
3.Suy các tạng
- Gan: AST, ALT ≥ 1000 U/L.
- TKTW: Rối loạn ý thức
- Tim và các cơ quan khác
SXH DENGUE

cây (nƣớc dừa, cam, chanh, …) hoặc nƣớc cháo loãng với muối [4]
2.8.2. Điều trị Sốt xuất huyết Dengue có dấu hiệu cảnh báo
Ngƣời bệnh đƣợc cho nhập viện điều trị
-Chỉ định truyền dịch:
+Nên xem xét truyền dịch nếu ngƣời bệnh không uống đƣợc, nôn nhiều, có dấu hiệu
mất nƣớc, lƣ đừ ,hematocrit tăng cao, mặc du huyết áp vẫn ổn định
+Dịch truyền bao gồm: Ringer lactat, Nacl 0,9%
-Chú ý: ở ngƣời bệnh ≥ 15tuổi có thể xem xét ngƣng dịch truyền khi hết nôn, ăn uống
đƣợc. sốt xuất huyết Dengue trên cơ địa dặc biệt nhƣ phụ nữ mang thai, trẻ nhũ nhi,
ngƣời béo phì, ngƣời cao tuổi; có các bệnh kèm theo nhƣ đái tháo đƣờng, viêm phổi,
hen phế quản, bệnh tim, bệnh gan, bênh thận, …;ngƣời sống một mình hoặc nhà ở xa
cơ sở y tế nên xem xét cho nhập viện theo dõi điều trị [5]

BÀI THU HOẠCH TỐT NGHIỆP : PHÕNG CHỐNG SỐT XUẤT
HUYẾT DENGUE

Trang 21


dịch NaCl 0,9% truyền tĩnh mạch với tốc độ 15 – 20 ml/kg cân nặng /giờ.
- Trƣờng hợp ngƣời bệnh vào trong tình trạng sốc nặng (M = 0, HA = 0) thì phải xử
trí khẩn trƣơng:
- Nằm đầu thấp
- Thở oxy
- Bơm trực tiếp vào tĩnh mạch NaCl 0,9% hoặc Ringer lactat cho đến khi đo đƣợc
huyết áp, bắt đƣợc mạch rõ rồi chuyển gấp
- Chuyển ngay đến cơ sở y tế huyện, thành phố hoặc tỉnh gần nhất.

BÀI THU HOẠCH TỐT NGHIỆP : PHÕNG CHỐNG SỐT XUẤT
HUYẾT DENGUE

Trang 22

2.8.4. Chăm sóc và theo dõi ngƣời bệnh sốc
- Giữ ấm
- Khi đang có sốc cần theo dõi mạch, huyết áp, nhịp thở từ 15-30 phút 1 lần
- Đo Hematocrit cứ 1-2 giờ 1 lần, trong 6 giờ đầu của sốc. Sau đó 4 giờ 1 lần cho đến
khi sốc ổn định.
- Ghi lƣợng nƣớc xuất và nhập trong 24 giờ.
- Đo lƣợng nƣớc tiểu.
- Theo dõi tình trạng thoát dịch vào màng bụng, màng phổi, màng tim.
2.8.5 Tiêu chuẩn cho ngƣời bệnh xuất viện
- Hết sốt 2 ngày, tỉnh táo
- Mạch, huyết áp bình thƣờng
- Số lƣợng tiểu cầu > 50.000/mm
3
2.9 BIỆN PHÁP PHÕNG CHỐNG BỆNH SỐT XUẤT HUYẾT DENGUE
Đến nay bệnh sốt xuất huyết Dengue chƣa có thuốc điều trị đặc hiệu và chƣa có
vaccine phòng bệnh. Biện pháp phòng chống sốt xuất huyết Dengue có hiệu quả nhất

Số muỗi cái bắt đƣợc
CSMĐ = ─────────────
Số nhà điều tra
+ Chỉ số nhà có muỗi ( CSNCM ) là tỉ lệ phần trăm nhà có muỗi cái trƣởng thành
Số nhà có muỗi cái
CSNCM (%) = ──────────── x 100
Số nhà điều tra
- Giám sát bọ gậy
* Có 4 chỉ số đƣợc sử dụng để theo dõi bọ gậy của muỗi Aedes aegypti và Aedes
albopictus:
+ Chỉ số nhà co bọ gậy (CSNBG) là tỉ lệ phần trăm nhà có bọ gậy Aedes
Số nhà có bọ gậy Aedes
CSNBG (%) = ─────────────── x 100
Số nhà điều tra
+Chỉ số dụng cụ chứa nƣớc có bọ gậy (CSDCBG) là tỉ lệ phần trăm dụng cụ chứa
nƣớc có bọ gậy Aedes
Số DCCN có bọ gậy Aedes
CSDCBG (%) = ───────────────── x 100
Số DCCN điều tra
+ Chỉ số Breteau (BI) là số DCCN có bọ gậy Aedes trong 100 nhà điều tra. Tối thiểu
điều tra 30 nhà, vì vậy (BI) đƣợc tinh nhƣ sau:
Số DCCN có bọ gậy Aedes
BI = ───────────────── x 100
Số nhà điều tra
+ Chỉ số mật độ bọ gậy (CSMĐBG) là số lƣợng bọ gậy trung bình cho một nhà điều
tra. Chỉ số CSMĐBG chỉ sử dụng khi điêu tra ổ bọ gậy nguồn.
Số bọ gậy Aedes thu đƣợc
CSMĐBG (con /nhà) = ────────────────
Số nhà điều tra


BÀI THU HOẠCH TỐT NGHIỆP : PHÕNG CHỐNG SỐT XUẤT
HUYẾT DENGUE

Trang 25 Úp các dụng cụ chứa nước không sử dụng

+ Áp dụng hóa chất diệt côn trùng thích hợp để bảo quản nƣớc dụng cụ chứa nƣớc
ngoài nhà.
+ Thả cá và các tác nhân sinh học khác.
-Xua, diệt muỗi:
Bằng hƣơng muỗi, bình xịt muỗi, hun khói bằng cách đốt vỏ cau, dừa hoặc lá cây treo
mành tre, rèm tẩm hóa chất diệt muỗi ở cửa ra vào, vợt điện…
Áp dụng hóa chất diệt côn trùng nhƣ phun không gian trong thời gian dịch bùng phát
là một trong những biện pháp kiểm soát véc tơ khẩn cấp.
Tận dụng sự tham gia của cộng đồng và huy động cộng động để kiểm soát véc tơ bền
vững [4]
d. Tuyên truyền giáo dục cộng đồng về phòng bệnh
Hƣớng dẫn cộng đồng ở các tuyến.
*Tuyến tỉnh, huyện: phối hợp với các cơ quan thông tin tại địa phƣơng bao gồm đài
truyền hình, đài phát thanh, báo chí và các phƣơng tiện thông tin khác.
*Tuyến xã, phƣờng: tổ chức các buổi phổ biến kiến thức phòng chống sốt xuất huyết
trong các trƣờng học ,các buổi họp dân, khẩu hiệu, tờ tranh, các cuốn sách nhỏ, thăm
hỏi các cộng tác viên y tế, truyền thanh các buổi chiếu video…bằng những thông tin
đơn giản, dễ hiểu minh họa rõ ràng.
Tùy theo đối tƣợng nghe mà phổ biến thông tin nhƣ:
+Tình hình sốt xuất huyết trong nƣớc, tại tỉnh, huyện hoặc xã về số mắc và chết trong
một vài năm gần đây.
+ Triệu chứng của bệnh, sự cần thiết điều trị kịp thời để giảm tử vong.