1
PHÒNG GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO QUẬN CẦU GIẤY
TRƯỜNG MẦM NON HOA HỒNG
S¸ng kiÕn Kinh nghiÖm
“Một số kinh nghiệm trong việc sáng tác chuyện kể cho trẻ mầm non”
Lĩnh vực/ Môn: Giáo dục mẫu giáo
Tên tác giả: Lê Thị Hồng Nhung
Giáo viên Mẫu giáo
Tài liệu kèm theo: NĂM HỌC 2011 - 2012
2
dài của truyện và có ý nghĩa giáo dục không phải là chuyện đơn giản.
Là một giáo viên mầm non với gần 10 năm trực tiếp làm công tác giảng
dạy, hàng ngày phải chịu trách nhiệm chăm sóc – giáo dục trẻ, đồng thời cũng
chứng kiến sự phát triển của trẻ trong những hoàn cảnh khác nhau, tôi càng thấu
hiểu hơn tầm quan trọng của việc giáo dục nhận thức, tâm hồn cho trẻ. Tôi luôn
kì vọng, những bài học đạo đức mà trẻ nhận được phải do chính trẻ đón nhận lấy
từ chính nhận thức của trẻ. Tôi cũng muốn rằng, trẻ em được nuôi dưỡng tâm
hồn trong một không khí thần tiên một chút để chúng có ước mơ, có hi vọng, có
khát vọng để phấn đấu ngoan hơn, học giỏi hơn.Tôi cũng nhận thấy rằng trẻ em
ngày nay cũng ham học hỏi hơn, thông minh hơn, thích khám phá hơn. Các con
hay hỏi “tại sao?”, “như thế nào?”. Những câu hỏi ấy cứ xoáy mãi vào lòng tôi.
3
Các con thắc mắc, chúng ta biết câu trả lời nhưng trả lời thế nào để vẫn đúng mà
lại vẫn hấp dẫn trẻ nghe? Quả là khó!
Nếu ai đã từng đọc “Chuyện hoa chuyện quả ” của nhà văn Phạm Hổ thì
quả là khâm phục ông. Ông đã biết đặt mình vào dáng vẻ “ngơ ngác” của trẻ để
mà lý giải sự tích các loài theo một cách rất trẻ thơ. Tôi cũng thích những câu
chuyện của nhà văn Phạm Hổ. Tôi cũng đọc cho các con của lớp tôi nghe một vài
câu chuyện trong số đó. Tuy nhiên, vì là viết cho đại đa số trẻ em, mà trẻ em thì
có thể từ 1 – 2 tuổi cho đến 15 – 16 tuổi cho nên không phải truyện nào cũng phù
hợp với trẻ mầm non. Hơn nữa, trẻ mầm non hiện nay lại học theo các chủ đề, bao
gồm cả những chủ đề về xã hội như “Nghề nghiệp”, “Giao thông”…Mà những
chủ đề này cũng thu hút sự chú ý, tò mò không kém của trẻ. Vậy phải làm sao?
Trẻ lớp tôi hiếu động. Qua kinh nghiệm thực tế tôi nhận thấy, chỉ có
những câu chuyện mới thu hút sự chú ý tập trung của trẻ. Thế là sau giờ ăn trưa,
lúc buổi chiều, đôi khi ngồi ngoài trời, tôi bắt đầu sáng tạo những câu chuyện kể
cho trẻ xuất phát từ chính những câu hỏi thắc mắc và những mối quan tâm của
trẻ. Dần dần, tôi nhận thấy, không chỉ khiến trẻ chú ý, những câu chuyện phù
hợp với nhu cầu của trẻ còn có tác dụng giảm bớt sự hiếu động, giảm nguy cơ tai
nạn thương tích và phát triển một số kỹ năng ở trẻ như kỹ năng đặt câu hỏi, kỹ
cách “đọc sách”, nghĩa là suy luận hoặc sáng tạo nội dung chuyện phù hợp với
nội dung tranh truyện. Nhìn chung là trẻ rất thích truyện.
Vậy trẻ có thích “chuyện” không? Có chứ! Là người trực tiếp nuôi dạy trẻ,
tôi thấy trẻ cũng rất thích “chuyện”. Chuyện trò với nhau để trao đổi thông tin,
“chuyện” để giải toả nhu cầu tâm lý và tất nhiên là cả những chuyện để tiếp nhận
thông tin, tiếp nhận những “sự kiện được kể lại”. “Chuyện” chỉ có thể được tiếp
nhận trực tiếp từ người kể chuyện. Bởi vậy, muốn hiểu được “chuyện”, người
nghe – mà ở hoàn cảnh này là trẻ phải tập trung chú ý lắng nghe. Lúc này, sự
quan tâm của trẻ hoàn toàn tập trung vào nội dung câu chuyện. Nghe thì có vẻ dễ
đấy. Tưởng như ta đã thu hút được sự chú ý của trẻ nhưng không đơn giản thế
đâu. Để trẻ có thể tập trung từ đầu đến cuối, câu chuyện phải hấp dẫn về đề tài,
nội dung, đối tượng và giọng điệu. Điều này đúng cả trong 2 trường hợp : trường
hợp trẻ trò chuyện với nhau và trường hợp trẻ được nghe kể chuyện. Ở đây, tôi
muốn quan tâm nhiều hơn tới trường hợp thứ hai.
Nhà văn Nguyên Ngọc, trong tham luận của mình về tác phẩm “Chuyện
hoa, chuyện quả”của nhà văn Phạm Hổ đã bắt đầu bằng câu “Tôi thường nghĩ :
“Viết cho các cháu thật khó, chắc khó hơn viết cho người lớn nhiều. Và viết
được hay cho các cháu thì đúng là những nhà văn rất có tài”. Tôi thì lại nghĩ
rằng, viết cho trẻ thơ đã khó, nhưng kể chuyện cho trẻ còn khó hơn. Mà phải kể
hay, thoả mãn được “yêu cầu” của trẻ lại càng khó. Bạn đã bao giờ gặp đề bài
kiểu như : Cô hãy kể một câu chuyện mới thật hay mà trong đó có con cá sấu,
con thỏ, con hươu, có cả rau bắp cải, su hào. Nghĩa là khi kể chuyện cho trẻ
nghe, bạn đồng thời phải giải quyết 3 nhiệm vụ : Một là kể một câu chuyện (mà
phải là) mới. Hai là phải hay (nghĩa là nội dung câu chuyện). Ba là phải có các
nhân vật như nêu trên. Đó là chưa kể đến giọng điệu kể, cử chỉ minh hoạ phải lôi
cuốn trẻ nữa. Liệu bạn có sẵn ngay một câu chuyện như thế chưa? Hay là khi trẻ
yêu cầu giải thích hoặc kể sự tích về “quả cà chua” chẳng hạn. Đó chính là lúc
chúng ta phải sáng tác “chuyện” đấy. “Chuyện” lúc này nhằm giải quyết yêu cầu
của trẻ, “chuyện” nhằm giải đáp những thắc mắc, những “câu hỏi bất tận ”của
trẻ. Những câu hỏi “có lẽ chứa đựng một cái gì đó xem ra vậy mà rất nghiêm
mặt ngây thơ, những ánh mắt chăm chú, thậm chí cả những khuôn miệng đang
hé mở như nuốt từng lời của ta. Chính lúc ấy, ta cảm giác ta là sự quan tâm số
một của trẻ, ta là người ban phát niềm vui, thoả mãn nhu cầu của trẻ. Ta chính là
người điều khiển những cảm xúc của trẻ. Tôi rất thích những phút giây ấy!
Tôi rất thích những lúc trẻ lớp tôi quây quần bên tôi và mong muốn tôi kể
chuyện. Có lẽ lúc ấy trẻ cần tôi nhất (hơn cả lúc cho trẻ ăn, ru chúng ngủ) và tôi
cũng thấy vị trí của mình được nâng lên đáng kể. Trẻ đòi hỏi có nghĩa là trẻ có
nhu cầu và chúng thoả mãn với sự đáp ứng mà mình mang lại. Chính vì thế, tôi
lại càng thấy cần cố gắng, trau chuốt những câu chuyện của mình hơn để có thể
hấp dẫn được sự chú ý của trẻ.
Năm học này, nhà trường phân công tôi phụ trách một lớp mẫu giáo nhỡ.
Lớp có 18 trẻ gái và 33 trẻ trai. Tỉ lệ chênh lệch giữa trẻ trai và trẻ gái là gần gấp
đôi. Ngoài ra, đa số gia đình các cháu đều thuộc diện khá giả, lại ít con nên khá
là nuông chiều con. Việc ổn định nề nếp lớp, nhất là giai đoạn đầu năm học khá
là vất vả. Đồng thời lại phải khiến cho phụ huynh có cùng quan điểm với nhà
trường trong việc chăm sóc – giáo dục trẻ. Các cháu rất hiếu động, khả năng tập
trung chưa cao. Nhiều cháu còn tự do làm theo ý thích cá nhân. Những lời căn
dặn của cô chưa có tác động nhiều đến trẻ. Sau một thời gian áp dụng nhiều biện
pháp khác nhau, tôi nhận thấy, mặc dù rất hiếu động nhưng trẻ lớp tôi cũng thể
hiện khả năng thích khám phá, tìm hiểu và các cháu có thể tập trung tốt nếu tìm
được hoạt động phù hợp với nhu cầu của trẻ. Thế là ngoài việc tạo các hoạt động
ngoại khoá, các hoạt động thí nghiệm, thực hành, dã ngoại nhằm thoả mãn nhu
cầu hoạt động của trẻ, tôi cũng tìm và thử nghiệm nhiều biện pháp nhằm giúp trẻ
có những khoảng thời gian “tĩnh” và tiếp thu có hiệu quả hơn những bài học đạo
6
đức. Các hoạt động tạo hình như vẽ, nặn, xé dán, làm sản phẩm sáng tạo; các trò
chơi trí tuệ như cá ngựa, cờ vua, ghép hình được phát huy. Nhưng đặc biệt trẻ
lớp tôi thích được nghe kể chuyện. Những câu chuyện cổ tích, những câu
chuyện trong sách vở đã được tôi kể cho trẻ nghe. Tuy nhiên, tôi nhận thấy,
không phải lúc nào mình cũng thuộc mọi câu chuyện và việc mình cứ phải cố
tượng và mạch kể của tôi trở nên lưu loát hơn, tôi có khả năng tập trung và
“trình diễn ”nhiều hơn về cảm xúc và các sự kiện. Trẻ lớp tôi càng hứng thú
hơn. Tôi đã có cảm nhận rõ hơn về sự mong đợi được nghe kể chuyện của trẻ.
Và tôi cũng đã từng xúc động khi nghe phản hồi của phụ huynh hay chứng kiến
những thay đổi theo hướng tích cực của trẻ sau mỗi câu chuyện tôi kể. Vậy là tôi
nảy ra ý định ghi chép lại những câu chuyện đó, đồng thời nêu ra một vài kinh
nghiệm sáng tạo chuyện kể để cùng trao đổi về một biện pháp giáo dục trẻ đã
được kiểm nghiệm qua thực tế.
7
3. Một số kinh nghiệm sáng tác truyện kể cho trẻ mầm non
3.1. Lựa chọn đề tài
Đây có thể coi như bước đầu tiên của việc bắt đầu sáng tạo chuyện kể.
Nói vậy có nghĩa là trước đó bạn đã phải chuẩn bị một vốn kiến thức, những
hiểu biết về những mối quan tâm hoặc sở thích của trẻ. Bước này rất quan trọng,
nó định hướng cho câu chuyện mà bạn sắp sáng tạo. Không như khi viết truyện,
ta được phép ngồi suy nghĩ hoặc lựa chọn đề tài mà mình tâm huyết. Khi kể cho
trẻ nghe, bạn phải kể theo đề tài mà trẻ chọn. Ban đầu, tôi cũng khá lúng túng vì
mỗi trẻ có sở thích, mong muốn khác nhau mà cháu nào cũng muốn được cô đáp
ứng. Tuy nhiên, sau nhiều lần, tôi đã rút ra được kinh nghiệm. Khi trẻ bắt đầu
quây quần quanh mình, lắng nghe câu hỏi mà chúng chờ đợi “Các con có thích
nghe cô kể chuyện không?”, “Các con thích nghe cô kể về đề tài gì?”, trẻ bắt
đầu tranh luận sôi nổi. Hãy cứ để trẻ thảo luận thoải mái đi, đó chính là khoảng
thời gian bạn lựa chọn đề tài đấy. Sau đó, bạn có thể can thiệp bằng việc định
hướng, tổng kết lại những đề tài mà trẻ đã chọn. Nếu bạn lựa chọn được đề tài
phù hợp với mình, hãy thỏa thuận với trẻ. Nếu bạn có khả năng sáng tạo tốt với
nhiều chủ đề, hãy cho đại diện các đề tài thỏa thuận với nhau bằng một hình
thức nào đó thu hút trẻ như trò chơi “oẳn tù tì” hoặc bắt thăm, tập tầm vông, xúc
xắc…Vậy là bạn đạt được đồng thời nhiều mục đích : vừa lựa chọn được đề tài
mà không trẻ nào cảm thấy ấm ức, vừa tạo ra trò chơi thu hút trẻ, tạo hứng thú
vào câu chuyện. Hãy bắt đầu bằng những câu, những từ thường khiến trẻ chú ý
và thích thú như “Ngày xửa ngày xưa…”, “Các con biết không…”, “Ở một thế
giới nọ…”, “Cách đây khoảng 1000 năm…”…Như thực tế tôi thấy ở trẻ lớp tôi,
các con rất thích câu chuyện bắt đầu bằng những từ ngẫu hứng như “Ngày nảy
ngày nay…”, “Xưa thật là xưa…”…
Yếu tố thứ hai là phần sẽ lôi cuốn trẻ nhất. Thường thì trẻ thích đề tài về
động vật và vì thế, các nhân vật là các con vật sẽ dễ thu hút trẻ hơn. Thực tế mà
tôi thấy ở lớp mình là : mỗi khi tôi hỏi trẻ thích nghe kể chuyện về nhân vật nào
thì các con thường chọn nhân vật là các con vật. Tuy nhiên, các con vật theo như
tưởng tượng và mong muốn của trẻ phải có những thói quen và sinh hoạt như
con người. Ngoài ra, các nhân vật có khuynh hướng cổ tích như công chúa,
hoàng tử, tiên, bụt cũng được trẻ yêu thích. Và đặc biệt, khi đề nghị về những
nhân vật của câu chuyện, trẻ thường đề nghị các nhân vật thuộc phe thiện. Nói
như sách của Khổng Tử thì đó chính là biểu biện của “Nhân chi sơ, tính bản
thiện”. Con người sinh ra ai cũng có tính thiện. Huống chi là trẻ em, tâm hồn
như tờ giấy trắng. Và vì vậy, thông qua chuyện kể để lồng ghép kỹ năng sống, ý
nghĩa giáo dục để dạy trẻ là rất phù hợp. Tuy nhiên, theo tôi, không cần phải quá
căng thẳng trong việc giáo dục trẻ như vậy. Trẻ em của chúng ta ngày càng
thông minh, đôi khi, các con còn nhận ra nhanh và nhiều hơn những gì chúng ta
định nói với trẻ.Các nhân vật càng tạo được sự hấp dẫn hơn khi tham gia vào
những tình huống của câu chuyện và ở đó, các nhân vật thể hiện được những
đức tính theo như mong muốn của trẻ. Các câu chuyện mà có những tình huống
đòi hỏi trẻ cùng suy nghĩ sẽ khiến trẻ tập trung hơn. Tôi thường kinh nghiệm
rằng tới những đoạn bí ý tưởng, tôi sẽ đặt câu hỏi và chính những giải pháp mà
trẻ đưa ra sẽ thúc đẩy sự phát triển của câu chuyện. Đồng thời lại khiến trẻ thích
thú vì câu chuyện dường như xảy ra theo sự sắp đặt của trẻ. Ví dụ như chuyện
kể “Dỗ bạn”, chính là những ý tưởng của trẻ khi trả lời câu hỏi “Nếu con là bạn
Bi con sẽ dỗ bạn bằng cách nào?” cùng với những kinh nghiệm khi tôi quan sát
trẻ chơi với nhau đã giúp tôi hoàn thiện câu chuyện.Ngoài ra, trẻ rất thích các
đoạn cao trào của câu chuyện . Có lẽ không chỉ trẻ mà đó là tâm lý chung của
đợi. Điều đó cũng cho thấy rằng, bản tính hướng tới sự hoàn thiện , tốt đẹp là
tiềm năng trong mỗi con người, mỗi đứa trẻ.
3.3. Giọng điệu kể chuyện
Đây tuy không phải là yếu tố chính trong các giai đoạn sáng tác chuyện kể
nhưng lại có vai trò vô cùng quan trọng trong việc chuyển tải nội dung câu
chuyện tới trẻ. Có thể nói giọng điệu của người kể chuyện đã tạo ra linh hồn và
sức sống cho câu chuyện. Câu chuyện muốn hấp dẫn trẻ phụ thuộc nhiều vào
giọng điệu của người kể chuyện. Tôi nhận thấy rằng để kể một câu chuyện hay
cần phải thay đổi nhiều giọng điệu phù hợp với từng diễn biến khác nhau của
câu chuyện. Đối với trẻ lớp tôi, tôi thấy rằng các con rất thích nghe kể chuyện
theo xu hướng hài hước hóa câu chuyện. Đây chính là thế mạnh của hình thức
kể chuyện so với việc viết truyện. Người kể chuyện có thể sáng tạo, thêm bớt từ
ngữ kết hợp điệu bộ, cử chỉ để tăng thêm hiệu quả cho điều mình muốn thể hiện.
Lúc này, khả năng vận dụng ngôn ngữ kết hợp với nghệ thuật kể chuyện phải
được phát huy tối đa. Không những kể hay, người kể còn phải biết diễn đạt bằng
thứ ngôn ngữ dễ hiểu, gần gũi với trẻ. Đặc biệt, trẻ rất thích những liên hệ thực
tế với những điều xung quanh chúng. Có lần, tôi tả về một nàng công chúa, nhận
thấy trẻ chưa thực sự chú ý, tôi liền tả “nàng công chúa có làn da trắng như bạn
Hà Thanh (là một bạn gái đang chưa tập trung), có đôi mắt đen và rất đẹp như
mắt của bạn Hồng Minh, mái tóc dài như mái tóc của bạn Linh Đan …”Thế là
các con tỏ ra rất thích thú và tập trung ngay vào câu chuyện. Hoặc những đoạn
10
miêu tả tiếng nói của các con vật, những giao tiếp của các nhân vật, bạn hãy
cường điệu lên một chút, trẻ sẽ thích thú vô cùng.
động viên từ mấy hôm trước nhưng cũng phải khá vất vả, mẹ mới đưa được Bi
vào tay cô giáo và đi vội ra xe trong tiếng gọi với theo của Bi.
Bi vào lớp với cô, không khóc to nhưng cứ dấm dứt. Cô giáo trò chuyện mãi rồi
cũng phải ra đón bạn khác. Xung quanh, các bạn vẫn chơi đùa, chẳng bạn nào
12
khóc cả. Đang ỉ ôi, bỗng Bi giật bắn người khi có một tiếng khóc to rồi cô giáo
bế một bạn gái đi vào. Cô dỗ mãi bạn rồi đặt bạn ngồi cạnh Bi. Cô giới thiệu :
- Đây là bạn Bi, bạn ấy là một bạn trai rất ngoan của của mình đấy. Còn
đây là bạn Bông, bạn ấy mới đi học lần đầu. Bi ơi con giúp bạn làm quen với lớp
mình nhé!
Bi vừa ngạc nhien, vừa tự hào về lời giới thiệu của cô đến nỗi quên cả khóc. Bi
nhìn bạn mới thấy bạn rất xinh, trên váy của bạn lại có đính một chú gấu bông
nhỏ. Bi thích quá:
- Ồ, bạn có con gấu đẹp thế!
Bông nghe vậy liền quên cả khóc xoè ngay gấu ra khoe :
- Ừ, đẹp không, mẹ tớ mua cho đấy.
Nhưng chợt nhớ ra, Bông lại oà khóc :
- Nhưng mẹ đi làm rồi, không yêu tớ nữa.
Bi thấy vậy tức quá bảo :
- Cậu chẳng hiểu gì cả. Bố mẹ phải yêu con chứ nhưng bố mẹ còn phải đi
làm. Cậu mà khóc thế thì bố mẹ không yên tâm đâu.
Bông ngạc nhiên hỏi :
- Sao cậu biết?
- Cô giáo bảo thế.
- Cô còn bảo gì nữa?
- Cô còn dạy nhiều thứ hay nữa, cô dạy hát này, dạy vẽ này, kể chuyện
nữa nhé…
- Ôi thích nhỉ!
Cứ thế hai bạn trò chuyện đến quên cả khóc. Khi Bi ngẩng lên dã thấy ánh mắt
cô trìu mến nhìn 2 bạn.
cho Châu đánh răng bằng nước muối), cho Châu cầm bàn chải của Châu, rồi mẹ
cầm bàn chải của mẹ để hướng dẫn. Mẹ giảng giải :
- Muốn đánh mặt trước của răng, con hãy nói chữ “i” nhiều vào. Muốn
đánh mặt nhai của răng hàm dưới, con đưa bàn chải vào hàm dưới và nói thật
nhiều chữ “a”. Còn muốn đánh mặt nhai của hàm trên thì nói chữ “ô”.
Thế là hai mẹ con vừa đánh răng vừa “học chữ”. Châu thích lắm, mãi mới rời
phòng tắm.
Sáng hôm sau, Châu tự động dậy, không phải để bố mẹ gọi như mọi khi.
Châu đứng cạnh chị Lê và đánh răng với sự hướng dẫn của mẹ
Còn bố thì cứ tủm tỉm cười và bảo :
- Bài học đánh răng của mẹ hiệu quả ghê. Chắc là những chữ cái đầu tiên
mà Châu biết sẽ là “i”, “a”, “ô”.
Còn Châu thì cười tươi khoe hàm răng trắng bóng như muốn thể hiện hiệu quả
của việc đánh răng.Chủ đề Gia đình
Truyện : Gà con tìm mẹ
Có một cô gà mái, cô làm ổ ở dưới hiên bếp. Hôm nay, cô cảm thấy trong
người bứt rứt, khó chịu lắm, cô đi ra đi vào, mồm kêu quang quác, xù cả lông
14
lên. Mấy bác gà già bảo, ấy là vì cô sắp đẻ đấy! Quả thật, đến trưa thì cô đẻ. Một
quả rồi hai quả, ba quả…Cô đẻ liền một lèo 9 quả trứng. Quả nào quả nấy cứ
hồng lên như những viên ngọc quý giá. Cô sung sướng quá! Chợt cô thấy khát
nước. Cô liền bươn bả ra vườn tìm vũng nước uống. Trong lúc uống, cô bất ngờ
…đẻ quả trứng thứ 10. Cô cuống quýt quay lại nhìn nhưng quả trứng nhanh quá,
đã kịp lăn đâu mất. Cô kêu “cục …cục…” một hồi rồi đành vội vã quay lại ổ
trứng của mình. Cô nằm lên đống trứng để ấp mà vẫn nghĩ về đứa con bị thất lạc
của mình.
Chú đang ngẩn ngơ nhìn thì mèo đứng dậy, kêu “Meo” một tiếng rồi nhẹ nhàng
đi vào nhà. Gà con tự nhủ :
15
- Chắc không phải là mẹ mình rồi!
Gà con đang buồn thì bỗng chú thấy một đàn vịt con, dẫn đầu là vịt mẹ. Đàn vịt
con thoạt trông giống chú quá, cũng như nắm lông vàng. Gà con mừng quá, chú
chạy vội theo, vừa chạy vừa gọi :
- Chiếp…chiếp… Mẹ ơi chờ con với!
Bỗng chú thấy cả đàn vịt nhảy xuống ao, chú cũng vội vàng nhảy theo mà không
biết là mình không biết bơi.
Thế là chú bị ngộp nước, chú vùng vẫy kêu :
- Chiếp…chiếp…mẹ ơi cứu con!
Lúc này vịt mẹ mới chú ý đến gà con. Vịt mẹ vội bơi đến, dùng mỏ túm lấy gà
con và đưa lên bờ.
Gà con ôm lấy cổ vịt mẹ và thổn thức :
- Chiếp…chiếp…Mẹ ơi!
Vịt mẹ ôm gà con vỗ về:
- Khổ thân cháu, chắc cháu bị lạc mẹ phải không? Nhưng ta không phải là
mẹ của cháu.
Gà con ngạc nhiên ;
- Nhưng con giống mẹ mà. Con cũng có 2 cánh, có mỏ giống mẹ, con
cũng có 2 chân này. Con cũng giống các anh chị, có lông vàng này.
Vịt mẹ dịu dàng :
- Ừ, nhưng chúng ta là vịt, chúng ta còn biết bơi. Còn con thuộc giống gà,
con không thể bơi như chúng ta. Nếu ta không nhầm thì con là con của chị gà
mái mơ, nhà ở dưới hiên bếp kia. Sáng nay ta thấy chị ấy dẫn đàn con mới nở ra
vườn đấy. Con thử lại đó xem.
Thế là một lần nữa, gà con lại tạm biệt vịt mẹ và đi về phía hiên bếp. Tới nơi, gà
con nhìn thấy ổ rơm, xung quanh vương vãi những túm lông của gà mẹ, vài
mảnh vỏ trứng. Gà con mừng rơi nước mắt.
- Được, ngày mai chúng ta sẽ tập bay cho con.
Thế là cả đêm hôm ấy, máy bay con cứ trằn trọc, thao thức mãi, cảm giác
sung sướng xen lẫn hồi hộp và cả sợ hãi nữa. Khi chú chìm vào giấc ngủ, chú
mơ thấy mình bây bổng trên bầu trời, bay xuyên qua những đám mây nhiều
màu. Bỗng nhiên có tiếng gọi của mẹ, chú nhìn xung quanh nhưng không thấy
mẹ đâu, chú hốt hoảng rồi rơi xuống, rơi mãi…chú sợ quá nhắm tịt mắt vào.
Tiếng mẹ gọi mỗi lúc một rõ hơn, mẹ lay cả người chú. Máy bay con choàng mở
mắt. Thì ra chú đang ở trên giường, vừa tỉnh dậy sau một giấc mơ. Mẹ mỉm cười
- Đừng căng thẳng quá, rồi con sẽ thích cảm giác được bay.
Máy bay con vệ sinh xong và đi vào phòng ăn. Chú thấy bố mẹ đang chờ mình
với những món ăn trên bàn. Gia đình máy bay chỉ ăn một bữa cho cả ngày. Máy
bay con thì uống dầu nhớt (mẹ bảo là để bôi trơn các bộ phận trong cơ thể của
máy bay con), bố mẹ thì còn uống thêm rất nhiều xăng, đó là nhiên liệu để bố
mẹ hoạt động cả ngàyđấy. Hôm nay, máy bay con cũng được mẹ chuẩn bị cho
cả xăng nữa. Máy bay con thích lắm vì có lần bố nói : “Khi nào con lớn, con
cũng sẽ được uống xăng giống bố mẹ”.
- Mình đã lớn rồi đấy! Máy bay con tự nhủ.
Cảm giác uống xăng thật là lạ, hơi hăng hăng nhưng khiến cho cơ thể có cảm
giác khoẻ khoắn, hăng hái lạ kỳ.
17
Cả nhà máy bay kéo nhau ra khoảng sân trước nhà. Máy bay bố mỉm cười
và nói với con :
- Điều quan trọng là con phải tự tin rằng con sẽ bay được vì con sinh ra là
một chiếc máy bay.
Sau khi giảng giải cách thức để bay lên được, máy bay bố khởi động và chạy
trên đường băng rồi cất cánh bay vút lên. Máy bay con với sự hướng dẫn của mẹ
bắt đầu chạy hết sức trên đường băng bằng những chiếc bánh nhỏ xíu của mình.
Và kìa, cuối đường băng kia rồi. Cố lên nào! Máy bay con tự nhủ và chú hét lên
- Hai…ba…bay lên nào!
Chú thu hết những chiếc bánh xe vào và gồng người vươn lên không. Chú bay
khảo gồm bác gấu, bác hà mã và vua sư tử vô cùng bối rối không biết trao giải
cho tác phẩm nào vì tác phẩm nào cũng đẹp và sáng tạo. Mọi loài xôn xao bàn
tán, tranh luận vang cả một góc rừng. Bỗng nhiên, có tiếng khóc nho nhỏ rồi to
dần . Các con vật quay người tìm kiếm. Kìa! Một chú gà con lông vàng đang
khóc cạnh một bụi cây. Trông chú ta không giống bất kỳ loài vật nào sống trong
rừng. Các con vật liền xúm vào hỏi han. Chú gà con nức nở :
- Sáng nay, cháu đi theo mẹ và các anh chị đi kiếm mồi, thấy bạn bướm
đẹp quá, cháu chạy theo, tới đây thì không thấy mẹ đâu nữa. Hu…hu…
- Thế nhà cháu ở đâu? – bác gấu hỏi
- Nhà cháu có mảnh sân rộng, có mái ngói đỏ, trước nhà có cây rơm to.
Cháu nhớ là đi qua một cây to có lá màu đỏ, lại qua một bụi hoa màu tím.
Bác hà mã liền bảo :
- Gà con ơi, cháu hãy vẽ lại đường đi nào!
Thế là gà con liền vẽ lại những gì mà nó nhớ được. Gà con còn vẽ cả khung
cảnh ngôi nhà của mình. Khi gà con vẽ xong, ai cũng trầm trồ :
- Ồ, gà con vẽ đẹp quá!
Gà con sung sướng nói :
- Vì ngày nào cháu cũng tập vẽ mà!
Bỗng nhiên, các bạn chim xôn xao nói :
- Ồ, chúng tôi nhận ra ngôi nhà này, nó ở ngay bìa rừng thôi mà.
Thế là các bạn lũ lượt theo sự dẫn đường của chim, cùng với bức vẽ của gà con
đã đưa được gà con về nhà.
Khi các bạn đưa gà con về tới sân nhà đã thấy gà mẹ đang hớt hải cục tác
tìm con. Nhìn cảnh hai mẹ con ôm nhau khóc, ai cũng xúc động.
Gà mẹ cảm ơn các bạn đã đưa gà con về nhưng vua sư tử bước lên nói :
- Không phải nhờ chúng tôi đâu mà chính nhờ tài vẽ của con chị đấy.
Nhân đây, tôi cũng muốn tuyên bố, gà con chính là người đoạt giải nhất của
cuộc thi vẽ tranh này.
Muôn loài đều hò reo mừng người đạt giải xứng đáng của cuộc thi. Còn gà con
thì được một bài học nhớ đời : phải nghe lời người lớn, không la cà, mải chơi.
- Sao bé Bảo Anh hôm nay ngoan thế nhỉ?
Bảo Anh lễ phép nói:
- Vì cháu được tắm nước lá thần kỳ mà. Từ nay cháu sẽ là em bé ngoan,
biết nghe lời người lớn.
Cả nhà vỗ tay và tặng cho Bảo Anh rất nhiều quà năm mới. Em Châu Anh
cũng bảo :
- Chị Bảo Anh là chị gái ngoan.
Còn mẹ thì tự nhủ :
- Hình như bó lá ấy có phép thần kỳ thật. Bảo Anh đã ngoan lên nhiều rồi!
Đúng là một mùa xuân thần kỳ!
Chủ đề Thực vật
Truyện : Sự tích quả cà chua
Ngày xửa ngày xưa, có những vị thần chuyên có nhiệm vụ tạo ra muôn
loài. Thần thì tạo ra các loài động vật, thần lại tạo ra các loài thực vật. Thần
20
chuyên đắp núi non, đào biển. Cai quản các vị thần lại có một vị chúa thần. Một
hôm, vị thần sáng tạo ra các loài thực vật lỡ tay làm rơi một chiếc cốc bằng
vàng, vị chúa thần lền gọi vị thần đó tới và trách mắng. Đồng thời yêu cầu vị
thần này phải sáng tạo ra một loại thực vật vừa là quả nhưng cũng phải là rau,
vừa đẹp nhưng phải có nhiều chất bổ dưỡng.Hạn trong 3 ngày phải tạo ra được.
Vị thần này rất lo lắng, ông suy nghĩ ngày đêm, ông đi thăm thú rất nhiều
nơi nhưng vẫn chưa biết phải tạo ra loại thực vật này như thế nào cho đúng yêu
cầu. Hai ngày trôi qua. Sáng sớm ngày thứ ba, sau một đêm không ngủ được,
ông đứng ngắm mặt trời lên và bỗng bật ra ý tưởng. Một loại quả hình tròn, màu
đỏ chắc hẳn sẽ khiến nhiều người thích đây. Ông vội vàng tới chỗ làm phép của
mình. Trên đường đi, ông nhìn thấy một đứa trẻ bị vấp ngã, ông vội lại gần nâng
em bé dậy. Tay ông chạm vào má em bé. Ông thấy da em bé thật min. Thế là
ông lại bật ra ý tưởng rằng cái quả ấy sẽ có vỏ ngoài mềm, mịn và căng mọng
như da em bé.
chua”. Và bởi vì những câu chuyện tôi sáng tạo và kể cho trẻ nghe thường là
ngẫu hứng và theo ý thích của trẻ nên đôi khi không đi theo chủ đề nhất định
nên tôi quyết định ghi lại những câu chuyện đó dưới dạng văn bản, có thống kê
theo chủ đề để sử dụng như một tài liệu tham khảo. Cho tới thời điểm hiện tại,
khi viết sáng kiến kinh nghiệm này, tôi có thể thống kê được một số ưu điểm của
biện pháp này:
- Thứ nhất là giảm bớt sự hiếu động của trẻ; rèn luyện, kéo dài sự tập trung
chú ý của trẻ.
Nội dung đánh giá Đầu năm Cuối năm
Mức độ tập trung chú ý 60% 92%
Thời gian tập trung chú ý 65% 95%
- Thứ hai là hình thành và phát huy khả năng học tập theo những tấm
gương trong chuyện của trẻ và khả năng tự rút ra những bài học từ những câu
chuyện được nghe.
Nội dung đánh giá
Đầu năm Cuối năm
Trẻ ngoan ngoãn, có nề nếp
khi tham gia các hoạt động
tập thể
46% 98%
- Thứ ba, một điều thú vị là khả năng tạo hình và trí tưởng tượng của trẻ
lớp tôi được phát triển đáng kể.
Hào hứng vẽ minh họa cho câu chuyện “Bài học đánh răng”
22Cảm hứng sau khi nghe kể chuyện “Máy bay con đã lớn”
1.4. Thông qua việc kể chuyện, lồng ghép những nội dung bạn cần giáo
dục trẻ nhưng đừng quá nặng nề. Hãy tạo ra những mối liên hệ giữa những sự
việc xung quanh trẻ với những câu chuyện mà bạn đã kể cho trẻ nghe.
1.5. Kinh nghiệm sáng tác chuyện này có thể áp dụng cho mọi lứa tuổi.
Với một số kinh nghiệm như đã trình bày, tôi hi vọng đã tạo thêm một hướng mới
cho việc hoàn thiện các kỹ năng giáo dục trẻ. Đồng thời cũng là một cách thức để ta
nhìn nhận và tạo cơ hội cho trẻ phát triển những tiềm năng của mình.
2
.
KHUYẾN NGHỊ
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ
Cầu Giấy, ngày 04 tháng 04 năm 2012
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết, không
sao chép nội dung của người khác.
(Ký và ghi rõ họ tên)
Lê Thị Hồng Nhung